ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ:
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਸਜੇਸ੍ਯਾਮਬਾਜੀਰਥੰਜਾਸੁਜਾਨੋ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ ਅਗੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਜਾਣਦੇ ਹੋ,
सजे स्याम बाजी रथं जासु जानो ॥
ਮਹਾਜੰਗਜੋਧਾਅਜੈਤਾਸੁਮਾਨੋ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਾ ਜਿਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਮੰਨੋ।
He, whose black horses and chariots are decorated, he is known as the great unconquerable warrior
महा जंग जोधा अजै तासु मानो ॥
ਅਸੰਤੁਸਟਨਾਮਮਹਾਬੀਰਸੋਹੈ॥
(ਉਹ) 'ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ' ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮਾ ਸੋਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।
असंतुसट नाम महाबीर सोहै ॥
ਤਿਹੂੰਲੋਕਜਾਕੋਬਡੋਤ੍ਰਾਸਮੋਹੈ੨੦੫॥॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਡਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੨੦੫॥
This warrior is named Asantushta (Dissatisfaction), from whom all the three world remain fearful.205.
तिहूं लोक जा को बडो त्रास मोहै ॥२०५॥
ਚੜ੍ਯੋਤਤਤਾਜੀਸਿਰਾਜੀਤਸੋਭੈ॥
ਜੋ ਤਿਖੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਅਜਿਤ (ਕਲਗੀ) ਸੋਭ ਰਹੀ ਹੈ।
चड़्यो तत ताजी सिराजीत सोभै ॥
ਸਿਰੰਜੈਤਪਤ੍ਰੰਲਖੇਚੰਦ੍ਰਛੋਭੈ॥
ਸਿਰ ਉਪਰਲੇ ਜੈ-ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Rising on a restless horse and wearing aigrette on his head with his canopy of victory over his head, he caused the moon to feel shy,
सिरं जैत पत्रं लखे चंद्र छोभै ॥
ਅਨਾਸਊਚਨਾਮਾਮਹਾਸੂਰਸੋਹੈ॥
ਉਸ ਸ਼ੋਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਦਾ ਨਾਂ 'ਅਨਾਸ' ਹੈ
अनास ऊच नामा महा सूर सोहै ॥
ਬਡੋਛਤ੍ਰਧਾਰੀਧਰੈਛਤ੍ਰਜੋਹੈ੨੦੬॥॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ॥੨੦੬॥
This great warrior named Naash (imperishable) looks splendid he is a very great Soverign and very powerful.206.
बडो छत्रधारी धरै छत्र जो है ॥२०६॥
ਰਥੰਸੇਤਬਾਜੀਸਿਰਾਜੀਤਸੋਹੈ॥
(ਜਿਸ ਦੇ) ਰਥ ਅਗੇ ਸਫੈਦ ਘੋੜੇ (ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਹਨ) ਅਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ 'ਅਜਿਤ' (ਸੂਚਕ ਕਲਗੀ) ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
रथं सेत बाजी सिराजीत सोहै ॥
ਲਖੇਇੰਦ੍ਰਬਾਜੀਤਰੈਦ੍ਰਿਸਟਕੋਹੈ॥
(ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ) ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ।
Seeing the chariot of white horses, Indra also gets wonder-struck
लखे इंद्र बाजी तरै द्रिसट को है ॥
ਹਠੀਬਾਬਰੀਕੋਹਿੰਸਾਨਾਮਜਾਨੋ॥
ਉਸ ਹਠੀ ਅਤੇ ਸਿਰੜੀ ਨੂੰ 'ਹਿੰਸਾ' ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ।
हठी बाबरी को हिंसा नाम जानो ॥
ਮਹਾਜੰਗਜੋਧਾਅਜੈਲੋਕਮਾਨੋ੨੦੭॥॥
ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਅਜਿਤ ਮੰਨੋ ॥੨੦੭॥
The name of hat persistent warrior is Hinsa (violence) and that great warrior is known as unconquerable in all the worlds.207.
महा जंग जोधा अजै लोक मानो ॥२०७॥
ਸੁਭੰਸੰਦਲੀਬਾਜਰਾਜੀਸਿਰਾਜੀ॥
(ਜਿਸ ਦੇ ਰਥ ਅਗੇ) ਸ਼ੀਰਜ਼ ਦੇਸ ਦੇ ਸੰਦਲੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜੇ ਸੋਭ ਰਹੇ ਹਨ।
सुभं संदली बाज राजी सिराजी ॥
ਲਖੇਰੂਪਤਾਕੋਲਜੈਇੰਦ੍ਰਬਾਜੀ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Here are pretty horses like sandal, seeing whom the horses on Indra feel shy this great warrior is Kumantra (bad counsel),
लखे रूप ता को लजै इंद्र बाजी ॥
ਕੁਮੰਤੰਮਹਾਜੰਗਜੋਧਾਜੁਝਾਰੰ॥
(ਉਹ) ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ 'ਕੁਮੰਤ' ਹੈ।
कुमंतं महा जंग जोधा जुझारं ॥
ਜਲੰਵਾਥਲੰਜੇਣਜਿਤੇਬਰਿਆਰੰ੨੦੮॥॥
ਜਿਸ ਨੇ ਜਲ ਅਤੇ ਥਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਠੀਲੇ ਯੋਧੇ ਜਿਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੨੦੮॥
Who has conquered the warriors at all places in water and on plain.208.
जलं वा थलं जेण जिते बरिआरं ॥२०८॥
ਚੜ੍ਯੋਬਾਜਤਾਜੀਕੋਪਤੰਸਰੂਪੰ॥
(ਜੋ) ਕਬੂਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਤਾਜ਼ੀ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
चड़्यो बाज ताजी कोपतं सरूपं ॥
ਧਰੇਚਰਮਬਰਮੰਬਿਸਾਲੰਅਨੂਪੰ॥
ਅਤੇ (ਜਿਸ ਨੇ) ਵੱਡੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਅਨੂਪਮ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
The pigeon-shaped warrior, riding on a restless horse and a unique wearer of the armour of leather,
धरे चरम बरमं बिसालं अनूपं ॥
ਧੁਜਾਬਧਸਿਧੰਅਲਜਾਜੁਝਾਰੰ॥
(ਰਥ ਨਾਲ) ਧੁਜਾ ਬੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, (ਉਹ) ਜੁਝਾਰੂ ਯੋਧਾ 'ਅਲਜਾ' ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
धुजा बध सिधं अलजा जुझारं ॥
ਬਡੋਜੰਗਜੋਧਾਸੁਕ੍ਰੁਧੀਬਰਾਰੰ੨੦੯॥॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਣ-ਯੋਧਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ ॥੨੦੯॥
With banner tie up, this is the warrior named Alajja (shamelessness) he is a powerful one and his anger is dreadful.209.
बडो जंग जोधा सु क्रुधी बरारं ॥२०९॥
ਧਰੇਛੀਨਬਸਤ੍ਰੰਮਲੀਨੰਦਰਿਦ੍ਰੀ॥
(ਜਿਸ ਨੇ) ਪਤਲੇ ਬਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ (ਅਤੇ ਜੋ) ਮਲੀਨ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰੀ ਹੈ,
धरे छीन बसत्रं मलीनं दरिद्री ॥
ਧੁਜਾਫਾਟਬਸਤ੍ਰੰਸੁਧਾਰੇਉਪਦ੍ਰੀ॥
(ਜਿਸ ਦੀ) ਧੁਜਾ ਦਾ ਬਸਤ੍ਰ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
धुजा फाट बसत्रं सु धारे उपद्री ॥
ਮਹਾਸੂਰਚੋਰੀਕਰੋਰੀਸਮਾਨੰ॥
(ਉਹ) 'ਚੋਰੀ' (ਨਾਂ ਵਾਲਾ) ਕਰੋੜੀ (ਕੁਠਾਰੀ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੂਰਮਾ ਹੈ।
महा सूर चोरी करोरी समानं ॥
ਲਸੈਤੇਜਐਸੋਲਜੈਦੇਖਿਸ੍ਵਾਨੰ੨੧੦॥॥
(ਉਸ ਦਾ) ਤੇਜ (ਲਾਲਚ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਸ਼ਕਦਾ ਹੈ (ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ) ਵੇਖ ਕੇ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ॥੨੧੦॥
Wearing dirty clothes like lazy persons, with torn banner, the great rioter, this grat warrior is known by the name of Chori (theft) seeing his glory, the dog feels shy.210.
