ਸਕਤਨਕੋਈਪਛਾਨਿਕਰਿਚੰਚਲਾਨਕੇਕਾਜ॥੧੧॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ॥੧੧॥
सकत न कोई पछानि करि चंचलान के काज ॥११॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਪਚਾਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੮੫॥੬੯੦੧॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੮੫ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੮੫॥੬੯੦੧॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ पचासी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३८५॥६९०१॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਬੀਰਕੇਤੁਇਕਭੂਪਭਨਿਜੈ॥
ਬੀਰ ਕੇਤੁ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੁਣੀਂਦਾ ਸੀ।
बीर केतु इक भूप भनिजै ॥
ਬੀਰਪੁਰੀਤਿਹਨਗਰਕਹਿਜੈ॥
ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਰਪੁਰੀ ਸੀ।
बीरपुरी तिह नगर कहिजै ॥
ਸ੍ਰੀਦਿਨਦੀਪਕਦੇਤਿਹਰਾਨੀ॥
ਦਿਨ ਦੀਪਕ ਦੇ (ਦੇਈ) ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ।
स्री दिन दीपक दे तिह रानी ॥
ਸੁੰਦਰਿਭਵਨਚਤੁਰਦਸਜਾਨੀ॥੧॥
(ਉਹ) ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ॥੧॥
सुंदरि भवन चतुरदस जानी ॥१॥
ਰਾਇਗੁਮਾਨੀਤਹਇਕਛਤ੍ਰੀ॥
ਗੁਮਾਨੀ ਰਾਇ ਨਾਂ ਦਾ ਉਥੇ ਇਕ ਛਤ੍ਰੀ ਸੀ,
राइ गुमानी तह इक छत्री ॥
ਸੂਰਬੀਰਬਲਵਾਨਧਰਤ੍ਰੀ॥
ਜੋ ਸ਼ੂਰਬੀਰ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਸ੍ਰਧਾਰੀ ਸੀ।
सूरबीर बलवान धरत्री ॥
ਇਕਸੁੰਦਰਅਰਚਤੁਰਾਮਹਾ॥
ਉਹ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਚਤੁਰ ਸੀ,
इक सुंदर अर चतुरा महा ॥
ਜਿਹਸਮਉਪਜਾਕੋਈਨਕਹਾ॥੨॥
ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ॥੨॥
जिह सम उपजा कोई न कहा ॥२॥
ਰਾਜਤਰੁਨਿਜਬਤਾਹਿਨਿਹਾਰਿਯੋ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ (ਤਾਂ ਉਸ)
राज तरुनि जब ताहि निहारियो ॥
ਇਹੈਚੰਚਲਾਚਿਤਬਿਚਾਰਿਯੋ॥
ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
इहै चंचला चित बिचारियो ॥
ਕਹੋਚਰਿਤ੍ਰਕਵਨਸੋਕੀਜੈ॥
ਦਸੋ, ਕਿਹੜਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ,
कहो चरित्र कवन सो कीजै ॥
ਜਿਹਬਿਧਿਪਿਯਸੌਭੋਗਕਰੀਜੈ॥੩॥
ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ॥੩॥
जिह बिधि पिय सौ भोग करीजै ॥३॥
ਬੀਰਮਤੀਇਕਸਖੀਸ੍ਯਾਨੀ॥
(ਉਸ ਦੀ) ਬੀਰ ਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਿਆਣੀ ਸਖੀ ਸੀ।
बीर मती इक सखी स्यानी ॥
ਕਾਨਿਲਾਗਿਭਾਖ੍ਯੋਤਿਹਰਾਨੀ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਕੰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ
कानि लागि भाख्यो तिह रानी ॥
ਰਾਇਗੁਮਾਨੀਕੌਲੈਕੈਆਇ॥
ਕਿ ਗੁਮਾਨੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ
राइ गुमानी कौ लै कै आइ ॥
ਜਿਹਤਿਹਬਿਧਿਮੁਹਿਦੇਹੁਮਿਲਾਇ॥੪॥
ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਕੇ (ਉਹ) ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦੇ ॥੪॥
जिह तिह बिधि मुहि देहु मिलाइ ॥४॥
ਸਖੀਬ੍ਰਿਥਾਸਭਭਾਖਿਸੁਨਾਈ॥
(ਉਸ) ਸਖੀ ਨੇ (ਜਾ ਕੇ ਗੁਮਾਨੀ ਰਾਇ ਨੂੰ) ਸਾਰੀ ਬਿਰਥਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
सखी ब्रिथा सभ भाखि सुनाई ॥
ਜ੍ਯੋਂਰਾਨੀਕਹਿਤਾਹਿਸੁਨਾਈ॥
ਜਿਵੇਂ ਰਾਣੀ (ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ, ਉਵੇਂ) ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
ज्यों रानी कहि ताहि सुनाई ॥
ਜਿਹਤਿਹਬਿਧਿਤਾਕਹਉਰਝਾਈ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਲਿਆ
जिह तिह बिधि ता कह उरझाई ॥
ਆਨਿਕੁਅਰਕੌਦਯੋਮਿਲਾਈ॥੫॥
ਅਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ॥੫॥
आनि कुअर कौ दयो मिलाई ॥५॥
ਭਾਤਿਭਾਤਿਤਿਹਸਾਥਬਿਹਾਰੀ॥
(ਰਾਣੀ ਨੇ) ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕੀਤਾ।
भाति भाति तिह साथ बिहारी ॥
ਭੋਗਕਰਤਬੀਤੀਨਿਸੁਸਾਰੀ॥
ਸੰਯੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ।
भोग करत बीती निसु सारी ॥
ਤਬਲਗਿਆਇਗਯੋਤਹਰਾਜਾ॥
ਤਦ ਤਕ ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਆ ਗਿਆ।
