ਝਮਕਤਕਹੀਅਸਿਨਕੀਧਾਰਾ॥
ਕਿਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
झमकत कही असिन की धारा ॥
ਭਭਕਤਰੁੰਡਮੁੰਡਬਿਕਰਾਰਾ॥੧੫੫॥
(ਕਿਤੇ) ਭਿਆਨਕ ਰੁੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਭਕ ਭਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੫੫॥
भभकत रुंड मुंड बिकरारा ॥१५५॥
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
भुजंग छंद ॥
ਤਹਾਜੁਧਮਾਚਾਮਹਾਬੀਰਖੇਤੰ॥
ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ
तहा जुध माचा महा बीर खेतं ॥
ਬਿਦਾਰੇਪਰੇਬੀਰਬ੍ਰਿੰਦੰਬਿਚੇਤੰ॥
ਅਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਜੁਟ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਅਚੇਤ ਪਏ ਸਨ।
बिदारे परे बीर ब्रिंदं बिचेतं ॥
ਕਹੂੰਡਾਮਰੂੰਡਹਡਹਾਸਬਦਬਾਜੈ॥
ਕਿਤੇ ਡਮਰੂ ਡਹ ਡਹ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦੇ ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ
कहूं डामरूं डह डहा सबद बाजै ॥
ਸੁਨੇਦੀਹਦਾਨਵਾਨਕੋਦ੍ਰਪਭਾਜੈ॥੧੫੬॥
(ਜਿਸ ਨੂੰ) ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ॥੧੫੬॥
सुने दीह दानवान को द्रप भाजै ॥१५६॥
ਕਹੂੰਸੰਖਭੇਰੀਬਜੈਤਾਲਭਾਰੇ॥
ਕਿਤੇ ਸੰਖ, ਭੇਰੀ, ਤਾਲ, ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं संख भेरी बजै ताल भारे ॥
ਕਹੂੰਬੇਨਬੀਨਾਪਨੋਔਨਗਾਰੇ॥
ਬੇਨ, ਵੀਣਾ, ਤੰਬੂਰੇ ('ਪਨੋ') ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं बेन बीना पनो औ नगारे ॥
ਕਹੂੰਨਾਇਨਾਫੀਰਿਯੈਨਾਦਐਸੇ॥
ਕਿਤੇ ਤੂਤੀਆਂ, ਨਫ਼ੀਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ,
कहूं नाइ नाफीरियै नाद ऐसे ॥
ਬਜੈਘੋਰਬਾਜਾਪ੍ਰਲੈਕਾਲਜੈਸੇ॥੧੫੭॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਘੋਰ ਵਾਜਾ ਵਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ॥੧੫੭॥
बजै घोर बाजा प्रलै काल जैसे ॥१५७॥
ਕਹੂੰਛੈਨਤੂਰੈਨਗਾਰੈਮ੍ਰਿਦੰਗੈ॥
ਕਿਤੇ ਛੈਣੇ, ਤੁਰੀਆਂ, ਨਗਾਰੇ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ,
कहूं छैन तूरै नगारै म्रिदंगै ॥
ਕਹੂੰਬਾਸੁਰੀਬੀਨਬਾਜੈਸੁਰੰਗੈ॥
ਬੰਸਰੀ, ਬੀਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਜੇ (ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ।)
कहूं बासुरी बीन बाजै सुरंगै ॥
ਕਹੂੰਬਗਲਤਾਰੰਗਬਾਜੇਬਜਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ ਤੂੰਬਾ ('ਬਗਲ') ਤਰੰਗ ਆਦਿ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं बगल तारंग बाजे बजावै ॥
ਕਹੂੰਬਾਰਤਾਰੰਗਨੀਕੇਸੁਹਾਵੈ॥੧੫੮॥
ਕਿਤੇ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੀਰ-ਵਾਰਤਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ॥੧੫੮॥
कहूं बारता रंग नीके सुहावै ॥१५८॥
ਕਹੂੰਝਾਝਬਾਜੈਕਹੂੰਤਾਲਐਸੇ॥
ਕਿਤੇ ਝਾਂਝ, ਤਾਲ, ਬੇਨ, ਬੀਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ
कहूं झाझ बाजै कहूं ताल ऐसे ॥
ਕਹੂੰਬੇਨੁਬੀਨਾਪ੍ਰਲੈਕਾਲਜੈਸੇ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋ ਕਾਲ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।
कहूं बेनु बीना प्रलै काल जैसे ॥
ਕਹੂੰਬਾਸੁਰੀਨਾਇਨਾਦੈਮ੍ਰਿਦੰਗੈ॥
ਕਿਤੇ ਬੰਸਰੀ, ਸ਼ਹਿਨਾਈ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ,
कहूं बासुरी नाइ नादै म्रिदंगै ॥
