ਸ੍ਵੈਯਾ॥
ਸ੍ਵੈਯਾ:
SWAYYA,
स्वैया ॥
ਸ੍ਵੈਯਾ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਮਾਨਕੈਸੁੰਭਕੋਬੋਲਨਿਸੁੰਭੁਚਲਿਓਦਲਸਾਜਿਮਹਾਬਲਿਐਸੇ॥
ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਬੋਲ (ਹੁਕਮ) ਮੰਨ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਆਪਣਾ ਦਲ ਸਜਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰ ਪਿਆ
Obeying the orders of Sumbh, the mighty Nisumbh hath arrayed and moved forward like this:,
मान कै सुंभ को बोल निसुंभु चलिओ दल साजि महा बलि ऐसे ॥
ਭਾਰਥਜਿਉਰਨਮੈਰਿਸਿਪਾਰਥਿਕ੍ਰੁਧਕੈਜੁਧਕਰਿਓਕਰਨੈਸੇ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਰਤ (ਦੀ ਜੰਗ ਵੇਲੇ) ਅਰਜਨ ('ਪਾਰਥਿ') ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਪੂਰਵਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Just as in the war of Mahabharata, Arjuna, filled with anger had fought with Karan.,
भारथ जिउ रन मै रिसि पारथि क्रुध कै जुध करिओ करनै से ॥
ਚੰਡਿਕੇਬਾਨਲਗੇਬਹੁਦੈਤਕਉਫੋਰਿਕੈਪਾਰਭਏਤਨਕੈਸੇ॥
ਚੰਡੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਲਗੇ, ਉਹ ਤਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ,
The arrows of Chandi struck the demon in great number, which pierced and crossed the body, how?,
चंडि के बान लगे बहु दैत कउ फोरि कै पार भए तन कैसे ॥
ਸਾਵਨਮਾਸਕ੍ਰਿਸਾਨਕੇਖੇਤਿਉਗੇਮਨੋਧਾਨਕੇਅੰਕੁਰਜੈਸੇ੧੮੮॥॥
ਮਾਨੋ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਧਾਨ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਣ ॥੧੮੮॥
Just as the young shoots of paddy in the field of a farmer in the rainy month of Sawan.188.,
सावन मास क्रिसान के खेति उगे मनो धान के अंकुर जैसे ॥१८८॥
ਬਾਨਨਸਾਥਗਿਰਾਇਦਏਬਹੁਰੋਅਸਿਲੈਕਰਿਇਉਰਨਕੀਨੋ॥
(ਪਹਿਲਾਂ) ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ
At first she caused the warriors to fall with her arrows, then taking her sword in her hand she waged the war like this:,
बानन साथ गिराइ दए बहुरो असि लै करि इउ रन कीनो ॥
ਮਾਰਿਬਿਦਾਰਿਦਈਧੁਜਨੀਸਭਦਾਨਵਕੋਬਲੁਹੁਇਗਇਓਛੀਨੋ॥
ਕਿ ਸਾਰੀ (ਦੈਂਤ) ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, (ਫਲਸਰੂਪ) ਵੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੱਠੀ ਪੈ ਗਈ।
She killed and destroyed the whole army, which resulted in the depletion of the strength of the demon.,
मारि बिदारि दई धुजनी सभ दानव को बलु हुइ गइओ छीनो ॥
ਸ੍ਰਉਨਸਮੂਹਿਪਰਿਓਤਿਹਠਉਰਤਹਾਕਵਿਨੇਜਸੁਇਉਮਨਚੀਨੋ॥
ਉਸ ਸਥਾਨ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਲਹੂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। (ਉਸ ਦਾ) ਯਸ਼ ਕਵੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ
At that place there is blood everywhere, the poet hath imagined its comparison like this:,
स्रउन समूहि परिओ तिह ठउर तहा कवि ने जसु इउ मन चीनो ॥
ਸਾਤਹੂੰਸਾਗਰਕੋਰਚਿਕੈਬਿਧਿਆਠਵੋਸਿੰਧੁਕਰਿਓਹੈਨਵੀਨੋ੧੮੯॥॥
ਮਾਨੋ ਸੱਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ (ਲਹੂ ਦਾ) ਅੱਠਵਾਂ ਨਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ ॥੧੮੯॥
After creating the seven oceans, Brahma hath created this eighth new ocean of blood .189.,
सात हूं सागर को रचि कै बिधि आठवो सिंधु करिओ है नवीनो ॥१८९॥
