ਬ੍ਰਹਮਬਿਸਨਮਹਿਭੇਦੁਨਲਹੀਐ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿਚ (ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ) ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ब्रहम बिसन महि भेदु न लहीऐ ॥
ਸਾਸਤ੍ਰਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿਭੀਤਰਇਮਕਹੀਐ॥੭॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ॥੭॥
It hath been said in Shastras and Smrities that there is no difference between Brahma and Vishnu.7.
सासत्र सिंम्रिति भीतर इम कहीऐ ॥७॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਬਚਿਤ੍ਰਨਾਟਕੇਬ੍ਰਹਮਾਦਸਮੋਅਵਤਾਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ॥੧੦॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੧੦॥
End of the description of the tenth incarnation BRAHMA in BACHITTAR NATAK.10.
इति स्री बचित्र नाटके ब्रहमा दसमो अवतार समापतम सतु सुभम सतु ॥१०॥
ਅਥਰੁਦ੍ਰਅਵਤਾਰਬਰਨਨੰ॥
ਹੁਣ ਰੁਦਰ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ:
Now begins the description of Rudra Incarnation:
अथ रुद्र अवतार बरननं ॥
ਸ੍ਰੀਭਗਉਤੀਜੀਸਹਾਇ॥
ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ:
Let Sri Bhagauti Ji (The Primal Lord) be helpful.
स्री भगउती जी सहाइ ॥
ਤੋਟਕਛੰਦ॥
ਤੋਟਕ ਛੰਦ:
TOTAK STANZA
तोटक छंद ॥
ਸਬਹੀਜਨਧਰਮਕੇਕਰਮਲਗੇ॥
ਸਾਰੇ ਹੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲਗ ਗਏ।
सब ही जन धरम के करम लगे ॥
ਤਜਿਜੋਗਕੀਰੀਤਿਕੀਪ੍ਰੀਤਿਭਗੇ॥
(ਲੋਕੀ) ਯੋਗ ਦੀ ਰੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਛਡ ਕੇ ਭਜ ਗਏ।
All the people absorbed themselves in the works of Dharma, but the time came when the discipline of Yoga and Bhakti (devotion) was abandoned
तजि जोग की रीति की प्रीति भगे ॥
ਜਬਧਰਮਚਲੇਤਬਜੀਉਬਢੇ॥
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਚਲ ਪਿਆ ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਗਿਆ
जब धरम चले तब जीउ बढे ॥
ਜਨੁਕੋਟਿਸਰੂਪਕੇਬ੍ਰਹਮੁਗਢੇ॥੧॥
ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਘੜ ਲਏ ॥੧॥
When the path of Dharma is adopted, all the souls get pleased and practising equality, they visualize One Brahman within all.1.
जनु कोटि सरूप के ब्रहमु गढे ॥१॥
ਜਗਜੀਵਨਭਾਰਭਰੀਧਰਣੀ॥
ਜਗਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ,
जग जीवन भार भरी धरणी ॥
ਦੁਖਆਕੁਲਜਾਤਨਹੀਬਰਣੀ॥
(ਫਲਸਰੂਪ) ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ (ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
This earth was pressed under the lord of sufferings of the people of the world and it was impossible to describe its anguish and agony
दुख आकुल जात नही बरणी ॥
ਧਰਰੂਪਗਊਦਧਸਿੰਧਗਈ॥
(ਧਰਤੀ) ਗਊ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਛੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਗਈ
धर रूप गऊ दध सिंध गई ॥
ਜਗਨਾਇਕਪੈਦੁਖੁਰੋਤਭਈ॥੨॥
ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਗੇ (ਆਪਣਾ) ਦੁਖ ਰੋ ਕੇ ਦਸਿਆ ॥੨॥
Then the earth transformed itself into a cow and weeping bitterly, she reached the milk-ocean before the Non-temporal Lord.2.
जगनाइक पै दुखु रोत भई ॥२॥
ਹਸਿਕਾਲਪ੍ਰਸੰਨਭਏਤਬਹੀ॥
ਜਦੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੁਖੜਾ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ
हसि काल प्रसंन भए तब ही ॥
ਦੁਖਸ੍ਰਉਨਨਭੂਮਿਸੁਨਿਯੋਜਬਹੀ॥
ਤਾਂ ਕਾਲ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਸ ਪਏ।
When the Lord heard with His own ears the sufferings of the earth, then the Destroyer Lord was pleased and laughed
दुख स्रउनन भूमि सुनियो जब ही ॥
ਢਿਗਬਿਸਨੁਬੁਲਾਇਲਯੋਅਪਨੇ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ
ढिग बिसनु बुलाइ लयो अपने ॥
ਇਹਭਾਤਿਕਹਿਯੋਤਿਹਕੋਸੁਪਨੇ॥੩॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ॥੩॥
He called Vishnu in His presence and said to him in this way.3.
