ਧਰਾਸਬਦਕੋਆਦਿਭਨੀਜੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਧਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਹੋ।
धरा सबद को आदि भनीजै ॥
ਇੰਦ੍ਰਸਬਦਤਾਪਾਛੇਦੀਜੈ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ 'ਇੰਦ੍ਰ' (ਬ੍ਰਿਛ) ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੋ।
इंद्र सबद ता पाछे दीजै ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਪਦਕੋਬਹੁਰਿਉਚਾਰੋ॥
ਫਿਰ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰੋ।
प्रिसठनि पद को बहुरि उचारो ॥
ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾਮਬੀਚਾਰੋ॥੭੦੬॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਸਭ ਤੁਪਕ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਝੋ ॥੭੦੬॥
Saying the word “Dharaa” in the beginning and then “Indra” and afterwards adding the word “Prashthani”, all the names of Tupak are comprehended.706.
सकल तुपक के नाम बीचारो ॥७०६॥
ਧਰਾਸਬਦਕੋਆਦਿਉਚਰੀਐ॥
'ਧਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਚਾਰੋ।
धरा सबद को आदि उचरीऐ ॥
ਪਾਲਕਸਬਦਸੁਅੰਤਿਬਿਚਰੀਐ॥
'ਪਾਲਕ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰੋ।
पालक सबद सु अंति बिचरीऐ ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਪਦਕੋਬਹੁਰਿਬਖਾਨੋ॥
ਇਸ ਪਿਛੋ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਪਦ ਦਾ ਕਥਨ ਕਰੋ।
प्रिसठनि पद को बहुरि बखानो ॥
ਸਭਹੀਨਾਮਤੁਪਕਕੇਜਾਨੋ॥੭੦੭॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਸਭ ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਝੋ ॥੭੦੭॥
Saying firstly the word “Dharaa”, then adding the word “Paalak” and then uttering the word “Paalak” and then uttering the word “Prashthani”, all the names of Tupak are known.707.
सभ ही नाम तुपक के जानो ॥७०७॥
ਤਰੁਜਸਬਦਕੋਆਦਿਬਖਾਨੋ॥
'ਤਰੁਜ' (ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਠ) ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੋ।
तरुज सबद को आदि बखानो ॥
ਨਾਥਸਬਦਤਿਹਅੰਤਿਪ੍ਰਮਾਨੋ॥
ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਉਤੇ 'ਨਾਥ' ਸ਼ਬਦ ਰਖੋ।
नाथ सबद तिह अंति प्रमानो ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਸਬਦਸੁਬਹੁਰਿਭਨੀਜੈ॥
ਫਿਰ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਕਹੋ।
प्रिसठनि सबद सु बहुरि भनीजै ॥
ਨਾਮਜਾਨਤੁਪਕਕੋਲੀਜੈ॥੭੦੮॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਝ ਲਵੋ ॥੭੦੮॥
Saying the word “Taruj” in the beginning and adding the word “Naath” and then uttering the word “Prashthani”, comprehend the names of Tupak.708.
नाम जान तुपक को लीजै ॥७०८॥
ਦ੍ਰੁਮਜਸਬਦਕੋਆਦਿਸੁਦੀਜੈ॥
'ਦ੍ਰੁਮਜ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਖੋ।
द्रुमज सबद को आदि सु दीजै ॥
ਨਾਇਕਪਦਕੋਬਹੁਰਿਭਨੀਜੈ॥
ਫਿਰ 'ਨਾਇਕ' ਪਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
नाइक पद को बहुरि भनीजै ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਸਬਦਸੁਅੰਤਿਬਖਾਨਹੁ॥
ਅਖੀਰ ਉਤੇ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਕਥਨ ਕਰੋ।
प्रिसठनि सबद सु अंति बखानहु ॥
ਸਭਹੀਨਾਮਤੁਪਕਕੇਮਾਨਹੁ॥੭੦੯॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਸਾਰੇ ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਝੋ ॥੭੦੯॥
Putting the word “Drumaj” in the beginning, then adding the word “Naayak” and then adding the word “Prashthani” at the end, all the names of Tupak are comprehended.709.
