ਅਮਿਤਰੂਪਤਾਕੋਜਗਜਾਨੋ॥
ਉਸ ਦੀ ਅਤਿ ਅਧਿਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਜਗ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
And her beauty was discerned by every body in the world.
अमित रूप ता को जग जानो ॥
ਅਧਿਕਤਰੁਨਿਕੋਤੇਜਬਰਾਜਤ॥
(ਉਸ) ਇਸਤਰੀ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ।
अधिक तरुनि को तेज बराजत ॥
ਜਾਸਮਅਨਤਨਕਤਹੂੰਰਾਜਤ॥੩॥
ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਸੀ ॥੩॥
There was none other comparable to her.(3)
जा सम अनत न कतहूं राजत ॥३॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
दोहरा ॥
ਨਿਸਦਿਨਬਾਸਤਹਾਕਰੈਮੁਗਲਨਅਨਤੈਜਾਇ॥
(ਉਹ ਭਾਵੇਂ) ਰਾਤ ਦਿਨ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ (ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ) ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਪਾਸ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
(Her husband) used to go into the company of another Mughal.
निस दिन बास तहा करै मुगलन अनतै जाइ ॥
ਔਰਇਸਤ੍ਰਿਯਨਸੋਭਜੈਤ੍ਰਿਯਤੋਕਛੂਨਸੰਕਾਇ॥੪॥
(ਉਹ) ਹੋਰਨਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੰਕਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਸੀ (ਅਰਥਾਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ) ॥੪॥
Without putting his wife in doubt, he used to indulge in making love with other women.(4)
और इसत्रियन सो भजै त्रिय तो कछू न संकाइ ॥४॥
ਹੇਰਮੁਗਲਅਨਤੈਰਮਤਤਰੁਨਿਧਾਰਰਿਸਿਚਿਤ॥
(ਉਸ) ਮੁਗ਼ਲ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ (ਇਸਤਰੀ ਨੇ) ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ।
When she learnt about him, flirting with other women, she called the
हेर मुगल अनतै रमत तरुनि धार रिसि चित ॥
ਕੀਨਾਏਕਬੁਲਾਇਗ੍ਰਿਹਬਾਲਬਨਿਕਕੋਮਿਤ॥੫॥
ਇਕ ਬਨੀਏ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਘਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਤਰ ਬਣਾਇਆ ॥੫॥
Son of a Shah and created friendship with him.(5)
कीना एक बुलाइ ग्रिह बाल बनिक को मित ॥५॥
ਏਕਦਿਵਸਤਾਸੌਕਹਿਯੋਭੇਦਸਕਲਸਮਝਾਇ॥
ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਸਮਝਾ ਕੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।
One day she disclosed all the secrets to him and, being scared of her
एक दिवस ता सौ कहियो भेद सकल समझाइ ॥
ਪੁਤ੍ਰਧਾਮਤਿਹਰਾਖਿਯੋਨਿਜੁਪਤਿਤੇਡਰਪਾਇ॥੬॥
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ॥੬॥
Husband, put him up in her own house.(6)
पुत्र धाम तिह राखियो निजु पति ते डर पाइ ॥६॥
ਪਿਯਸੋਵਤਤ੍ਰਿਯਜਾਗਿਕੈਪਤਿਕੌਦਿਯੋਜਗਾਇ॥
ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਜਾਗ ਕੇ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ
Although husband was in slumber, she was still awake.
