ਸਾਠਿਸਹਸ੍ਰਰਥੀਹੂੰਕੂਟੇ॥੨੧॥
ਅਤੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥੀ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ॥੨੧॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
ਏਤੀਸੈਨਸੰਘਾਰਿਕੈਪੈਦਲਹਨ੍ਯੋਅਪਾਰ॥
ਇਤਨੀ ਸੈਨਾ ਮਾਰ ਕੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਪੈਦਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ,
ਜਨੁਕਰਿਜਏਨਕਾਖਿਤੇਆਏਨਹਿਸੰਸਾਰ॥੨੨॥
ਮਾਨੋ (ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ) ਕੁਖਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਏ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ॥੨੨॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
ਸਭਹੀਬੀਰਜੁਧਕਰਿਹਾਰੇ॥
ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ।
ਤਿਨਤੇਗਏਨਦਾਨੌਮਾਰੈ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਦੈਂਤ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਖੇਤਛੋਰਿਸਭਹੀਘਰਗਏ॥
ਰਣਭੂਮੀ ਛਡ ਕੇ ਸਭ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਤੋਕਰਤਐਸੀਬਿਧਿਭਏ॥੨੩॥
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਉਣ ਲਗੇ ॥੨੩॥
ਸਵੈਯਾ॥
ਸਵੈਯਾ:
Savaiya
ਕੈਸੇਹੂੰਮਾਰਿਯੋਮਰੈਨਨਿਸਾਚਰਜੁਧਸਭੈਕਰਿਕੈਭਟਹਾਰੇ॥
ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਥਕ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦੈਂਤ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।
‘The entire combatants lost their wills (to fight more) because the devil could not be annihilated.
ਬਾਨਕ੍ਰਿਪਾਨਗਦਾਬਰਛੀਨਕੇਭਾਤਿਅਨੇਕਨਘਾਇਪ੍ਰਹਾਰੇ॥
ਬਾਣਾਂ, ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ, ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
In spite of the wielding swords, maces, spears and trying to hit him many a times,
ਸੋਨਹਿਭਾਜਤਗਾਜਤਹੈਰਨਹੋਤਨਿਵਰਤਨਕ੍ਯੋਹੂੰਨਿਵਾਰੇ॥
ਪਰ ਉਹ ਭਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਰਣ ਵਿਚ (ਡਟ ਕੇ) ਗਜਦਾ ਹੈ। (ਉਹ) ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ (ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ) ਹਟਾਇਆਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ।
He never ran away, instead, he roared more and more.
ਦੇਸਤਜੈਕਹੂੰਜਾਇਬਸੈਕਹਆਵਤਹੈਮਨਮੰਤ੍ਰਤਿਹਾਰੇ॥੨੪॥
ਕੀ ਦੇਸ਼ ਛਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾ ਵਸੀਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ॥੨੪॥
(Being fed up) They thought to abandon the country and go to live some where else.(24)
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
Chaupaee
ਇੰਦ੍ਰਮਤੀਬੇਸ੍ਵਾਤਹਰਹਈ॥
ਇੰਦ੍ਰਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੇਸਵਾ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਅਧਿਕਰੂਪਤਾਕੌਜਗਕਹਈ॥
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ।
There used to live a lady named Indra Mati, who was so charming,
ਸੂਰਜਚੰਦ੍ਰਜੋਤਿਜੋਧਾਰੀ॥
ਮਾਨੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਜੋ ਜੋਤਿ ਧਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਜਨੁਯਾਹੀਤੇਲੈਉਜਿਯਾਰੀ॥੨੫॥
ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਉਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਲਈ ਹੋਵੇ ॥੨੫॥
That the Sun and the Moon appeared to have filched light from her.(25)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
ਤਿਨਬੀਰਾਤਹਤੇਲਯੋਚਲੀਤਹਾਕਹਧਾਇ॥
(ਸਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਕਰ ਕੇ) ਉਸ (ਇੰਦ੍ਰਮਤੀ) ਨੇ ਬੀੜਾ ਚੁਕਿਆ (ਅਤੇ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ) ਉਥੋਂ ਲਈ ਚਲ ਪਈ।
She decided to participate in the fight and, wearing combative clothes,
ਬਸਤ੍ਰਪਹਿਰਿਤਿਤਕੌਚਲੀਜਿਤਅਸੁਰਨਕੋਰਾਇ॥੨੬॥
(ਉਹ) ਬਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਚਲ ਪਈ ਜਿਥੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ) ਸੀ ॥੨੬॥
Marched to the place, where the king of devils was seated.(26)
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
Chaupaee
ਮੇਵਾਔਰਮਿਠਾਈਲਈ॥
(ਵੇਸਵਾ ਨੇ) ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈ ਲੈ ਕੇ
ਮਾਟਨਮੋਧਰਪਰਭਰਿਦਈ॥
ਮਟਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿੱਤੀ।
She brought with her the pitchers full of sweets and dry-fruits.
