ਬਦੁਜ਼ਦੀਮਤਾਰਾਨਆਲੂਦਹਦਸਤ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਗੰਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ
‘(He) does not handle the stolen goods,
ब दुज़दी मतारा न आलूदह दसत ॥
ਬਖ਼ੁਰਸ਼ੇਹਰਾਮੋਕੁਸ਼ਾਯਦਨਦਸਤ॥੩੪॥
ਅਤੇ ਹਰਾਮ ਖਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਵਧਾਏ ਹਨ ॥੩੪॥
‘Because he cannot stretch his hands to grab other person’s belongings.(34)
ब क़ुरशे हरामो कुशायद न दसत ॥३४॥
ਬਖ਼ੁਦਦਸਤਖ਼ਾਹੰਦਨਗੀਰੰਦਮਾਲ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ (ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ) ਮਾਲ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ,
‘(He) does not wish to touch other people’s effects,
ब क़ुद दसत क़ाहंद न गीरंद माल ॥
ਨਰਇਯਤਖ਼ਰਾਸ਼ੀਨਆਜਜ਼ਜ਼ਵਾਲ॥੩੫॥
ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੩੫॥
‘He does not bother his subject and the poor are not trodden.(35)
न रइयत क़राशी न आजज़ ज़वाल ॥३५॥
ਦਿਗ਼ਰਜ਼ਨਨਖ਼ੁਦਦਸਤਅੰਦਾਖ਼ਤਨ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ
‘Neither he mishandles other person’s woman,
दिग़र ज़न न क़ुद दसत अंदाक़तन ॥
ਰਈਯਤਖ਼ੁਲਾਸਹਨਬਰਤਾਖ਼ਤਨ॥੩੬॥
ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੩੬॥
‘Nor he infringes with the independence of his subject.(36)
रईयत क़ुलासह न बर ताक़तन ॥३६॥
ਬਖ਼ੁਦਦਸਤਰਿਸ਼ਵਤਨਆਲੂਦਹਕਰਦ॥
ਜੋ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਗੰਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ
‘He does not defile his hands by accepting bribes.
बक़ुद दसत रिशवत न आलूदह करद ॥
ਕਿਅਜ਼ਸ਼ਾਹਿਦੁਸ਼ਮਨਬਰਾਵੁਰਦਗਰਦ॥੩੭॥
ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ॥੩੭॥
‘Rather he raises them to put to dust the foes of the king.(37)
कि अज़ शाहि दुशमन बरावुरद गरद ॥३७॥
ਨਜਾਏਅਦੂਰਾਦਿਹਦਵਕਤਜੰਗ॥
ਜੋ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ,
‘In the jungle he does not give chance to the enemy,
न जाए अदूरा दिहद वकत जंग ॥
ਬੁਬਾਰਸ਼ਦਿਹਦਤੇਗ਼ਤਰਕਸ਼ਖ਼ਤੰਗ॥੩੮॥
ਜੋ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੱਥੇ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ॥੩੮॥
‘By throwing arrows and brandishing the sword.(38)
बुबारश दिहद तेग़ तरकश क़तंग ॥३८॥
ਨਰਾਮਸ਼ਦਿਹਦਅਸਪਰਾਵਕਤਕਾਰ॥
ਜੋ ਕੰਮ ਵੇਲੇ (ਭਾਵ ਜੰਗ ਵੇਲੇ) ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ
‘During the action he do not let the horses rest,
न रामश दिहद असप रा वकत कार ॥
ਨਜਾਯਸ਼ਅਦੂਰਾਦਿਹਦਦਰਦਿਯਾਰ॥੩੯॥
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ ॥੩੯॥
‘And does not let the enemy enter the country.(39)
न जायश अदूरा दिहद दर दियार ॥३९॥
ਕਿਬੇਦਸਤਓਹਸਤਗੋਪੁਰਹੁਨਰ॥
ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
‘The one who exists having no hands, is unblemished,
कि बे दसत ओ हसत गो पुर हुनर ॥
ਬਆਲੂਦਗੀਦਰਨਬਸਤਨਕਮਰ॥੪੦॥
ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਲਈ ਲਕ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ॥੪੦॥
‘Because he cannot not indulge in the bad deeds.(40)
ब आलूदगी दर न बसतन कमर ॥४०॥
ਨਗੋਯਦਕਸੇਬਦਸੁਖ਼ਨਜ਼ੀਂਜ਼ੁਬਾਨ॥
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ,
‘The one who does not use one’s tongue (negatively),
न गोयद कसे बद सुक़न ज़ीं ज़ुबान ॥
ਕਿਓਬੇਜ਼ੁਬਾਨਸਤਜ਼ਾਹਰਜਹਾਨ॥੪੧॥
ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਜ਼ਬਾਨ (ਗੂੰਗਾ) ਹੈ ॥੪੧॥
‘That tongue-less gets fame in the world.(41)
कि ओ बे ज़ुबानसत ज़ाहर जहान ॥४१॥