पिय सोवत त्रिय जागि कै पति कौ दियो जगाइ ॥
ਲੈਆਗ੍ਯਾਸੁਤਬਨਕਕੇਸੰਗਬਿਹਾਰੀਜਾਇ॥੭॥
ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਬਨੀਏ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸੰਗ ਕੀਤਾ ॥੭॥
She woke him up and with his permission went out, to have illicit relation with the son of the Shah.(7)
लै आग्या सुत बनक के संग बिहारी जाइ ॥७॥
ਪਿਯਸੋਵਤਤ੍ਰਿਯਜੋਜਗੈਕਹੈਦੁਸਟਕੋਊਆਇ॥
(ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ) ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜੇ ਇਸਤਰੀ ਜਾਗਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਟ ਆ ਕੇ ਕਹੇ (ਕਿ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ)
If a wife, still awake and lying down with her sleeping husband, says that an intruder has come
पिय सोवत त्रिय जो जगै कहै दुसट कोऊ आइ ॥
ਤੁਰਤੁਦੋਸਤੀਪਤਿਤਜੈਨਾਤਨੇਹਛੁਟਿਜਾਇ॥੮॥
ਤਾਂ ਪਤੀ ਤੁਰਤ (ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ) ਸੰਬੰਧ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਾਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੮॥
Even if the intruder is a friend, all relationship with him should be severed.(8)
तुरतु दोसती पति तजै नात नेह छुटि जाइ ॥८॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
Arril
अड़िल ॥
ਪਿਯਕੋਪ੍ਰਿਥਮਜਵਾਇਆਪੁਪੁਨਿਖਾਇਯੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਖਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
(A Woman) should eat after she had served meals to her husband.
पिय को प्रिथम जवाइ आपु पुनि खाइयै ॥
ਪਿਯਪੂਛੇਬਿਨੁਨੈਕਨਲਘੁਕਹਜਾਇਯੈ॥
ਪ੍ਰਿਯ ਤੋਂ ਪੁਛੇ ਬਿਨਾ ਪਿਸ਼ਾਬ (ਲਘੂ ਸ਼ੰਕਾ) ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Even without out his consent, she should not go to meet the call of the nature.
पिय पूछे बिनु नैक न लघु कह जाइयै ॥
ਜੋਪਿਯਆਇਸੁਦੇਇਸੁਸਿਰਪਰਲੀਜਿਯੈ॥
ਜੋ ਪਤੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
The permission granted by the husband should be adhered to, and,
जो पिय आइसु देइ सु सिर पर लीजियै ॥
ਹੋਬਿਨੁਤਾਕੇਕਛੁਕਹੇਨਕਾਰਜਕੀਜਿਯੈ॥੯॥
ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ॥੯॥
Without his, no work should be performed.(9)
हो बिनु ता के कछु कहे न कारज कीजियै ॥९॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
Dohira
दोहरा ॥
ਬਿਨੁਪਿਯਕੀਆਗ੍ਯਾਲਈਮੈਲਘੁਕੋਨਹਿਜਾਉ॥
(ਕਹਿਣ ਲਗੀ) ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ।
That woman presented the excuse that she would not go out, even to urinate without seeking husband’s permission.
बिनु पिय की आग्या लई मै लघु को नहि जाउ ॥
ਕੋਟਿਕਸਟਤਨਪੈਸਹੋਪਿਯਕੋਕਹਿਯੋਕਮਾਉ॥੧੦॥
ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਕਿਤਨਾ ਹੀ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿ ਲਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਿਯ ਦਾ ਕਹਿਆ ਮੰਨਾਗੀ ॥੧੦॥
(She had pronounced,) ‘I may have to bear insufferable ailments but will always obey my beloved husband.’(10)
कोटि कसट तन पै सहो पिय को कहियो कमाउ ॥१०॥
ਸੁਨਤਬਚਨਮੂਰਖਮੁਗਲਆਗ੍ਯਾਤ੍ਰਿਯਕਹਦੀਨ॥
ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਰਖ ਮੁਗ਼ਲ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
The foolish Mughal had permitted his wife.