ਕਹੂੰਸਾਰੰਗੀਔਮੁਚੰਗੈਉਪੰਗੈ॥੧੫੯॥
ਸਾਰੰਗੀ, ਮੁਚੰਗ ਅਤੇ ਉਪੰਗ ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੫੯॥
कहूं सारंगी औ मुचंगै उपंगै ॥१५९॥
ਕਹੂੰਗਰਜਿਕੈਕੈਭੁਜਾਭੂਪਠੋਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਰਾਜੇ ਗਜ ਗਜ ਕੇ ਭੁਜਾਵਾਂ ਉਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं गरजि कै कै भुजा भूप ठोकै ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਬੀਰਾਨਕੀਰਾਹਰੋਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं बीर बीरान की राह रोकै ॥
ਕਿਤੇਅਸਤ੍ਰਔਸਸਤ੍ਰਲੈਲੈਚਲਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ (ਸੂਰਮੇ) ਅਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ
किते असत्र औ ससत्र लै लै चलावै ॥
ਕਿਤੇਚਰਮਲੈਚੋਟਤਾਕੀਬਜਾਵੈ॥੧੬੦॥
ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਢਾਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ (ਮਾਰਦੇ) ਸਨ ॥੧੬੦॥
किते चरम लै चोट ता की बजावै ॥१६०॥
ਕਹੂੰਰੁੰਡਸੋਹੈਕਹੂੰਮੁੰਡਬਾਕੇ॥
ਕਿਤੇ ਬਾਂਕੇ (ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ) ਰੁੰਡ (ਧੜ) ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਮੁੰਡ (ਸਿਰ) ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਸਨ।
कहूं रुंड सोहै कहूं मुंड बाके ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਮਾਰੇਬਿਦਾਰੇਨਿਸਾਕੇ॥
ਕਿਤੇ ਨਿਡਰ ('ਨਿਸਾਕੇ') ਸੂਰਮੇ ਕਟੇ ਵਢੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਪਏ ਸਨ।
कहूं बीर मारे बिदारे निसाके ॥
ਕਹੂੰਬਾਜਮਾਰੇਗਜਾਰਾਜਜੂਝੇ॥
ਕਿਤੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹਾਥੀ ਜੂਝੇ ਪਏ ਸਨ।
कहूं बाज मारे गजाराज जूझे ॥
ਕਹੂੰਉਸਟਕਾਟੇਨਹੀਜਾਤਬੂਝੇ॥੧੬੧॥
ਕਿਤੇ ਊਠ ਕਟੇ ਪਏ ਸਨ (ਜੋ) ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ॥੧੬੧॥
कहूं उसट काटे नही जात बूझे ॥१६१॥
ਕਹੂੰਚਰਮਬਰਮੈਗਿਰੇਭੂਮਿਐਸੇ॥
ਕਿਤੇ ਢਾਲਾਂ ('ਚਰਮ') ਅਤੇ ਕਵਚ ('ਬਰਮ') ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਗੇ ਪਏ ਸਨ,
कहूं चरम बरमै गिरे भूमि ऐसे ॥
ਬਗੇਬ੍ਰਯੋਤਿਡਾਰੇਸਮੈਸੀਤਜੈਸੇ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਣ ਵੇਲੇ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਉਂਤ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਵੇ।
बगे ब्रयोति डारे समै सीत जैसे ॥
ਗਏਜੂਝਿਜੋਧਾਜਗੇਜੋਰਜੰਗੈ॥
ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜੰਗ ਰੂਪ ਯੱਗ ਵਿਚ ਯੋਧੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੂਝੇ ਪਏ ਸਨ,
गए जूझि जोधा जगे जोर जंगै ॥
ਮਨੋਪਾਨਕੈਭੰਗਸੋਏਮਲੰਗੈ॥੧੬੨॥
ਮਾਨੋ ਭੰਗ ਪੀ ਕੇ ਮਲੰਗ ਸੁਤੇ ਪਏ ਹੋਣ ॥੧੬੨॥
मनो पान कै भंग सोए मलंगै ॥१६२॥
ਕਿਤੇਡਹਡਹਾਸਬਦਡਵਰੂਬਜਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ 'ਡਹ ਡਹ' ਕਰਦੇ ਡੌਰੂ ਵਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
किते डहडहा सबद डवरू बजावै ॥
ਕਿਤੇਰਾਗਮਾਰੂਖਰੇਖੇਤਗਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਮਾਰੂ ਰਾਗ ਬਹੁਤ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
किते राग मारू खरे खेत गावै ॥
ਹਸੈਗਰਜਿਠੋਕੈਭੁਜਾਪਾਟਫਾਟੈ॥
