ਰਾਜਸੁਤਾਲਖਤਾਹਿਲੁਭਾਈ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।
राज सुता लख ताहि लुभाई ॥
ਗਿਰੀਧਰਨਿਜਨੁਨਾਗਚਬਾਈ॥੮॥
ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਗ ਪਈ, ਮਾਨੋ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗ ਲਈ ਹੋਵੇ ॥੮॥
गिरी धरनि जनु नाग चबाई ॥८॥
ਸੁਤਾਗਿਰੀਮਇਯਾਤਹਆਈ॥
ਧੀ ਦੇ ਡਿਗਣ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂ ਉਥੇ ਆ ਗਈ
सुता गिरी मइया तह आई ॥
ਸੀਚਿਬਾਰਿਬਹੁਚਿਰੈਜਗਾਈ॥
ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਬਾਦ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀ।
सीचि बारि बहु चिरै जगाई ॥
ਜਬਤਾਕੋਬਹੁਰੌਸੁਧਿਆਈ॥
ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਈ,
जब ता को बहुरौ सुधि आई ॥
ਉਲਟਿਗਿਰੀਜਨਲਗੀਹਵਾਈ॥੯॥
ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਲਟ ਕੇ ਡਿਗ ਪਈ ਮਾਨੋ ਹਵਾਈ (ਗੋਲੀ) ਲਗੀ ਹੋਵੇ ॥੯॥
उलटि गिरी जन लगी हवाई ॥९॥
ਪਹਰਿਕਬਿਤੇਬਹੁਰਿਸੁਧਿਆਈ॥
(ਜਦ) ਇਕ ਪਹਿਰ ਬੀਤ ਗਿਆ, (ਤਦ) ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਈ।
पहरिक बिते बहुरि सुधि आई ॥
ਰੋਇਮਾਤਸੌਬਾਤਜਨਾਈ॥
ਰੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ।
रोइ मात सौ बात जनाई ॥
ਅਗਨਿਜਾਰਿਮੁਹਿਅਬੈਜਰਾਵੌ॥
ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸਾੜ ਦਿਓ
अगनि जारि मुहि अबै जरावौ ॥
ਇਹੁਕੁਰੂਪਕੇਧਾਮਨਦ੍ਰਯਾਵੌ॥੧੦॥
ਪਰ ਇਸ ਕੁਰੂਪ ਦੇ ਘਰ ਨਾ ਭੇਜੋ ॥੧੦॥
इहु कुरूप के धाम न द्रयावौ ॥१०॥
ਮਾਤਹਿਹੁਤੀਸੁਤਾਅਤਿਪ੍ਯਾਰੀ॥
ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰੀ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
मातहि हुती सुता अति प्यारी ॥
ਚਿੰਤਾਕਰੀਚਿਤਮਹਿਭਾਰੀ॥
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ।
चिंता करी चित महि भारी ॥
ਜਿਨਿਇਹਰਾਜਸੁਤਾਮਰਿਜਾਇ॥
ਜੇ ਕਿਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਮਰ ਜਾਏ,
जिनि इह राज सुता मरि जाइ ॥
ਕਹਾਕਰੈਤਾਕੀਤਬਮਾਇ॥੧੧॥
ਤਦ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੀ ਕਰੇਗੀ ॥੧੧॥
कहा करै ता की तब माइ ॥११॥
ਜਬਨ੍ਰਿਪਸੁਤਾਕਛੂਸੁਧਿਪਾਈ॥
ਜਦ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਈ,
जब न्रिप सुता कछू सुधि पाई ॥
ਰੋਇਮਾਤਸੌਬਾਤਸੁਨਾਈ॥
ਤਾਂ ਰੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ।
रोइ मात सौ बात सुनाई ॥
ਧ੍ਰਿਗਮੁਹਿਰਾਜਸੁਤਾਕ੍ਯੋਭਈ॥
ਮੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਕਿਉਂ ਬਣੀ।
ध्रिग मुहि राज सुता क्यो भई ॥
ਕਿਸੀਸਾਹਕੇਧਾਮਨਗਈ॥੧੨॥
ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਘਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੰਮੀ ॥੧੨॥
किसी साह के धाम न गई ॥१२॥
ਮੋਰੋਭਾਗਲੋਪਹ੍ਵੈਗਯੋ॥
ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ,
मोरो भाग लोप ह्वै गयो ॥
ਤਾਤੇਜਨਮਭੂਪਕੋਲਯੋ॥
ਤਦ ਹੀ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੀ ਹਾਂ।
ता ते जनम भूप को लयो ॥
ਅਬਐਸੇਕੁਰੂਪਕੇਜੈਹੌ॥
ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਕੁਰੂਪ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ
अब ऐसे कुरूप के जै हौ ॥
ਰੈਨਿਦਿਵਸਸਭਰੋਤਬਿਤੈਹੌ॥੧੩॥
ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਰੋਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਬਿਤਾਵਾਂਗੀ ॥੧੩॥
रैनि दिवस सभ रोत बितै हौ ॥१३॥
ਧ੍ਰਿਗਮੁਹਿਨਾਰਿਜੋਨਿਕਸਧਰੀ॥
ਮੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ ਕਿ (ਮੈਂ) ਨਾਰੀ ਦੀ ਜੂਨ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ध्रिग मुहि नारि जोनि कस धरी ॥
ਕ੍ਯੋਨਭੂਪਤਿਕੇਧਾਮੌਤਰੀ॥
ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹਾਂ।
क्योन भूपति के धामौतरी ॥
ਮਾਗੀਦੇਤਨਮ੍ਰਿਤੁਬਿਧਾਤਾ॥
ਵਿਧਾਤਾ ਮੰਗਣ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
मागी देत न म्रितु बिधाता ॥
ਅਬਹੀਕਰੌਦੇਹਿਕੋਘਾਤਾ॥੧੪॥
ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ (ਆਪਣੇ) ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ ॥੧੪॥
अब ही करौ देहि को घाता ॥१४॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
