ਸਭੈਆਨਿਜੂਝੈਭਜੈਕੋਟਕੋਟੈ॥
ਸਾਰੇ ਆ ਕੇ ਜੂਝ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਜੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
सभै आनि जूझै भजै कोट कोटै ॥
ਕਿਤੇਸੂਲਔਸੈਹਥੀਖਿੰਗਖੇਲੈ॥
ਕਿਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸੈਹਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ (ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ) ਯੁੱਧ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
किते सूल औ सैहथी खिंग खेलै ॥
ਕਿਤੇਪਾਸਔਪਰਸਲੈਪਾਵਪੇਲੈ॥੧੭੯॥
ਕਿਤੇ ਪਾਸ (ਫਾਹੀ) ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਲੈ ਕੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ॥੧੭੯॥
किते पास औ परस लै पाव पेलै ॥१७९॥
ਕਿਤੇਪਾਖਰੈਡਾਰਿਕੈਤਾਜਿਯੌਪੈ॥
ਕਿਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਕਾਠੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ
किते पाखरै डारि कै ताजियौ पै ॥
ਚੜੈਚਾਰੁਜਾਮੈਕਿਤੇਬਾਜਿਯੌਪੈ॥
ਕਿਤੇ ਸੁੰਦਰ ਜਾਮਿਆਂ (ਵਿਚ ਸੂਰਮੇ) ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
चड़ै चारु जामै किते बाजियौ पै ॥
ਕਿਤੇਮਦਦੰਤੀਨਿਯੌਪੈਬਿਰਾਜੈ॥
ਕਿਤੇ (ਸੂਰਮੇ) ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਉਤੇ ਬਿਰਾਜ ਰਹੇ ਸਨ,
किते मद दंतीनियौ पै बिराजै ॥
ਮਨੋਬਾਰਣੇਸੇਚੜੇਇੰਦ੍ਰਲਾਜੈ॥੧੮੦॥
ਮਾਨੋ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ('ਬਾਰਣੇਸੇ') ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਇੰਦਰ ਲਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ॥੧੮੦॥
मनो बारणेसे चड़े इंद्र लाजै ॥१८०॥
ਕਿਤੇਖਚਰਾਰੋਹਬੈਰੀਬਿਰਾਜੈ॥
ਕਿਤੇ ਖਚਰਾਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਵੈਰੀ ਬਿਰਾਜ ਰਹੇ ਸਨ।
किते खचरारोह बैरी बिराजै ॥
ਕਿਤੇਗਰਧਭੈਪੈਚੜੇਸੂਰਗਾਜੈ॥
ਕਿਤੇ ਖੋਤਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਮੇ ਗਜ ਰਹੇ ਸਨ।
किते गरधभै पै चड़े सूर गाजै ॥
ਕਿਤੇਦਾਨਵੌਪੈਚੜੇਦੈਤਭਾਰੇ॥
ਕਿਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਦੈਂਤ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ
किते दानवौ पै चड़े दैत भारे ॥
ਚਹੂੰਓਰਗਾਜੇਸੁਦੈਕੈਨਗਾਰੇ॥੧੮੧॥
ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾ ਕੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਗਜ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੮੧॥
चहूं ओर गाजे सु दै कै नगारे ॥१८१॥
ਕਿਤੇਮਹਿਖੀਪੈਚੜੇਦੈਤਢੂਕੇ॥
ਕਿਤੇ ਝੋਟਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ ਕੇ ਦੈਂਤ ਢੁਕ ਰਹੇ ਸਨ।
किते महिखी पै चड़े दैत ढूके ॥
ਕਿਤੇਸੂਕਰਾਸ੍ਵਾਰਹ੍ਵੈਆਨਿਝੂਕੇ॥
ਕਿਤੇ ਸੂਰਾਂ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ (ਦੈਂਤ) ਆ ਡਟੇ ਸਨ।
किते सूकरा स्वार ह्वै आनि झूके ॥
ਕਿਤੇਦਾਨਵੋਪੈਚੜੇਦੈਤਭਾਰੇ॥
ਕਿਤੇ ਭਾਰੇ ਦੈਂਤ ਦਾਨਵਾਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ
किते दानवो पै चड़े दैत भारे ॥
ਚਹੂੰਓਰਤੇਮਾਰਮਾਰੈਪੁਕਾਰੈ॥੧੮੨॥
ਅਤੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ 'ਮਾਰੋ ਮਾਰੋ' ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੮੨॥
चहूं ओर ते मार मारै पुकारै ॥१८२॥
ਕਿਤੇਸਰਪਅਸਵਾਰਹੈਕੈਸਿਧਾਏ॥
ਕਿਤੇ ਦੁਸ਼ਟ (ਵੈਰੀ) ਸੱਪਾਂ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ
किते सरप असवार है कै सिधाए ॥
ਕਿਤੇਸ੍ਵਾਰਬਘ੍ਰਯਾਰਹ੍ਵੈਦੁਸਟਆਏ॥
ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਬਘਿਆੜਾਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।
किते स्वार बघ्रयार ह्वै दुसट आए ॥
ਕਿਤੇਚੀਤਿਯੌਪੈਚੜੇਕੋਪਕੈਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਚੀਤਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ
किते चीतियौ पै चड़े कोप कै कै ॥
ਕਿਤੇਚੀਤਰੋਪੈਚੜੇਤੇਜਤੈਕੈ॥੧੮੩॥
ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਤੱਤੇ ਹੋ ਕੇ ਚੀਤਲਾਂ (ਮ੍ਰਿਗਾਂ) ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ॥੧੮੩॥
किते चीतरो पै चड़े तेज तै कै ॥१८३॥
ਕਿਤੇਚਾਕਚੁੰਧ੍ਰਚੜੇਕਾਕਬਾਹੀ॥
ਕਿਤੇ ਛਛੂੰਦਰ ਕਾਂਵਾਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ
किते चाकचुंध्र चड़े काक बाही ॥
ਅਠੂਹਾਨਕੌਸ੍ਵਾਰਕੇਤੇਸਿਪਾਹੀ॥
ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਸਿਪਾਹੀ ਅਠੂਇਆਂ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ।
अठूहान कौ स्वार केते सिपाही ॥
ਕਿਤੇਬੀਰਬਾਨੀਚੜੇਬ੍ਰਿਧਗਿਧੈ॥
ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਸੂਰਮੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗਿੱਧਾਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।
किते बीर बानी चड़े ब्रिध गिधै ॥
ਮਨੋਧ੍ਯਾਨਲਾਗੇਲਸੈਸੁਧਸਿਧੈ॥੧੮੪॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ) ਮਾਨੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸਿੱਧ ਸਮਾਧੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹੋਣ ॥੧੮੪॥
मनो ध्यान लागे लसै सुध सिधै ॥१८४॥
ਹਠੀਬਧਿਗੋਪਾਗੁਲਿਤ੍ਰਾਨਬਾਕੇ॥
ਹਠੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਗੋਪਾ ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ('ਗੁਲਿਤ੍ਰਾਨ') ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
हठी बधि गोपा गुलित्रान बाके ॥
ਬਰਜੀਲੇਕਟੀਲੇਹਠੀਲੇਨਿਸਾਕੇ॥
(ਉਹ ਬਹੁਤ) ਕਠੋਰ, ਕਟਣ ਵਾਲੇ, ਹਠ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਸਨ।
बरजीले कटीले हठीले निसाके ॥
ਮਹਾਜੁਧਮਾਲੀਭਰੇਕੋਪਭਾਰੇ॥
ਉਹ ਮਹਾ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਮੰਡਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਭਰੇ ਹੋਏ
महा जुध माली भरे कोप भारे ॥
ਚਹੂੰਓਰਤੈਅਭ੍ਰਜ੍ਯੋਚੀਤਕਾਰੇ॥੧੮੫॥
(ਯੋਧੇ) ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਗਜ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੮੫॥
चहूं ओर तै अभ्र ज्यो चीतकारे ॥१८५॥
ਬਡੇਦਾਤਕਾਢੇਚਲੇਕੋਪਿਭਾਰੇ॥
ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਕਢ ਕੇ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਰੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ
बडे दात काढे चले कोपि भारे ॥
ਲਹੇਹਾਥਮੈਪਬਪਤ੍ਰੀਉਪਾਰੇ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਛ ('ਪਤ੍ਰੀ') ਪੁਟ ਕੇ ਲਏ ਹੋਏ ਸਨ।
लहे हाथ मै पब पत्री उपारे ॥
ਕਿਤੇਸੂਲਸੈਥੀਸੂਆਹਾਥਲੀਨੇ॥
ਕਿਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਸੈਹਥੀ ਅਤੇ ਭਾਲੇ ('ਸੂਆ') ਲਏ ਹੋਏ ਸਨ
किते सूल सैथी सूआ हाथ लीने ॥
ਮੰਡੇਆਨਿਮਾਰੂਮਹਾਰੋਸਕੀਨੇ॥੧੮੬॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ॥੧੮੬॥
