ਨਿਲਜਨਾਰੀ॥
ਹੇ ਲੱਜਾ-ਹੀਣ ਇਸਤਰੀ!
ਕੁਕਰਮਕਾਰੀ॥
ਹੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!
“O shameless woman! you are the doer of evil acts,
ਅਧਰਮਰੂਪਾ॥
'ਹੇ ਅਧਰਮ ਰੂਪ ਵਾਲੀ!
ਅਕਜਕੂਪਾ॥੨੧੬॥
ਨ ਕੱਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ (ਪਾਪਾਂ ਦੇ) ਖੂਹ (ਦੇ ਰੂਪ) ਵਾਲੀ! ॥੨੧੬॥
“Impiety-incarnate and store of vicious works.216.
ਪਹਪਿਟਆਰੀ॥
ਹੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪਿਟਾਰੀ!
ਕੁਕਰਮਕਾਰੀ॥
ਹੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!
“O the basket of sins! evil-doer,
ਮਰੈਨਮਰਣੀ॥
ਹੇ ਮਰਿਆਂ ਨ ਮਰਨ ਵਾਲੀ!
ਅਕਾਜਕਰਣੀ॥੨੧੭॥
ਹੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ॥੨੧੭॥
“You do not die even we wish you to die, you are the performer of misdeeds.”217.
ਕੇਕਈਬਾਚ॥
ਕੈਕਈ ਨੇ ਕਿਹਾ-
The Speech of Kaikeyi:
ਨਰੇਸਮਾਨੋ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! (ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ) ਮੰਨੋ
ਕਹਯੋਪਛਾਨੋ॥
(ਆਪਣਾ) ਕਿਹਾ ਯਾਦ ਕਰੋ
“O king! Accept my saying and remember your words
ਬਦਯੋਸੁਦੇਹੂ॥
ਜੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ
ਬਰੰਦੁਮੋਹੂ॥੨੧੮॥
ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਰ ਦਿਓ ॥੨੧੮॥
“Whatever you have promised, grant me two boons according to that.218.
ਚਿਤਾਰਲੀਜੈ॥
ਚੇਤੇ ਕਰ ਲਵੋ,
ਕਹਯੋਸੁਦੀਜੈ॥
ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਦਿਓ,
“Remember rightly and give whatever you have said.
ਨਧਰਮਹਾਰੋ॥
ਧਰਮ ਨ ਹਾਰੋ,
ਨਭਰਮਟਾਰੋ॥੨੧੯॥
ਭਰਮ (ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਬਚਨ ਨੂੰ) ਨਾ ਟਾਲੋ ॥੨੧੯॥
“Do not forsake your Dharma and do not shatter my trust.219.
ਬੁਲੈਬਸਿਸਟੈ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਵੋ
ਅਪੂਰਬਇਸਟੈ॥
ਜੋ ਅਦੁੱਤੀ ਇਸ਼ਟ ਹੈ।
“Call Vasishtha, your unique spiritual head,
ਕਹੀਸੀਏਸੈ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ (ਰਾਮ ਚੰਦਰ) ਨੂੰ (ਇਹ ਗੱਲ) ਕਹੋ
ਨਿਕਾਰਦੇਸੈ॥੨੨੦॥
ਅਤੇ ਦੇਸੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ ॥੨੨੦॥
“Order the husband of Sita for his exile.220.
ਬਿਲਮਨਕੀਜੈ॥
ਦੇਰੀ ਨ ਕਰੋ,
ਸੁਮਾਨਲੀਜੈ॥
(ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ) ਮੰਨ ਲਵੋ,
“Do not cuase any delay in the task and accept my saying
ਰਿਖੇਸਰਾਮੰ॥
ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਭੇਸ (ਧਾਰਨ ਕਰਾ ਕੇ)
ਨਿਕਾਰਧਾਮੰ॥੨੨੧॥
ਘਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ ॥੨੨੧॥
“Making Ram a sage, turn him out of the home ”221.
ਰਹੇਨਇਆਨੀ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ-) ਹੇ ਇਆਣੀ! (ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ) ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ?
ਭਈਦਿਵਾਨੀ॥
(ਕੀ) ਦਿਵਾਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ?
(The poet says) She was stubborn like a child and verged on madness.