सभ ही नाम तुपक के मानहु ॥७०९॥
ਫਲਪਦਆਦਿਉਚਾਰਨਕੀਜੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਫਲ' ਪਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
फल पद आदि उचारन कीजै ॥
ਤਾਪਾਛੇਨਾਇਕਪਦਦੀਜੈ॥
ਉਸ ਪਿਛੋਂ 'ਨਾਇਕ' ਪਦ ਜੋੜੋ।
ता पाछे नाइक पद दीजै ॥
ਪੁਨਿਪ੍ਰਿਸਠਨਿਤੁਮਸਬਦਉਚਾਰੋ॥
ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਥਨ ਕਰੋ।
पुनि प्रिसठनि तुम सबद उचारो ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਸਕਲਬਿਚਾਰੋ॥੭੧੦॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਸਭ ਲੋਗ ਤੁਪਕ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਝੋ ॥੭੧੦॥
Uttering firstly the word “Phal”, then the word “Naayak” and then saying the word “Prashthani”, all the names of Tupak are comprehended.710.
नाम तुपक के सकल बिचारो ॥७१०॥
ਤਰੁਜਸਬਦਕੋਆਦਿਉਚਰੀਐ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਤਰੁਜ' (ਬ੍ਰਿਛ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਕਾਠ) ਨੂੰ ਉਚਾਰੋ।
तरुज सबद को आदि उचरीऐ ॥
ਰਾਜਸਬਦਕੋਬਹੁਰਿਸੁਧਰੀਐ॥
ਫਿਰ 'ਰਾਜ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਜੋੜੋ।
राज सबद को बहुरि सु धरीऐ ॥
ਤਾਪਾਛੇਪ੍ਰਿਸਠਨਿਪਦਦੀਜੈ॥
ਇਸ ਪਿਛੋਂ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਰਖੋ।
ता पाछे प्रिसठनि पद दीजै ॥
ਨਾਮਤੁਫੰਗਜਾਨਜੀਅਲੀਜੈ॥੭੧੧॥
(ਇਸ ਦਾ) ਮਨ ਵਿਚ ਤੁਫੰਗ (ਤੁਪਕ) ਨਾਮ ਜਾਣ ਲਵੋ ॥੭੧੧॥
Saying the word “Taruj” in the beginning and then adding the words “Raaj” and “Prashthani”, the names of Tupak (Tuphang) are known in the mind.711.
नाम तुफंग जान जीअ लीजै ॥७११॥
ਧਰਨੀਜਾਪਦਆਦਿਭਨਿਜੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਧਰਨੀਜਾ' (ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਿਛ) ਪਦ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਕਹੋ।
धरनीजा पद आदि भनिजै ॥
ਰਾਟਸਬਦਤਾਪਾਛੇਦਿਜੈ॥
ਉਸ ਪਿਛੋਂ 'ਰਾਟ' ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੋ।
राट सबद ता पाछे दिजै ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਪਦਕੋਅੰਤਿਬਖਾਨੋ॥
ਅੰਤ ਉਤੇ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਪਦ ਨੂੰ ਰਖੋ।
प्रिसठनि पद को अंति बखानो ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਸਭਭੇਦਨਮਾਨੋ॥੭੧੨॥
(ਇਹ) ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਗ ਕੋਈ ਸੰਸਾ ਨਾ ਕਰੋ ॥੭੧੨॥
Saying the words “Dharni Jaa”, then adding the word “Raat” and afterwards adding the words “Prashthani” , comprehend all the names of Tupak.712.
नाम तुपक सभ भेद न मानो ॥७१२॥
ਬ੍ਰਿਛਜਸਬਦਕੋਆਦਿਭਨੀਜੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਬ੍ਰਿਛਜ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ब्रिछज सबद को आदि भनीजै ॥
ਤਾਪਾਛੈਰਾਜਾਪਦਦੀਜੈ॥
ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਰਾਜਾ ਪਦ ਜੋੜੋ।
ता पाछै राजा पद दीजै ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਸਬਦਸੁਅੰਤਿਉਚਾਰੋ॥
ਅੰਤ ਉਤੇ 'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
प्रिसठनि सबद सु अंति उचारो ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਸਕਲਬਿਚਾਰੋ॥੭੧੩॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਸਾਰੇ ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਝੋ ॥੭੧੩॥
Saying the word “Vrakshaj” in the beginning and then adding the words “Raajaa” and “Prashthani”, comprehend all the names of Tupak.713.
नाम तुपक के सकल बिचारो ॥७१३॥
ਤਰੁਰੁਹਅਨੁਜਆਦਿਪਦਦੀਜੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਤਰੁ ਰੁਹ ਅਨੁਜ' ਪਦ ਰਖੋ।
तरु रुह अनुज आदि पद दीजै ॥
ਨਾਇਕਪਦਕੋਬਹੁਰਿਭਨੀਜੈ॥
ਫਿਰ 'ਨਾਇਕ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਥਨ ਕਰੋ।
नाइक पद को बहुरि भनीजै ॥
ਪ੍ਰਿਸਠਨਿਸਬਦਅੰਤਕੋਦੀਨੇ॥
'ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' ਸ਼ਬਦ ਅੰਤ ਉਤੇ ਰਖੋ।
प्रिसठनि सबद अंत को दीने ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਹੋਹਿੰਨਵੀਨੇ॥੭੧੪॥
(ਇਹ) ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ॥੭੧੪॥
Saying the words “Taru-ruha-anuj” in the beginning and then adding the words “Naayak” and “Prashthani”, new names of Tupak are evolved.714.
नाम तुपक के होहिं नवीने ॥७१४॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
DOHRA
दोहरा ॥
ਤਰੁਰੁਹਪ੍ਰਿਸਠਨਿਪ੍ਰਥਮਹੀਮੁਖਤੇਕਰੌਉਚਾਰ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਤਰੁ ਰੁਹ ਪ੍ਰਿਸਠਨਿ' (ਸ਼ਬਦਾਂ) ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
तरु रुह प्रिसठनि प्रथम ही मुख ते करौ उचार ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਹੋਤਹੈਚੀਨਿਚਤੁਰਨਿਰਧਾਰ॥੭੧੫॥
(ਇਹ) ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚਤਰੋ! ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਵੋ ॥੭੧੫॥
Saying the words “Taru-ruha-prashthani”, O wise men! the names of Tupak may be comprehended.715.
नाम तुपक के होत है चीनि चतुर निरधार ॥७१५॥
ਸੁਕਬਿਬਕਤ੍ਰਤੇਕੁੰਦਣੀਪ੍ਰਥਮੈਕਰੋਉਚਾਰ॥
ਹੇ ਕਵੀਓ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੂੰਹੋਂ 'ਕੁੰਦਣੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
सुकबि बकत्र ते कुंदणी प्रथमै करो उचार ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਹੋਤਹੈਲੀਜਹੁਸੁਮਤਿਸਵਾਰ॥੭੧੬॥
(ਇਹ) ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਵੋ ॥੭੧੬॥
O good poet, utter the word “Kundani” from your mouth, from which the names of Tupak are formed correctly.716.
नाम तुपक के होत है लीजहु सुमति सवार ॥७१६॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
ARIL
अड़िल ॥
ਕਾਸਟਕੁੰਦਨੀਆਦਿਉਚਾਰਨਕੀਜੀਐ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਕਾਸਟ ਕੁੰਦਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
कासट कुंदनी आदि उचारन कीजीऐ ॥
ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਚੀਨਚਤੁਰਚਿਤਲੀਜੀਐ॥
(ਇਸ ਨੂੰ) ਤੁਪਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਝ ਕੇ ਚਿਤ ਵਿਚ ਰਖੋ।
The names of Tupak are recognized by uttering the words “Kaashth-Kundani”
नाम तुपक के चीन चतुर चित लीजीऐ ॥
ਬ੍ਰਿਛਜਬਾਸਨੀਸਬਦਬਕਤ੍ਰਤੇਭਾਖੀਐ॥
ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਬ੍ਰਿਛਜ ਬਾਸਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰੋ।
ब्रिछज बासनी सबद बकत्र ते भाखीऐ ॥
ਹੋਨਾਮਤੁਪਕਕੇਜਾਨਿਹ੍ਰਿਦੈਮੈਰਾਖੀਐ॥੭੧੭॥
(ਇਹ) ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਸਾ ਲਵੋ ॥੭੧੭॥
Saying the words “Vraksh-jawaasini” from the mouth, the names of Tupak are know in the heart.717.
हो नाम तुपक के जानि ह्रिदै मै राखीऐ ॥७१७॥
ਧਰਏਸਰਜਾਸਬਦਸੁਅੰਤਿਬਖਾਨੀਐ॥
ਪਹਿਲਾਂ 'ਧਰਏਸ' ਅਤੇ ਅੰਤ ਉਤੇ 'ਰਜਾ' ਨੂੰ ਬਖਾਨ ਕਰੋ।
धरएस रजा सबद सु अंति बखानीऐ ॥
ਤਾਪਾਛੇਕੁੰਦਨੀਬਹੁਰਿਪਦਠਾਨੀਐ॥
ਫਿਰ ਇਸ ਪਿਛੋਂ 'ਕੁੰਦਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੋ।
Saying the words “Dhar-Ishwarjaa” and then adding the word “Kundani” after it,
ता पाछे कुंदनी बहुरि पद ठानीऐ ॥