इह भाति कहियो तिह को सुपने ॥३॥
ਸੁਕਹਿਯੋਤੁਮਰੁਦ੍ਰਸਰੂਪਧਰੋ॥
('ਕਾਲ ਪੁਰਖ' ਨੇ) ਕਿਹਾ, (ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ!) ਤੂੰ ਰੁਦਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ
सु कहियो तुम रुद्र सरूप धरो ॥
ਜਗਜੀਵਨਕੋਚਲਿਨਾਸਕਰੋ॥
ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਚਲ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਕਰ।
The destroyer Lord asked Vishnu to manifest himself as Rudra in order to destroy the beings of the world
जग जीवन को चलि नास करो ॥
ਤਬਹੀਤਿਹਰੁਦ੍ਰਸਰੂਪਧਰਿਯੋ॥
ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ
तब ही तिह रुद्र सरूप धरियो ॥
ਜਗਜੰਤਸੰਘਾਰਕੇਜੋਗਕਰਿਯੋ॥੪॥
ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ ਯੋਗ (ਮਤ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ॥੪॥
Then Vishnu manifested himself as Rudra and destroying the beings of the world, he established Yoga.4.
जग जंत संघार के जोग करियो ॥४॥
ਕਹਿਹੋਂਸਿਵਜੈਸਕਜੁਧਕੀਏ॥
(ਮੈਂ) ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤੇ
कहि हों सिव जैसक जुध कीए ॥
ਸੁਖਸੰਤਨਕੋਜਿਹਭਾਤਿਦੀਏ॥
ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਦਿੱਤੇ।
I shall describe now as to how Shiva waged wars and gave comfort to the saints
सुख संतन को जिह भाति दीए ॥
ਗਨਿਯੋਜਿਹਭਾਤਿਬਰੀਗਿਰਜਾ॥
(ਫਿਰ) ਦਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਉਸ ਨੇ) ਪਾਰਬਤੀ (ਗਿਰਿਜਾ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ
गनियो जिह भाति बरी गिरजा ॥
ਜਗਜੀਤਸੁਯੰਬਰਮੋਸੁਪ੍ਰਭਾ॥੫॥
ਅਤੇ (ਉਸ) ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਸੁਅੰਬਰ ਵਿਚ ਜਿਤਿਆ ॥੫॥
I shall also tell how he wedded Parbati after conquering her in the Swayyamvara (self-selection of a husband from amongst the suitors).5.
जगजीत सुयंबर मो सु प्रभा ॥५॥
ਜਿਮਅੰਧਕਸੋਹਰਿਜੁਧੁਕਰਿਯੋ॥
ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕ (ਨਾਂ ਦੇ ਦੈਂਤ) ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ
जिम अंधक सो हरि जुधु करियो ॥
ਜਿਹਭਾਤਿਮਨੋਜਕੋਮਾਨਹਰਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ ਦੇਵ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ;
How Shiva waged a war against Andgakasura? How is effaced the pride of Cupid?
जिह भाति मनोज को मान हरियो ॥
ਦਲਦੈਤਦਲੇਕਰਕੋਪਜਿਮੰ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਦਲ ਨੂੰ ਦਲ ਦਿੱਤਾ
दल दैत दले कर कोप जिमं ॥
ਕਹਿਹੋਸਬਛੋਰਿਪ੍ਰਸੰਗਤਿਮੰ॥੬॥
ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਮੁੱਢੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ॥੬॥
Getting furious, how he mashed the gathering of demons? I shall describe all these anecdotes.6.
कहिहो सब छोरि प्रसंग तिमं ॥६॥
ਪਾਧਰੀਛੰਦ॥
ਪਾਧਰੀ ਛੰਦ:
PADHAARI STANZA
पाधरी छंद ॥
ਜਬਹੋਤਧਰਨਭਾਰਾਕਰਾਤ॥
ਜਦੋਂ ਭਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
जब होत धरन भाराकरात ॥
ਤਬਪਰਤਨਾਹਿਤਿਹਹ੍ਰਿਦੈਸਾਤਿ॥
ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
When the earth is pressed by the load of sins, then she cannot have peace in her heart.
