ਭੂਤਹਤਾਇਕਮੰਤ੍ਰਉਚਾਰੈ॥
ਭੂਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦਾ ਸੀ,
भूत हता इक मंत्र उचारै ॥
ਬੀਸਮੰਤ੍ਰਪੜਿਬੀਰਪੁਕਾਰੈ॥
ਤਾਂ 'ਬੀਰ' ਵੀਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
बीस मंत्र पड़ि बीर पुकारै ॥
ਕਿਸਹੂੰਪਕਰਿਚੀਰਿਕਰਿਦੇਈ॥
ਉਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ
किसहूं पकरि चीरि करि देई ॥
ਕਾਹੂੰਪਕਰਿਰਾਨਤਰਲੇਈ॥੮॥
ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਪੱਟ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ॥੮॥
काहूं पकरि रान तर लेई ॥८॥
ਜਬਸਭਸਕਲਮੰਤ੍ਰਕਰਿਹਾਰੇ॥
ਜਦ ਸਭ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰ ਕਰ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ,
जब सभ सकल मंत्र करि हारे ॥
ਤਬਇਹਬਿਧਿਤਨਬੀਰਪੁਕਾਰੇ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤਿ 'ਬੀਰ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ,
तब इह बिधि तन बीर पुकारे ॥
ਜੇਗੁਰਮੋਰਇਹਾਚਲਿਆਵੈ॥
ਜੇ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਇਥੇ ਚਲ ਕੇ ਆਵੇ,
जे गुर मोर इहा चलि आवै ॥
ਰਾਜਕੁਅਰਤਬਹੀਸੁਖਪਾਵੈ॥੯॥
ਤਦ ਹੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ॥੯॥
राज कुअर तब ही सुख पावै ॥९॥
ਸੁਨਤਬਚਨਰਾਜਾਪਗਪਰੇ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਗਿਆ
सुनत बचन राजा पग परे ॥
ਬਹੁਉਸਤਤਿਕਰਿਬਚਨਉਚਰੇ॥
ਅਤੇ (ਬੀਰ ਦੀ) ਬਹੁਤ ਉਸਤਤ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ,
बहु उसतति करि बचन उचरे ॥
ਕਹਾਤੋਰਗੁਰਮੋਹਿਬਤੈਯੈ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਗੁਰੂ ਕਿਥੇ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦਸੋ।
कहा तोर गुर मोहि बतैयै ॥
ਜਿਹਤਿਹਭਾਤਿਤਾਹਿਹ੍ਯਾਂਲ੍ਯੈਯੈ॥੧੦॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਥੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈਏ ॥੧੦॥
जिह तिह भाति ताहि ह्यां ल्यैयै ॥१०॥
ਜਵਨਪੁਰਖਕਾਨਾਮਬਤਾਯੋ॥
(ਬੀਰ ਨੇ) ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਦਸਿਆ,
जवन पुरख का नाम बतायो ॥
ਨਾਰਿਤਿਸੀਕਾਭੇਸਬਨਾਯੋ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸੇ ਦਾ ਭੇਸ ਬਣਾ ਲਿਆ।
नारि तिसी का भेस बनायो ॥
ਨ੍ਰਿਪਹਿਠੌਰਭਾਖਤਭਯੋਜਹਾ॥
(ਬੀਰ ਨੇ) ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿਥੇ (ਉਸ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ) ਦਸਿਆ ਸੀ,
न्रिपहि ठौर भाखत भयो जहा ॥
ਬੈਠੀਜਾਹਿਚੰਚਲਾਤਹਾ॥੧੧॥
(ਉਹ) ਇਸਤਰੀ ਉਥੇ ਜਾ ਬੈਠੀ ॥੧੧॥
बैठी जाहि चंचला तहा ॥११॥
ਬਚਨਸੁਨਤਤਹਭੂਪਸਿਧਾਰਿਯੋ॥
ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਗਿਆ
बचन सुनत तह भूप सिधारियो ॥
ਤਿਹੀਰੂਪਤਰਪੁਰਖਨਿਹਾਰਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
तिही रूप तर पुरख निहारियो ॥
ਜਿਹਤਿਹਬਿਧਤਾਕੌਬਿਰਮਾਯੋ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ
जिह तिह बिध ता कौ बिरमायो ॥
ਅਪੁਨੇਧਾਮਤਾਹਿਲੈਆਯੋ॥੧੨॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ॥੧੨॥
अपुने धाम ताहि लै आयो ॥१२॥
ਰਾਜਕੁਅਰਤਾਕਹਦਰਸਾਯੋ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵਿਖਾਇਆ
राज कुअर ता कह दरसायो ॥
ਬਚਨਤਾਹਿਇਹਭਾਤਿਸੁਨਾਯੋ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ (ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਹੀ,
बचन ताहि इह भाति सुनायो ॥
ਯੌਇਹਤ੍ਰਿਯਪਤਿਬ੍ਰਤਾਬਰੈ॥
ਜੇ ਇਹ (ਕਿਸੇ) ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ,
यौ इह त्रिय पतिब्रता बरै ॥
ਤਊਬਚੈਯਹਯੌਨਉਬਰੈ॥੧੩॥
ਤਾਂ ਹੀ ਇਹ ਬਚੇਗਾ, ਉਂਜ (ਇਸ ਦਾ) ਉੱਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ॥੧੩॥
तऊ बचै यह यौ न उबरै ॥१३॥
ਕਰਤਕਰਤਬਹੁਬਚਨਬਤਾਯੋ॥
ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ (ਇਸਤਰੀ ਨੇ)
करत करत बहु बचन बतायो ॥
ਸਾਹੁਸੁਤਾਕੇਨਾਮੁਜਤਾਯੋ॥
ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਸਿਆ।
साहु सुता के नामु जतायो ॥
ਸੋਪਤਿਬ੍ਰਤਾਤਾਹਿਬਿਵਾਵਹੁ॥
ਉਹ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਹੈ, ਉਸ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ) ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰੋ
सो पतिब्रता ताहि बिवावहु ॥
ਜੌਨ੍ਰਿਪਸੁਤਹਿਜਿਯਾਯੋਚਾਹਹੁ॥੧੪॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੀਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ॥੧੪॥
जौ न्रिप सुतहि जियायो चाहहु ॥१४॥
ਜੌਯਹਤਾਹਿਬ੍ਯਾਹਿਲ੍ਯਾਵੈ॥
ਜੇ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆਵੇ
जौ यह ताहि ब्याहि ल्यावै ॥
ਰੈਨਿਦਿਵਸਤਾਸੋਲਪਟਾਵੈ॥
ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਉਸ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਰਹੇ,
रैनि दिवस ता सो लपटावै ॥
ਅਵਰਨਾਰਿਕੇਨਿਕਟਨਜਾਇ॥
ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਵੇ,
अवर नारि के निकट न जाइ ॥
ਤਬਯਹਜਿਯੈਕੁਅਰਸੁਭਕਾਇ॥੧੫॥
ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਾਇਆ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ ॥੧੫॥
तब यह जियै कुअर सुभ काइ ॥१५॥
ਯਹੈਕਾਰਰਾਜਾਤੁਮਕੀਜੈ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰੋ
यहै कार राजा तुम कीजै ॥
ਅਬਹੀਹਮਹਿਬਿਦਾਕਰਿਦੀਜੈ॥
ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿਓ।
अब ही हमहि बिदा करि दीजै ॥
ਲੈਆਗ੍ਯਾਤਿਹਆਸ੍ਰਮਗਈ॥
ਉਹ (ਇਸਤਰੀ) ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਗਈ
लै आग्या तिह आस्रम गई ॥
ਧਾਰਤਭੇਸਨਾਰਿਕਾਭਈ॥੧੬॥
ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਲਿਆ ॥੧੬॥
धारत भेस नारि का भई ॥१६॥
ਰਾਜਸਾਜਬ੍ਯਾਹਕੌਬਨਾਯੋ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਾਜ ਬਣਾਇਆ
राज साज ब्याह कौ बनायो ॥
ਸਾਹਸੁਤਾਹਿਤਪੂਤਪਠਾਯੋ॥
ਅਤੇ (ਆਪਣੇ) ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ) ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
साह सुता हित पूत पठायो ॥
ਜਬਹੀਬ੍ਯਾਹਤਵਨਸੌਭਯੋ॥
ਜਦੋਂ ਹੀ (ਉਸ ਦਾ) ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ,
जब ही ब्याह तवन सौ भयो ॥
ਤਬਹੀਤਾਹਿਭੂਤਤਜਿਗਯੋ॥੧੭॥
ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਤ ਛਡ ਗਿਆ ॥੧੭॥
तब ही ताहि भूत तजि गयो ॥१७॥
ਰਾਜਕੁਅਰਇਹਛਲਸੌਪਾਯੋ॥
(ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ) ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ
राज कुअर इह छल सौ पायो ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਕਿਸੀਬਤਾਯੋ॥
ਅਤੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦਸਿਆ।
भेद अभेद न किसी बतायो ॥
ਚੰਚਲਾਨਕੇਚਰਿਤਅਪਾਰਾ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਪਾਰ ਹਨ,
चंचलान के चरित अपारा ॥
ਚਕ੍ਰਿਤਰਹਾਕਰਿਕਰਿਕਰਤਾਰਾ॥੧੮॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਸਿਰਜ ਸਿਰਜ ਕੇ ਵਿਧਾਤਾ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੧੮॥
चक्रित रहा करि करि करतारा ॥१८॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਪਚਾਨਵੋਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੯੫॥੭੦੩੩॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੯੫ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੯੫॥੭੦੩੩॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ पचानवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३९५॥७०३३॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਪ੍ਰਿਥੀਸਿੰਘਇਕਭੂਪਬਖਨਿਯਤ॥
ਪ੍ਰਿਥੀ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
प्रिथी सिंघ इक भूप बखनियत ॥
ਪਿਰਥੀਪੁਰਤਿਹਨਗਰਪ੍ਰਮਨਿਯਤ॥
ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪੁਰ ਸੀ।
पिरथी पुर तिह नगर प्रमनियत ॥