ਚੁਪੈਨਬਉਰੀ॥
ਹੇ ਪਗਲੀਏ! ਚੁੱਪ (ਕਿਉਂ) ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?
ਬਕੈਤਡਉਰੀ॥੨੨੨॥
ਹੇ ਬਕਵਾਦਣੇ! ਬਕਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ ॥੨੨੨॥
She did not keep silent and was continuously speaking.222.
ਧ੍ਰਿਗੰਸਰੂਪਾ॥
ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ,
ਨਿਖੇਧਕੂਪਾ॥
(ਤੂੰ) ਨੀਚਤਾ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ,
She was worthy of reproach and store of man acts.
ਦ੍ਰੁਬਾਕਬੈਣੀ॥
ਬੁਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ
ਨਰੇਸਛੈਣੀ॥੨੨੩॥
ਅਤੇ ਰਾਜੇ (ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਛੈਣੀ ਹੈ ॥੨੨੩॥
She was evil-tongued queen and the cause of weakening the strength of the king.223.
ਨਿਕਾਰਰਾਮੰ॥
ਘਰ ਦੇ ਆਸਰਾ ਰੂਪ ਰਾਮ ਨੂੰ
ਅਧਾਰਧਾਮੰ॥
ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ
She got the ouster of Ram, who was the pillar (support) of the house
ਹਤਯੋਨਿਜੇਸੰ॥
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ('ਨਿਜੇਸ') ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ,
ਕੁਕਰਮਭੇਸੰ॥੨੨੪॥
ਭੈੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈਂ ॥੨੨੪॥
And in this way she performed the evil act of killing her husband.224.
ਉਗਾਥਾਛੰਦ॥
ਉਗਾਥਾ ਛੰਦ
UGAATHA STANZA
ਅਜਿਤਜਿਤੇਅਬਾਹਬਾਹੇ॥
(ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ) ਨ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਨ ਬਾਹੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹ ਲਿਆ,
ਅਖੰਡਖੰਡੇਅਦਾਹਦਾਹੇ॥
ਨ ਖੰਡੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਡ ਦਿੱਤਾ,
(The poet says that the woman) conquered the unconquered, destroyed the indestructible, broke the unbreakable and (with her blaze) reduced to ashes the indeclinable.
ਅਭੰਡਭੰਡੇਅਡੰਗਡੰਗੇ॥
ਨ ਡੰਗੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡੰਗ ਦਿੱਤਾ,
ਅਮੁੰਨਮੁੰਨੇਅਭੰਗਭੰਗੇ॥੨੨੫॥
ਨ ਮੁੰਨੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਨ ਦਿੱਤਾ, ਨ ਭੰਗ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭੰਗਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ॥੨੨੫॥
She has slandered him who cannot be calumniated, she has given him a blow who cannot be farmed. She has deceived them who is beyond deception and has disjointed the compact one.225.
ਅਕਰਮਕਰਮੰਅਲਖਲਖੇ॥
ਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ (ਕੰਮਾਂ) ਨੂੰ ਕਰ ਲਿਆ, ਨ ਲਖੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਖ ਲਿਆ,
ਅਡੰਡਡੰਡੇਅਭਖਭਖੇ॥
ਨ ਡੰਡੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਨ ਖਾਧੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ,
She has engrossed the detached one in action and her vision is so sharp that she can see providence. She can cause the unpunishable to be punished and uneatable to be eaten.
ਅਥਾਹਥਾਹੇਅਦਾਹਦਾਹੇ॥
ਨ ਥਾਹ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਥਾਹ ਪਾ ਲਈ, ਨ ਸੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ,
ਅਭੰਗਭੰਗੇਅਬਾਹਬਾਹੇ॥੨੨੬॥
ਨ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨ ਫੜੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ॥੨੨੬॥
She has fathomed the unfathomable and has destroyed the indestructible. She has destroyed the indestructible and has moved the immovable as her vehicles.226.
ਅਭਿਜਭਿਜੇਅਜਾਲਜਾਲੇ॥
ਨ ਭਿੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਗੋ ਦਿੱਤਾ, ਨ ਫਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਲਿਆ,
ਅਖਾਪਖਾਪੇਅਚਾਲਚਾਲੇ॥
ਨ ਖੱਪ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਨ ਚਲ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ,
She has dyed the dried one, blazed the incombustible. She has destroyed the indestructible and has moved the immovable.