ਅਸੁਰਸੈਨਕੂਟਾਦਰਹਾਲਾ॥੨੫੬॥
(ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ) ਦੈਂਤ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਕੁਟ ਦਿੱਤਾ ॥੨੫੬॥
असुर सैन कूटा दरहाला ॥२५६॥
ਜਛਅਤਸ੍ਰਤਬਅਸੁਰਚਲਾਯੋ॥
ਤਦ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਜਛ (ਯਕਸ਼) ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਇਆ,
जछ अतस्र तब असुर चलायो ॥
ਗੰਧ੍ਰਬਾਸਤ੍ਰਲੈਕਾਲਬਗਾਯੋ॥
ਤਾਂ ਕਾਲ ਨੇ ਗੰਧਰਬ ਅਸਤ੍ਰ ਵਗਾ ਮਾਰਿਆ।
गंध्रबासत्र लै काल बगायो ॥
ਤੇਦੋਊਆਪੁਬੀਰਲਰਿਮਰੇ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ (ਅਸਤ੍ਰ) ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਮਰੇ
ते दोऊ आपु बीर लरि मरे ॥
ਟੁਕਟੁਕਹ੍ਵੈਭੂਪਰਪੁਨਿਝਰੇ॥੨੫੭॥
ਅਤੇ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਡਿਗ ਪਏ ॥੨੫੭॥
टुक टुक ह्वै भू पर पुनि झरे ॥२५७॥
ਚਾਰਣਾਸਤ੍ਰਜਬਅਸੁਰਸੰਧਾਨਾ॥
ਜਦ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਚਾਰਣ ਅਸਤ੍ਰ ਛਡਿਆ,
चारणासत्र जब असुर संधाना ॥
ਚਾਰਣਉਪਜਠਾਢਭੈਨਾਨਾ॥
(ਤਦ) ਅਨੇਕ ਚਾਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਡਟ ਗਏ।
चारण उपज ठाढ भै नाना ॥
ਸਿਧਅਸਤ੍ਰਅਸਿਧੁਜਤਬਛੋਰਾ॥
ਤਦ ਅਸਿਧੁਜ (ਮਹਾ ਕਾਲ) ਨੇ 'ਸਿਧ' ਅਸਤ੍ਰ ਛਡਿਆ,
सिध असत्र असिधुज तब छोरा ॥
ਤਾਤੇਮੁਖਸਤ੍ਰਨਕੋਤੋਰਾ॥੨੫੮॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ ॥੨੫੮॥
ता ते मुख सत्रन को तोरा ॥२५८॥
ਉਰਗਅਸਤ੍ਰਲੈਅਸੁਰਪ੍ਰਹਾਰਾ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਉਰਗ ਅਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਇਆ,
उरग असत्र लै असुर प्रहारा ॥
ਤਾਤੇਉਪਜੇਸਰਪਅਪਾਰਾ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸੱਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
ता ते उपजे सरप अपारा ॥
ਖਗਪਤਿਅਸਤ੍ਰਤਜਾਤਬਕਾਲਾ॥
ਤਦ ਕਾਲ ਨੇ ਖਗਪਤਿ (ਗਰੁੜ) ਅਸਤ੍ਰ ਛਡਿਆ,
खगपति असत्र तजा तब काला ॥
ਭਛਿਗਏਨਾਗਨਦਰਹਾਲਾ॥੨੫੯॥
(ਉਸ ਨੇ) ਤੁਰਤ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ॥੨੫੯॥
भछि गए नागन दरहाला ॥२५९॥
ਬਿਛੂਅਸਤ੍ਰਦਾਨਵਹਿਚਲਾਯੋ॥
(ਤਦ) ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਬਿਛੂ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ,
बिछू असत्र दानवहि चलायो ॥
ਬਹੁਬਿਛੂਯਨਤਾਤੇਉਪਜਾਯੋ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਿਛੂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
बहु बिछूयन ता ते उपजायो ॥
ਲਸਿਟਕਾਸਤ੍ਰਅਸਿਧੁਜਤਬਛੋਰਾ॥
ਤਦ ਅਸਿਧੁਜ (ਮਹਾ ਕਾਲ) ਨੇ ਲਸ਼ਟਿਕਾ ਅਸਤ੍ਰ ਛਡਿਆ,
लसिटका सत्र असिधुज तब छोरा ॥
ਸਭਹੀਡਾਕਅਠੂਹਨਤੋਰਾ॥੨੬੦॥
(ਜਿਸ ਨਾਲ) ਸਾਰਿਆਂ ਬਿਛੂਆਂ (ਅਠੂਹਿਆਂ) ਦੇ ਡੰਗ ਤੋੜ ਸੁਟੇ ॥੨੬੦॥
सभ ही डाक अठूहन तोरा ॥२६०॥