ਲੈਕਰਮੈਅਸਿਚੰਡਿਪ੍ਰਚੰਡਸੁਕ੍ਰੁਧਭਈਰਨਮਧਲਰੀਹੈ॥
ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਈ ਰਣ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ
The power Chandi, taking the sword in her hand, is fighting in the bettlefield with great ire.,
लै कर मै असि चंडि प्रचंड सु क्रुध भई रन मध लरी है ॥
ਫੋਰਦਈਚਤੁਰੰਗਚਮੂੰਬਲੁਕੈਬਹੁਕਾਲਿਕਾਮਾਰਿਧਰੀਹੈ॥
ਅਤੇ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬਲ-ਪੂਰਵਕ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ (ਫ਼ੌਜ) ਮਾਰ ਸੁਟੀ ਹੈ।
She hath destroyed four types of army and Kalika hath also killed many with great force.,
फोर दई चतुरंग चमूं बलु कै बहु कालिका मारि धरी है ॥
ਰੂਪਦਿਖਾਇਭਇਆਨਕਇਉਅਸੁਰੰਪਤਿਭ੍ਰਾਤਕੀਕ੍ਰਾਂਤਿਹਰੀਹੈ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਕੇ ਨਿਸੁੰਭ (ਅਸੁਰ ਪਤੀ ਭ੍ਰਾਤ) ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Showing her frightening form, Kalika hath effaced the glory of the face of Nisumbh.,
रूप दिखाइ भइआनक इउ असुरंपति भ्रात की क्रांति हरी है ॥
ਸ੍ਰਉਨਸੋਲਾਲਭਈਧਰਨੀਸੁਮਨੋਅੰਗਸੂਹੀਕੀਸਾਰੀਕਰੀਹੈ੧੯੦॥॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਮਾਨੋ (ਧਰਤੀ ਨੇ) ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ॥੧੯੦॥
The earth hath become red with blood, it seems that the earth is wearing the red sari.190.
स्रउन सो लाल भई धरनी सु मनो अंग सूही की सारी करी है ॥१९०॥
ਦੈਤਸੰਭਾਰਿਸਭੈਅਪਨੋਬਲਿਚੰਡਿਸੋਜੁਧਕੋਫੇਰਿਅਰੇਹੈ॥
ਸਾਰੇ ਦੈਂਤ ਆਪਣਾ ਬਲ (ਸੰਭਾਲ ਕੇ) ਚੰਡੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।
All the demons, recouping their strength are resisting Chandi again in war.,
दैत संभारि सभै अपनो बलि चंडि सो जुध को फेरि अरे है ॥
ਆਯੁਧਧਾਰਿਲਰੈਰਨਇਉਜਨੁਦੀਪਕਮਧਿਪਤੰਗਪਰੇਹੈ॥
ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਇੰਜ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਮਾਨੋ ਦੀਵੇ ਵਿਚ ਪਤੰਗੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹੋਣ।
Equipping themselves with their weapons they are fighting in the battlefield like the months surrounding the lamp.,
आयुध धारि लरै रन इउ जनु दीपक मधि पतंग परे है ॥
ਚੰਡਪ੍ਰਚੰਡਕੁਵੰਡਸੰਭਾਰਿਸਭੈਰਨਮਧਿਦੁਟੂਕਕਰੇਹੈ॥
ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਰਣ ਵਿਚ ਦੋ ਦੋ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ,
Holding her ferocious bow, she hath chopped the warriors into haloves in battlefield.,
चंड प्रचंड कुवंड संभारि सभै रन मधि दु टूक करे है ॥
ਮਾਨੋਮਹਾਬਨਮੈਬਰਬ੍ਰਿਛਨਕਾਟਿਕੈਬਾਢੀਜੁਦੇਕੈਧਰੇਹੈ੧੯੧॥॥
ਮਾਨੋ ਮਹਾ ਬਨ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਖਾਣ ਨੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਬ੍ਰਿਛ ਕਟ ਕੇ ਵਖਰੇ ਰਖੇ ਹੋਣ ॥੧੯੧॥
It seems trees and placed them separately.191.,
मानो महा बन मै बर ब्रिछन काटि कै बाढी जुदे कै धरे है ॥१९१॥
ਮਾਰਲਇਓਦਲੁਅਉਰਭਜਿਓਮਨਮੈਤਬਕੋਪਨਿਸੁੰਭਕਰਿਓਹੈ॥
(ਜਦੋਂ ਕੁਝ) ਦਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਜ ਗਿਆ ਤਦੋਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
When some army was killed and some fled away, then Nisumbh became very ferocious in his mind.,
