ਜਾਤੇਨੀਦਭੂਖਿਸਭਭਾਗੀ॥
ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ (ਉਸ ਦੀ) ਨੀਂਦਰ ਅਤੇ ਭੁਖ ਚਲੀ ਗਈ।
जा ते नीद भूखि सभ भागी ॥
ਜਿਯਤੇਨ੍ਰਿਪਰੋਗੀਠਹਰਾਯੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਮਨ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਠਹਿਰਾਇਆ
जिय ते न्रिप रोगी ठहरायो ॥
ਊਚਨੀਚਸਭਹੀਨਸੁਨਾਯੋ॥੩॥
ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿੱਤਾ ॥੩॥
ऊच नीच सभहीन सुनायो ॥३॥
ਖੀਂਧਏਕਰਾਜਾਪਰਧਰੀ॥
ਇਕ ਰਜ਼ਾਈ ('ਖੀਂਧ') ਰਾਜੇ ਉਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ
खींध एक राजा पर धरी ॥
ਉਰਪਰਰਾਖਿਲੋਨਕੀਡਰੀ॥
ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਲੂਣ ਦੀ ਡਲੀ ਰਖ ਦਿੱਤੀ।
उर पर राखि लोन की डरी ॥
ਅਗਨਿਸਾਥਤਿਹਅਧਿਕਤਪਾਈ॥
(ਫਿਰ) ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਪਾਇਆ,
अगनि साथ तिह अधिक तपाई ॥
ਜੋਕਰਸਾਥਛੁਈਨਹਿਜਾਈ॥੪॥
ਜੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੋਹੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ॥੪॥
जो कर साथ छुई नहि जाई ॥४॥
ਚਾਰੋਓਰਦਾਬਿਅਸਲਿਯਾ॥
(ਉਸ ਨੂੰ) ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬ ਲਿਆ
चारो ओर दाबि अस लिया ॥
ਮੁਖਤੇਤਾਹਿਨਬੋਲਨਦਿਯਾ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬੋਲਣ ਤਕ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
मुख ते ताहि न बोलन दिया ॥
ਤਬਹੀਤਜਾਗਏਜਬਪ੍ਰਾਨਾ॥
ਤਦ ਹੀ (ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ) ਛਡਿਆ, ਜਦ (ਉਸ ਦੇ) ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਗਏ।
तब ही तजा गए जब प्राना ॥
ਭੇਦਪੁਰਖਦੂਸਰੇਨਜਾਨਾ॥੫॥
ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਭੇਦ ਤਕ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ॥੫॥
भेद पुरख दूसरे न जाना ॥५॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਬਿਆਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੮੨॥੬੮੬੩॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੮੨ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੮੨॥੬੮੬੩॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ बिआसी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३८२॥६८६३॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਸੁਨਹੁਚਰਿਤਇਕਅਵਰਨਰੇਸਾ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਕ ਹੋਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣੋ।
सुनहु चरित इक अवर नरेसा ॥
ਨ੍ਰਿਪਇਕਝਾਰਖੰਡਕੇਦੇਸਾ॥
ਝਾਰਖੰਡ ਦੇਸ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
न्रिप इक झारखंड के देसा ॥
ਕੋਕਿਲਸੈਨਤਵਨਕੋਨਾਮਾ॥
ਕੋਕਿਲ ਸੈਨ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ।
कोकिल सैन तवन को नामा ॥
ਮਤੀਕੋਕਿਲਾਵਾਕੀਬਾਮਾ॥੧॥
ਕੋਕਿਲਾ ਮਤੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ ॥੧॥
मती कोकिला वा की बामा ॥१॥
ਬਦਲੀਰਾਮਸਾਹਸੁਤਇਕਤਹ॥
ਉਥੇ ਬਦਲੀ ਰਾਮ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
बदली राम साह सुत इक तह ॥
ਜਿਹਸਮਸੁੰਦਰਕਹੂੰਨਜਗਮਹ॥
ਉਸ ਵਰਗਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
जिह सम सुंदर कहूं न जग मह ॥
ਦ੍ਰਿਗਭਰਿਤਾਹਿਬਿਲੋਕਾਜਬਹੀ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ,
द्रिग भरि ताहि बिलोका जब ही ॥
ਰਾਨੀਭਈਕਾਮਬਸਿਤਬਹੀ॥੨॥
ਤਦ ਹੀ ਕਾਮ ਵਸ ਹੋ ਗਈ ॥੨॥
रानी भई काम बसि तब ही ॥२॥
ਕਾਮਭੋਗਤਿਹਸਾਥਕਮਾਵੈ॥
(ਉਹ) ਉਸ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਕਰਦੀ ਸੀ।
काम भोग तिह साथ कमावै ॥
ਮੂੜਨਾਰਿਨਹਿਹ੍ਰਿਦੈਲਜਾਵੈ॥
ਮੂਰਖ ਇਸਤਰੀ (ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨੀ ਵੀ) ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਲਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
मूड़ नारि नहि ह्रिदै लजावै ॥
ਜਬਰਾਜੈਇਹਬਾਤਪਛਾਨੀ॥
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਿਆ,
