ਸੰਗਕਹਾਯਾਕੇਸ੍ਵੈਲੈਹੌ॥
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਂ ਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੀ
संग कहा या के स्वै लैहौ ॥
ਮਿਤ੍ਰਭੋਗਭੋਗਨਤੇਜੈਹੌ॥੧੪॥
ਅਤੇ ਮਿਤਰ ਨਾਲ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸ ਕਰਨੋਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗੀ ॥੧੪॥
मित्र भोग भोगन ते जैहौ ॥१४॥
ਕਿਹਛਲਸੇਜਸਜਨਕੀਜਾਊ॥
ਕਿਹੜੇ ਛਲ ਨਾਲ ਸੱਜਨ ਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ ਜਾਵਾਂ
किह छल सेज सजन की जाऊ ॥
ਨਖਘਾਤਨਕਿਹਭਾਤਿਛਪਾਊ॥
ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੁਕਾਵਾਂ।
नख घातन किह भाति छपाऊ ॥
ਬਿਰਧਭੂਪਤਨਸੋਤਨਜੈਯੈ॥
ਬਿਰਧ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਸੌਣਾ ਨਾ ਪਵੇ
बिरध भूप तन सोत न जैयै ॥
ਐਸੋਕਵਨਚਰਿਤ੍ਰਦਿਖੈਯੈ॥੧੫॥
ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਖੇਡਾਂ ॥੧੫॥
ऐसो कवन चरित्र दिखैयै ॥१५॥
ਜਾਇਕਹੀਨ੍ਰਿਪਸੰਗਅਸਗਾਥਾ॥
ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਥਾ ਕਹੀ,
जाइ कही न्रिप संग अस गाथा ॥
ਬਾਤਸੁਨਹੁਹਮਰੀਤੁਮਨਾਥਾ॥
ਹੇ ਨਾਥ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
बात सुनहु हमरी तुम नाथा ॥
ਹਿਯੈਬਿਲਾਰਿਮੋਰਨਖਲਾਏ॥
ਇਕ ਬਿਲੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਨਹੁੰ ਮਾਰੇ ਹਨ
हियै बिलारि मोर नख लाए ॥
ਕਾਢਿਭੂਪਕੌਪ੍ਰਗਟਦਿਖਾਏ॥੧੬॥
ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੇ ॥੧੬॥
काढि भूप कौ प्रगट दिखाए ॥१६॥
ਅੜਿਲ॥
ਅੜਿਲ:
अड़िल ॥
ਸੁਨੁਰਾਜਾਮੈਆਜੁਨਤੁਮਸੰਗਸੋਇਹੌ॥
(ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ) ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਅਜ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੌਂਵਾਗੀ
सुनु राजा मै आजु न तुम संग सोइ हौ ॥
ਨਿਜੁਪਲਕਾਪਰਪਰੀਸਕਲਨਿਸੁਖੋਇਹੌ॥
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਲੰਘ ਉਤੇ ਪਈ ਪਈ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਵਾਂਗੀ।
निजु पलका पर परी सकल निसु खोइ हौ ॥
ਇਹਾਬਿਲਾਰਿਮੋਹਿਨਖਘਾਤਲਗਾਤਹੈ॥
ਇਥੇ ਬਿਲਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੁੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ
इहा बिलारि मोहि नख घात लगात है ॥
ਹੋਤੁਹਿਮੂਰਖਰਾਜਾਤੇਕਛੁਨਬਸਾਤਹੈ॥੧੭॥
ਅਤੇ ਹੇ ਮੂਰਖ ਰਾਜੇ! ਤੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ॥੧੭॥
हो तुहि मूरख राजा ते कछु न बसात है ॥१७॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਇਹਛਲਤਜਿਸ੍ਵੈਬੋਨ੍ਰਿਪਪਾਸਾ॥
ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਸੌਣਾ ਛਡ ਦਿੱਤਾ
इह छल तजि स्वैबो न्रिप पासा ॥
ਕਿਯਾਮਿਤ੍ਰਸੌਕਾਮਬਿਲਾਸਾ॥
ਅਤੇ (ਆਪਣੇ) ਮਿਤਰ ਨਾਲ ਕਾਮ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤਾ।
किया मित्र सौ काम बिलासा ॥
ਘਾਤਨਖਨਕੀਨਾਹਦਿਖਾਈ॥
ਨਹੁੰਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਏ।
घात नखन की नाह दिखाई ॥
ਬਿਰਧਮੂੜਨ੍ਰਿਪਬਾਤਨਪਾਈ॥੧੮॥
ਪਰ ਬਿਰਧ ਰਾਜਾ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ ॥੧੮॥
बिरध मूड़ न्रिप बात न पाई ॥१८॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਸਤਰਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੭੦॥੬੭੧੮॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੩੭੦ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੭੦॥੬੭੧੮॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ सतर चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३७०॥६७१८॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਅਛਲਸੈਨਇਕਭੂਪਭਨਿਜੈ॥
ਅਛਲ ਸੈਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੁਣੀਂਦਾ ਸੀ।
अछल सैन इक भूप भनिजै ॥
ਚੰਦ੍ਰਸੂਰਪਟਤਰਤਿਹਦਿਜੈ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