मार लइओ दलु अउर भजिओ मन मै तब कोप निसुंभ करिओ है ॥
ਚੰਡਿਕੇਸਾਮੁਹੇਆਨਿਅਰਿਓਅਤਿਜੁਧੁਕਰਿਓਪਗੁਨਾਹਿਟਰਿਓਹੈ॥
ਅਤੇ ਚੰਡੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਡਟ ਗਿਆ। (ਉਸ ਨੇ) ਖ਼ੂਬ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਪਿਛੇ ਨਾ ਹਟਾਇਆ।
He stood firmly before Chandi and waged a violent war, he did not recede even one step.,
चंडि के सामुहे आनि अरिओ अति जुधु करिओ पगु नाहि टरिओ है ॥
ਚੰਡਿਕੇਬਾਨਲਗਿਓਮੁਖਦੈਤਕੇਸ੍ਰਉਨਸਮੂਹਧਰਾਨਿਪਰਿਓਹੈ॥
ਚੰਡੀ ਦੇ ਬਾਣ ਦੈਂਤ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿਚ ਲਗੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਆ ਪਿਆ
The arrows of Chandi struck the faces of demons and great deal of blood hath flown on the earth.,
चंडि के बान लगिओ मुख दैत के स्रउन समूह धरानि परिओ है ॥
ਮਾਨਹੁਰਾਹੁਗ੍ਰਸਿਓਨਭਿਭਾਨੁਸੁਸ੍ਰਉਨਤਕੋਅਤਿਬਉਨਕਰਿਓਹੈ੧੯੨॥॥
ਮਾਨੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਹੂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ (ਸੂਰਜ ਨੇ) ਲਹੂ ਦੀ ਵਡੀ ਉਲਟੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ॥੧੯੨॥
It seems that Rahu hath caught hold of sun in the sky, resulting in the great carving of blood by the sun.192.,
मानहु राहु ग्रसिओ नभि भानु सु स्रउनत को अति बउन करिओ है ॥१९२॥
ਸਾਂਗਸੰਭਾਰਿਕਰੰਬਲੁਧਾਰਕੈਚੰਡਿਦਈਰਿਪੁਭਾਲਮੈਐਸੇ॥
(ਦੇਵੀ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਾਂਗ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਬਲ ਅਰਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵੈਰੀ (ਦੈਂਤ) ਦੇ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਭੀ,
Holding the spear in her hand, Chandi with great force thrust it into the forehead of the enemy like this,,
सांग संभारि करं बलु धार कै चंडि दई रिपु भाल मै ऐसे ॥
ਜੋਰਕੈਫੋਰਗਈਸਿਰਤ੍ਰਾਨਕੋਪਾਰਭਈਪਟਫਾਰਿਅਨੈਸੇ॥
(ਜੋ) ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਟੋਪ ਨੂੰ ਫੋੜ ਗਈ ਅਤੇ (ਸਾਂਗ ਦੀ) ਚੁੰਜ ਪਟਕੇ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ।
That it pierced the helmet like the cloth.,
जोर कै फोर गई सिर त्रान को पार भई पट फारि अनैसे ॥
ਸ੍ਰਉਨਕੀਧਾਰਚਲੀਪਥਊਰਧਸੋਉਪਮਾਸੁਭਈਕਹੁਕੈਸੇ॥
(ਦੈਂਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ) ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ (ਨਿਕਲ ਕੇ) ਉਪਰ ਵਲ ਚਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਈ,
The current of blood flowing out upwards, what comparison the poet hath imagined about it?,
स्रउन की धार चली पथ ऊरध सो उपमा सु भई कहु कैसे ॥
ਮਾਨੋਮਹੇਸਕੇਤੀਸਰੇਨੈਨਕੀਜੋਤਉਦੋਤਭਈਖੁਲਤੈਸੇ੧੯੩॥॥
ਮਾਨੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨੈਨ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਨਾਲ (ਉਸ ਦੀ) ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ॥੧੯੩॥
With the opening of the third eye of Shiva, the light appeared like this current.193.,
मानो महेस के तीसरे नैन की जोत उदोत भई खुल तैसे ॥१९३॥
ਦੈਤਨਿਕਾਸਕੈਸਾਂਗਵਹੈਬਲਿਕੈਤਬਚੰਡਿਪ੍ਰਚੰਡਕੇਦੀਨੀ॥
ਉਹੀ ਸਾਂਗ (ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ) ਕਢ ਕੇ ਦੈਂਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡੀ ਨੂੰ ਮਾਰੀ।
The demon, with his strength, took out that spear and with the same swiftness struck Chandi with it.,
दैत निकास कै सांग वहै बलि कै तब चंडि प्रचंड के दीनी ॥
ਜਾਇਲਗੀਤਿਹਕੇਮੁਖਮੈਬਹਿਸ੍ਰਉਨਪਰਿਓਅਤਿਹੀਛਬਿਕੀਨੀ॥
(ਉਹ ਸਾਂਗ) ਉਸ (ਦੁਰਗਾ) ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜਾ ਲਗੀ, (ਫਲਸਰੂਪ) ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਵਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਈ ਹੈ।
The spear struck the face of the goddess resulting in the flow of blood from her face, which created a splendid scene.,
जाइ लगी तिह के मुख मै बहि स्रउन परिओ अति ही छबि कीनी ॥
ਇਉਉਪਮਾਉਪਜੀਮਨਮੈਕਬਿਨੇਇਹਭਾਂਤਿਸੋਈਕਹਿਦੀਨੀ॥
ਕਵੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ
The comparison which hath emerged in the mind of the poet, can be told like this:,
इउ उपमा उपजी मन मै कबि ने इह भांति सोई कहि दीनी ॥
ਮਾਨਹੁਸਿੰਗਲਦੀਪਕੀਨਾਰਿਗਰੇਮੈਤੰਬੋਰਕੀਪੀਕਨਵੀਨੀ੧੯੪॥॥
ਮਾਨੋ ਪਦਮਿਨੀ (ਸਿੰਗਲਾਦੀਪ ਦੀ ਇਸਤਰੀ) ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਪਾਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਥੁਕ ਦਿਸ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ॥੧੯੪॥
I seemed that in the throat of the most beautiful woman of Lanka, the saliva of the chewed betel leaf is being visulised.194.,
मानहु सिंगल दीप की नारि गरे मै तंबोर की पीक नवीनी ॥१९४॥
ਜੁਧੁਨਿਸੁੰਭਕਰਿਓਅਤਿਹੀਜਸੁਇਆਛਬਿਕੋਕਬਿਕੋਬਰਨੈ॥
ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਛਬੀ ਦਾ ਯਸ਼ ਕਿਹੜਾ ਕਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Nisumbh hath waged a very fierce war which poet can describe its splendour?,
जुधु निसुंभ करिओ अति ही जसु इआ छबि को कबि को बरनै ॥
ਨਹਿਭੀਖਮਦ੍ਰੋਣਿਕ੍ਰਿਪਾਅਰੁਦ੍ਰੋਣਜਭੀਮਨਅਰਜਨਅਉਕਰਨੈ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰੀਆ ਨੇ (ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਯੁੱਧ) ਨਹੀਂ (ਕੀਤਾ) ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੀਮ, ਅਰਜਨ ਅਤੇ ਕਰਨ (ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ) (ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਯੋਧੇ ਹਨ)।
Such a war hath not been fought by Bhishma, Dronacharya, Kripachrya, Bhima, Arjuna and Karana.,
नहि भीखम द्रोणि क्रिपा अरु द्रोणज भीम न अरजन अउ करनै ॥
ਬਹੁਦਾਨਵਕੇਤਨਸ੍ਰਉਨਕੀਧਾਰਛੁਟੀਸੁਲਗੇਸਰਕੇਫਰਨੈ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਤਨ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਤੱਤੀਰੀਆਂ ਫੁਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ (ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਖੀਆਂ (ਫਲ) ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, (ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
The current of blood is flowing form the bodies of many demons, because they have been pierced by the arrows.,
बहु दानव के तन स्रउन की धार छुटी सु लगे सर के फरनै ॥
ਜਨੁਰਾਤਿਕੈਦੂਰਿਬਿਭਾਸਦਸੋਦਿਸਫੈਲਿਚਲੀਰਵਿਕੀਕਿਰਨੈ੧੯੫॥॥
ਮਾਨੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਸਰ ਚਲੀਆਂ ਹੋਣ ॥੧੯੫॥
It seems that in order to end the night, the sun-rays are scattering at dawn from all the ten directions.195.,
