ਅਦੂਰਾਜ਼ਿਮਰਦੀਬਰਆਵੁਰਦਦੂਦ॥੬॥
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ (ਭਾਵ-ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ) ॥੬॥
Through his manliness, he had blown up the enemies.(6)
अदूरा ज़िमरदी बर आवुरद दूद ॥६॥
ਵਜ਼ੀਰਯਕੇਬੂਦਓਹੋਸ਼ਮੰਦ॥
ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਵਜ਼ੀਰ ਬਹੁਤ ਹੋਸ਼ਮੰਦ ਸੀ।
(Another) one of the King's ministers was very shrewd,
वज़ीर यके बूद ओ होशमंद ॥
ਰਈਯਤਨਿਵਾਜ਼ਅਸਤਦੁਸ਼ਮਨਗਜ਼ੰਦ॥੭॥
ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ॥੭॥
Who inspired the subject but perpetrated the enemies.(7)
रईयत निवाज़ असत दुशमन गज़ंद ॥७॥
ਵਜ਼ਾਦੁਖ਼ਤਰੇਹਸਤਰੌਸ਼ਨਚਰਾਗ਼॥
(ਵਜ਼ੀਰ) ਦੀ ਲੜਕੀ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਸੀ
That minister had a daughter, who was as illuminated as light,
वज़ा दुक़तरे हसत रौशन चराग़ ॥
ਕਿਨਾਮੇਅਜ਼ਾਬੂਦਰੌਸ਼ਨਦਿਮਾਗ਼॥੮॥
ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼' ਸੀ ॥੮॥
And her name was named 'Roshan Dimaagh' (lit. Enlightened Intellect).(8)
कि नामे अज़ा बूद रौशन दिमाग़ ॥८॥
ਬਮਕਤਬਸਪੁਰਦੰਦਹਰਦੋਤਿਫ਼ਲ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਦਰਸੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
The King admitted two of his children,
ब मकतब सपुरदंद हर दो तिफ़ल ॥
ਕਿਤਿਫ਼ਲਸ਼ਬਸੇਰੋਜ਼ਗਸ਼ਤੰਦਖ਼ਿਜ਼ਲ॥੯॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਵੇਹਲੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ॥੯॥
Who had been sauntering too long, in school.(9)
कि तिफ़लश बसे रोज़ गशतंद क़िज़ल ॥९॥
ਨਿਸ਼ਸਤੰਦਦਾਨਾਇਮੌਲਾਇਰੂਮ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਮ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਮੌਲਵੀ ਪਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ।
They were admitted with a wise Maulana (religious priest) of Rome,
निशसतंद दानाइ मौलाइ रूम ॥
ਕਿਦਿਰਮਸ਼ਬਬਖ਼ਸ਼ੀਦਆਂਮਰਜ਼ਬੂਮ॥੧੦॥
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ॥੧੦॥
Who had been endowed with wealth and land.(10)
कि दिरमश बबक़शीद आं मरज़ बूम ॥१०॥
ਨਿਸ਼ਸਤੰਦਦਰਆਂਜਾਇਤਿਫ਼ਲੇਬਸੇ॥
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬੈਠੇ ਸਨ।
Other children were present there too,
निशसतंद दर आं जाइ तिफ़ले बसे ॥
ਬੁਖ਼ਾਦੇਸੁਖ਼ਨਅਜ਼ਕਿਤਾਬਹਰਕਸੇ॥੧੧॥
ਹਰ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ॥੧੧॥
Who used to read their lessons from the books.(11)
बुक़ादे सुक़न अज़ किताब हर कसे ॥११॥
ਬਬਗ਼ਲਅੰਦਰਆਰੰਦਹਰਯਕਕਿਤਾਬ॥
ਹਰ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਬਗ਼ਲ ਵਿਚ ਰਖ ਕੇ ਕਿਤਾਬ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ
They all would bring their books tucked under their arms,
ब बग़ल अंदर आरंद हर यक किताब ॥
ਜ਼ਿਤਉਰੇਤਅੰਜੀਲਵਜਹੇਅਦਾਬ॥੧੨॥
ਅਤੇ ਤੌਰੇਤ ਤੇ ਅੰਜੀਲ ਨੂੰ ਵੀ (ਸਭ) ਅਦਬ ਅਦਾਬ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ ॥੧੨॥
Often there were discussions on Tohra and Anjeel.(12)
ज़ि तउरेत अंजील वजहे अदाब ॥१२॥
ਦੁਮਕਤਬਕੁਨਾਨੀਦਹਫ਼ਤਅਜ਼ਜ਼ੁਬਾ॥
(ਉਥੇ) ਸੱਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਸਕੂਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
For the teaching of seven languages, two schools were established.
