ਕਢੈਦੈਤਰਨਦਾਤਬਿਹਾਰਤ॥
(ਕਿਤੇ) ਦੈਂਤ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਦੰਦ ਕਢ ਕੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ
कढै दैत रन दात बिहारत ॥
ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਤਾਲੀਕਹਮਾਰਤ॥
ਅਤੇ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
भूत प्रेत ताली कह मारत ॥
ਉਲਕਾਪਾਤਹੋਤਆਕਾਸਾ॥
ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਤਾਰੇ ਅਥਵਾ ਅੰਗਾਰੇ ('ਉਲਕਾ') ਡਿਗਦੇ ਸਨ।
उलका पात होत आकासा ॥
ਅਸੁਰਸੈਨਇਹਬਿਧਿਭਯੋਨਾਸਾ॥੩੫੭॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਂਤ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ॥੩੫੭॥
असुर सैन इह बिधि भयो नासा ॥३५७॥
ਬਹਤਅਮਿਤਰਨਪਵਨਪ੍ਰਚੰਡਾ॥
ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ।
बहत अमित रन पवन प्रचंडा ॥
ਦਿਖਿਯਤਪਰੇਸੁਭਟਖੰਡਖੰਡਾ॥
(ਉਥੇ) ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸੂਰਮੇ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ।
दिखियत परे सुभट खंड खंडा ॥
ਕਾਕਨਿਕੁਹਕਿਮਾਨਵਤਿਤਾਤੀ॥
ਮਾਨਮਤੀਆਂ ਕਾਉਣੀਆਂ ਤਿਖੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਕਾਂ ਕਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ,
काकनि कुहकि मानवति ताती ॥
ਫਾਗੁਨਜਾਨੁਕੋਕਿਲਾਮਾਤੀ॥੩੫੮॥
ਮਾਨੋ ਫਗਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਕੋਇਲਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ॥੩੫੮॥
फागुन जानु कोकिला माती ॥३५८॥
ਇਹਬਿਧਿਸ੍ਰੋਨਕੁੰਡਿਭਰਿਗਯੋ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹੂ ਦਾ ਕੁੰਡ ਭਰ ਗਿਆ,
इह बिधि स्रोन कुंडि भरि गयो ॥
ਦੂਸਰਮਾਨਸਰੋਵਰਭਯੋ॥
(ਮਾਨੋ) ਦੂਜਾ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
दूसर मानसरोवर भयो ॥
ਸੇਤਛਤ੍ਰੁਤਹਹੰਸਬਿਰਾਜੈ॥
ਟੁਟੇ ਹੋਏ (ਸਫ਼ੈਦ) ਛਤ੍ਰ ਹੰਸਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਸਨ
सेत छत्रु तह हंस बिराजै ॥
ਅਨਤਸਾਜਜਲਜਿਯਸੇਰਾਜੈ॥੩੫੯॥
ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ('ਜਲ-ਜਿਯ') ਵਰਗਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ॥੩੫੯॥
अनत साज जल जिय से राजै ॥३५९॥
ਟੂਕਟੂਕਦੰਤੀਕਹੂੰਭਏ॥
ਕਿਤੇ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਪਏ ਸਨ
टूक टूक दंती कहूं भए ॥
ਤਿਲਤਿਲਪ੍ਰਾਇਸੁਭਟਹ੍ਵੈਗਏ॥
ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਤਿਲ ਤਿਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ।
तिल तिल प्राइ सुभट ह्वै गए ॥
ਸ੍ਰੋਨਤਧਾਰਿਬਹੀਇਕਬਾਰਾ॥
ਇਕ ਪਾਸੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ,
स्रोनत धारि बही इक बारा ॥
ਭਈਧੂਰਿਰਨਕੀਸਭਗਾਰਾ॥੩੬੦॥
(ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ) ਰਣ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਗਾਰਾ ਬਣੀ ਪਈ ਸੀ ॥੩੬੦॥
भई धूरि रन की सभ गारा ॥३६०॥
ਨੇਜਬਾਜਬਹੁਬੀਰਸੰਘਾਰੇ॥
ਨੇਜ਼ਾ-ਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੂਰਮੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ
नेजबाज बहु बीर संघारे ॥
ਪ੍ਰੋਏਬਰਾਸੀਖਭਟਿਯਾਰੇ॥
(ਮਾਨੋ) ਭਠਿਆਰਾਂ ਨੇ ਸੀਖਾਂ ਵਿਚ ਵੜੇ ਪਰੋਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
प्रोए बरा सीख भटियारे ॥
ਟੂਕਟੂਕਭਟਰਨਹ੍ਵੈਰਹੇ॥
ਰਣ ਵਿਚ ਸੂਰਮੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ,
टूक टूक भट रन ह्वै रहे ॥
ਜਿਨਕੇਘਾਵਸਰੋਹਿਨਬਹੇ॥੩੬੧॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਉਤੇ ਸਰੋਹੀ (ਤਲਵਾਰ) ਵਗੀ ਸੀ ॥੩੬੧॥
जिन के घाव सरोहिन बहे ॥३६१॥
ਇਹਬਿਧਿਅਮਿਤਕੋਪਕਰਿਕਾਲਾ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ
इह बिधि अमित कोप करि काला ॥
ਕਾਢਤਭਯੋਦਾਤਬਿਕਰਾਲਾ॥
ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਕਢਣ ਲਗਾ।
काढत भयो दात बिकराला ॥
ਛਿਪ੍ਰਹਨੇਛਿਨਮਾਝਛਤ੍ਰਾਲੇ॥
ਛਿਣ ਭਰ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਛਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ
छिप्र हने छिन माझ छत्राले ॥
ਸੂਰਬੀਰਬਲਵਾਨਮੁਛਾਲੇ॥੩੬੨॥
ਜੋ ਸੂਰਬੀਰ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮੁਛੈਲ ਸਨ ॥੩੬੨॥
सूरबीर बलवान मुछाले ॥३६२॥
ਦੁਹੂੰਅਧਿਕਰਨਕਿਯੋਅਪਾਰਾ॥
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘਮਸਾਨ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ,
दुहूं अधिक रन कियो अपारा ॥
ਦਾਨਵਮਰਤਭਯੋਨਹਿਮਾਰਾ॥
ਪਰ ਦੈਂਤ ਮਾਰਿਆਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ।
दानव मरत भयो नहि मारा ॥
ਤਬਅਸਿਧੁਜਅਸਮੰਤ੍ਰਬਿਚਾਰੋ॥
ਤਦ ਅਸਿਧੁਜ (ਮਹਾ ਕਾਲ) ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ
तब असिधुज अस मंत्र बिचारो ॥
ਜਿਹਬਿਧਿਤੇਦਾਨਵਹਿਸੰਘਾਰੋ॥੩੬੩॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ॥੩੬੩॥
जिह बिधि ते दानवहि संघारो ॥३६३॥
ਸਰਬਾਕਰਖਨਕਿਯਅਸਿਧੁਜਜਬ॥
ਜਦ ਮਹਾ ਕਾਲ ਨੇ (ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ) ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿਚ ਲਿਆ।
सरबाकरखन किय असिधुज जब ॥
ਉਪਜਤਤੇਰਹਿਗਏਅਸੁਰਤਬ॥
ਤਦ ਦੈਂਤ ਪੈਦਾ ਹੋਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ।
उपजत ते रहि गए असुर तब ॥
ਆਗ੍ਯਾਬਹੁਰਿਕਾਲਿਕਹਦਈ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 'ਕਾਲਿ' ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
आग्या बहुरि कालि कह दई ॥
ਸਤ੍ਰੁਸੈਨਭਛਨਕਰਿਗਈ॥੩੬੪॥