ਜਹਫਲਖਾਤਅਸੁਰਕੋਰਾਈ॥
ਜਿਥੇ ਦੈਂਤ ਰਾਜਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ,
ਤਿਨਲੈਬਨਸੌਸਕਲਲਗਾਈ॥੨੭॥
ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ (ਉਸ ਨੇ) ਬਨ ਵਿਚ (ਡੇਰਾ) ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ॥੨੭॥
She established her camp where the devils used to come and eat the fruits.(27)
ਜਬਦਾਨੋਕੌਭੂਖਿਸੰਤਾਯੋ॥
ਜਦੋਂ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗੀ,
ਤਬਬਨਕੇਭਛਨਫਲਆਯੋ॥
ਤਦੋਂ ਬਨ ਵਿਚ ਫਲ ਖਾਣ ਲਈ ਆਇਆ।
When they felt hungry, the devils came to that place,
ਮਾਟਫੋਰਿਪਕਵਾਨਚਬਾਇਸ॥
ਮਟਕੇ ਫੋੜ ਕੇ ਪਕਵਾਨ ਖਾਧੇ
ਮਦਰਾਪਿਯਤਅਧਿਕਮਨਭਾਇਸ॥੨੮॥
ਅਤੇ ਮਨ ਭਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ॥੨੮॥
Finding the pitchers, they relished them and drank lot of wine.(28)
ਪੀਮਦਰਾਭਯੋਮਤਅਭਿਮਾਨੀ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨੀ (ਦੈਂਤ) ਬੇਸੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਹਜਬਬਾਤਬੇਸੁਵਨਜਾਨੀ॥
ਜਦ ਵੇਸਵਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਗਈ।
After drinking excessively they were fully intoxicated, and when she learned this,
ਭਾਤਿਭਾਤਿਬਾਦਿਤ੍ਰਬਜਾਏ॥
ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ
ਗੀਤਿਅਨੇਕਤਾਨਕੈਗਾਏ॥੨੯॥
ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਗਏ ॥੨੯॥
She played transcendent music and sang numerous songs.(29)
ਜ੍ਯੋਂਜ੍ਯੋਂਪਾਤ੍ਰਨਾਚਤੀਆਵੈ॥
ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵੇਸਵਾ ਨਚਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ
ਤ੍ਯੋਂਤ੍ਯੋਂਦਾਨੋਸੀਸਢੁਰਾਵੈ॥
ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਦੈਂਤ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
More the prostitute danced, more the devils were enchanted.
ਕੋਪਕਥਾਜਿਯਤੇਜਬਗਈ॥
ਜਦ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਕਥਾ (ਅਰਥਾਤ ਜੰਗ ਦਾ ਜਨੂੰਨ) ਮਨ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ,
ਕਰਕੀਗਦਾਬਖਸਿਕਰਦਈ॥੩੦॥
ਤਦ ਹੱਥ ਦੀ ਗਦਾ (ਵੇਸਵਾ ਨੂੰ) ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ ॥੩੦॥
When the (King) Devil’s anger had subsided, he put down his mace.(30)
ਆਈਨਿਕਟਲਖੀਜਬਪ੍ਯਾਰੀ॥
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਵੇਖਿਆ
ਹੁਤੀਕ੍ਰਿਪਾਨਸੋਊਦੈਡਾਰੀ॥
ਤਾਂ (ਉਸ ਪਾਸ ਜੋ ਕ੍ਰਿਪਾਨ) ਸੀ ਉਹ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
When she came too close, he relinquished to her his sword as well.
ਆਯੁਧਬਖਸਿਨਿਰਾਯੁਧਭਯੋ॥
(ਉਹ) ਹਥਿਆਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ
ਯਹਸਭਭੇਦਤਿਨੈਲਖਿਲਯੋ॥੩੧॥
ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਉਸ (ਵੇਸਵਾ) ਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ॥੩੧॥
Now, surrendering all his weapons, he became armless and this became visible to all.(31)
ਨਾਚਤਨਿਕਟਦੈਂਤਕੇਆਈ॥
(ਉਹ) ਨਚਦੀ ਹੋਈ ਦੈਂਤ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ
ਸਾਕਰਕਰਸੋਂਗਈਛੁਆਈ॥
ਅਤੇ (ਉਸ ਦੇ) ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਗਲ ਛੁਹਾ ਦਿੱਤਾ (ਭਾਵ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ)।
Dancing and dancing fast, she came near him and put a chain around his arms,
ਤਾਸੋਜੰਤ੍ਰਮੰਤ੍ਰਇਹਕੀਯੋ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਕੀਤਾ
ਭੇਟ੍ਯੋਤਨਿਕਕੈਦਕਰਿਲੀਯੋ॥੩੨॥
ਅਤੇ ਜ਼ਰਾ ਜਿਹਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ॥੩੨॥
And, through an incantation, tUrned him into a prisoner.(32)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira