ਖੋਜਤਓਡਛਨਾਥਕੇਲਹੀਕੰਨਿਕਾਏਕ॥
ਖੋਜਦਿਆਂ ਖੋਜਦਿਆਂ ਉੜੀਸਾ (ਦੇਸ) ਦੇ ਰਾਜੇ (ਕੋਲ) ਇਕ ਕੰਨਿਆ ਲਭ ਲਈ
By searching and searching all over, a maiden, a true likeness of the
ਰੂਪਸਕਲਸਮਅਪਸਰਾਤਾਤੇਗੁਨਨਬਿਸੇਖ॥੯॥
ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਪੱਛਰਾ ਵਰਗਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲੋਂ (ਕਈ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਵੀ ਸਨ ॥੯॥
Fairy, both in features and nature, was found in the household of the Ruler of Orrisa.(9)
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
Chaupaee
ਸੁਨਤਬਚਨਨ੍ਰਿਪਸੈਨਬੁਲਾਯੋ॥
(ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਬਾਰੇ) ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ
The exhilarated Raja immediately called his courtiers
ਭਾਤਿਭਾਤਿਸੋਦਰਬੁਲੁਟਾਯੋ॥
(ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ) ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵੰਡੀ।
And handed out lot of wealth in bounty.
ਸਾਜੇਸਸਤ੍ਰਕੌਚਤਨਧਾਰੇ॥
(ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ) ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਉਤੇ ਕਵਚ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ
All of them, dressed in iron-coats, armed themselves
ਸਹਰਓਡਛਾਓਰਸਿਧਾਰੇ॥੧੦॥
ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਏ ॥੧੦॥
And went to raid the city of Orrisa.(10)
ਭੇਵਸੁਨਤਉਨਹੂੰਦਲਜੋਰਿਯੋ॥
ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ (ਇਸ ਮੁਹਿਮ ਦਾ) ਭੇਦ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ
The other Raja understood the situation
ਭਾਤਿਭਾਤਿਭਏਸੈਨਨਿਹੋਰਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ (ਅਰਥਾਤ ਯੁੱਧ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ)।
And observed the various (enemy) armies.
ਰਨਛਤ੍ਰਿਨਕੋਆਇਸੁਦੀਨੋ॥
ਛਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ
He ordered for the war and
ਆਪੁਨਜੁਧਹੇਤਮਨੁਕੀਨੋ॥੧੧॥
ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮਨ ਬਣ ਲਿਆ ॥੧੧॥
Girded himself for the fight.(11)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
ਭਾਤਿਭਾਤਿਮਾਰੂਬਜੇਮੰਡੇਸੁਭਟਰਨਆਇ॥
ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਵਾਜੇ ਵਜਣ ਲਗੇ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਡਟ ਗਏ।
Bugles of death were sounded and the heroes came laced with the fighting attires and holding spears and bows and arrows.
ਅਮਿਤਬਾਨਬਰਛਾਭਏਰਹਤਪਵਨਉਰਝਾਇ॥੧੨॥
ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਬੇਹਿਸਾਬੀ ਬਰਖਾ ਹੋਈ, (ਜਿਸ ਵਿਚ) ਪੌਣ ਵੀ ਉਲਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ॥੧੨॥
They all assembled in the fighting fields.(12)
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
Bhujaṅg Chẖaand
ਬਧੇਬਾਢਵਾਰੀਮਹਾਬੀਰਬਾਕੇ॥
ਮਹਾਬੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਢੇ ਜਾਣ ਲਗੇ।
The curved swords and other arms
ਕਛੈਕਾਛਨੀਤੇਸਭੈਹੀਨਿਸਾਕੇ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਭ ਸੂਰਮੇ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ (ਭਿੜ ਰਹੇ ਸਨ)।
Decapitated even brave enemies,
ਧਏਸਾਮੁਹੇਵੈਹਠੀਜੁਧਜਾਰੇ॥
