ਪਤੀਬ੍ਰਤਾਨਾਰੀਕਹਜਾਨ੍ਯੋ॥
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਸਮਝਣ ਲਗਾ।
पतीब्रता नारी कह जान्यो ॥
ਸਿਰਪਰਧਰਿਪਲਕਾਪਰਨਚਾ॥
ਸਿਰ ਉਤੇ ਮੰਜੀ ਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਨਚਣ ਲਗਾ।
सिर पर धरि पलका पर नचा ॥
ਇਹਬਿਧਿਜਾਰਿਨਾਰਿਜੁਤਬਚਾ॥੯॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਰ ਨਾਰੀ ਸਮੇਤ ਬਚ ਗਿਆ ॥੯॥
इह बिधि जारि नारि जुत बचा ॥९॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਤਿਰਾਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੮੩॥੬੮੭੨॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੮੩ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੮੩॥੬੮੭੨॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ तिरासी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३८३॥६८७२॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਸਦਾਸਿੰਘਇਕਭੂਪਮਹਾਮਨਿ॥
ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
सदा सिंघ इक भूप महा मनि ॥
ਸਦਾਪੁਰੀਜਾਕੀਪਛਿਮਭਨਿ॥
ਉਸ ਦੀ ਸਦਾਪੁਰੀ (ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ) ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਦਸੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
सदापुरी जा की पछिम भनि ॥
ਸ੍ਰੀਸੁਲੰਕਦੇਤਾਕੀਨਾਰੀ॥
ਸੁਲੰਕ ਦੇ (ਦੇਈ) ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
स्री सुलंक दे ता की नारी ॥
ਜਨੁਕਚੰਦ੍ਰਤੇਚੀਰਿਨਿਕਾਰੀ॥੧॥
(ਉਹ ਇਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ) ਮਾਨੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਕਢੀ ਹੋਵੇ ॥੧॥
जनुक चंद्र ते चीरि निकारी ॥१॥
ਤਹਇਕਹੋਤਸਾਹਧਨਵਾਨਾ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਧਨਵਾਨ ਸ਼ਾਹ ਸੀ,
तह इक होत साह धनवाना ॥
ਨਿਰਧਨਕਰਿਡਾਰਿਯੋਭਗਵਾਨਾ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
निरधन करि डारियो भगवाना ॥
ਅਧਿਕਚਤੁਰਿਤਾਕੀਇਕਨਾਰੀ॥
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਚਾਲਾਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
अधिक चतुरि ता की इक नारी ॥
ਤਿਨਤਾਸੌਇਹਭਾਤਿਉਚਾਰੀ॥੨॥
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ॥੨॥
तिन ता सौ इह भाति उचारी ॥२॥
ਕਰਿਹੌਬਹੁਰਿਤੁਮੈਧਨਵੰਤਾ॥
ਜੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ
करि हौ बहुरि तुमै धनवंता ॥
ਕ੍ਰਿਪਾਕਰੈਜੋਸ੍ਰੀਭਗਵੰਤਾ॥
ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਧਨਵਾਨ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ।
क्रिपा करै जो स्री भगवंता ॥
ਆਪਨਭੇਸਪੁਰਖਕੋਧਾਰੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆਪਣਾ ਭੇਸ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ
आपन भेस पुरख को धारो ॥
ਰਾਜਬਾਟਪਰਹਾਟਉਸਾਰੋ॥੩॥
ਅਤੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਦੁਕਾਨ ਬਣਾ ਲਈ ॥੩॥
राज बाट पर हाट उसारो ॥३॥
ਏਕਨਦਰਬਉਧਾਰੋਦਿਯੋ॥
ਉਹ ਇਕਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੀ
एकन दरब उधारो दियो ॥
ਏਕਨਤੇਰਾਖਨਹਿਤਲਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਇਕਨਾਂ ਤੋਂ ਰਖਣ ਲਈ ਲੈਂਦੀ।
एकन ते राखन हित लियो ॥
ਅਧਿਕਆਪਨੀਪਤਿਹਿਚਲਾਯੋ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਪਤਿ (ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਸਾਖ) ਬਣਾ ਲਈ।
अधिक आपनी पतिहि चलायो ॥
ਜਹਤਹਸਕਲਧਨਿਨਸੁਨਿਪਾਯੋ॥੪॥
(ਇਹ ਗੱਲ) ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣ ਲਈ ॥੪॥
जह तह सकल धनिन सुनि पायो ॥४॥
ਸੋਫੀਸੂਮਸਾਹਇਕਤਹਾ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਕੰਜੂਸ ਸੋਫ਼ੀ (ਪਰਹੇਜ਼ਗਾਰ) ਸ਼ਾਹ ਸੀ
सोफी सूम साह इक तहा ॥
ਜਾਕੇਘਰਸੁਨਿਯਤਧਨਮਹਾ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਧਨ ਸੁਣੀਂਦਾ ਸੀ।
जा के घर सुनियत धन महा ॥
ਸੁਤਤ੍ਰਿਯਕੋਨਹਿਕਰਤਬਿਸ੍ਵਾਸਾ॥