ਸ਼ੁਨੀਦਨਨਬਦਸੁਖ਼ਨਕਸਰਾਬਗੋਸ਼॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
‘One who does not listen to the back-biting talks,
शुनीदन न बद सुक़न कसरा बगोश ॥
ਕਿਓਹਸਤਬੇਗੋਸ਼ਗੋਈਬਹੋਸ਼॥੪੨॥
ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਝਵਾਨ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ॥੪੨॥
‘He is like a deaf-mute.(42)
कि ओ हसत बेगोश गोई बहोश ॥४२॥
ਕਿਪਸਪਰਦਹਚੁਗ਼ਲੀਸ਼ੁਨੀਦਨਨਕਸ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਦੇ ਪਿਛੇ ਚੁਗ਼ਲੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ,
‘The one who does not think the ill of any body even in adversity,
कि पस परदह चुग़ली शुनीदन न कस ॥
ਵਜ਼ਾਖ਼ੁਦਸ਼ਨਾਸੀਕਿਗੋਈਸ਼ਹਸ॥੪੩॥
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਕਹੋ ॥੪੩॥
‘(He is) considered as worthy as your king.(43)
वज़ा क़ुद शनासी कि गोई शहस ॥४३॥
ਕਸੇਕਾਰਬਦਰਾਨਗੀਰੰਦਬੋਇ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬੂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ,
‘One who is not receptive to hear against any body,
कसे कार बदरा न गीरंद बोइ ॥
ਕਿਓਹਸਤਬੇਬੀਨਿਓਨੇਕਖ਼ੋਇ॥੪੪॥
ਉਸ ਨੂੰ ਨਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨੇਕ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਸਮਝੋ ॥੪੪॥
‘He is without an ego and is of good nature.(44)
कि ओ हसत बे बीनिओ नेक क़ोइ ॥४४॥
ਨਹਉਲੋਦਿਗ਼ਰਹਸਤਜੁਜ਼ਬਾਖ਼ੁਦਾਇ॥
ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ
‘Except God, one who does not fear any body,
न हउलो दिग़र हसत जुज़बा क़ुदाइ ॥
ਕਿਹਿੰਮਤਵਰਾਰਾਦਰਾਰਦਜ਼ਿਪਾਇ॥੪੫॥
ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਮਧੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ॥੪੫॥
‘He treads upon the enemy eliminating him in the dust.(45)
कि हिंमत वरा रा दरारद ज़ि पाइ ॥४५॥
ਬਹੋਸ਼ਅੰਦਰਆਮਦਹਮਹਵਕਤਜੰਗ॥
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
‘He remains alert through out the battle,
ब होश अंदर आमद हमह वकत जंग ॥
ਕਿਕੋਸ਼ਸ਼ਕੁਨਦਪਾਇਬਤੀਰੋਤੁਫ਼ੰਗ॥੪੬॥
ਅਤੇ ਤੀਰ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੪੬॥
‘And uses hands and feet to throw arrows and shoots guns.(46)
कि कोशश कुनद पाइ ब तीरो तुफ़ंग ॥४६॥
ਕਿਦਰਕਾਰਇਨਸਾਫਓਹਿੰਮਤਅਸਤ॥
ਜੋ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
‘To do the justice, he always girds up his lions,
कि दरकार इनसाफ ओ हिंमत असत ॥
ਕਿਦਰਪੇਸ਼ਗੁਰਬਾਇਓਆਜਜ਼ਅਸਤ॥੪੭॥
ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜਿਜ਼ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ॥੪੭॥
‘And remains meek in the company of the meek.(47)
कि दर पेश गुरबाइ ओ आजज़ असत ॥४७॥
ਨਹੀਲਹਕੁਨਦਵਕਤਦਰਕਾਰਜ਼ਾਰ॥
ਜੋ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਨਹੀਂ ਘੜਦਾ
‘Neither he depicts any hesitation during the war,
न हीलह कुनद वकत दर कार ज़ार ॥
ਨਹੈਬਤਕੁਨਦਦੁਸ਼ਮਨਾਬੇਸ਼ੁਮਾਰ॥੪੮॥
ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ॥੪੮॥
‘Nor he gets scared while facing gigantic enemies.(48)
न हैबत कुनद दुशमना बेशुमार ॥४८॥
ਹਰਾਕਸਕਿਜ਼ੀਂਹਸਤਗਾਜ਼ੀਬਵਦ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਹੋਇਆ ਹੈ
‘If there has been such a dauntless person,
हरा कस कि ज़ीं हसत गाज़ी बवद ॥
ਬਕਾਰੇਜਹਾਰਜ਼ਮਸਾਜ਼ੀਕੁਨਦ॥੪੯॥
ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਯੁੱਧ ਵਾਲੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੪੯॥
‘Who remains prepared for war remaining domesticated,(49)
ब कारे जहा रज़म साज़ी कुनद ॥४९॥
ਕਸੇਰਾਕਿਈਂਕਾਰਆਯਦਪਸੰਦ॥
ਜਿਸ ਉਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਠੀਕ ਢੁਕਣਗੀਆਂ,