ਉਹ ਹਠੀਲੇ ਸੂਰਮੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ
But, they (the enemies), full of arrogance,
ਹਟੈਨਹਠੀਲੇਕਹੂੰਐਠਿਯਾਰੇ॥੧੩॥
ਅਤੇ (ਉਹ) ਹਠੀਲੇ ਅਤੇ ਆਕੜਖਾਨ ਹਟਾਇਆਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ॥੧੩॥
Did not move back and fought valiantly.(l3)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
ਹਨਿਵਤਿਸਿੰਘਆਗੇਕਿਯੋਅਮਿਤਸੈਨਦੈਸਾਥ॥
ਹਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੇ ਅਗੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
Then Chitar Singh, holding a spear in his hand, stayed behind, and
ਚਿਤ੍ਰਸਿੰਘਪਾਛੇਰਹਿਯੋਗਹੈਬਰਛਿਯਾਹਾਥ॥੧੪॥
ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬਰਛਾ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੧੪॥
Sent (his son) Hanwant Singh forward.(l4)
ਸਵੈਯਾ॥
ਸਵੈਯਾ:
Savaiyya
ਹਾਕਿਹਜਾਰਹਿਮਾਲਯਸੋਹਲਕਾਹਨਿਕੈਹਠਵਾਰਨਹੂੰਕੇ॥
ਹਿਮਾਲੇ ਵਰਗੇ (ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ) ਹਜ਼ਾਰਾਂ (ਸੈਨਿਕ) ਅਤੇ ਹਠੀਲੇ ਸੂਰਮੇ ਲਲਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਅਗੇ ਵਧੇ ਹਨ।
Thousands of the brave men, who could challenge even the
ਹਿੰਮਤਿਬਾਧਿਹਿਰੌਲਹਿਲੌਕਰਲੈਹਥਿਆਰਹਹਾਕਹਿਢੂਕੇ॥
ਹਿੰਮਤ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਸਤਾਚਲ ਤਕ ('ਹਿਰੌਲਹਿ ਲੌ') ਹੱਥ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵੰਗਾਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇੜੇ ਢੁਕੇ ਹਨ।
Himalayan Mountains, came forward.
ਹਾਲਿਉਠਿਯੋਗਿਰਹੇਮਹਲਾਚਲਹੇਰਤਲੋਗਹਰੀਹਰਜੂਕੇ॥
ਹਲਚਲ (ਅਥਵਾ ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ ਹਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੇਖ ਕੇ (ਘਬਰਾ) ਰਹੇ ਹਨ।
Seeing the devil like heroes, the Earth and sturdy Sumer Hills started to shake.
ਹਾਰਿਗਿਰੇਬਿਨੁਹਾਰੇਰਹੇਅਰੁਹਾਥਲਗੇਅਰਿਹਾਸੀਹਨੂੰਕੇ॥੧੫॥
(ਉਹ) ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਡਿਗ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ (ਇਧਰ) ਬਿਨਾ ਹਾਰੇ ਹੀ ਖੜੋਤੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਹਨਵੰਤ ਨੇ ਹਾਸੀ ਵਜੋਂ ਹੀ ਹੱਥ ਲਗਾਏ ਹਨ ॥੧੫॥
The brave enemies began to crumble like the mountain facing the courageous like Hanuman.(15)
ਠਾਢੇਜਹਾਸਰਦਾਰਬਡੇਕੁਪਿਕੌਚਕ੍ਰਿਪਾਨਕਸੇਪਠਨੇਟੇ॥
ਜਿਥੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਜਵਾਨ ਸਰਦਾਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਵਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਕਸ ਕੇ ਖੜੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ,
Wherever the fully armed brave enemies assembled,
ਆਨਿਪਰੇਹਠਠਾਨਿਤਹੀਸਿਰਦਾਰਨਤੇਟਿਬਰੰਗਨਿਭੇਟੇ॥
(ਉਹ) ਹਠ ਪੂਰਵਕ ਉਥੇ ਆ ਪਏ ਹਨ। (ਉਥੇ) ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾੜ ਕੇ ਅਪੱਛਰਵਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
The heroes pounced upon them.
ਭਾਰੀਭਿਰੇਰਨਮੈਤਬਲੌਜਬਲੌਨਹਿਸਾਰਕੀਧਾਰਲਪੇਟੇ॥
(ਉਹ) ਉਦੋਂ ਤਕ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖ਼ੂਬ ਲੜੇ ਹਨ ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਲੋਹੇ (ਸ਼ਸਤ੍ਰ) ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਨਹੀਂ ਗਏ।
They fought till they became the victims of the sharp sword.