सुनत बचन मूरख मुगल आग्या त्रिय कह दीन ॥
ਰੀਝਿਗਯੋਜੜਬੈਨਸੁਨਿਸਕ੍ਯੋਨਕਛੁਛਲਚੀਨ॥੧੧॥
(ਉਹ) ਮੂਰਖ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਛਲ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਨਾ ਸਕਿਆ ॥੧੧॥
That senseless one was satisfied with his wife’s talk and did not comprehend her trickery.(11)
रीझि गयो जड़ बैन सुनि सक्यो न कछु छल चीन ॥११॥
ਸੁਨਤਬਚਨਤ੍ਰਿਯਉਠਿਚਲੀਪਿਯਕੀਆਗ੍ਯਾਪਾਇ॥
ਪ੍ਰਿਯ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਉਠ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ
Obtaining husband’s consent the woman had gone, delightfully, to
सुनत बचन त्रिय उठि चली पिय की आग्या पाइ ॥
ਰਤਿਮਾਨੀਸੁਤਬਨਿਕਸੋਹ੍ਰਿਦੈਹਰਖਉਪਜਾਇ॥੧੨॥
ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਨੀਏ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੀਤੀ ॥੧੨॥
Romanticise with the son of the Shah.(12)
रति मानी सुत बनिक सो ह्रिदै हरख उपजाइ ॥१२॥
ਪਰੈਆਪਦਾਕੈਸਿਯੈਕੋਟਕਸਟਸਹਿਲੇਤ॥
ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਬਿਪਤਾ ਆ ਪਵੇ ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਕਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸਹਿਣੇ ਪੈ ਜਾਣ,
The wise-men may be in big difficulties and they can be facing great many discomforts,
परै आपदा कैसियै कोट कसट सहि लेत ॥
ਤਊਸੁਘਰਨਰਇਸਤ੍ਰਿਯਨਭੇਦਨਅਪਨੋਦੇਤ॥੧੩॥
ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਘੜ ਪੁਰਸ਼ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ॥੧੩॥
But they never divulge their secrets to women.(13)(1)
तऊ सुघर नर इसत्रियन भेद न अपनो देत ॥१३॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਉਨੀਸਵੋਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੧੯॥੩੬੫॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹੀਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੧੯॥੩੬੫॥ ਚਲਦਾ॥
Nineteenth Parable of Auspicious Chritars Conversations of the Raja and the Minister, Completed with Benediction.(19)(365)
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे उनीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१९॥३६५॥अफजूं॥
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
Bhujang Chhand
भुजंग छंद ॥
ਬਹੁਰਿਬੰਦਗ੍ਰਿਹਮਾਝਨ੍ਰਿਪਪੂਤਡਾਰਿਯੋ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਦੀਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
बहुरि बंद ग्रिह माझ न्रिप पूत डारियो ॥
ਭਈਭੋਰਬਹੁਰੌਨਿਕਟਕੋਹਕਾਰਿਯੋ॥
ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਫਿਰ (ਆਪਣੇ) ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।
The Raja had put his son in the prison and, then, in morning he called him back.
भई भोर बहुरौ निकट को हकारियो ॥
ਤਬੈਮੰਤ੍ਰਯੋਰਾਇਸੋਬੈਨਭਾਖ੍ਯੋ॥
ਤਦ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ
तबै मंत्र यो राइ सो बैन भाख्यो ॥
ਚਿਤਰਸਿੰਘਕੇਪੂਤਕੌਪ੍ਰਾਨਰਾਖ੍ਯੋ॥੧॥
ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ ॥੧॥
The Minister advised the Raja and protected the son of Chitar Singh.(1)
चितर सिंघ के पूत कौ प्रान राख्यो ॥१॥
ਸਹਰਚੀਨਮਾਚੀਨਮੈਏਕਨਾਰੀ॥
ਚੀਨ ਮਚੀਨ ਨਗਰ ਵਿਚ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ
सहर चीन माचीन मै एक नारी ॥
ਰਹੈਆਪਨੇਖਾਵੰਦਹਿਅਧਿਕਪ੍ਯਾਰੀ॥
ਅਤੇ ਅਪਾਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
In the city of Cheenmaacheen, there lived a woman who was very much esteemed by her husband.