ਉਹ ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਖਾ ਗਈ ॥੩੬੪॥
सत्रु सैन भछन करि गई ॥३६४॥
ਏਕੈਅਸੁਰਤਬੈਰਹਿਗਯੋ॥
ਤਦ ਇਕੋ ਦੈਂਤ ਰਹਿ ਗਿਆ।
एकै असुर तबै रहि गयो ॥
ਤ੍ਰਾਸਿਤਅਧਿਕਚਿਤਮਹਿਭਯੋ॥
ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ।
त्रासित अधिक चित महि भयो ॥
ਹਾਇਹਾਇਕਸਕਰੌਉਪਾਵਾ॥
'ਹਾਇ ਹਾਇ' ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ਕਿ ਕੀ ਉਪਾ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।
हाइ हाइ कस करौ उपावा ॥
ਅਸਕੋਈਚਲਤਨੇਮੇਰਾਦਾਵਾ॥੩੬੫॥
ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦਾਵਾ (ਜਾਂ ਦਾਓ) ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ॥੩੬੫॥
अस कोई चलत ने मेरा दावा ॥३६५॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਮਹਾਕਾਲਕੀਸਰਨਿਜੇਪਰੇਸੁਲਏਬਚਾਇ॥
ਮਹਾ ਕਾਲ ਦੀ ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
महा काल की सरनि जे परे सु लए बचाइ ॥
ਔਰਨਉਪਜਾਦੂਸਰਜਗਭਛਿਯੋਸਭੈਬਨਾਇ॥੩੬੬॥
ਹੋਰ ਦੂਜਾ (ਦੈਂਤ) ਜਗਤ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, (ਕਾਲਿ ਨੇ) ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ॥੩੬੬॥
और न उपजा दूसर जग भछियो सभै बनाइ ॥३६६॥
ਜੋਪੂਜਾਅਸਿਕੇਤੁਕੀਨਿਤਪ੍ਰਤਿਕਰੈਬਨਾਇ॥
ਜੋ ਅਸਿਕੇਤੁ (ਮਹਾ ਕਾਲ) ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
जो पूजा असिकेतु की नित प्रति करै बनाइ ॥
ਤਿਨਪਰਅਪਨੋਹਾਥਦੈਅਸਿਧੁਜਲੇਤਬਚਾਇ॥੩੬੭॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਅਸਿਧੁਜ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ॥੩੬੭॥
तिन पर अपनो हाथ दै असिधुज लेत बचाइ ॥३६७॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਦੁਸਟਦੈਤਕਛੁਬਾਤਨਜਾਨੀ॥
ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਂਤ ਨੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝੀ।
दुसट दैत कछु बात न जानी ॥
ਮਹਾਕਾਲਤਨਪੁਨਿਰਿਸਿਠਾਨੀ॥
ਮਹਾ ਕਾਲ ਪ੍ਰਤਿ (ਉਸ ਨੇ) ਫਿਰ ਰੋਹ ਪਾਲ ਲਿਆ।
महा काल तन पुनि रिसि ठानी ॥
ਬਲਅਪਬਲਅਪਨੋਨਬਿਚਾਰਾ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਚਾਰਿਆ।
बल अपबल अपनो न बिचारा ॥
ਗਰਬਠਾਨਿਜਿਯਬਹੁਰਿਹੰਕਾਰਾ॥੩੬੮॥
ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਭਿਮਾਨ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਠਾਨ ਲਿਆ ॥੩੬੮॥
गरब ठानि जिय बहुरि हंकारा ॥३६८॥
ਰੇਰੇਕਾਲਫੂਲਿਜਿਨਿਜਾਹੁ॥
(ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ) ਹੇ ਕਾਲ! ਐਵੇਂ ਫੁਲਿਆ ਨਾ ਫਿਰ,
रे रे काल फूलि जिनि जाहु ॥
ਬਹੁਰਿਆਨਿਸੰਗ੍ਰਾਮਮਚਾਹੁ॥
(ਮੇਰੇ ਨਾਲ) ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਕਰ।
बहुरि आनि संग्राम मचाहु ॥