‘And his operations are approved by people,
कसे रा कि ईं कार आयद पसंद ॥
ਵਜ਼ਾਸ਼ਾਹਿਬਾਸ਼ਦਜਹਾਅਰਜ਼ਮੰਦ॥੫੦॥
ਉਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ ॥੫੦॥
‘He is revered as the saviour king.’(50)
वज़ा शाहि बाशद जहा अरज़मंद ॥५०॥
ਸ਼ੁਨੀਦਈਂਸੁਖ਼ਨਦਉਰਦਾਨਾਵਜ਼ੀਰ॥
ਸਮਝਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲਈ (ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ)
Thus he had spoken to the wise minister,
शुनीद ईं सुक़न दउर दाना वज़ीर ॥
ਕਿਆਕਲਸ਼ਨਾਸਅਸਤਪੋਜ਼ਸ਼ਪਜ਼ੀਰ॥੫੧॥
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹੁਤ ਅਕਲਮੰਦ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ॥੫੧॥
Who was intelligent enough to acquiesce to these exhortations.(51)
कि आकल शनास असत पोज़श पज़ीर ॥५१॥
ਕਸੇਰਾਸ਼ਨਾਸਦਬਅਕਲੇਬਿਹੀ॥
ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਲਵੋ,
(Minister:) ‘Adopt a person, who manifests wisdom,
कसे रा शनासद ब अकले बिही ॥
ਮਰੋਰਾਬਿਦਿਹਤਾਜੁਤਖ਼ਤੋਮਹੀ॥੫੨॥
ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਜ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਦਿਓ ॥੫੨॥
‘Let him rule the earth by occupying the throne and crown.(52)
मरो रा बिदिह ताजु तक़तो मही ॥५२॥
ਬਬਖ਼ਸ਼ੀਦਓਰਾਮਹੀਤਖ਼ਤਤਾਜ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਜ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਦੇਣਾ
‘Endow him the throne and power to rule,
ब बक़शीद ओ रा मही तक़त ताज ॥
ਗਰਓਰਾਸ਼ਨਾਸੀਰਈਯਤਨਿਵਾਜ਼॥੫੩॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਲਵੋ ॥੫੩॥
‘Provided he has the ability to recognise the public.’(53)
गर ओ रा शनासी रईयत निवाज़ ॥५३॥
ਬਹੈਰਤਦਰਆਮਦਬਪਿਸਰਾਚਹਾਰ॥
(ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ) ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ
All the four sons were amazed to hear all this.
ब हैरत दर आमद बपिसरा चहार ॥
ਕਸੇਗੋਇਗੀਰਦਹਮਹਵਕਤਕਾਰ॥੫੪॥
ਕਿ ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਕੌਣ ਰਾਜ ਰੂਪੀ ਗੋਂਦ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਵੇਗਾ ॥੫੪॥
Who will pick the ball now? They pondered.(54)
कसे गोइ गीरद हमह वकत कार ॥५४॥
ਹਰਾਕਸਕਿਰਾਅਕਲਯਾਰੀਦਿਹਦ॥
ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਅਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ,
One, whose intelligence supports him,
हरा कस कि रा अकल यारी दिहद ॥
ਬਕਾਰੇਜਹਾਕਾਮਗਾਰੀਕੁਨਦ॥੫੫॥
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ॥੫੫॥
And whose desires are fulfilled.(55)
ब कारे जहा कामगारी कुनद ॥५५॥
ਬਿਦਿਹਸਾਕੀਯਾਸਾਗ਼ਰੇਸਬਜ਼ਰੰਗ॥
ਹੇ ਸਾਕੀ! ਮੈਨੂੰ ਹਰੇ ਰੰਗ (ਭਾਵ ਹਰਿਨਾਮ)
बिदिह साकीया साग़रे सबज़ रंग ॥
ਕਿਮਾਰਾਬਕਾਰਅਸਤਦਰਵਕਤਜੰਗ॥੫੬॥
(ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ) ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਜੋ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ ॥੫੬॥
कि मारा बकार असत दर वकत जंग ॥५६॥
ਬਿਦਿਹਸਾਕੀਯਾਸਾਗ਼ਰੇਨੈਨਪਾਨ॥
ਹੇ ਸਾਕੀ! ਮੈਨੂੰ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਸਤ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਿਆਲਾ ਦੇ
(The poet says), “Oh! Saki, bring me the cup full of eyes-exhilarator,
बिदिह साकीया साग़रे नैन पान ॥
ਕੁਨਦਪੀਰਸਦਸਾਲਹਰਾਨਉਜਵਾਨ॥੫੭॥੩॥
ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਵਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ॥੫੭॥੩॥
Which restores the youthful vigour in a hundred year old.(57)
कुनद पीर सद सालह रा नउ जवान ॥५७॥३॥