ਮੁਹਕਮਸਿੰਘਏਕਛਤ੍ਰੀਜਹ॥
ਉਥੇ ਮੁਹਕਮ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਛਤ੍ਰੀ ਸੀ,
मुहकम सिंघ एक छत्री जह ॥
ਜਿਹਸਮਉਪਜਾਦੁਤਿਯਨਮਹਿਮਹ॥
ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
जिह सम उपजा दुतिय न महि मह ॥
ਰਾਨੀਜਬਤਾਕੋਲਖਿਪਾਯੋ॥
ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ,
रानी जब ता को लखि पायो ॥
ਕਾਮਭੋਗਗ੍ਰਿਹਬੋਲਿਕਮਾਯੋ॥੨॥
ਤਾਂ ਘਰ ਬੁਲਾ ਕੇ (ਉਸ ਨਾਲ) ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ ॥੨॥
काम भोग ग्रिह बोलि कमायो ॥२॥
ਤਬਲਗਿਆਇਗਯੋਰਾਜਾਤਹ॥
ਤਦ ਤਕ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ
तब लगि आइ गयो राजा तह ॥
ਜਾਰਹੁਤੋਭੋਗਤਤਾਕੌਜਹ॥
ਜਿਥੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯਾਰ ਸੰਯੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
जार हुतो भोगत ता कौ जह ॥
ਨਿਰਖਨਾਥਤ੍ਰਿਯਚਰਿਤ੍ਰਬਿਚਾਰਾ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਨੇ (ਮਨ ਵਿਚ) ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰਿਆ।
निरख नाथ त्रिय चरित्र बिचारा ॥
ਹਾਰਤੋਰਿਅੰਗਨਾਮਹਿਡਾਰਾ॥੩॥
(ਗਲ ਦਾ) ਹਾਰ ਤੋੜ ਕੇ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿੱਤਾ ॥੩॥
हार तोरि अंगना महि डारा ॥३॥
ਬਿਹਸਿਬਚਨਨ੍ਰਿਪਸੰਗਉਚਾਰਾ॥
(ਉਹ) ਹਸ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ
बिहसि बचन न्रिप संग उचारा ॥
ਖੋਜਿਹਾਰਤੁਮਦੇਹੁਹਮਾਰਾ॥
ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਹਾਰ ਲਭ ਦਿਓ।
खोजि हार तुम देहु हमारा ॥
ਆਨਪੁਰਖਜੌਹਾਥਲਗੈਹੈ॥
ਜੇ ਉਸ (ਨੂੰ ਲਭਣ ਲਈ) ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਹੱਥ ਲਗਾਵੇਗਾ,
आन पुरख जौ हाथ लगै है ॥
ਤੌਹਮਰੇਪਹਿਰਨਤੇਜੈਹੈ॥੪॥
ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਾਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ ॥੪॥
तौ हमरे पहिरन ते जै है ॥४॥
ਖੋਜਤਭਯੋਜੜਹਾਰਅਯਾਨੋ॥
ਉਹ ਇਆਣਾ ਮੂਰਖ ਹਾਰ ਲਭਣ ਲਗ ਗਿਆ
खोजत भयो जड़ हार अयानो ॥
ਨੇਤ੍ਰਨੀਚਕਰਿਭੇਦਨਜਾਨੋ॥
ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਕਰ ਕੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਭੇਦ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
नेत्र नीच करि भेद न जानो ॥
ਨਾਰਿਆਗੇਹ੍ਵੈਮੀਤਨਿਕਾਰਾ॥
ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਅਗੇ ਹੋ ਕੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਕਢ ਦਿੱਤਾ।
नारि आगे ह्वै मीत निकारा ॥
ਸਿਰਨੀਚੇਪਸੁਤਿਹਨਨਿਹਾਰਾ॥੫॥
ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਮੂਰਖ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਿਆ ॥੫॥
सिर नीचे पसु तिह न निहारा ॥५॥
ਪਹਰਿਕਲਗੇਖੋਜਿਜੜਹਾਰੋ॥
ਹਾਰ ਨੂੰ ਲਭਦਿਆਂ ਇਕ ਪਹਿਰ ਲਗ ਗਿਆ
पहरिक लगे खोजि जड़ हारो ॥
ਲੈਰਾਨੀਕਹਦਯੋਸੁਧਾਰੋ॥
ਅਤੇ (ਅੰਤ ਵਿਚ) ਲਭ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
लै रानी कह दयो सुधारो ॥
ਅਤਿਪਤਿਬ੍ਰਤਾਤਾਹਿਠਹਰਾਯੋ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ) ਉਸ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਮੰਨਿਆ
अति पतिब्रता ताहि ठहरायो ॥
ਦੁਤਿਯਪੁਰਖਜਿਨਕਰਨਛੁਆਯੋ॥੬॥
ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ (ਹਾਰ ਤਕ) ਨਾ ਛੋਹਣ ਦਿੱਤਾ ॥੬॥
दुतिय पुरख जिन कर न छुआयो ॥६॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਚੌਸਠਿਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੬੪॥੬੬੨੦॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੩੬੪ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੬੪॥੬੬੨੦॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ चौसठि चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३६४॥६६२०॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਨ੍ਰਿਪਬਰਸਿੰਘਏਕਰਾਜਾਨਾ॥
ਨ੍ਰਿਪਬਰ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ
न्रिपबर सिंघ एक राजाना ॥