रहै आपने खावंदहि अधिक प्यारी ॥
ਜੁਸੋਬੈਨਭਾਖੈਵਹੀਬਾਤਮਾਨੈ॥
ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਮਨ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
जु सो बैन भाखै वही बात मानै ॥
ਬਿਨਾਤਾਹਿਪੂਛੇਨਹੀਕਾਜਠਾਨੈ॥੨॥
ਉਸ ਦੇ ਪੁਛੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ॥੨॥
He always acted according to the wishes of his wife.(2)
बिना ताहि पूछे नही काज ठानै ॥२॥
ਦਿਨੋਰੈਨਡਾਰੇਰਹੈਤਾਹਿਡੇਰੈ॥
ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ (ਉਸ ਕੋਲ) ਡੇਰੇ ਜਮਾਈ ਰਖਦਾ ਸੀ।
दिनो रैन डारे रहै ताहि डेरै ॥
ਬਿਨਾਤਾਹਿਨਹਿਇੰਦ੍ਰਕੀਹੂਰਹੇਰੈ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ।
He ever stayed home and never, even, looked at Indra’s Fairies.
बिना ताहि नहि इंद्र की हूर हेरै ॥
ਤ੍ਰਿਯਾਰੂਪਆਨੂਪਲਹਿਪੀਯਜੀਵੈ॥
(ਉਸ) ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਅਨੂਪਮ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤੀ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ।
त्रिया रूप आनूप लहि पीय जीवै ॥
ਬਿਨਾਨਾਰਿਪੂਛੇਨਹੀਪਾਨਪੀਵੈ॥੩॥
ਬਿਨਾ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪੁਛਿਆਂ ਪਾਣੀ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਸੀ ॥੩॥
He lived relished by the sight of this woman and never sipped a drop of water without her concurrence.(3)
बिना नारि पूछे नही पान पीवै ॥३॥
ਮਤੀਲਾਲਨੀਕੋਰਹੈਨਾਮਬਾਲਾ॥
ਲਾਲ ਮਤੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਨਾਂ ਸੀ।
मती लाल नीको रहै नाम बाला ॥
ਦਿਪੈਚਾਰੁਆਭਾਮਨੋਰਾਗਮਾਲਾ॥
ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਛਬੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਝਲਕਦੀ ਸੀ ਮਾਨੋ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਹੋਵੇ।
That pretty lady was known as Lal Mati and she was as beautiful as the musical notes.
दिपै चारु आभा मनो राग माला ॥
ਸੁਨੀਕਾਨਐਸੀਨਵੈਸੀਨਿਹਾਰੀ॥
ਉਸ ਵਰਗੀ (ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ) ਨਾ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਹੈ।
Neither there had been, nor there would be, a stunner like her.(4)
सुनी कान ऐसी न वैसी निहारी ॥
ਭਈਹੈਨਆਗੇਨਹ੍ਵੈਹੈਕੁਮਾਰੀ॥੪॥
(ਉਸ ਜਿਹੀ) ਕੁਮਾਰੀ ਨਾ ਅਗੇ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਗੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ॥੪॥
She was, as if she had been created by Brahma Himself.
भई है न आगे न ह्वैहै कुमारी ॥४॥
ਮਨੌਆਪੁਲੈਹਾਥਬ੍ਰਹਮੈਬਨਾਈ॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੋਵੇ।
Either she looked like Dev Jani (daughter of Shankar-Acharya) or
मनौ आपु लै हाथ ब्रहमै बनाई ॥
ਕਿਧੌਦੇਵਜਾਨੀਕਿਧੌਮੈਨਜਾਈ॥
ਯਾ ਉਹ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੀ ਜਾਂ ਕਾਮ ਦੇਵ ਦੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
She was produced through Cupid.
किधौ देव जानी किधौ मैन जाई ॥