दु मकतब कुनानीद हफ़त अज़ ज़ुबा ॥
ਯਕੇਮਰਦਬੁਖ਼ਾਦੰਦਦੀਗਰਜ਼ਨਾ॥੧੩॥
ਇਕ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ ॥੧੩॥
One for the males; the other for the females.(13)
यके मरद बुक़ादंद दीगर ज़ना ॥१३॥
ਕਿਤਿਫ਼ਲਾਬੁਖ਼ਾਦੰਦਮੁਲਾਖ਼ੁਸ਼ਸ਼॥
ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚੰਗਾ ਸਿਆਣਾ ਮੌਲਵੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ
The boys were taught by a Maulana, (A male Islamic scholar),
कि तिफ़ला बुक़ादंद मुला क़ुशश ॥
ਜ਼ਨਾਰਾਬੁਖ਼ਾਦੰਦਜ਼ਨੇਫ਼ਾਜ਼ਲਸ਼॥੧੪॥
ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇਸਤਰੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ ॥੧੪॥
A knowledgeable lady instructed the girls.(14)
ज़नारा बुक़ादंद ज़ने फ़ाज़लश ॥१४॥
ਵਜ਼ਾਦਰਮਿਯਾਬੂਦਦੀਵਾਰਜ਼ੀਂ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ (ਮਦਰਸਿਆਂ) ਵਿਚ ਇਕ ਦੀਵਾਰ ਸੀ।
A wall was built between the two sections,
वज़ा दरमिया बूद दीवार ज़ीं ॥
ਯਕੇਆਂਤਰਫ਼ਬੂਦਯਕੇਤਰਫ਼ਈਂ॥੧੫॥
ਇਕ ਪਾਸੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੜਕੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ ॥੧੫॥
The boys were kept on the one side and girls on the other.(15)
यके आं तरफ़ बूद यके तरफ़ ईं ॥१५॥
ਸਬਕਬੁਰਦਹਰਦੋਜ਼ਿਹਰਯਕਹੁਨਰ॥
ਹਰ ਇਕ ਹੁਨਰ ਦੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਬੱਚੇ) ਸਿਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਸਨ
Both sides were endeavouring hard,
सबक बुरद हर दो ज़ि हर यक हुनर ॥
ਇਲਮਕਸ਼ਮਕਸ਼ਕਰਦਬਾਯਕਦਿਗਰ॥੧੬॥
ਅਤੇ ਇਲਮ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ॥੧੬॥
To learn and excel over the other side,(16)
इलम कशमकश करद बा यक दिगर ॥१६॥
ਸੁਖ਼ਨਹਰਯਕੇਰਾਦਹਰਯਕਕਿਤਾਬ॥
ਹਰ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹਰ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ
Everyone read all the books,
सुक़न हर यके राद हर यक किताब ॥
ਜ਼ੁਬਾਫ਼ਰਸ਼ਅਰਬੀਬਿਗੋਯਦਜਵਾਬ॥੧੭॥
ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਅਰਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ॥੧੭॥
Which were written both in Persian and Arabic.(17)
ज़ुबा फ़रश अरबी बिगोयद जवाब ॥१७॥
ਇਲਮਰਾਸੁਖਨਰਾਦਬਾਯਕਦਿਗਰ॥
ਨਿਪੁਣ, ਮੂਰਖ, ਚਾਲਾਕ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ
They discussed education among themselves,
इलम रा सुखन राद बा यक दिगर ॥
ਜ਼ਿਕਾਮਲਜ਼ਿਜ਼ਾਯਲਜ਼ਿਨਾਰਦਸਿਯਰ॥੧੮॥
ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੰਬੰਧੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ॥੧੮॥
Irrespective of the fact whether they were intelligent or irrational.(18)
ज़ि कामल ज़ि ज़ायल ज़ि नारद सियर ॥१८॥
ਕਿਸ਼ਮਸ਼ੇਰਇਲਮੋਅਲਮਬਰਕਸ਼ੀਦ॥
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁਕ ਲਿਆ (ਭਾਵ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਗਏ)
They raised the flags to acquire education for the swordsmanship,
कि शमशेर इलमो अलमबर कशीद ॥
ਬਹਾਰੇਜਵਾਨੀਬਹਰਦੋਰਸ਼ੀਦ॥੧੯॥
ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਉਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਬਹਾਰ ਆ ਗਈ ॥੧੯॥
As soon as they reached the ages of maturity.(19)
बहारे जवानी ब हरदो रशीद ॥१९॥
ਬਹਾਰਸ਼ਦਰਆਮਦਗੁਲੇਦੋਸਤਾ॥
ਬਾਗ਼ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫੁਲ ਬਹਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਏ (ਭਾਵ-ਭਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਏ)
As the spring season approached,
बहारश दर आमद गुले दोसता ॥
ਬਜੁੰਬਸ਼ਦਰਾਮਦਸਹੇਚੀਸਤਾ॥੨੦॥
ਅਤੇ ਚੀਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਅਰਥਾਤ ਕਾਮ ਦੇਵ) ਵੀ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ॥੨੦॥
In both the factions, the China syndrome sprung up.(20)
बजुंबश दरामद सहे चीसता ॥२०॥
ਬਰਖ਼ਸ਼ਅੰਦਰਆਮਦਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਿਚੀਂ॥
(ਲੜਕੇ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ) ਚੀਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਕਾਮ ਦੇਵ) ਨੇ ਚਮਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ
Like the King of kings of China, their desires rose,
बरक़श अंदर आमद शहिनशाहि चीं ॥
ਬਖ਼ੂਬੀਦਰਾਮਦਤਨੇਨਾਜ਼ਨੀਂ॥੨੧॥
ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਹੁਲਾਰਾ ਲਿਆ ॥੨੧॥
Particularly, the ladies achieved the beauteous treats.(21)
बक़ूबी दरामद तने नाज़नीं ॥२१॥
ਬਖ਼ੂਬੀਦਰਆਮਦਗੁਲੇਬੋਸਤਾ॥
ਬਾਗ਼ ਦਾ ਫੁਲ (ਭਾਵ ਲੜਕਾ) ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਆਇਆ (ਭਾਵ ਜਵਾਨੀ ਨੇ ਖ਼ੂਬ ਰੰਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ)
All of them blossomed like garden,
ब क़ूबी दर आमद गुले बोसता ॥
ਬਐਸ਼ਅੰਦਰਆਮਦਦਿਲੇਦੋਸਤਾ॥੨੨॥
ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਮੰਨਾਉਣ ਲਗਾ ॥੨੨॥
And all the friends indulged in merriment.(22)
ब ऐश अंदर आमद दिले दोसता ॥२२॥
ਜ਼ਿਦੇਵਾਰਜੋਅੰਦਰੂੰਮੂਸਹਸਤ॥
ਮਦਰਸੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਚੂਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
Inside that wall, a mouse used to live,
ज़ि देवार जो अंदरूं मूस हसत ॥
ਜ਼ਿਦੇਵਾਰਓਹਮਚੂੰਸੂਰਾਖਗਸ਼ਤ॥੨੩॥
ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀਵਾਰ ਵਿਚ ਮੋਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ॥੨੩॥
Which had caused holes to appear in the wall.(23)
ज़ि देवार ओ हम चूं सूराख गशत ॥२३॥
ਬਦੀਦਨਅਜ਼ਾਅੰਦਰੂੰਹਰਦੁਤਨ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਰਗੀ ਲੜਕੀ
Through them two (people) used to observe each other,
ब दीदन अज़ा अंदरूं हर दु तन ॥
ਚਰਾਗ਼ੇਜਹਾਆਫ਼ਤਾਬੇਯਮਨ॥੨੪॥
ਅਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਲੜਕਾ ਉਸ ਮੋਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ॥੨੪॥
One was the light of the universe and the other sun of the Yamanee Skies.(24)
चराग़े जहा आफ़ताबे यमन ॥२४॥
ਚੁਨਾਇਸ਼ਕਆਵੇਖ਼ਤਹਰਦੋਨਿਹਾ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਝੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਲਗ ਗਿਆ।
