ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਰੋਦਨਵੈਕਰਤੇਭਏਕਿਸੂਨਆਈਬਾਤ॥
ਉਹ (ਸਾਰੇ) ਰੋਣ ਲਗੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ (ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ) ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਨਿਕਲੀ।
रोदन वै करते भए किसू न आई बात ॥
ਤਬਰਾਜੈਤਿਹਨਾਰਿਕੌਬਚਨਕਹਾਮੁਸਕਾਤ॥੧੭॥
ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਹਸਦੇ ਹੋਇਆਂ (ਇਹ) ਗੱਲ ਕਹੀ ॥੧੭॥
तब राजै तिह नारि कौ बचन कहा मुसकात ॥१७॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਕਰਾਮਾਤਇਨਕਛੁਨਦਿਖਾਈ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਾਮਾਤ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ।
करामात इन कछु न दिखाई ॥
ਅਬਚਾਹਤਹੈਤੁਮਤੇਪਾਈ॥
ਹੁਣ (ਮੈਂ) ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ (ਕਰਾਮਾਤ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ (ਅਰਥਾਤ-ਵੇਖਾਂ)
अब चाहत है तुम ते पाई ॥
ਬਚਨਹਿੰਗੁਲਾਦੇਇਉਚਾਰੇ॥
(ਤਦ) ਹਿੰਗਲਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ
बचन हिंगुला देइ उचारे ॥
ਸੁਨੋਨਰਾਧਿਪਬੈਨਹਮਾਰੇ॥੧੮॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ॥੧੮॥
सुनो नराधिप बैन हमारे ॥१८॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
अड़िल ॥
ਕਰਾਮਾਤਿਇਕਅਸਿਮੌਪ੍ਰਥਮਪਛਾਨਿਯੈ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤ ਤਾਂ ਤਲਵਾਰ ਵਿਚ ਸਮਝੋ।
करामाति इक असि मौ प्रथम पछानियै ॥
ਜਾਕੌਤੇਜੁਅਰੁਤ੍ਰਾਸਜਗਤਮੌਮਾਨਿਯੈ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਭੈ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
जा कौ तेजु अरु त्रास जगत मौ मानियै ॥
ਜੀਤਹਾਰਅਰੁਮ੍ਰਿਤੁਧਾਰਜਾਕੀਬਸਤ॥
ਜਿਤ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤੂ ਜਿਸ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ।
जीत हार अरु म्रितु धार जा की बसत ॥
ਹੋਮੇਰੇਮਨਪਰਮੇਸੁਰਤਾਹੀਕੌਕਹਤ॥੧੯॥
ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ॥੧੯॥
हो मेरे मन परमेसुर ताही कौ कहत ॥१९॥
ਦੁਤਿਯਕਾਲਮੌਕਰਾਮਾਤਿਪਹਿਚਾਨਿਯਤ॥
(ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ) ਦੂਜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਕਾਲ ਵਿਚ ਸਮਝੋ
दुतिय काल मौ करामाति पहिचानियत ॥
ਜਿਨਕੋਚੌਦਹਲੋਕਚਕ੍ਰਕਰਮਾਨਿਯਤ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
जिन को चौदह लोक चक्र कर मानियत ॥
ਕਾਲਪਾਇਜਗਹੋਤਕਾਲਮਿਟਜਾਵਈ॥
ਕਾਲ ਕਰ ਕੇ ਜਗਤ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਾਲ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
काल पाइ जग होत काल मिट जावई ॥
ਹੋਯਾਤੇਮੁਰਮਨਤਾਹਿਗੁਰੂਠਹਰਾਵਈ॥੨੦॥
ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਾਲ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ॥੨੦॥
हो या ते मुर मन ताहि गुरू ठहरावई ॥२०॥
ਕਰਾਮਾਤਰਾਜਾਰਸਨਾਗ੍ਰਜਜਾਨਿਯਤ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! (ਤੀਜੀ) ਕਰਾਮਾਤ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ਜਾਣੋ
करामात राजा रसनाग्रज जानियत ॥
ਭਲੋਬਰੋਜਾਤੇਜਗਹੋਤਪਛਾਨਿਯਤ॥
ਜਿਸ ਤੋਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਸਮਝੋ।
भलो बरो जा ते जग होत पछानियत ॥
ਕਰਾਮਾਤਿਚੌਥੀਧਨਭੀਤਰਜਾਨਿਯੈ॥
ਚੌਥੀ ਕਰਾਮਾਤ ਧਨ ਵਿਚ ਹੈ,
करामाति चौथी धन भीतर जानियै ॥
ਹੋਹੋਤਰੰਕਤੇਰਾਵਧਰੋਤਿਹਮਾਨਿਯੈ॥੨੧॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੰਕ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੨੧॥
हो होत रंक ते राव धरो तिह मानियै ॥२१॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਕਰਾਮਾਤਇਨਮਹਿਨਹਿਜਾਨਹੁ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ (ਵਿਅਕਤੀਆਂ) ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਰਾਮਾਤ ਨਾ ਮੰਨੋ।
करामात इन महि नहि जानहु ॥
