ਸਾਜੇਸਸਤ੍ਰਚੰਚਲਾਤਬਹੀ॥
ਤਦ ਹੀ ਬਾਲਾ ਨੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸਜਾ ਲਏ
साजे ससत्र चंचला तब ही ॥
ਰਨਕੌਚਲੀਸਾਥਲੈਸਬਹੀ॥੩੬॥
ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚਲ ਪਈ ॥੩੬॥
रन कौ चली साथ लै सब ही ॥३६॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਜਹਾਸਤ੍ਰੁਕੋਪੁਰਹੁਤੋਤਿਤਕਹਕਿਯਾਪਯਾਨ॥
ਜਿਧਰ ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਗਰ ਸੀ, ਉਧਰ ਨੂੰ ਚਲ ਪਈ।
जहा सत्रु को पुर हुतो तित कह किया पयान ॥
ਬਿਕਟਅਸੁਰਕੋਬੇੜਿਗੜਦਹਦਿਸਦਿਯੋਨਿਸਾਨ॥੩੭॥
(ਉਸ ਨੇ) ਦੈਂਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾ ਦਿੱਤੇ ॥੩੭॥
बिकट असुर को बेड़ि गड़ दहदिस दियो निसान ॥३७॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਦੁੰਦਭਿਸੁਨਾਸ੍ਰਵਨਮਹਿਜਬਹੀ॥
ਜਦੋਂ ਦੈਂਤ ਨੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣੀ,
दुंदभि सुना स्रवन महि जब ही ॥
ਜਾਗਾਅਸੁਰਕੋਪਕਰਿਤਬਹੀ॥
ਤਦੋਂ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਜਾਗ ਪਿਆ।
जागा असुर कोप करि तब ही ॥
ਐਸਾਕਵਨਜੁਹਮਪਰਆਯੋ॥
ਅਜਿਹਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੈ।
ऐसा कवन जु हम पर आयो ॥
ਰਕਤਬਿੰਦਮੈਰਨਹਿਹਰਾਯੋ॥੩੮॥
ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਕਤ ਬਿੰਦ (ਰਕਤ ਬੀਜ) ਨੂੰ ਵੀ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ॥੩੮॥
रकत बिंद मै रनहि हरायो ॥३८॥
ਇੰਦ੍ਰਚੰਦ੍ਰਸੂਰਜਹਮਜੀਤਾ॥
ਮੈਂ ਇੰਦਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿਤਿਆ ਹੈ
इंद्र चंद्र सूरज हम जीता ॥
ਰਾਵਨਜਿਤਾਹਰੀਜਿਨਸੀਤਾ॥
ਅਤੇ (ਉਸ) ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਤਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਹਰੀ ਸੀ।
रावन जिता हरी जिन सीता ॥
ਏਕਦਿਵਸਮੋਸੌਸਿਵਲਰਾ॥
ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਸੀ,
एक दिवस मो सौ सिव लरा ॥
ਤਾਹਿਭਜਾਯੋਮੈਨਹਿਟਰਾ॥੩੯॥
(ਤਾਂ) ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। (ਅਤੇ ਆਪ) ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ॥੩੯॥
ताहि भजायो मै नहि टरा ॥३९॥
ਸਸਤ੍ਰਸਾਜਦਾਨਵਰਨਆਵਾ॥
(ਉਹ) ਦੈਂਤ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸਜਾ ਕੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ
ससत्र साज दानव रन आवा ॥
ਅਮਿਤਕੋਪਕਰਿਸੰਖਬਜਾਵਾ॥
ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਸੰਖ ਵਜਾਇਆ।
अमित कोप करि संख बजावा ॥
ਕਾਪੀਭੂਮਗਗਨਘਹਰਾਨਾ॥
(ਉਸ ਵੇਲੇ) ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਗਰਜਣ ਲਗ ਪਿਆ
कापी भूम गगन घहराना ॥
ਅਤੁਲਬੀਰਜਕਿਹਓਰਰਿਸਾਨਾ॥੪੦॥
ਕਿ ਅਤੁਲ ਬੀਰਜ (ਸ੍ਵਾਸ ਬੀਰਜ) ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ॥੪੦॥