जनु राति कै दूरि बिभास दसो दिस फैलि चली रवि की किरनै ॥१९५॥
ਚੰਡਿਲੈਚਕ੍ਰਧਸੀਰਨਮੈਰਿਸਿਕ੍ਰੁਧਕੀਓਬਹੁਦਾਨਵਮਾਰੇ॥
ਚੰਡੀ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਧਸ ਗਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੈਂਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
Chandi penetrated in the battlefield with her disc and with anger in her she killed many demons.,
चंडि लै चक्र धसी रन मै रिसि क्रुध कीओ बहु दानव मारे ॥
ਫੇਰਿਗਦਾਗਹਿਕੈਲਹਿਕੈਚਹਿਕੈਰਿਪੁਸੈਨਹਤੀਲਲਕਾਰੇ॥
ਫਿਰ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਹ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।
Then she caught hold of the mace and revolved it, it glistened then shouting loudly, she killed with it the army of the enemy.
फेरि गदा गहि कै लहि कै चहि कै रिपु सैन हती ललकारे ॥
ਲੈਕਰਖਗਅਦਗਮਹਾਸਿਰਦੈਤਨਕੇਬਹੁਭੂਪਰਝਾਰੇ॥
(ਹੱਥ ਵਿਚ) ਡਾਢੀ ਲਿਸ਼ਕਵੀਂ ('ਅਦਗ') ਵੱਡੀ ਖੜਗ ਲੈ ਕੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ ਮਾਰੀ ਅਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਧਰਤੀ ਉਤੇ (ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ)।
Taking her glittering sword in her land, she hath thrown and scattered the heads of great demons on the earth.,
लै कर खग अदग महा सिर दैतन के बहु भू पर झारे ॥
ਰਾਮਕੇਜੁਧਸਮੇਹਨੂਮਾਨਿਜੁਆਨਮਨੋਗਰੂਏਗਿਰਡਾਰੇ੧੯੬॥॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵੇਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਪਰਬਤ ਲਿਆ ਕੇ ਸੁਟੇ ਹੋਣ ॥੧੯੬॥
It seems that in the war fought by Ram Chandra, the mighty Hanuman hath thrown down the great mountains.196.,
राम के जुध समे हनूमानि जुआन मनो गरूए गिर डारे ॥१९६॥
ਦਾਨਵਏਕਬਡੋਬਲਵਾਨਕ੍ਰਿਪਾਨਲੈਪਾਨਿਹਕਾਰਕੈਧਾਇਓ॥
ਇਕ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਲੈ ਕੇ ਲਲਕਾਰਾ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਗੇ ਵਧਿਆ।
One very powerful demon, holding his sword in his hand and shouting loudly came running.,
दानव एक बडो बलवान क्रिपान लै पानि हकार कै धाइओ ॥
ਕਾਢੁਕੈਖਗਸੁਚੰਡਿਕਾਮਿਆਨਤੇਤਾਤਨਬੀਚਭਲੇਬਰਿਲਾਇਓ॥
(ਅਗੋਂ) ਚੰਡੀ ਨੇ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਖੜਗ ਕਢ ਕੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
Chandi, taking out her double-edged sword from the sheath, with great force struck the body of the demon.,
काढु कै खग सु चंडिका मिआन ते ता तन बीच भले बरि लाइओ ॥
ਟੂਟਪਰਿਓਸਿਰਵਾਧਰਿਤੇਜਸੁਇਆਛਬਿਕੋਕਵਿਕੇਮਨਿਆਇਓ॥
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਛਬੀ ਦਾ ਯਸ਼ ਕਵੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੰਜ ਆਇਆ
His head broke and fell on the earth, the poet hath imagined thus this comparison.,
टूट परिओ सिर वा धरि ते जसु इआ छबि को कवि के मनि आइओ ॥
ਊਚਧਰਾਧਰਊਪਰਤੇਗਿਰਿਓਕਾਕਕਰਾਲਭੁਜੰਗਮਖਾਇਓ੧੯੭॥॥
ਮਾਨੋ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤ ਉਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ ਦਾ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਕਾਂ (ਧਰਤੀ ਉਤੇ) ਡਿਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੯੭॥