ਏਸਭਧਨਉਪਾਇਪਹਿਚਾਨਹੁ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਨ ਦੇ ਉਪਾ ਸਮਝੋ।
ए सभ धन उपाइ पहिचानहु ॥
ਚਮਤਕਾਰਇਨਮਹਿਜੌਹੋਈ॥
ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਮਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ
चमतकार इन महि जौ होई ॥
ਦਰਦਰਭੀਖਨਮਾਗੈਕੋਈ॥੨੨॥
ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦਰ ਦਰ ਭਿਖ ਨਾ ਮੰਗਦਾ ॥੨੨॥
दर दर भीख न मागै कोई ॥२२॥
ਜੌਇਨਸਭਹੂੰਪ੍ਰਥਮਸੰਘਾਰੋ॥
ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰ ਦਿਓ,
जौ इन सभहूं प्रथम संघारो ॥
ਤਿਹਪਾਛੇਕਛੁਮੋਹਿਉਚਾਰੋ॥
ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ।
तिह पाछे कछु मोहि उचारो ॥
ਸਤਿਬਾਤਹਮਤੁਮਹਿਸੁਨਾਈ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।
सति बात हम तुमहि सुनाई ॥
ਅਬਸੁਕਰੌਜੋਤੁਮਹਿਸੁਹਾਈ॥੨੩॥
ਹੁਣ ਉਹੀ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗੇ ॥੨੩॥
अब सु करौ जो तुमहि सुहाई ॥२३॥
ਬਚਨਸੁਨਤਰਾਜਾਹਰਖਾਨਾ॥
(ਇਸਤਰੀ ਦੇ) ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ
बचन सुनत राजा हरखाना ॥
ਅਧਿਕਦਿਯੋਤਿਹਤ੍ਰਿਯਕੇਦਾਨਾ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
अधिक दियो तिह त्रिय के दाना ॥
ਜਗਤਮਾਤਤਿਨਤ੍ਰਿਯਜੁਕਹਾਯੋ॥
ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ) ਜੋ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਅਖਵਾਇਆ ਸੀ,
जगत मात तिन त्रिय जु कहायो ॥
ਤਿਹਪ੍ਰਸਾਦਿਨਿਜਪ੍ਰਾਨਬਚਾਯੋ॥੨੪॥
ਉਸ (ਮਾਤਾ ਦੀ) ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾ ਲਏ ॥੨੪॥
तिह प्रसादि निज प्रान बचायो ॥२४॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਤਿਹਤਰਿਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੭੩॥੬੭੬੦॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੩੭੩ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੭੩॥੬੭੬੦॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ तिहतरि चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३७३॥६७६०॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਬੀਜਾਪੁਰਜਹਸਹਿਰਭਨਿਜੈ॥
ਜਿਥੇ ਬੀਜਾ ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
बीजा पुर जह सहिर भनिजै ॥
ਏਦਿਲਸਾਹਤਹਸਾਹਕਹਿਜੈ॥
ਉਥੋਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਏਦਿਲਸ਼ਾਹ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
एदिल साह तह साह कहिजै ॥
ਸ੍ਰੀਮਹਤਾਬਮਤੀਤਿਹਕੰਨ੍ਯਾ॥
ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹਤਾਬ ਮਤੀ ਸੀ
स्री महताब मती तिह कंन्या ॥
ਜਿਹਸਮਉਪਜੀਨਾਰਿਨਅੰਨ੍ਰਯਾ॥੧॥
ਜਿਸ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ॥੧॥
जिह सम उपजी नारि न अंन्रया ॥१॥
ਜੋਬਨਵੰਤਭਈਜਬਬਾਲਾ॥
ਜਦ ਬਾਲਿਕਾ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ,
जोबनवंत भई जब बाला ॥
ਮਹਾਸੁੰਦਰੀਨੈਨਬਿਸਾਲਾ॥
ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ (ਬਣ ਗਈ)।
महा सुंदरी नैन बिसाला ॥
ਜੋਬਨਜੇਬਅਧਿਕਤਿਹਬਾਢੀ॥
ਉਸ ਦਾ ਜੋਬਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇਤਨੀ ਨਿਖਰੀ,
जोबन जेब अधिक तिह बाढी ॥
ਜਾਨੁਕਚੰਦ੍ਰਸੂਰਮਥਿਕਾਢੀ॥੨॥
ਮਾਨੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਰਿੜਕ ਕੇ ਕਢੀ ਹੋਵੇ ॥੨॥
जानुक चंद्र सूर मथि काढी ॥२॥
ਤਹਇਕਹੁਤੋਸਾਹੁਕੋਪੂਤ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ
तह इक हुतो साहु को पूत ॥
ਸੂਰਤਿਸੀਰਤਿਬਿਖੈਸਪੂਤ॥
ਜੋ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸੁਭਾ ਵਜੋਂ ਸੁਪੁੱਤਰ ਲਗਦਾ ਸੀ।
सूरति सीरति बिखै सपूत ॥
ਧੂਮ੍ਰਕੇਤੁਤਿਹਨਾਮਭਨਿਜੈ॥
ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਧੂਮ੍ਰ ਕੇਤੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
धूम्र केतु तिह नाम भनिजै ॥
ਇੰਦ੍ਰਚੰਦ੍ਰਪਟਤਰਤਿਹਦਿਜੈ॥੩॥
ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ॥੩॥
इंद्र चंद्र पटतर तिह दिजै ॥३॥