तब लगि आइ गयो तह राजा ॥
ਇਹਬਿਧਿਚਰਿਤਚੰਚਲਾਸਾਜਾ॥੬॥
ਤਾਂ (ਉਸ) ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਖੇਡਿਆ ॥੬॥
इह बिधि चरित चंचला साजा ॥६॥
ਤੀਛਨਖੜਗਹਾਥਮਹਿਲਯੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਿਖੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਲਈ
तीछन खड़ग हाथ महि लयो ॥
ਲੈਮਿਤਹਿਕੇਸਿਰਮਹਿਦਯੋ॥
ਅਤੇ ਲੈ ਕੇ ਮਿਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਮਾਰੀ।
लै मितहि के सिर महि दयो ॥
ਟੂਕਟੂਕਕਰਿਤਾਕੇਅੰਗਾ॥
ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
टूक टूक करि ता के अंगा ॥
ਬਚਨਕਹਾਰਾਜਾਕੇਸੰਗਾ॥੭॥
ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਕਿਹਾ ॥੭॥
बचन कहा राजा के संगा ॥७॥
ਚਲੋਭੂਪਇਕਚਰਿਤਦਿਖਾਊ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਚਲੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਖਾਵਾਂ
चलो भूप इक चरित दिखाऊ ॥
ਗੌਸਮਰਾਤਿਬਤੁਮੈਲਖਾਊ॥
ਅਤੇ ਗੌਂਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਪੀਰ) ਦਿਖਾਵਾਂ। (ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਅਜਿਹੇ ਪੀਰ ਜੋ ਧਿਆਨ-ਮਗਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਦਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
गौस मरातिब तुमै लखाऊ ॥
ਰਾਇਚਰਿਤਕਛਹੂੰਨਬਿਚਾਰਿਯੋ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵਿਚਾਰਿਆ
राइ चरित कछहूं न बिचारियो ॥
ਮ੍ਰਿਤਕਪਰਾਤਿਹਮਿਤ੍ਰਨਿਹਾਰਿਯੋ॥੮॥
ਅਤੇ (ਉਥੇ) ਉਸ ਦੇ ਮਰੇ ਪਏ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ॥੮॥
म्रितक परा तिह मित्र निहारियो ॥८॥
ਤਾਕੌਗੌਸਕੁਤੁਬਕਰਿਮਾਨਾ॥
ਉਸ ਨੂੰ (ਰਾਜੇ ਨੇ) ਗੌਂਸ ਕੁਤੁਬ ਪੀਰ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ता कौ गौस कुतुब करि माना ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਮੂੜਪਛਾਨਾ॥
(ਉਸ) ਮੂਰਖ ਨੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
भेद अभेद न मूड़ पछाना ॥
ਤ੍ਰਸਤਹਾਥਤਾਕੌਨਲਗਾਯੋ॥
ਡਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਗਾਇਆ
त्रसत हाथ ता कौ न लगायो ॥
ਪੀਰਪਛਾਨਿਜਾਰਫਿਰਆਯੋ॥੯॥
ਅਤੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਪੀਰ ਸਮਝ ਕੇ ਪਰਤ ਆਇਆ ॥੯॥
पीर पछानि जार फिर आयो ॥९॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਪ੍ਰਥਮਭੋਗਤਾਸੌਕਿਯਾਬਹੁਰੋਦਿਯਾਸੰਘਾਰਿ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
प्रथम भोग ता सौ किया बहुरो दिया संघारि ॥
ਮੂੜਭੂਪਇਹਛਲਛਲਾਸਕਾਨਭੇਦਬਿਚਾਰ॥੧੦॥
ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਛਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ ॥੧੦॥
मूड़ भूप इह छल छला सका न भेद बिचार ॥१०॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਛਿਆਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੮੬॥੬੯੧੧॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੮੬ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੮੬॥੬੯੧੧॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ छिआसी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३८६॥६९११॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਮਾਰਵਾਰਇਕਭੂਪਭਨਿਜੈ॥
ਮਾਰਵਾੜ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
मारवार इक भूप भनिजै ॥
ਚੰਦ੍ਰਸੈਨਤਿਹਨਾਮਕਹਿਜੈ॥
ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਸੈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
चंद्र सैन तिह नाम कहिजै ॥
ਸ੍ਰੀਜਗਮੋਹਨਦੇਤਿਹਨਾਰਿ॥
ਜਗਮੋਹਨ ਦੇ (ਦੇਈ) ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ।
स्री जग मोहन दे तिह नारि ॥
ਘੜੀਆਪੁਜਨੁਬ੍ਰਹਮਸੁਨਾਰ॥੧॥
(ਉਹ ਇਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ) ਮਾਨੋ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਆਪ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਘੜੀ ਹੋਵੇ ॥੧॥
घड़ी आपु जनु ब्रहम सु नार ॥१॥