चंद्र सूर पटतर तिह दिजै ॥
ਕੰਚਨਦੇਤਾਕੇਘਰਨਾਰੀ॥
ਕੰਚਨ ਦੇ (ਦੇਈ) ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
कंचन दे ता के घर नारी ॥
ਆਪੁਹਾਥਲੈਈਸਸਵਾਰੀ॥੧॥
(ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨੋ) ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ ॥੧॥
आपु हाथ लै ईस सवारी ॥१॥
ਕੰਚਨਪੁਰਕੋਰਾਜਕਮਾਵੈ॥
(ਉਹ) ਕੰਚਨ ਪੁਰ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ
कंचन पुर को राज कमावै ॥
ਸੂਰਬੀਰਬਲਵਾਨਕਹਾਵੈ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਸੀ।
सूरबीर बलवान कहावै ॥
ਅਰਿਅਨੇਕਜੀਤੇਬਹੁਭਾਤਾ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਬਹੁਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਵੈਰੀ ਜਿਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
अरि अनेक जीते बहु भाता ॥
ਤੇਜਤ੍ਰਸਤਜਾਕੇਪੁਰਸਾਤਾ॥੨॥
ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਸੱਤੇ ਪੁਰੀਆਂ ਡਰਦੀਆਂ ਸਨ ॥੨॥
तेज त्रसत जा के पुर साता ॥२॥
ਤਹਾਪ੍ਰਭਾਕਰਸੈਨਿਕਸਾਹ॥
ਉਥੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਸੈਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ
तहा प्रभाकर सैनिक साह ॥
ਨਿਰਖਲਜਤਜਾਕੋਮੁਖਮਾਹ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ('ਮਾਹ') ਦਾ ਮੁਖ ਲਜਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
निरख लजत जा को मुख माह ॥
ਜਬਰਾਨੀਤਾਕਹਲਖਿਪਾਯੋ॥
ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ,
जब रानी ता कह लखि पायो ॥
ਇਹੈਚਿਤਭੀਤਰਠਹਰਾਯੋ॥੩॥
ਤਾਂ (ਆਪਣੇ) ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਇਆ ॥੩॥
इहै चित भीतर ठहरायो ॥३॥
ਯਾਕਹਜਤਨਕਵਨਕਰਿਪਇਯੈ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ
या कह जतन कवन करि पइयै ॥
ਕਵਨਸਹਚਰੀਪਠੈਮੰਗਇਯੈ॥
ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਏ।
कवन सहचरी पठै मंगइयै ॥
ਯਾਹਿਭਜੈਬਿਨੁਧਾਮਨਜੈਹੌ॥
ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ
याहि भजै बिनु धाम न जैहौ ॥
ਜਿਹਤਿਹਭਾਤਿਯਾਹਿਬਸਿਕੈਹੌ॥੪॥
ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿਚ ਕਰਾਂਗੀ ॥੪॥
जिह तिह भाति याहि बसि कैहौ ॥४॥
ਕਨਕਪਿੰਜਰੀਪਰੀਹੁਤੀਤਹ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਕਨਕ ਪਿੰਜਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਪਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
कनक पिंजरी परी हुती तह ॥
ਮਰਮਕੇਤੁਰਾਨੀਕੇਬਸਿਮਹ॥
ਉਹ ਮਰਮ ਕੇਤੁ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਸੀ।
मरम केतु रानी के बसि मह ॥
ਬੀਰਰਾਧਿਤਿਹਤਹੀਪਠਾਈ॥
ਉਸ (ਰਾਣੀ) ਨੇ ਬੀਰ (ਬਵੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ) ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ (ਪਰੀ) ਨੂੰ ਉਥੇ ਭੇਜਿਆ
बीर राधि तिह तही पठाई ॥
ਸੇਜਉਠਾਇਜਾਇਲੈਆਈ॥੫॥
ਅਤੇ ਮੰਜੇ ਸਹਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਕਵਾ ਲਿਆਈ ॥੫॥
सेज उठाइ जाइ लै आई ॥५॥
ਕਾਮਭੋਗਤਾਸੌਜਬਮਾਨਾ॥
ਜਦ ਉਸ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਲੀਲ੍ਹਾ ਕੀਤੀ,
काम भोग ता सौ जब माना ॥
ਦ੍ਵੈਪ੍ਰਾਨਨਤੇਇਕਜਿਯਜਾਨਾ॥
ਤਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ ਗਈ (ਅਰਥਾਤ ਉਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾ ਗਈ)।
द्वै प्रानन ते इक जिय जाना ॥
ਨਿਜੁਨਾਇਕਸੇਤੀਹਿਤਛੋਰੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਛਡ ਦਿੱਤਾ
निजु नाइक सेती हित छोरो ॥
ਤਾਸੌਚਤੁਰਿਚੌਗੁਨੋਜੋਰੋ॥੬॥
ਅਤੇ ਉਸ (ਸ਼ਾਹ) ਨਾਲ ਚਾਰ ਗੁਣਾਂ (ਪ੍ਰੇਮ) ਵਧਾ ਲਿਆ ॥੬॥
ता सौ चतुरि चौगुनो जोरो ॥६॥
ਜਾਇਰਾਵਸੌਬਾਤਜਨਾਈ॥
(ਇਕ ਦਿਨ) ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
जाइ राव सौ बात जनाई ॥
ਮੋਰੋਸਾਹਪੂਰਬਲੋਭਾਈ॥
ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ।
मोरो साह पूरबलो भाई ॥