ਸਸਤ੍ਰਅਸਤ੍ਰਅਸਅਸੁਰਚਲਾਏ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਚਲਾਏ,
ससत्र असत्र अस असुर चलाए ॥
ਖੜਗਕੇਤੁਪਰਕਛੁਨਬਸਾਏ॥
ਪਰ ਖੜਗ ਕੇਤੁ (ਮਹਾ ਕਾਲ) ਉਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਕੁਝ ਵੀ ਵਸ ਨਾ ਚਲਿਆ।
खड़ग केतु पर कछु न बसाए ॥
ਅਸਤ੍ਰਨਸਾਥਅਸਤ੍ਰੁਬਹੁਛਏ॥
ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਸਤ੍ਰ ਆ ਕੇ ਵਜੇ,
असत्रन साथ असत्रु बहु छए ॥
ਜਾਕੌਲਗੇਲੀਨਤੇਭਏ॥੨੬੧॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਗੇ, ਉਸੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ॥੨੬੧॥
जा कौ लगे लीन ते भए ॥२६१॥
ਲੀਨਹ੍ਵੈਗਏਅਸਤ੍ਰਨਿਹਾਰੇ॥
(ਜਦ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ) ਲੀਨ ਹੋਏ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
लीन ह्वै गए असत्र निहारे ॥
ਹਾਇਹਾਇਕਰਿਅਸੁਰਪੁਕਾਰੇ॥
(ਤਦ) ਦੈਂਤ 'ਹਾਇ ਹਾਇ' ਕਰ ਕੇ ਪੁਕਾਰਨ ਲਗੇ।
हाइ हाइ करि असुर पुकारे ॥
ਮਹਾਮੂਢਫਿਰਿਕੋਪਬਢਾਈ॥
ਮਹਾ ਮੂਰਖਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ
महा मूढ फिरि कोप बढाई ॥
ਪੁਨਿਅਸਿਧੁਜਤਨਕਰੀਲਰਾਈ॥੨੬੨॥
ਅਸਿਧੁਜ ਨਾਲ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ॥੨੬੨॥
पुनि असिधुज तन करी लराई ॥२६२॥
ਇਹਬਿਧਿਭਯੋਘੋਰਸੰਗ੍ਰਾਮਾ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ,
इह बिधि भयो घोर संग्रामा ॥
ਨਿਰਖਤਦੇਵਦਾਨਵੀਬਾਮਾ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
निरखत देव दानवी बामा ॥
ਧੰਨ੍ਯਧੰਨ੍ਯਅਸਿਧੁਜਕੌਕਹੈ॥
ਉਹ ਅਸਿਧੁਜ ਨੂੰ 'ਧੰਨ ਧੰਨ' ਕਹਿਣ ਲਗੀਆਂ
धंन्य धंन्य असिधुज कौ कहै ॥
ਦਾਨਵਹੇਰਿਮੋਨਹ੍ਵੈਰਹੈ॥੨੬੩॥
ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ॥੨੬੩॥
दानव हेरि मोन ह्वै रहै ॥२६३॥
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
भुजंग छंद ॥
ਮਹਾਰੋਸਕੈਕੈਹਠੀਫੇਰਿਗਾਜੇ॥
ਬਹੁਤ ਰੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਹਠੀ ਸੂਰਮੇ ਫਿਰ ਗਜਣ ਲਗ ਗਏ
महा रोस कै कै हठी फेरि गाजे ॥
ਚਹੂੰਓਰਤੇਘੋਰਬਾਦਿਤ੍ਰਬਾਜੇ॥
ਅਤੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵਾਜੇ ਵਜਣ ਲਗੇ।
चहूं ओर ते घोर बादित्र बाजे ॥
ਪ੍ਰਣੋਸੰਖਭੇਰੀਬਜੇਢੋਲਐਸੇ॥
ਪ੍ਰਣੋ (ਛੋਟਾ ਢੋਲ) ਸੰਖ, ਭੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਢੋਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ
प्रणो संख भेरी बजे ढोल ऐसे ॥
ਪ੍ਰਲੈਕਾਲਕੇਕਾਲਕੀਰਾਤ੍ਰਿਜੈਸੇ॥੨੬੪॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋ ਕਾਲ ਦੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ (ਵਜਣਗੇ) ॥੨੬੪॥
प्रलै काल के काल की रात्रि जैसे ॥२६४॥
ਬਜੇਸੰਖਔਦਾਨਵੀਭੇਰਐਸੀ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸੰਖ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ
बजे संख औ दानवी भेर ऐसी ॥
ਕਹੈਆਸੁਰੀਬ੍ਰਿਤਕੀਕ੍ਰਿਤਜੈਸੀ॥
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੈਂਤ-ਬਿਰਤੀ ਦੀ ਕਰਨੀ ਦਸ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
कहै आसुरी ब्रित की क्रित जैसी ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਬਾਜੰਤਬਾਕੇਬਜਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ ਬਾਂਕੇ ਸੂਰਮੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਕੇ
कहूं बीर बाजंत बाके बजावै ॥
ਮਨੋਚਿਤਕੋਕੋਪਭਾਖੇਸੁਨਾਵੈ॥੨੬੫॥
ਮਾਨੋ ਆਪਣੇ ਚਿਤ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਹੋਣ ॥੨੬੫॥
मनो चित को कोप भाखे सुनावै ॥२६५॥
ਕਿਤੇਬੀਰਬਜ੍ਰਾਨਕੇਸਾਥਪੇਲੇ॥
ਕਿਤਨੇ ਸੂਰਮੇ ਬਜ੍ਰਾਂ (ਬਾਣਾਂ) ਨਾਲ ਪਰੇ ਧਕ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
किते बीर बज्रान के साथ पेले ॥
ਭਰੇਬਸਤ੍ਰਲੋਹੂਮਨੋਫਾਗਖੇਲੇ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਬਸਤ੍ਰ ਇੰਜ ਲਗਦੇ ਸਨ ਮਾਨੋ ਹੋਲੀ ਖੇਡੇ ਹੋਣ।
भरे बसत्र लोहू मनो फाग खेले ॥
ਮੂਏਖਾਇਕੈਦੁਸਟਕੇਤੇਮਰੂਰੇ॥
ਕਿਤਨੇ ਦੁਸਟ ਮਰੋੜੇ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਗਏ ਸਨ।
मूए खाइ कै दुसट केते मरूरे ॥
ਸੋਏਜਾਨਮਾਲੰਗਖਾਏਧਤੂਰੇ॥੨੬੬॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਮਾਨੋ) ਮਲੰਗ ਧਤੂਰਾ ਖਾ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ ਹੋਣ ॥੨੬੬॥
सोए जान मालंग खाए धतूरे ॥२६६॥
ਕਿਤੇਟੂਕਟੂਕੇਬਲੀਖੇਤਹੋਏ॥
ਕਿਤੇ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮੇ ਰਣ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਏ ਸਨ,
किते टूक टूके बली खेत होए ॥
ਮਨੋਖਾਇਕੈਭੰਗਮਾਲੰਗਸੋਏ॥
ਮਾਨੋ ਮਲੰਗ ਭੰਗ ਖਾ ਕੇ ਸੁਤੇ ਪਏ ਹੋਣ।
मनो खाइ कै भंग मालंग सोए ॥
ਬਿਰਾਜੈਕਟੇਅੰਗਬਸਤ੍ਰੋਲਪੇਟੇ॥
ਉਹ ਕਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਲਿਪਟੇ ਪਏ ਸਨ,
बिराजै कटे अंग बसत्रो लपेटे ॥
ਜੁਮੇਕੇਮਨੋਰੋਜਮੈਗੌਂਸਲੇਟੇ॥੨੬੭॥
ਮਾਨੋ ਜੁਮੇ (ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ) ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਗੌਂਸ (ਫ਼ਕੀਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼) ਅੰਗ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਲੇਟੇ ਪਏ ਹੋਣ ॥੨੬੭॥
जुमे के मनो रोज मै गौंस लेटे ॥२६७॥
ਕਹੂੰਡਾਕਨੀਝਾਕਨੀਹਾਕਮਾਰੈ॥
ਕਿਤੇ ਡਾਕਣੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ('ਝਾਕਨੀ') ਹੁੰਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
कहूं डाकनी झाकनी हाक मारै ॥
ਉਠੈਨਾਦਭਾਰੇਛੁਟੈਚੀਤਕਾਰੈ॥
ਕਿਤੇ ਉੱਚੇ ਭਾਰੀ ਨਾਦ ਉਠ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਚੀਖ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
उठै नाद भारे छुटै चीतकारै ॥