It seemed that a crow eaten by a dreadful snake hath fallen on the earth from the lofty mountain.197.,
ऊच धराधर ऊपर ते गिरिओ काक कराल भुजंगम खाइओ ॥१९७॥
ਬੀਰਨਿਸੁੰਭਕੋਦੈਤਬਲੀਇਕਪ੍ਰੇਰਿਤੁਰੰਗਗਇਓਰਨਿਸਾਮੁਹਿ॥
ਵੀਰ (ਨਾਇਕ) ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤ, ਘੋੜਾ ਭਜਾ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ (ਦੇਵੀ ਦੇ) ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
One powerful demon-warrior of Nisumbh, speeding his horse, went in front of the battlefield.,
बीर निसुंभ को दैत बली इक प्रेरि तुरंग गइओ रनि सामुहि ॥
ਦੇਖਤਧੀਰਜਨਾਹਿਰਹੈਅਬਿਕੋਸਮਰਥਹੈਬਿਕ੍ਰਮਜਾਮਹਿ॥
(ਜਿਸ ਨੂੰ) ਵੇਖਦਿਆਂ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਸਮਰਥ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਹੈ (ਜੋ ਉਸ ਦੈਂਤ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰੇ)।
On seeing him, one loses his composure, who is then so powerful as to try to go before this demon?
देखत धीरज नाहि रहै अबि को समरथ है बिक्रम जा महि ॥
ਚੰਡਿਲੈਪਾਨਿਕ੍ਰਿਪਾਨਹਨੇਅਰਿਫੇਰਿਦਈਸਿਰਦਾਨਵਤਾਮਹਿ॥
ਚੰਡੀ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਲੈ ਕੇ (ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ) ਵੈਰੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ (ਉਹ ਕ੍ਰਿਪਾਨ) ਉਸ ਦੈਂਤ ਦੇ ਸਿਰ (ਵਲ) ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।
Chandi, taking her sword in her hand, hath killed many enemies, and at the same time, she struck on the head of this demon.,
चंडि लै पानि क्रिपान हने अरि फेरि दई सिर दानव ता महि ॥
ਮੁੰਡਹਿਤੁੰਡਹਿਰੁੰਡਹਿਚੀਰਿਪਲਾਨਕਿਕਾਨਧਸੀਬਸੁਧਾਮਹਿ੧੯੮॥॥
(ਉਹ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੈਂਤ ਦੇ) ਸਿਰ ਨੂੰ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ, ਧੜ ਨੂੰ, (ਘੋੜੇ ਦੇ) ਪਲਾਣੇ ਨੂੰ, ਘੋੜੇ (ਕਿਕਾਨ) ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਧਸ ਗਈ ਹੈ ॥੧੯੮॥
This sword piercing the head, the face, the trunk, the saddle and the horse hath thrust into the earth.198.,
मुंडहि तुंडहि रुंडहि चीरि पलान किकान धसी बसुधा महि ॥१९८॥
ਇਉਜਬਦੈਤਹਤਿਓਬਰਚੰਡਿਸੁਅਉਰਚਲਿਓਰਨਮਧਿਪਚਾਰੇ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਬਲਵਾਨ ਚੰਡੀ ਨੇ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, (ਤਾਂ ਇਕ) ਹੋਰ (ਦੈਂਤ) ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਣ ਵਲ ਚਲਿਆ।
When the powerful Chandi killed that demon in this way, then another demon shouting loudly came forward in the battlefield.,
इउ जब दैत हतिओ बर चंडि सु अउर चलिओ रन मधि पचारे ॥
ਕੇਹਰਿਕੇਸਮੁਹਾਇਰਿਸਾਇਕੈਧਾਇਕੈਘਾਇਦੁਤੀਨਕਝਾਰੇ॥
ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਜ ਕੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ।
Going in front of the lion and running in anger, he inflicted on him two-three wounds.,
केहरि के समुहाइ रिसाइ कै धाइ कै घाइ दु तीनक झारे ॥
ਚੰਡਿਲਈਕਰਵਾਰਸੰਭਾਰਹਕਾਰਕੈਸੀਸਦਈਬਲੁਧਾਰੇ॥
ਚੰਡੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲਲਕਾਰ ਕੇ (ਉਸ ਦੇ) ਸਿਰ ਵਲ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ।
Chandi held up her sword and shouting loudly with great force, she struck it on the head of the demon.,
