ਯੌਕਹਿਕੁਅਰਿਬਿਦਾਕਰਿਦੀਨਾ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
यौ कहि कुअरि बिदा करि दीना ॥
ਪ੍ਰਾਤਭੇਸਨਰਕੋਧਰਿਲੀਨਾ॥
ਸਵੇਰੇ ਮਰਦ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
प्रात भेस नर को धरि लीना ॥
ਕੀਅਸਕੁਅਰਕੇਧਾਮਪਯਾਨਾ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।
कीअस कुअर के धाम पयाना ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਕਿਨੀਪਛਾਨਾ॥੧੧॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ॥੧੧॥
भेद अभेद न किनी पछाना ॥११॥
ਚਾਕਰਰਾਖਿਕੁਅਰਤਿਹਲਿਯੋ॥
ਰਾਜ-ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਰਖ ਲਿਆ
चाकर राखि कुअर तिह लियो ॥
ਬੀਚਮੁਸਾਹਿਬਕੋਤਿਹਕਿਯੋ॥
ਅਤੇ (ਆਪਣੇ) ਮੁਸਾਹਿਬਾਂ (ਸਾਥੀਆਂ) ਵਿਚ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
बीच मुसाहिब को तिह कियो ॥
ਖਾਨਪਾਨਸਭਸੋਈਪਿਲਾਵੈ॥
ਉਹੀ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਲਗੀ।
खान पान सभ सोई पिलावै ॥
ਨਰਨਾਰੀਕੋਈਜਾਨਿਨਜਾਵੈ॥੧੨॥
ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਰ ਨਾਰੀ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ॥੧੨॥
नर नारी कोई जानि न जावै ॥१२॥
ਇਕਦਿਨਪਿਯਲੈਗਈਸਿਕਾਰਾ॥
(ਉਹ) ਇਕ ਦਿਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਲੈ ਗਈ
इक दिन पिय लै गई सिकारा ॥
ਬੀਚਸਰਾਹੀਕੇਮਦਡਾਰਾ॥
ਅਤੇ ਸੁਰਾਹੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਭਰ ਲਈ।
बीच सराही के मद डारा ॥
ਜਲਕੈਸਾਥਭਿਗਾਇਉਛਾਰਾ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਸੁਰਾਹੀ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿਗੋ ਕੇ ਉਛਾਲਿਆ (ਜਾਂ ਉੱਚਾ ਟੰਗਿਆ)।
जल कै साथ भिगाइ उछारा ॥
ਚੋਵਤਜਾਤਜਵਨਤੇਬਾਰਾ॥੧੩॥
ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਚੋਂਦਾ ਰਿਹਾ ॥੧੩॥
चोवत जात जवन ते बारा ॥१३॥
ਸਭਕੋਈਲਖੈਤਵਨਕਹਪਾਨੀ॥
ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ।
सभ कोई लखै तवन कह पानी ॥
ਕੋਈਨਸਮੁਝਿਸਕੈਮਦਗ੍ਯਾਨੀ॥
ਕੋਈ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ।
कोई न समुझि सकै मद ग्यानी ॥
ਜਬਕਾਨਨਕੇਗਏਮੰਝਾਰਾ॥
ਜਦ (ਉਹ) ਬਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਏ,
जब कानन के गए मंझारा ॥
ਰਾਜਕੁਅਰਸੌਬਾਲਉਚਾਰਾ॥੧੪॥
ਤਾਂ ਬਾਲਿਕਾ ਨੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ॥੧੪॥
राज कुअर सौ बाल उचारा ॥१४॥
ਤੁਮਕੋਲਗੀਤ੍ਰਿਖਾਅਭਿਮਾਨੀ॥
ਹੇ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ)! ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲਗੀ ਹੈ,
तुम को लगी त्रिखा अभिमानी ॥
ਸੀਤਲਲੇਹੁਪਿਯਹੁਇਹਪਾਨੀ॥
(ਇਸ ਲਈ) ਇਹ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੋ।
सीतल लेहु पियहु इह पानी ॥
ਭਰਿਪ੍ਯਾਲਾਲੈਤਾਹਿਪਿਯਾਰਾ॥
(ਇਸਤਰੀ ਨੇ) ਪਿਆਲਾ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਲਾਇਆ।
भरि प्याला लै ताहि पियारा ॥
ਸਭਹਿਨਕਰਿਜਲਤਾਹਿਬਿਚਾਰਾ॥੧੫॥
ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ॥੧੫॥
सभहिन करि जल ताहि बिचारा ॥१५॥
ਪੁਨਿਤ੍ਰਿਯਲਿਯਾਕਬਾਬਹਾਥਿਕਰਿ॥
ਫਿਰ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਬਾਬ ਲੈ ਲਿਆ
पुनि त्रिय लिया कबाब हाथि करि ॥
ਕਹਿਯੋਕਿਖਾਹੁਰਾਜਸੁਤਬਨਫਰ॥
ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਹੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ! ਬਨ ਦੇ ਫਲ ਖਾਓ।
कहियो कि खाहु राज सुत बन फर ॥
ਤੁਮਰੇਨਿਮਿਤਿਤੋਰਿਇਨਆਨਾ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
तुमरे निमिति तोरि इन आना ॥
ਭਛਨਕਰਹੁਸ੍ਵਾਦਅਬਨਾਨਾ॥੧੬॥
ਹੁਣ (ਤੁਸੀਂ) ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਆਦ (ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ) ਖਾਓ ॥੧੬॥
भछन करहु स्वाद अब नाना ॥१६॥
ਜਬਮਧ੍ਰਯਾਨਸਮੋਭਯੋਜਾਨ੍ਯੋ॥
ਜਦ ਦੁਪਹਿਰ ('ਮਧ੍ਯਾਨ') ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਇਆ,
जब मध्रयान समो भयो जान्यो ॥
ਸਭਲੋਗਨਇਹਭਾਤਿਬਖਾਨ੍ਯੋ॥
ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ,
सभ लोगन इह भाति बखान्यो ॥
ਤੁਮਸਭਚਲੋਭੂਪਕੇਸਾਥਾ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਚਲੋ,