दोहरा ॥
ਮੁਖਮਾਗੇਜੋਪੁਰਖਕੋਭਲੋਬੁਰੋਕੁਛਹੋਇ॥
ਜੇ ਮੂੰਹ ਮੰਗੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਾੜਾ ਜਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,
मुख मागे जो पुरख को भलो बुरो कुछ होइ ॥
ਤੌਦੁਖਿਯਾਇਹਜਗਤਮੈਜਿਯਤਨਉਬਰੈਕੋਇ॥੧੫॥
ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਖੀ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਬਚਦਾ ॥੧੫॥
तौ दुखिया इह जगत मै जियत न उबरै कोइ ॥१५॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਅਬਮੈਮਾਰਿਕਟਾਰੀਮਰਿਹੌ॥
(ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ) ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਟਾਰੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ,
अब मै मारि कटारी मरिहौ ॥
ਨਾਤਰਬਸਤ੍ਰਭਗੌਹੇਧਰਿਹੌ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਭਗਵੇ ਬਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।
नातर बसत्र भगौहे धरिहौ ॥
ਬਰੌਤਪੂਤਸਾਹਕੋਬਰੌ॥
ਜੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂਗੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ,
बरौ त पूत साह को बरौ ॥
ਨਾਤਰਆਜੁਖਾਇਬਿਖੁਮਰੌ॥੧੬॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਜ ਵਿਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ॥੧੬॥
नातर आजु खाइ बिखु मरौ ॥१६॥
ਰਾਨੀਕੋਦੁਹਿਤਾਥੀਪ੍ਯਾਰੀ॥
ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ।
रानी को दुहिता थी प्यारी ॥
ਸੋਈਕਰੀਜੁਤਾਹਿਉਚਾਰੀ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਉਹੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
सोई करी जु ताहि उचारी ॥
ਚੇਰੀਕਾਢਿਤਵਨਕਹਦੀਨੀ॥
(ਇਕ) ਦਾਸੀ ਕਢ ਕੇ ਉਸ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ) ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
चेरी काढि तवन कह दीनी ॥
ਭੂਪਸੁਤਾਕਰਿਤਿਨਜੜਚੀਨੀ॥੧੭॥
ਉਸ ਮੂਰਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪੁੱਤਰੀ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ॥੧੭॥
भूप सुता करि तिन जड़ चीनी ॥१७॥
ਸਾਹਪੁਤ੍ਰਕਹਦਈਕੁਮਾਰੀ॥
ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
साह पुत्र कह दई कुमारी ॥
ਦੁਤਿਯਪੁਰਖਨਹਿਕ੍ਰਿਯਾਬਿਚਾਰੀ॥
ਇਸ ਕ੍ਰਿਆ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਸਮਝਿਆ।
दुतिय पुरख नहि क्रिया बिचारी ॥
ਲੈਚੇਰੀਵਹੁਭੂਪਸਿਧਾਯੋ॥
ਦਾਸੀ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚਲਾ ਗਿਆ,
लै चेरी वहु भूप सिधायो ॥
ਜਾਨ੍ਯੋਰਾਜਸੁਤਾਬਰਿਲ੍ਯਾਯੋ॥੧੮॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ (ਉਸ ਨੇ) ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਆਹ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ ॥੧੮॥
जान्यो राज सुता बरि ल्यायो ॥१८॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਤ੍ਰੈਸਠਿਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੩੬੩॥੬੬੧੪॥ਅਫਜੂੰ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੩੬੩ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੬੩॥੬੬੧੪॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ त्रैसठि चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३६३॥६६१४॥अफजूं॥
ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਗਨਪਤਿਸਿੰਘਏਕਰਾਜਾਬਰ॥
ਗਨਪਤਿ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਚੰਗਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
गनपति सिंघ एक राजा बर ॥
ਗਨਪਾਵਤੀਹੁਤੋਜਾਕੇਘਰ॥
ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਗਨਪਾਵਤੀ (ਨਗਰੀ) ਵਿਚ ਸੀ।
गनपावती हुतो जा के घर ॥
ਸ੍ਰੀਮਹਤਾਬਪ੍ਰਭਾਤਿਹਰਾਨੀ॥
ਮਹਤਾਬ ਪ੍ਰਭਾ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ,
स्री महताब प्रभा तिह रानी ॥
ਜਾਹਿਨਿਰਖਿਕਰਿਨਾਰਿਲਜਾਨੀ॥੧॥
ਜਿਸ (ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਲਜਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ॥੧॥
जाहि निरखि करि नारि लजानी ॥१॥