Thus those two were trapped in the love affair,
चुना इशक आवेक़त हर दो निहा ॥
ਕਿਇਲਮਸ਼ਰਵਦਦਸਤਹੋਸ਼ਅਜ਼ਜਹਾ॥੨੫॥
ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਵਿਸਰ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੁਰਤ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ॥੨੫॥
And they neglected their education and the worldly awareness.(25)
कि इलमश रवद दसत होश अज़ जहा ॥२५॥
ਚੁਨਾਹਰਦੁਆਵੇਖ਼ਤਬਾਹਮਰਗ਼ੇਬ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾਰਨ ਇਤਨੇ ਉਲਝ ਗਏ
Their entanglement in the love was so intense,
चुना हर दु आवेक़त बाहम रग़ेब ॥
ਕਿਦਸਤਅਜ਼ਇਨਾਰਫ਼ਤਪਾਅਜ਼ਰਕੇਬ॥੨੬॥
ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗ਼ਾਮਾਂ ਛੁਟ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਰਕਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ (ਭਾਵ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਸੁੱਧ ਬੁੱਧ ਭੁਲ ਗਈ) ॥੨੬॥
That both of them lost the senses of managing the stirrups of their horses.(26)
कि दसत अज़ इनारफ़त पा अज़ रकेब ॥२६॥
ਬਪੁਰਸ਼ੀਦਹਰਦੋਕਿਏਨੇਕਖ਼ੋਇ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਮਾਤੀਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ) ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਐ ਨੇਕ ਸੁਭਾ ਵਾਲਿਓ!
They both asked each other, ‘Oh the cherished one, you are like the sun,
ब पुरशीद हर दो कि ए नेक क़ोइ ॥
ਕਿਏਆਫ਼ਤਾਬੇਜਹਾਮਾਹਰੋਇ॥੨੭॥
ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਿਓ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ॥੨੭॥
‘And you, the Enlightener of the universe, and taking after the moon, how are you?’(27)
कि ए आफ़ताबे जहा माह रोइ ॥२७॥
ਕਿਈਂਹਾਲਗੁਜ਼ਰਦਬਆਂਹਰਦੋਤਨ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹਾਲ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਕਾਰਨ,
When both of them were passing through such a state,
कि ईं हाल गुज़रद ब आं हर दो तन ॥
ਬਿਪੁਰਸ਼ੀਦਅਖ਼ਵੰਦਵਅਖ਼ਵੰਦਜ਼ਨ॥੨੮॥
ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸਤਾਦ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾ ਨੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪੁਛਿਆ ॥੨੮॥
Both, the male and female teachers, asked,(28)
बि पुरशीद अक़वंद व अक़वंद ज़न ॥२८॥
ਚਰਾਗ਼ੇਫ਼ਲਕਆਫ਼ਤਾਬੇਜਹਾ॥
ਐ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ! ਅਤੇ ਐ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੂਰਜ!
‘O, you the lamp of the skies and the Enlightener of the universe,
चराग़े फ़लक आफ़ताबे जहा ॥
ਚਰਾਲਾਗਰੀਗਸ਼ਤਵਜਹੇਨੁਮਾ॥੨੯॥
ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ॥੨੯॥
‘Why do you seem to be languishing?(29)
चरा लागरी गशत वजहे नुमा ॥२९॥
ਚਿਆਜ਼ਾਰਗਸ਼ਤਹਬੁਗੋਜਾਨਮਾ॥
ਹੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੁਖ ਹੈ
‘Tell us, our loved ones, what has distressed you?
चि आज़ार गशतह बुगो जान मा ॥