ਕਿਤੇ (ਸੂਰਮੇ) ਹਸ ਕੇ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੋਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਗਜ ਕੇ ਪੱਟਾਂ ਉਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੇ ਸਨ।
हसै गरजि ठोकै भुजा पाट फाटै ॥
ਕਿਤੇਬੀਰਬੀਰਾਨਕੇਮੂੰਡਕਾਟੈ॥੧੬੩॥
ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਕਟ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੬੩॥
किते बीर बीरान के मूंड काटै ॥१६३॥
ਕਹੂੰਚੰਚਲਾਚਾਰੁਚੀਰੈਬਨੈਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਅਪੱਛਰਾਵਾਂ ('ਚੰਚਲਾ') ਸੁੰਦਰ ਬਸਤ੍ਰ ਸਜਾ ਕੇ
कहूं चंचला चारु चीरै बनै कै ॥
ਬਰੈਜ੍ਵਾਨਿਜੋਧਾਜੁਝਿਯੋਜ੍ਵਾਨਧੈਕੈ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜੂਝੇ ਸਨ।
बरै ज्वानि जोधा जुझियो ज्वान धै कै ॥
ਕਹੂੰਬੀਰਬੀਰਾਨਕੇਪਾਵਪੇਲੈਂ॥
ਕਿਤੇ ਯੋਧੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ (ਪਿਛੇ ਵਲ) ਧਕਦੇ ਸਨ।
कहूं बीर बीरान के पाव पेलैं ॥
ਮਹਾਜੰਗਜੋਧਾਲਗੇਸੁਧਸੇਲੈਂ॥੧੬੪॥
(ਉਸ) ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵਿਚ ਯੋਧੇ ਚੰਗੇ ਨੇਜ਼ੇ (ਮਾਰਨ ਵਿਚ) ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ॥੧੬੪॥
महा जंग जोधा लगे सुध सेलैं ॥१६४॥
ਕਹੂੰਜਛਨੀਕਿੰਨ੍ਰਨੀਆਨਿਕੈਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਯਕਸ਼ਣੀ, ਕਿੰਨ੍ਰਨੀ,
कहूं जछनी किंन्रनी आनि कै कै ॥
ਕਹੂੰਗੰਧ੍ਰਬੀਦੇਵਨੀਮੋਦਹ੍ਵੈਕੈ॥
ਗੰਧਰਬੀ ਅਤੇ ਦੇਵਨੀ (ਇਸਤਰੀਆਂ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ (ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ)।
कहूं गंध्रबी देवनी मोद ह्वै कै ॥
ਕਹੂੰਅਛਰਾਪਛਰਾਗੀਤਗਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ ਪਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪੱਛਰਾਵਾਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
कहूं अछरा पछरा गीत गावै ॥
ਕਹੂੰਚੰਚਲਾਅੰਚਲਾਕੋਬਨਾਵੈ॥੧੬੫॥
ਕਿਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ (ਸੁੰਦਰ) ਬਸਤ੍ਰ ਸਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ॥੧੬੫॥
कहूं चंचला अंचला को बनावै ॥१६५॥
ਕਹੂੰਦੇਵਕੰਨ੍ਯਾਨਚੈਤਾਲਦੈਕੈ॥
ਕਿਤੇ ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਤਾਲ ਦੇ ਕੇ ਨਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ
कहूं देव कंन्या नचै ताल दै कै ॥
ਕਹੂੰਦੈਤਪੁਤ੍ਰੀਹਸੈਮੋਦਹ੍ਵੈਕੈ॥
ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਦੈਂਤ-ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪੂਰਵਕ ਹਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
कहूं दैत पुत्री हसै मोद ह्वै कै ॥
ਕਹੂੰਚੰਚਲਾਅੰਚਲਾਕੋਬਨਾਵੈ॥
ਕਿਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ('ਅੰਚਲਾ') ਨੂੰ ਸੰਵਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
कहूं चंचला अंचला को बनावै ॥
ਕਹੂੰਜਛਨੀਕਿੰਨ੍ਰਨੀਗੀਤਗਾਵੈ॥੧੬੬॥
ਕਿਤੇ ਯਕਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨ੍ਰਨੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ॥੧੬੬॥
कहूं जछनी किंन्रनी गीत गावै ॥१६६॥
ਲਰੈਆਨਿਜੋਧਾਮਹਾਤੇਜਤੈਕੈ॥
ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਯੋਧੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ
लरै आनि जोधा महा तेज तै कै ॥