तब परत नाहि तिह ह्रिदै साति ॥
ਤਬਦਧਸਮੁੰਦ੍ਰਿਕਰਈਪੁਕਾਰ॥
ਤਦ (ਉਹ) ਛੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕਰਦੀ ਹੈ
तब दध समुंद्रि करई पुकार ॥
ਤਬਧਰਤਬਿਸਨਰੁਦ੍ਰਾਵਤਾਰ॥੭॥
ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਰੁਦਰ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੭॥
Then she goes and shouts loudly in the milk-ocean and the Rudra incarnation of Vishnu is manifested.7.
तब धरत बिसन रुद्रावतार ॥७॥
ਤਬਕਰਤਸਕਲਦਾਨਵਸੰਘਾਰ॥
ਤਦ (ਰੁਦਰ) ਸਾਰਿਆਂ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
तब करत सकल दानव संघार ॥
ਕਰਿਦਨੁਜਪ੍ਰਲਵਸੰਤਨਉਧਾਰ॥
ਦੈਂਤਾਂ ਲਈ ਪਰਲੋ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
After manifestation, Rudra destroys the demons and crushing them, he protects the saints.
करि दनुज प्रलव संतन उधार ॥
ਇਹਭਾਤਿਸਕਲਕਰਿਦੁਸਟਨਾਸ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ
इह भाति सकल करि दुसट नास ॥
ਪੁਨਿਕਰਤਿਹ੍ਰਿਦੈਭਗਵਾਨਬਾਸ॥੮॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ॥੮॥
In this way, destroying all the tyrants, he then abides in the heart of his devotees.8.
पुनि करति ह्रिदै भगवान बास ॥८॥
ਤੋਟਕਛੰਦ॥
ਤੋਟਕ ਛੰਦ:
TOTAK STANZA
तोटक छंद ॥
ਤ੍ਰਿਪੁਰੈਇਕਦੈਤਬਢਿਯੋਤ੍ਰਿਪੁਰੰ॥
ਤਿਪੁਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੈਂਤ (ਮਧੁ ਦੈਂਤ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ) ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਪਕੜ ਗਿਆ।
त्रिपुरै इक दैत बढियो त्रिपुरं ॥
ਜਿਹਤੇਜਤਪੈਰਵਿਜਿਉਤ੍ਰਿਪੁਰੰ॥
ਉਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਤਿੰਨਾਂ ਪੁਰੀਆਂ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਸੀ।
In Trupura State lived a three-eyed demons, whose glory was equal to the glory of the Sun, which spread over the three worlds.
जिह तेज तपै रवि जिउ त्रिपुरं ॥
ਬਰਦਾਇਮਹਾਸੁਰਐਸਭਯੋ॥
ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ (ਉਹ) ਮਹਾ ਦੈਂਤ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ
बरदाइ महासुर ऐस भयो ॥
ਜਿਨਿਲੋਕਚਤੁਰਦਸਜੀਤਲਯੋ॥੯॥
ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਲਿਆ ॥੯॥
After receiving the boon, that demons become so powerful that he conquered all the fourteen regions of the universe.9.
जिनि लोक चतुरदस जीत लयो ॥९॥
ਜੋਊਏਕਹੀਬਾਣਹਣੇਤ੍ਰਿਪੁਰੰ॥
(ਉਸ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਕਿ) ਜੋ ਇਕੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰਖਦਾ ਹੋਵੇਗਾ,
जोऊ एक ही बाण हणे त्रिपुरं ॥
ਸੋਊਨਾਸਕਰੈਤਿਹਦੈਤਦੁਰੰ॥
ਉਹੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦੈਂਤ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਗਾ।
(That demon had this boon) that anyone who had the power to kill him with one arrow, he only could kill that terrible demon.
सोऊ नास करै तिह दैत दुरं ॥
ਅਸਕੋਪ੍ਰਗਟਿਯੋਕਬਿਤਾਹਿਗਨੈ॥
ਅਜਿਹਾ ਕੌਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਵੀ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
अस को प्रगटियो कबि ताहि गनै ॥
ਇਕਬਾਣਹੀਸੋਪੁਰਤੀਨਹਨੈ॥੧੦॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਬਾਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਪੁਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ॥੧੦॥
The poet now wants to describe that mighty warrior who could kill that three-eyed demon with one arrow.10.
इक बाण ही सो पुर तीन हनै ॥१०॥