मंडे आनि मारू महा रोस कीने ॥१८६॥
ਹਠੀਹਾਕਹਾਕੈਉਠਾਵੈਤੁਰੰਗੈ॥
ਹਠੀ ਯੋਧੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਕ ਹਿਕ ਕੇ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ
हठी हाक हाकै उठावै तुरंगै ॥
ਮਹਾਬੀਰਬਾਕੇਜਗੇਜੋਰਜੰਗੈ॥
ਅਤੇ ਬਾਂਕੇ ਮਹਾਬੀਰ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸਚੇਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
महा बीर बाके जगे जोर जंगै ॥
ਸੂਆਸਾਗਲੀਨੇਅਤਿਅਤ੍ਰੀਧਰਤ੍ਰੀ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਲਿਆਂ, ਸਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
सूआ साग लीने अति अत्री धरत्री ॥
ਮਚੇਆਨਿਕੈਕੈਛਕੇਛੋਭਛਤ੍ਰੀ॥੧੮੭॥
ਛਤ੍ਰੀ ਸੂਰਮੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆ ਡਟੇ ਸਨ ॥੧੮੭॥
मचे आनि कै कै छके छोभ छत्री ॥१८७॥
ਕਹੂੰਬੀਰਬੀਰੈਲਰੈਸਸਤ੍ਰਧਾਰੀ॥
ਕਿਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਸੂਰਮੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं बीर बीरै लरै ससत्रधारी ॥
ਮਨੋਕਾਛਕਾਛੇਨਚੈਨ੍ਰਿਤਕਾਰੀ॥
(ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ) ਮਾਨੋ (ਨਟਾਂ ਵਾਂਗ) ਸੂਰਮੇ ਸਜ ਧਜ ਕੇ ਨਾਚ ਨਚ ਰਹੇ ਹੋਣ।
मनो काछ काछे नचै न्रितकारी ॥
ਕਹੂੰਸੂਰਸਾਗੈਪੁਐਭਾਤਿਐਸੇ॥
ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ ਸਾਂਗਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੁਚੇ ਹੋਏ ਸਨ
कहूं सूर सागै पुऐ भाति ऐसे ॥
ਚੜੈਬਾਸਬਾਜੀਗਰੈਜ੍ਵਾਨਜੈਸੇ॥੧੮੮॥
ਜਿਵੇਂ ਬਾਜੀਗਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਵਾਨ ਬਾਂਸ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੧੮੮॥
चड़ै बास बाजीगरै ज्वान जैसे ॥१८८॥
ਕਹੂੰਅੰਗਭੰਗੈਗਿਰੇਸਸਤ੍ਰਅਸਤ੍ਰੈ॥
ਕਿਤੇ ਅੰਗ ਟੁਟੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
कहूं अंग भंगै गिरे ससत्र असत्रै ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਬਾਜੀਨਕੇਬਰਮਬਸਤ੍ਰੈ॥
ਕਿਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਕਵਚ ਅਤੇ ਬਸਤ੍ਰ (ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ)।
कहूं बीर बाजीन के बरम बसत्रै ॥
ਕਹੂੰਟੋਪਟਾਕੇਗਿਰੇਟੋਪਟੂਟੇ॥
ਕਿਤੇ (ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ) ਪਾਏ ਟੋਪ (ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਲਗਾਏ ਲੋਹੇ ਦੇ) ਟਿੱਕੇ ਟੁਟ ਕੇ ਡਿਗ ਪਏ ਸਨ
कहूं टोप टाके गिरे टोप टूटे ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਅਭ੍ਰਾਨਕੀਭਾਤਿਫੂਟੇ॥੧੮੯॥
ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਟੇ ਪਏ ਸਨ ॥੧੮੯॥
कहूं बीर अभ्रान की भाति फूटे ॥१८९॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਇਹਬਿਧਿਬੀਰਖੇਤਬਿਕਰਾਲਾ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ
इह बिधि बीर खेत बिकराला ॥
ਮਾਚਤਭਯੋਆਨਿਤਿਹਕਾਲਾ॥
ਉਥੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
माचत भयो आनि तिह काला ॥
ਮਹਾਕਾਲਕਛੁਹੂਤਬਕੋਪੇ॥
ਤਦ ਮਹਾ ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਰੋਹ ਵਿਚ ਆਏ
महा काल कछुहू तब कोपे ॥
ਪੁਹਮੀਪਾਵਗਾੜਕਰਿਰੋਪੇ॥੧੯੦॥
ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਉਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰ ਗਡ ਕੇ ਜਮਾ ਲਏ ॥੧੯੦॥
पुहमी पाव गाड़ करि रोपे ॥१९०॥