जब राजै इह बात पछानी ॥
ਚਿਤਮਹਿਧਰੀਨਪ੍ਰਗਟਬਖਾਨੀ॥੩॥
ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਰਖ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਸੀ ॥੩॥
चित महि धरी न प्रगट बखानी ॥३॥
ਆਧੀਰੈਨਿਹੋਤਭੀਜਬਹੀ॥
ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ,
आधी रैनि होत भी जब ही ॥
ਰਾਜਾਦੁਰਾਖਾਟਤਰਤਬਹੀ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਮੰਜੀ ਹੇਠ ਲੁਕ ਗਿਆ।
राजा दुरा खाट तर तब ही ॥
ਰਾਨੀਭੇਦਨਵਾਕੋਪਾਯੋ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਿਆ
रानी भेद न वा को पायो ॥
ਬੋਲਿਜਾਰਕੌਨਿਕਟਬੁਲਾਯੋ॥੪॥
ਅਤੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ॥੪॥
बोलि जार कौ निकट बुलायो ॥४॥
ਰੁਚਿਭਰਿਭੋਗਤਵਨਸੌਕਰਾ॥
ਉਸ (ਯਾਰ) ਨਾਲ ਮਨ-ਇਛਿਤ ਭੋਗ ਕੀਤਾ।
रुचि भरि भोग तवन सौ करा ॥
ਖਾਟਤਰੇਰਾਜਾਲਹਿਪਰਾ॥
(ਇਸ ਸਮੇਂ) ਮੰਜੀ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਰਾਜਾ ਦਿਸ ਪਿਆ।
खाट तरे राजा लहि परा ॥
ਅਧਿਕਨਾਰਿਮਨਮਹਿਡਰਪਾਈ॥
ਰਾਣੀ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈ
अधिक नारि मन महि डर पाई ॥
ਕਰੌਦੈਵਅਬਕਵਨਉਪਾਈ॥੫॥
(ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲਗੀ) ਹੇ ਦੈਵ! ਹੁਣ ਕੀ ਉਪਾ ਕਰਾਂ ॥੫॥
करौ दैव अब कवन उपाई ॥५॥
ਸੁਨੁਮੂਰਖਤੈਬਾਤਨਪਾਵੈ॥
(ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ) ਹੇ ਮੂਰਖ! ਸੁਣ, ਤੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
सुनु मूरख तै बात न पावै ॥
ਨ੍ਰਿਪਨਾਰੀਕਹਹਾਥਲਗਾਵੈ॥
ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।
न्रिप नारी कह हाथ लगावै ॥
ਸੁੰਦਰਿਸੁਘਰਿਜੈਸੇਮੁਰਰਾਜਾ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਰਾਜਾ ਸੁਘੜ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ,
सुंदरि सुघरि जैसे मुर राजा ॥
ਤੈਸੋਦੁਤਿਯਨਬਿਧਨਾਸਾਜਾ॥੬॥
ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ॥੬॥
तैसो दुतिय न बिधना साजा ॥६॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
अड़िल ॥
ਜੋਪਰਨਰਕਹਪਿਯਬਿਨੁਨਾਰਿਨਿਹਾਰਈ॥
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪਰਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ,
जो पर नर कह पिय बिनु नारि निहारई ॥
ਮਹਾਨਰਕਮਹਿਤਾਹਿਬਿਧਾਤਾਡਾਰਈ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧਾਤਾ ਮਹਾਨ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੁਟਦਾ ਹੈ।
महा नरक महि ताहि बिधाता डारई ॥
ਨਿਜੁਪਤਿਸੁੰਦਰਛਾਡਿਨਤੁਮਹਿਨਿਹਾਰਿਹੌ॥
(ਮੈਂ) ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਪਤੀ ਛਡ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ
निजु पति सुंदर छाडि न तुमहि निहारिहौ ॥
ਹੋਨਿਜੁਕੁਲਕੀਤਜਿਕਾਨਿਨਧਰਮਹਿਟਾਰਿਹੌ॥੭॥
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਅਣਖ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛਡਦੀ ॥੭॥
हो निजु कुल की तजि कानि न धरमहि टारिहौ ॥७॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਜੈਸੋਅਤਿਸੁੰਦਰਮੇਰੋਬਰ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ,
जैसो अति सुंदर मेरो बर ॥
ਤੁਹਿਵਾਰੌਵਾਕੇਇਕਪਗਪਰ॥
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ (ਮੈਂ) ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਪੈਰ ਤੋਂ ਵਾਰ ਦਿਆਂ।
तुहि वारौ वा के इक पग पर ॥
ਤਿਹਤਜਿਤੁਹਿਕੈਸੇਹੂੰਨਭਜਿਹੋਂ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਰਮਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ
तिह तजि तुहि कैसे हूं न भजि हों ॥
ਲੋਕਲਾਜਕੁਲਕਾਨਿਨਤਜਿਹੋਂ॥੮॥
ਅਤੇ ਲੋਕ ਲਾਜ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛਡ ਸਕਦੀ ॥੮॥
लोक लाज कुल कानि न तजि हों ॥८॥
ਸੁਨਤਬਚਨਮੂਰਖਹਰਖਾਨ੍ਰਯੋ॥
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਰਖ (ਰਾਜਾ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ
सुनत बचन मूरख हरखान्रयो ॥