ਸਤ੍ਰੁਕੀਸੈਨਤਰੰਗਨਿਤੁਲਿਹ੍ਵੈਤਾਮੈਤਰੰਗਤਰੇਖਤਿਰੇਟੇ॥੧੬॥
ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਛਤ੍ਰੀ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਵਿਚ (ਮੌਜ ਨਾਲ) ਤਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੧੬॥
The columns of the enemy were like the flowing rivulets in which the Kashtriya progeny swam in elation.(l6)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
ਮਾਰਿਓਡਛਾਰਾਇਕੋਲਈਸੁਤਾਤਿਹਜੀਤਿ॥
ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਿਤ ਲਿਆ।
The Ruler of Orrisa was assassinated and his daughter was won over.
ਬਰੀਰਾਇਸੁਖਪਾਇਮਨਮਾਨਿਸਾਸਤ੍ਰਕੀਰੀਤਿ॥੧੭॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ॥੧੭॥
And the Raja married her according to the customs of the Shastras.(l7)
ਓਡਛੇਸਜਾਕੀਹਿਤੂਚਿਤ੍ਰਮਤੀਤਿਹਨਾਮ॥
ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਿਆਰੀ (ਧੀ) ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰਮਤੀ ਸੀ,
The daughter of the Ruler of Orrisa was known as Chitramatti.
ਹਨਿਵਤਿਸਿੰਘਹਿਸੋਰਹੈਚਿਤਵਤਆਠੋਜਾਮ॥੧੮॥
ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਹਨਿਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ॥੧੮॥
She always had sensual looks for Hanwant Singh.(l8)
ਪੜਨਹੇਤੁਤਾਕੌਨ੍ਰਿਪਤਿਸੌਪ੍ਯੋਦਿਜਗ੍ਰਿਹਮਾਹਿ॥
ਉਸ (ਹਨਿਵੰਤ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜਿਆ।
He was sent by the Raja to the household of a Brahmin to seek education.
ਏਕਮਾਸਤਾਸੌਕਹਿਯੋਦਿਜਬਰਬੋਲ੍ਯਹੁਨਾਹਿ॥੧੯॥
ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ (ਰਾਣੀ ਦੇ) ਕਹੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ) ਨਾ ਬੋਲਿਆ ॥੧੯॥
But (as instructed by the Rani), (the Brahmin) did not speak to him for one month.(l9)
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
Chaupaee
ਰਾਜੇਨਿਜੁਸੁਤਨਿਕਟਬੁਲਾਯੋ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ।
The Raja sent for his son,
ਦਿਜਬਰਤਾਹਿਸੰਗਲੈਆਯੋ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਆਇਆ।
And the Brahmin brought (the son) with him.
ਪੜੋਪੜ੍ਯੋਗੁਨਛਿਤਪਤਿਕਹਿਯੋ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ (ਜੋ) ਗੁਣ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, (ਉਸ ਨੂੰ) ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
The Raja asked him (the son) to read and write,
ਸੁਨਸੁਅਬਚਨਮੋਨਿਹ੍ਵੈਰਹਿਯੋ॥੨੦॥
ਪੁੱਤਰ (ਰਾਜੇ ਦਾ) ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਚੁਪ ਹੀ ਰਿਹਾ ॥੨੦॥
But Hanwant Singh remained mute.(20)
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
ਲੈਤਾਕੋਰਾਜੈਕਿਯਾਅਪਨੇਧਾਮਪਯਾਨ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
The Raja brought him in his inner chamber, where thousands of
ਸਖੀਸਹਸਠਾਢੀਜਹਾਸੁੰਦਰਿਪਰੀਸਮਾਨ॥੨੧॥
ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰੀ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰੀ ਖੜੋਤੀ ਸੀ ॥੨੧॥
Fairylike beauties were awaiting.(2l)
ਬੋਲਤਸੁਤਮੁਖਤੇਨਹੀਯੌਨ੍ਰਿਪਕਹਿਯੋਸੁਨਾਇ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਮੁਖ ਤੋਂ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
When Raja announced that the boy did not speak,
ਚਿਤ੍ਰਪਤੀਤਿਹਲੈਗਈਅਪੁਨੇਸਦਨਲਵਾਇ॥੨੨॥
(ਤਦ) ਚਿਤ੍ਰਮਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹੱਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ ॥੨੨॥
Chandramati took him to her own palace.(22)