लसै तेज ऐसो लजै देखि स्वानं ॥२१०॥
ਫਟੇਬਸਤ੍ਰਸਰਬੰਸਬੈਅੰਗਧਾਰੇ॥
(ਜਿਸ ਦੇ) ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਬਸਤ੍ਰ ਫਟੇ ਹੋਏ ਹਨ,
फटे बसत्र सरबं सबै अंग धारे ॥
ਬਧੇਸੀਸਜਾਰੀਬੁਰੀਅਰਧਜਾਰੇ॥
(ਜਿਸ ਨੇ) ਸਿਰ ਅੱਧੀ-ਪਚੱਧੀ ਭੈੜੀ ਜਿਹੀ (ਲੋਹੇ ਦੀ) ਜਾਲੀ (ਦੀ ਪੱਗ) ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
Wearing all the torn clothes, having tied deceit on his head,
बधे सीस जारी बुरी अरध जारे ॥
ਚੜ੍ਯੋਭੀਮਭੈਸੰਮਹਾਭੀਮਰੂਪੰ॥
(ਜੋ) ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਝੋਟੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
चड़्यो भीम भैसं महा भीम रूपं ॥
ਬਿਭੈਚਾਰਜੋਧਾਕਹੋਤਾਸਭੂਪੰ੨੧੧॥॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਨੂੰ 'ਵਿਭਚਾਰ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਕਹੋ ॥੨੧੧॥
Half-burnt, sitting on a large-sized male buffalo, this large-sized great fighter is named Vyabhichar (fornication).211.
बिभैचार जोधा कहो तास भूपं ॥२११॥
ਸਭੈਸਿਆਮਬਰਣੰਸਿਰੰਸੇਤਏਕੰ॥
(ਜਿਸ ਦਾ) ਸਾਰਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, (ਕੇਵਲ) ਇਕ ਸਿਰ ਚਿੱਟਾ ਹੈ।
सभै सिआम बरणं सिरं सेत एकं ॥
ਨਹੇਗਰਧਪੰਸ੍ਰਯੰਦਨੇਕੰਅਨੇਕੰ॥
(ਉਸ ਦੇ) ਇਕ ਰਥ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਖੋਤੇ ਜੁਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
The warrior with complete black body and white head, in whose chariot the asses are yoked instead of horses,
नहे गरधपं स्रयंदनेकं अनेकं ॥
ਧੁਜਾਸ੍ਯਾਮਬਰਣੰਭੁਜੰਭੀਮਰੂਪੰ॥
(ਉਸ ਦੀ) ਧੁਜਾ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ (ਉਸ ਦੀਆਂ) ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
धुजा स्याम बरणं भुजं भीम रूपं ॥
ਸਰੰਸ੍ਰੋਣਿਤੰਏਕਅਛੇਕਕੂਪੰ੨੧੨॥॥
(ਉਸ ਦੀ) ਇਕ ਅੱਖ ਲਹੂ ਦੇ ਛਪੜ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਇਕ ਖੂਹ ਵਰਗੀ ਹੈ ॥੨੧੨॥
Whose banner is black and arms are extremely powerful, he seems to be waving like the tank of blood.212.
सरं स्रोणितं एक अछेक कूपं ॥२१२॥
ਮਹਾਜੋਧਦਾਰਿਦ੍ਰਨਾਮਾਜੁਝਾਰੰ॥
'ਦਰਿਦ੍ਰ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਬਹੁਤ ਲੜਾਕਾ ਹੈ।
महा जोध दारिद्र नामा जुझारं ॥
ਧਰੇਚਰਮਬਰਮੰਸੁਪਾਣੰਕੁਠਾਰੰ॥
(ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ) ਕਵਚ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਢਾਲ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
The name of this great warrior is Daridra (Lethargy) he is wearing the armour of leather and has caught and axe in his hand
धरे चरम बरमं सु पाणं कुठारं ॥
ਬਡੋਚਿਤ੍ਰਜੋਧੀਕਰੋਧੀਕਰਾਲੰ॥
ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਚਿਤ੍ਰ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਗੁਸੈਲ ਯੋਧਾ ਹੈ।
बडो चित्र जोधी करोधी करालं ॥
ਤਜੈਨਾਸਕਾਨੈਨਧੂਮ੍ਰੰਬਰਾਲੰ੨੧੩॥॥
(ਉਹ) ਨਕ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਧੂੰਆਂ ਛਡਦਾ ਹੈ ॥੨੧੩॥
He is extremely angry warrior and the awful smoke is emanating from his nose.213.
तजै नासका नैन धूम्रं बरालं ॥२१३॥
GURBANI.WORLD