चंडि लई करवार संभार हकार कै सीस दई बलु धारे ॥
ਜਾਇਪਰਿਓਸਿਰਦੂਰਪਰਾਇਜਿਉਟੂਟਤਅੰਬੁਬਯਾਰਕੇਮਾਰੇ੧੯੯॥॥
(ਉਸ ਦਾ) ਸਿਰ (ਕਟ ਕੇ) ਦੂਰ ਜਾ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਅੰਬ ਟੁਟ ਕੇ (ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ॥੧੯੯॥
His head fell far away like the mangoes by the violent wind.199.,
जाइ परिओ सिर दूर पराइ जिउ टूटत अंबु बयार के मारे ॥१९९॥
ਜਾਨਿਨਿਦਾਨਕੋਜੁਧੁਬਨਿਓਰਨਿਦੈਤਸਬੂਹਸਬੈਉਠਿਧਾਏ॥
ਅੰਤ ਦਾ ਯੁੱਧ ਮਚਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਲ ਉਠ ਕੇ ਰਣ ਵਲ ਭਜ ਪਏ ਹਨ।
Consider the war at its peak, all the division of the army of demons are running towards the battlefield.,
जानि निदान को जुधु बनिओ रनि दैत सबूह सबै उठि धाए ॥
ਸਾਰਸੋਸਾਰਕੀਮਾਰਮਚੀਤਬਕਾਇਰਛਾਡਕੈਖੇਤਪਰਾਏ॥
ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਵਜਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਕਾਇਰ ਲੋਕ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਛਡ ਕੇ ਭਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
The steel collided with steel and the cowards fled away andleft the battlefield.,
सार सो सार की मार मची तब काइर छाड कै खेत पराए ॥
ਚੰਡਿਕੇਖਗਗਦਾਲਗਿਦਾਨਵਰੰਚਕਰੰਚਕਹੁਇਤਨਆਏ॥
ਚੰਡੀ ਦੀ ਖੜਗ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵਜਣ ਨਾਲ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਪੁਰਜ਼ਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। (ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
With the blows of the sword and mace of Chandi, the bodies of demons have fallen in fragments.,
चंडि के खग गदा लगि दानव रंचक रंचक हुइ तन आए ॥
ਮੂੰਗਰਲਾਇਹਲਾਇਮਨੋਤਰੁਕਾਛੀਨੇਪੇਡਤੇਤੂਤਗਿਰਾਏ੨੦੦॥॥
ਮਾਨੋ ਸੋਟਾ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਛ ਨੂੰ ਝੂਣ ਕੇ ਮਾਲੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਤੂਤ ਡਿਗਾਏ ਹੋਣ ॥੨੦੦॥
It seems that the gardener hath shaken and even thrashed with wooden pestles, the mulberry tree hath caused the fall of its fruit.200.,
मूंगर लाइ हलाइ मनो तरु काछी ने पेड ते तूत गिराए ॥२००॥
ਪੇਖਿਚਮੂੰਬਹੁਦੈਤਨਕੀਪੁਨਿਚੰਡਿਕਾਆਪਨੇਸਸਤ੍ਰਸੰਭਾਰੇ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਡੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਲੇ ਹਨ।
Seeing still a large remaining army of the demons, Chandi held up her weapons.,
पेखि चमूं बहु दैतन की पुनि चंडिका आपने ससत्र संभारे ॥
ਬੀਰਨਕੇਤਨਚੀਰਿਪਚੀਰਸੇਦੈਤਹਕਾਰਪਛਾਰਿਸੰਘਾਰੇ॥
ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਗੇਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੀਰ (ਦਿੱਤੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਪਟਕਾ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
She ripped the sandalwood-like bodies of the warriors and challenging them, she knocked down and killed them..,
बीरन के तन चीरि पचीर से दैत हकार पछारि संघारे ॥
ਘਾਉਲਗੇਤਿਨਕੋਰਨਭੂਮਿਮੈਟੂਟਪਰੇਧਰਤੇਸਿਰਨਿਆਰੇ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਘਾਓ ਲਗੇ ਹਨ (ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਸਿਰ ਧੜ ਨਾਲੋਂ ਅਲਗ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗੇ ਪਏ ਹਨ। (ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)