ਮਾਨਤਆਨਿਦੇਸਜਿਹਨਾਨਾ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਈਨ ਬਹੁਤ ਦੇਸ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
मानत आनि देस जिह नाना ॥
ਸ੍ਰੀਕਿਲਕੰਚਿਤਦੇਤਿਹਰਾਨੀ॥
ਕਿਲਕੰਚਿਤ ਦੇ (ਦੇਈ) ਨਾਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ,
स्री किलकंचित दे तिह रानी ॥
ਜਾਹਿਨਿਰਖਿਪੁਰਨਾਰਿਰਿਸਾਨੀ॥੧॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਖਿਝਦੀਆਂ ਸਨ ॥੧॥
जाहि निरखि पुर नारि रिसानी ॥१॥
ਨ੍ਰਿਪਬਰਵਤੀਨਗਰਤਿਹਰਾਜਤ॥
ਉਥੇ ਨ੍ਰਿਪਬਰਵਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਨਗਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ,
न्रिपबरवती नगर तिह राजत ॥
ਦੁਤਿਯਪ੍ਰਿਥੀਜਨੁਸੁਰਗਬਿਰਾਜਤ॥
(ਜੋ) ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ।
दुतिय प्रिथी जनु सुरग बिराजत ॥
ਨਗਰਪ੍ਰਭਾਨਹਿਜਾਤਬਖਾਨੀ॥
(ਉਸ) ਨਗਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਬਖਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
नगर प्रभा नहि जात बखानी ॥
ਥਕਿਤਰਹਤਰਾਜਾਅਰੁਰਾਨੀ॥੨॥
ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਥਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ॥੨॥
थकित रहत राजा अरु रानी ॥२॥
ਸ੍ਰੀਚਿਤਚੌਪਮਤੀਤਿਹਕੰਨ੍ਯਾ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਚਿਤਚੌਪ ਮਤੀ ਸੀ
स्री चितचौप मती तिह कंन्या ॥
ਜਿਹਸਮਨਾਰਿਨਉਪਜੀਅੰਨ੍ਰਯਾ॥
ਜਿਸ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
जिह सम नारि न उपजी अंन्रया ॥
ਤਾਕੀਜਾਤਨਉਪਮਾਕਰੀ॥
ਉਸ ਦੀ (ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ) ਉਪਮਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ता की जात न उपमा करी ॥
ਰੂਪਰਾਸਜੋਬਨਤਨਭਰੀ॥੩॥
(ਉਹ) ਰੂਪ ਦੀ ਰਾਸ ਸੀ (ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ) ਸ਼ਰੀਰ ਜੋਬਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ॥੩॥
रूप रास जोबन तन भरी ॥३॥
ਰਾਜਕੁਅਰਇਕਹੁਤੋਅਪਾਰਾ॥
ਇਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
राज कुअर इक हुतो अपारा ॥
ਇਕਦਿਨਨਿਕਸਾਨਿਮਿਤਿਸਿਕਾਰਾ॥
(ਉਹ) ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
इक दिन निकसा निमिति सिकारा ॥
ਮ੍ਰਿਗਹਿਤਧਯੋਨਪਹੁਚਾਕੋਈ॥
(ਉਹ) ਹਿਰਨ ਲਈ ਭਜਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ
म्रिग हित धयो न पहुचा कोई ॥
ਆਵਤਭਯੋਨਗਰਤਿਹਸੋਈ॥੪॥
ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ॥੪॥
आवत भयो नगर तिह सोई ॥४॥
ਰਾਜਸੁਤਾਤਿਹਰੂਪਨਿਹਾਰੋ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ
राज सुता तिह रूप निहारो ॥
ਮਨਕ੍ਰਮਬਚਅਸਕਰਾਬਿਚਾਰੋ॥
ਅਤੇ ਮਨ ਬਚ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
मन क्रम बच अस करा बिचारो ॥
ਐਸੋਛੈਲਏਕਦਿਨਪੈਯੈ॥
ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਸੁੰਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ऐसो छैल एक दिन पैयै ॥
ਜਨਮਜਨਮਪਲਪਲਬਲਿਜੈਯੈ॥੫॥
ਤਾਂ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਤਕ ਪਲ ਪਲ (ਇਸ ਤੋਂ) ਵਾਰਨੇ ਜਾਵਾਂ ॥੫॥
जनम जनम पल पल बलि जैयै ॥५॥
ਅਟਿਕਸਿੰਘਲਖਿਤੇਜਸਵਾਯਾ॥
ਅਟਿਕ ਸਿੰਘ (ਰਾਜੇ ਦਾ) ਅਧਿਕ ਤੇਜ ਵੇਖ ਕੇ,
अटिक सिंघ लखि तेज सवाया ॥
ਥਕਿਤਰਹੀਰਾਜਾਕੀਜਾਯਾ॥
ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਥਕੀ ਰਹਿ ਗਈ।
थकित रही राजा की जाया ॥
ਪਠੈਸਹਚਰੀਲਿਯੋਮਗਾਇ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਸਖੀ ਭੇਜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ
पठै सहचरी लियो मगाइ ॥
ਕਾਮਭੋਗਰੁਚਿਮਾਨੁਪਜਾਇ॥੬॥
ਅਤੇ ਰੁਚੀ ਪੂਰਵਕ ਉਸ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਕੇਲਿ ਕੀਤੀ ॥੬॥
काम भोग रुचि मानुपजाइ ॥६॥
ਚਾਰਿਪਹਰਨਿਸੁਕਿਯਾਬਿਲਾਸਾ॥
ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਡਰ ਛਡ ਕੇ
चारि पहर निसु किया बिलासा ॥
ਤਜਿਕਰਿਮਾਤਪਿਤਾਕੋਤ੍ਰਾਸਾ॥
ਚਾਰ ਪਹਿਰ ਰਾਤ ਤਕ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤਾ।
तजि करि मात पिता को त्रासा ॥