तुम सभ चलो भूप के साथा ॥
ਹਮਸੇਵਾਕਰਿਹੈਜਗਨਾਥਾ॥੧੭॥
ਅਸੀਂ ਜਗਨ ਨਾਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੇ ॥੧੭॥
हम सेवा करि है जगनाथा ॥१७॥
ਸਭਜਨਪਠੈਭੂਪਕੇਸਾਥਾ॥
ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
सभ जन पठै भूप के साथा ॥
ਦੋਈਰਹੇਨਾਰਿਅਰਨਾਥਾ॥
(ਪਿਛੇ) ਦੋਵੇਂ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਰਹਿ ਗਏ।
दोई रहे नारि अर नाथा ॥
ਪਰਦਾਐਚਿਦਸੌਦਿਸਿਲਿਯਾ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ (ਭਾਵ-ਸਭ ਪਾਸੇ) ਪਰਦਾ ਤਾਣ ਲਿਆ
परदा ऐचि दसौ दिसि लिया ॥
ਕਾਮਭੋਗਹਸਿਹਸਿਰਸਿਕਿਯਾ॥੧੮॥
ਅਤੇ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਮੌਜ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੀਤੀ ॥੧੮॥
काम भोग हसि हसि रसि किया ॥१८॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਇਹਚਰਿਤ੍ਰਦੋਈਬਿਹਸਿਰਮਤਭਏਨਰਨਾਰਿ॥
ਇਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋਵੇਂ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
इह चरित्र दोई बिहसि रमत भए नर नारि ॥
ਪ੍ਰਜਾਸਹਿਤਰਾਜਾਛਲਾਸਕਾਨਭੂਪਬਿਚਾਰਿ॥੧੯॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਪ੍ਰਜਾ ਸਮੇਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛਲ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ (ਕੁਝ ਵੀ) ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ ॥੧੯॥
प्रजा सहित राजा छला सका न भूप बिचारि ॥१९॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਤਿਰਾਨਵੋਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੯੩॥੬੯੯੬॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੯੩ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੯੩॥੬੯੯੬॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ तिरानवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३९३॥६९९६॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਦੇਵਛਤ੍ਰਇਕਭੂਪਬਖਨਿਯਤਿ॥
ਛਤ੍ਰ ਦੇਵ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
देव छत्र इक भूप बखनियति ॥
ਸ੍ਰੀਸੁਰਰਾਜਵਤੀਪੁਰਜਨਿਯਤ॥
ਉਸ ਦਾ ਨਗਰ ਸੁਰਰਾਜਵਤੀ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
स्री सुरराजवती पुर जनियत ॥
ਤਿਹੁਸੰਗਚੜਤਅਮਿਤਿਚਤੁਰੰਗਾ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਅਮਿਤ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਸੈਨਾ
तिहु संग चड़त अमिति चतुरंगा ॥
ਉਮਡਿਚਲਤਜਿਹਬਿਧਿਕਰਿਗੰਗਾ॥੧॥
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਮਡ ਕੇ ਚਲਦੀ ਸੀ ॥੧॥
उमडि चलत जिह बिधि करि गंगा ॥१॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
अड़िल ॥
ਸ੍ਰੀਅਲਕੇਸਮਤੀਤਿਹਸੁਤਾਬਖਾਨਿਯੈ॥
ਅਲਕੇਸ ਮਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਸੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
स्री अलकेस मती तिह सुता बखानियै ॥
ਪਰੀਪਦੁਮਨੀਪ੍ਰਾਤਕਿਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਪ੍ਰਮਾਨਿਯੈ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਰੀ, ਪਦਮਨੀ, ਉਸ਼ਾ ('ਪ੍ਰਾਤ') ਜਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਰਗੀ ਸਮਝੋ।
परी पदुमनी प्रात कि प्रक्रिति प्रमानियै ॥
ਕੈਨਿਸੁਪਤਿਸੁਰਜਾਇਕਿਦਿਨਕਰਜੂਝਈ॥
ਜਾਂ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਮੰਨ ਲਵੋ।
कै निसुपति सुर जाइ कि दिनकर जूझई ॥
ਹੋਜਿਹਸਮਹ੍ਵੈਹੈਨਾਰਿਨਪਾਛੈਹੈਭਈ॥੨॥
(ਅਸਲ ਵਿਚ) ਉਸ ਵਰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਪਿਛੋਂ ਹੋਏਗੀ ॥੨॥
हो जिह सम ह्वै है नारि न पाछै है भई ॥२॥
ਤਹਇਕਰਾਇਜੁਲਫਸੁਛਤ੍ਰੀਜਾਨਿਯੈ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਰਾਇ ਨਾਂ ਦਾ ਛਤ੍ਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ
तह इक राइ जुलफ सु छत्री जानियै ॥
ਰੂਪਵਾਨਗੁਨਵਾਨਸੁਘਰਪਹਿਚਾਨਿਯੈ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰੂਪਵਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਘੜ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
रूपवान गुनवान सुघर पहिचानियै ॥