अतुल बीरज किह ओर रिसाना ॥४०॥
ਇਤਿਦਿਸਿਦੂਲਹਦੇਈਕੁਮਾਰੀ॥
ਇਸ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕੁਮਾਰੀ ਦੂਲਹ ਦੇਈ
इति दिसि दूलह देई कुमारी ॥
ਸਸਤ੍ਰਸਾਜਿਰਥਿਕਰੀਸਵਾਰੀ॥
(ਬਾਲਾ) ਵੀ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸਜਾ ਕੇ ਰਥ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ।
ससत्र साजि रथि करी सवारी ॥
ਸਸਤ੍ਰਨਕਰਿਪ੍ਰਨਾਮਤਿਹਕਾਲਾ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰ ਕੇ
ससत्रन करि प्रनाम तिह काला ॥
ਛਾਡਤਭੀਰਨਬਿਸਿਖਕਰਾਲਾ॥੪੧॥
(ਉਹ) ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਵਿਕਰਾਲ ਬਾਣ ਛਡਣ ਲਗੀ ॥੪੧॥
छाडत भी रन बिसिख कराला ॥४१॥
ਲਗੇਬਿਸਿਖਜਬਅੰਗਕਰਾਰੇ॥
ਜਦ (ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ) ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਕਰੜੇ ਬਾਣ ਵਜੇ,
लगे बिसिख जब अंग करारे ॥
ਦਾਨਵਭਰੇਕੋਪਤਬਭਾਰੇ॥
ਤਦ ਦੈਂਤ ਰੋਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
दानव भरे कोप तब भारे ॥
ਮੁਖਤੇਸ੍ਵਾਸਸ੍ਰਮਿਤਹ੍ਵੈਕਾਢੇ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਕ ਕੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸ੍ਵਾਸ ਕਢਦੇ
मुख ते स्वास स्रमित ह्वै काढे ॥
ਤਿਨਤੇਅਮਿਤਅਸੁਰਰਨਬਾਢੇ॥੪੨॥
ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਦੈਂਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ॥੪੨॥
तिन ते अमित असुर रन बाढे ॥४२॥
ਤਿਨਕਾਬਾਲਬਹੁਰਿਬਧਕਰਾ॥
ਤਦ ਬਾਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
तिन का बाल बहुरि बध करा ॥
ਉਨਕਾਸ੍ਰੋਨਪ੍ਰਿਥੀਪਰਪਰਾ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਡਿਗਿਆ।
उन का स्रोन प्रिथी पर परा ॥
ਅਗਨਿਤਬਢੇਤਬੈਤਹਦਾਨਵ॥
ਤਦੋਂ ਉਥੇ ਹੋਰ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਦੈਂਤ ਵੱਧ ਗਏ,
अगनित बढे तबै तह दानव ॥
ਭਛਤਭਏਪਕਰਿਕਰਿਮਾਨਵ॥੪੩॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਪਕੜ ਕੇ ਖਾਣ ਲਗੇ ॥੪੩॥
भछत भए पकरि करि मानव ॥४३॥
ਜਬਅਬਲਾਕੇਸੁਭਟਚਬਾਏ॥
ਜਦ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ) ਅਬਲਾ ਦੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਇਆ
जब अबला के सुभट चबाए ॥
ਦੂਲਹਦੇਤਿਹਬਿਸਿਖਲਗਾਏ॥
ਤਾਂ ਦੂਲਹ ਦੇਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣ ਮਾਰੇ।
दूलह दे तिह बिसिख लगाए ॥
ਬੁੰਦਕਾਪਰਤਸ੍ਰੋਨਭੂਅਭਏ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਪਈਆਂ।
बुंदका परत स्रोन भूअ भए ॥
ਉਪਜਿਅਸੁਰਸਾਮਹਿਉਠਿਧਏ॥੪੪॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ) ਹੋਰ ਦੈਂਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆ ਪਏ ॥੪੪॥
उपजि असुर सामहि उठि धए ॥४४॥
ਪੁਨਿਅਬਲਾਤਿਨਬਿਸਿਖਪ੍ਰਹਾਰੇ॥
ਅਬਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਾਣ ਮਾਰੇ
पुनि अबला तिन बिसिख प्रहारे ॥
ਚਲੇਸ੍ਰੋਨਕੇਤਹਾਪਨਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਉਥੇ ਲਹੂ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ ਚਲ ਪਏ।
चले स्रोन के तहा पनारे ॥
ਅਸੁਰਅਨੰਤਤਹਾਤੇਜਾਗੇ॥
ਉਥੋਂ ਅਨੰਤ ਦੈਂਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
असुर अनंत तहा ते जागे ॥
ਜੂਝਤਭਏਪੈਗਨਹਿਭਾਗੇ॥੪੫॥
(ਉਹ) ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ ਪਰ (ਇਕ) ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭਜੇ ॥੪੫॥
जूझत भए पैग नहि भागे ॥४५॥
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
भुजंग छंद ॥
ਜਬੈਓਰਚਾਰੌਉਠੇਦੈਤਬਾਨੀ॥
ਜਦੋਂ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੈਂਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਣ ਲਗੀ,
जबै ओर चारौ उठे दैत बानी ॥
ਕਏਕੋਪਗਾੜੋਲਏਧੂਲਿਧਾਨੀ॥
ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ (ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ) ਗੁਰਜ ('ਧੂਲਿਧਾਨੀ') ਉਠਾ ਲਏ।
कए कोप गाड़ो लए धूलिधानी ॥
ਕਿਤੇਮੂੰਡਮੁੰਡੇਕਿਤੇਅਰਧਮੁੰਡੇ॥
ਕਿਤਨਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਮੁੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਅੱਧੇ ਮੁੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ
किते मूंड मुंडे किते अरध मुंडे ॥
ਕਿਤੇਕੇਸਧਾਰੀਸਿਪਾਹੀਪ੍ਰਚੰਡੇ॥੪੬॥
ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਕੇਸ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸਿਪਾਹੀ (ਡਟੇ ਹੋਏ ਸਨ) ॥੪੬॥
किते केस धारी सिपाही प्रचंडे ॥४६॥
ਜਿਤੇਦੈਤਉਠੇਤਿਤੇਬਾਲਮਾਰੇ॥
ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਦੈਂਤ ਉਠੇ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਬਾਲਾ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
जिते दैत उठे तिते बाल मारे ॥
ਵੁਠੇਆਨਿਬਾਨਾਨਿਬਾਕੇਡਰਾਰੇ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਬਾਂਕੇ ਵੀਰ ਡਰਾ ਦਿੱਤੇ।
वुठे आनि बानानि बाके डरारे ॥
ਜਿਤੇਸ੍ਵਾਸਛੋਰੈਉਠੈਦੈਤਭਾਰੇ॥
(ਉਹ) ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਸੁਆਸ ਛਡਦੇ, (ਉਤਨੇ) ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਦੈਂਤ ਉਠ ਖੜੋਂਦੇ।
जिते स्वास छोरै उठै दैत भारे ॥
ਹਠੀਮਾਰਹੀਮਾਰਿਕੈਕੈਪਧਾਰੇ॥੪੭॥
(ਉਹ) ਹਠੀ 'ਮਾਰੋ ਮਾਰੋ' ਕਰਦੇ ਟੁਟ ਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ॥੪੭॥
हठी मार ही मारि कै कै पधारे ॥४७॥
ਕਿਤੇਕੋਪਕੈਬੀਰਬਾਲਾਸੰਘਾਰੇ॥
ਬਾਲਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਸੂਰਮੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
किते कोप कै बीर बाला संघारे ॥