They have been wounded in the battlefield and many have fallen with their heads severed from thir trunks.,
घाउ लगे तिन को रन भूमि मै टूट परे धर ते सिर निआरे ॥
ਜੁਧਸਮੈਸੁਤਭਾਨਮਨੋਸਸਿਕੇਸਭਟੂਕਜੁਦੇਕਰਡਾਰੇ੨੦੧॥॥
ਮਾਨੋ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ (ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਛਨਿਛਰ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟੁਕੜੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਕਰ ਕੇ ਸੁਟ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ॥੨੦੧॥
It seems that at the time of the war, Saturn hath chopped all the limbs of the moon and thrown them.201.,
जुध समै सुत भान मनो ससि के सभ टूक जुदे कर डारे ॥२०१॥
ਚੰਡਿਪ੍ਰਚੰਡਤਬੈਬਲਧਾਰਿਸੰਭਾਰਿਲਈਕਰਵਾਰਕਰੀਕਰਿ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ (ਕਰੀ) ਪੂਰਵਕ ਤਲਵਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈ
At that time, the powerful Chandi, pulling up her strength, held fast her sword in her hand.,
चंडि प्रचंड तबै बल धारि संभारि लई करवार करी करि ॥
ਕੋਪਦਈਅਨਿਸੁੰਭਕੇਸੀਸਿਬਹੀਇਹਭਾਤਰਹੀਤਰਵਾਤਰਿ॥
ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਸਿਰ (ਉਤੇ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ) ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਵਿਆਂ ਤਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ।
In anger, she struck it on the head of Nisumbh, it struck in such a way that it crossed to the other end.,
कोप दईअ निसुंभ के सीसि बही इह भात रही तरवा तरि ॥
ਕਉਨਸਰਾਹਿਕਰੈਕਹਿਤਾਛਿਨਸੋਬਿਬਹੋਇਪਰੈਧਰਨੀਪਰ॥
ਕੌਣ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਛਿਣ (ਦੇ ਵਾਰ) ਦੀ (ਕਿ ਉਹ ਦੈਂਤ) ਦੋ ਫਾੜ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ।
Who can appreciate such blow? At the came instant that demon hath fallen on the earth in two halves.,
कउन सराहि करै कहि ता छिन सो बिब होइ परै धरनी पर ॥
ਮਾਨਹੁਸਾਰਕੀਤਾਰਲੈਹਾਥਿਚਲਾਈਹੈਸਾਬੁਨਕੋਸਬੁਨੀਗਰ੨੦੨॥॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਤਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਬਨ ਉਤੇ ਚਲਾਈ ਹੈ (ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ) ॥੨੦੨॥
It seems that the soap-maker, taking the steel-wire in his hand, hath struck the soap with it.202.,
मानहु सार की तार लै हाथि चलाई है साबुन को सबुनीगर ॥२०२॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਮਾਰਕੰਡੇਪੁਰਾਨੇਚੰਡੀਚਰਿਤ੍ਰਉਕਤਿਬਿਲਾਸਨਿਸੁੰਭਬਧਹਿਖਸਟਮੋਧਿਆਇਸਮਾਪਤਮ੬॥॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚੰਡੀ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਉਕਤਿ ਬਿਲਾਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ 'ਨਿਸ਼ੁੰਭ-ਬਧ' ਨਾਮਕ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ॥੬॥
End of the Sixth Chapter entitled ‘Slaying of Nisumbh’ in CHANDI CHARITREA UKATI BILAS of Mardandeya Purana.6.,
इति स्री मारकंडे पुराने चंडी चरित्र उकति बिलास निसुंभ बधहि खसटमो धिआइ समापतम ॥६॥
GURBANI.WORLD