(ਉਹ) ਪੁੱਤਰ, ਇਸਤਰੀ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ
सुत त्रिय को नहि करत बिस्वासा ॥
ਰਾਖਤਦਰਬਆਪਨੇਪਾਸਾ॥੫॥
ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਖਦਾ ਸੀ ॥੫॥
राखत दरब आपने पासा ॥५॥
ਸਾਹਸੁਈਤਿਹਨਾਰਿਤਕਾਯੋ॥
ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ
साह सुई तिह नारि तकायो ॥
ਅਧਿਕਪ੍ਰੀਤਕਰਿਤਾਹਿਬੁਲਾਯੋ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਜਤਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
अधिक प्रीत करि ताहि बुलायो ॥
ਤ੍ਰਿਯਸੁਤਮਾਲਕਹਾਤਵਖੈਹੈ॥
ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ (ਸਾਰਾ) ਮਾਲ ਖਾ ਜਾਣਗੇ
त्रिय सुत माल कहा तव खै है ॥
ਏਕਦਾਮਫਿਰਿਤੁਮੈਨਦੈਹੈ॥੬॥
ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕ ਦਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ ॥੬॥
एक दाम फिरि तुमै न दै है ॥६॥
ਸਾਹਮਾਲਕਹੂੰਅਨਤਰਖਾਇ॥
(ਇਸ ਲਈ) ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀ! (ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ) ਮਾਲ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਰਖ ਦਿਓ
साह माल कहूं अनत रखाइ ॥
ਸਰਖਤਤਾਤੇਲੇਹੁਲਿਖਾਇ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਸੀਦ ('ਸਰਖਤ') ਲਿਖਵਾ ਲਵੋ।
सरखत ता ते लेहु लिखाइ ॥
ਮਾਤਪੂਤਕੋਈਭੇਦਨਪਾਵੈ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ
मात पूत कोई भेद न पावै ॥
ਤੁਮਹੀਚਹਹੁਤਬੈਧਨਆਵੈ॥੭॥
ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਦੋਂ ਧਨ ਆ ਜਾਵੇ ॥੭॥
तुम ही चहहु तबै धन आवै ॥७॥
ਬਚਨਬਹੁਰਿਤਿਨਸਾਹਬਖਾਨੋ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ,
बचन बहुरि तिन साह बखानो ॥
ਤੁਮਤੇਔਰਭਲੋਨਹਿਜਾਨੋ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਭਲਾ (ਮਨੁੱਖ) ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
तुम ते और भलो नहि जानो ॥
ਮੇਰੋਸਕਲਦਰਬੁਤੈਲੇਹਿ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਲਵੋ
मेरो सकल दरबु तै लेहि ॥
ਸਰਖਤਗੁਪਤਮੁਝੈਲਿਖਿਦੇਹਿ॥੮॥
ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਸੀਦ ਲਿਖ ਦਿਓ ॥੮॥
सरखत गुपत मुझै लिखि देहि ॥८॥
ਬੀਸਲਾਖਤਾਤੇਧਨਲਿਯਾ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀਹ ਲੱਖ (ਰੁਪੈਯੇ) ਧਨ ਵਜੋਂ ਲੈ ਲਏ
बीस लाख ता ते धन लिया ॥
ਸਰਖਤਏਕਤਾਹਿਲਿਖਿਦਿਯਾ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰਸੀਦ ਲਿਖੀ ਦਿੱਤੀ।
सरखत एक ताहि लिखि दिया ॥
ਬਾਜੂਬੰਦਬੀਚਇਹਰਖਿਯਹੁ॥
(ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ) ਇਸ (ਰਸੀਦ) ਨੂੰ ਬਾਜੂਬੰਦ ਵਿਚ ਰਖਣਾ
बाजू बंद बीच इह रखियहु ॥
ਅਵਰਪੁਰਖਸੌਭੇਵਨਭਖਿਯਹੁ॥੯॥
ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਦ ਨਾ ਦਸਣਾ ॥੯॥
अवर पुरख सौ भेव न भखियहु ॥९॥
ਦੈਧਨਸਾਹਜਬੈਘਰਗਯੋ॥
ਜਦ ਸ਼ਾਹ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਗਿਆ,
दै धन साह जबै घर गयो ॥
ਭੇਖਮਜੂਰਨਕੋਤਿਨਲਯੋ॥
ਤਾਂ ਉਸ (ਇਸਤਰੀ) ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਨ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
भेख मजूरन को तिन लयो ॥
ਧਾਮਤਿਸੀਕੇਕਿਯਾਪਯਾਨਾ॥
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੀ ਚਲ ਪਈ।
धाम तिसी के किया पयाना ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਤਿਨਮੂੜਨਜਾਨਾ॥੧੦॥
ਉਸ ਮੂਰਖ (ਸ਼ਾਹ) ਨੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ॥੧੦॥
भेद अभेद तिन मूड़ न जाना ॥१०॥
ਕਹੀਕਿਏਕਟੂਕਮੁਹਿਦੇਹੁ॥
(ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ) ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਾ ਇਕ ਟੁਕੜਾ ਦੇਣਾ
कही कि एक टूक मुहि देहु ॥
ਪਾਨਭਰਾਇਸਗਰਦਨਿਲੇਹੁ॥
ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਉਪਰ ਪਾਣੀ ਭਰਵਾਉਣ (ਦਾ ਕੰਮ) ਲੈਣਾ।
पान भराइस गरदनि लेहु ॥
ਖਰਚਜਾਨਿਥੋਰੋਤਿਨਕਰੋ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਥੋੜਾ ਖਰਚ ਕਰੋ।
खरच जानि थोरो तिन करो ॥