ਨਿਜੁਪ੍ਯਾਰੇਬਿਨਰਹਿਯੋਨਗਯੋ॥
(ਉਸ ਤੋਂ) ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ
निजु प्यारे बिन रहियो न गयो ॥
ਘਾਲਿਸੰਦੂਕਹਿਸਾਥਚਲਯੋ॥੮॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਲਿਆ ॥੮॥
घालि संदूकहि साथ चलयो ॥८॥
ਨਿਸੁਦਿਨਤਾਸੌਭੋਗਕਮਾਵੈ॥
ਰਾਤ ਦਿਨ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕਰਦੀ।
निसु दिन ता सौ भोग कमावै ॥
ਸੋਵਤਰਹੈਨਭੂਪਤਿਪਾਵੈ॥
ਰਾਜਾ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਭੇਦ ਨਾ ਪਾ ਸਕਦਾ।
सोवत रहै न भूपति पावै ॥
ਏਕਦਿਵਸਜਬਹੀਨ੍ਰਿਪਜਾਗਾ॥
ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਾਗਿਆ
एक दिवस जब ही न्रिप जागा ॥
ਰਨਿਯਹਿਛੋਰਿਜਾਰਉਠਿਭਾਗਾ॥੯॥
ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਯਾਰ ਭਜ ਪਿਆ ॥੯॥
रनियहि छोरि जार उठि भागा ॥९॥
ਤ੍ਰਿਯਸੌਬਚਨਕੋਪਕਰਿਭਾਖਿਯੋ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ) ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
त्रिय सौ बचन कोप करि भाखियो ॥
ਤੈਲੈਜਾਰਧਾਮਕਿਮਿਰਾਖਿਯੋ॥
ਕਿ ਤੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਯਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
तै लै जार धाम किमि राखियो ॥
ਕੈਅਬਹੀਮੁਹਿਬਾਤਬਤਾਵੌ॥
ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਹੀ (ਸਾਰੀ) ਗੱਲ ਦਸ,
कै अब ही मुहि बात बतावौ ॥
ਕੈਪ੍ਰਾਨਨਕੀਆਸਚੁਕਾਵੌ॥੧੦॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਸ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇ ॥੧੦॥
कै प्रानन की आस चुकावौ ॥१०॥
ਬਾਤਸਤ੍ਯਜਾਨੀਜਿਯਰਾਨੀ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਚ ਜਾਣ ਲਿਆ
बात सत्य जानी जिय रानी ॥
ਮੁਝੈਨਨ੍ਰਿਪਛਾਡਤਅਭਿਮਾਨੀ॥
ਕਿ (ਹੁਣ) ਅਭਿਮਾਨੀ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛਡੇਗਾ।
मुझै न न्रिप छाडत अभिमानी ॥
ਭਾਗਘੋਟਨਾਹਾਥਸੰਭਾਰਾ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਭੰਗ ਘੋਟਣ ਵਾਲਾ ਸੋਟਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ
भाग घोटना हाथ संभारा ॥
ਫੋਰਿਨਰਾਧਿਪਕੇਸਿਰਡਾਰਾ॥੧੧॥
ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਿਰ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ ॥੧੧॥
फोरि नराधिप के सिर डारा ॥११॥
ਬਹੁਰਿਸਭਨਇਹਭਾਤਿਸੁਨਾਈ॥
(ਰਾਣੀ ਨੇ) ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ
बहुरि सभन इह भाति सुनाई ॥
ਪ੍ਰਜਾਲੋਗਜਬਲਏਬੁਲਾਈ॥
ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ,
प्रजा लोग जब लए बुलाई ॥
ਮਦਕਰਿਭੂਪਭਯੋਮਤਵਾਰਾ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ
मद करि भूप भयो मतवारा ॥
ਪਹਿਲਪੁਤ੍ਰਕੋਨਾਮਉਚਾਰਾ॥੧੨॥
ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣ ਲਗਾ ॥੧੨॥
पहिल पुत्र को नाम उचारा ॥१२॥
ਮ੍ਰਿਤਕਪੁਤ੍ਰਕੋਨਾਮਹਿਲਯੋ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ
म्रितक पुत्र को नामहि लयो ॥
ਤਾਤੇਅਧਿਕਦੁਖਾਤੁਰਭਯੋ॥
(ਉਹ) ਦੁਖ ਨਾਲ ਆਤੁਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ता ते अधिक दुखातुर भयो ॥
ਸੋਕਤਾਪਕੋਅਧਿਕਬਿਚਾਰਾ॥
ਸੋਗ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਵਿਚਾਰ ਕੇ
सोक ताप को अधिक बिचारा ॥
ਮੂੰਡਫੋਰਿਭੀਤਨਸੌਡਾਰਾ॥੧੩॥
ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾੜ ਲਿਆ ॥੧੩॥
मूंड फोरि भीतन सौ डारा ॥१३॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਇਹਛਲਨਿਜੁਨਾਯਕਹਨਾਲੀਨਾਮਿਤ੍ਰਬਚਾਇ॥
ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ।
इह छल निजु नायक हना लीना मित्र बचाइ ॥
ਬਹੁਰਿਭੋਗਤਾਸੌਕਰੋਕੋਨਸਕਾਛਲਪਾਇ॥੧੪॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਛਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਪਾ ਸਕਿਆ ॥੧੪॥
बहुरि भोग ता सौ करो को न सका छल पाइ ॥१४॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਉਨਾਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੭੯॥੬੮੩੨॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ੩੭੯ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੭੯॥੬੮੩੨॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ उनासी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३७९॥६८३२॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਏਕਚਰਿਤ੍ਰਸੈਨਰਾਜਾਬਰ॥
ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੈਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਚੰਗਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
एक चरित्र सैन राजा बर ॥
ਨਾਰਿਚਰਿਤ੍ਰਮਤੀਤਾਕੇਘਰ॥
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ।
नारि चरित्र मती ता के घर ॥
ਵਤੀਚਰਿਤ੍ਰਾਤਾਕੀਨਗਰੀ॥
ਉਸ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਸੀ
वती चरित्रा ता की नगरी ॥
ਤਿਹੂੰਭਵਨਕੇਬੀਚਉਜਗਰੀ॥੧॥
ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ॥੧॥
तिहूं भवन के बीच उजगरी ॥१॥
ਗੋਪੀਰਾਇਸਾਹਸੁਤਇਕਤਹ॥
ਉਥੇ ਗੋਪੀ ਰਾਇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ
गोपी राइ साह सुत इक तह ॥
ਜਿਹਸਮਸੁੰਦਰਦੁਤਿਯਨਜਗਮਹ॥
ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਜਗਤ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
जिह सम सुंदर दुतिय न जग मह ॥
ਤਿਹਚਰਿਤ੍ਰਦੇਨੈਨਨਿਹਾਰਿਯੋ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ (ਦੇਈ) ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ
तिह चरित्र दे नैन निहारियो ॥
ਅੰਗਅੰਗਤਿਹਮਦਨਪ੍ਰਜਾਰਿਯੋ॥੨॥
ਤਾਂ ਕਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ॥੨॥
अंग अंग तिह मदन प्रजारियो ॥२॥
ਜਿਹਤਿਹਬਿਧਿਤਿਹਲਯੋਬੁਲਾਇ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ
जिह तिह बिधि तिह लयो बुलाइ ॥
ਉਠਤਲਯੋਛਤਿਯਾਸੌਲਾਇ॥
ਅਤੇ ਉਠ ਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ।
उठत लयो छतिया सौ लाइ ॥
ਕਾਮਕੇਲਕੀਨੋਰੁਚਿਠਾਨੀ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਰੁਚੀ ਪੂਰਵਕ ਕਾਮ-ਕੇਲਿ ਕੀਤੀ
काम केल कीनो रुचि ठानी ॥
ਕੇਲਕਰਤਸਭਰੈਨਿਬਿਹਾਨੀ॥੩॥
ਅਤੇ ਰਤੀ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ॥੩॥
केल करत सभ रैनि बिहानी ॥३॥
ਪੋਸਤਭਾਗਅਫੀਮਮੰਗਾਈ॥
ਪੋਸਤ, ਭੰਗ ਅਤੇ ਅਫ਼ੀਮ ਮੰਗਵਾ ਲਈ
पोसत भाग अफीम मंगाई ॥
ਏਕਸੇਜਚੜਿਦੁਹੂੰਚੜਾਈ॥
ਅਤੇ ਇਕੋ ਸੇਜ ਉਪਰ ਬੈਠ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਈ।
एक सेज चड़ि दुहूं चड़ाई ॥
ਭਾਤਿਅਨਿਕਤਨਕਿਯੇਬਿਲਾਸਾ॥
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਡਰ ਮਨ ਵਿਚੋਂ (ਕਢ ਕੇ)
भाति अनिक तन किये बिलासा ॥
ਮਾਤਪਿਤਾਕੋਮਨਨਤ੍ਰਾਸਾ॥੪॥
ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਵਿਲਾਸ ਕੀਤਾ ॥੪॥
मात पिता को मन न त्रासा ॥४॥
ਤਬਲਗਿਆਇਗਯੋਤਾਕੌਪਤਿ॥
ਤਦ ਤਕ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆ ਗਿਆ।
तब लगि आइ गयो ता कौ पति ॥
ਡਾਰਿਦਯੋਸੇਜਾਤਰਉਪਪਤਿ॥
(ਇਸਤਰੀ ਨੇ) ਉਪ-ਪਤੀ (ਭਾਵ ਯਾਰ) ਨੂੰ ਸੇਜ ਹੇਠਾਂ ਲੰਬਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
डारि दयो सेजा तर उप पति ॥
ਦੁਪਟਾਡਾਰਿਦਯੋਤਿਹਮੁਖਪਰ॥
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਦੁਪੱਟਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ,
दुपटा डारि दयो तिह मुख पर ॥
ਜਾਨ੍ਯੋਜਾਇਨਤਾਤੇਤ੍ਰਿਯਨਰ॥੫॥
(ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ) ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦਾ (ਕਿ ਉਹ) ਇਸਤਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰਦ ॥੫॥
जान्यो जाइ न ता ते त्रिय नर ॥५॥
ਸੋਵਤਕਵਨਸੇਜਪਰਤੋਰੀ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪੁਛਿਆ) ਤੇਰੀ ਸੇਜ ਉਤੇ ਕੌਣ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।
सोवत कवन सेज पर तोरी ॥