ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ
RASAAVAL STANZA
रसावल छंद ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਰਣੰਪੇਖਿਰਾਮੰ॥
ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ
रणं पेखि रामं ॥
ਧੁਜੰਧਰਮਧਾਮੰ॥
ਰਾਮ (ਅਡੋਲ) ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।
Seeing Ram, the Dharma-incarnate, in the battlefield and uttering various shouts from their mouth,
धुजं धरम धामं ॥
ਚਹੂੰਓਰਢੂਕੇ॥
ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ (ਰਾਖਸ਼ ਨੇੜੇ) ਢੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ
चहूं ओर ढूके ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਕੂਕੇ੬੯॥॥
ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਾਰੋ ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ ॥੬੯॥
The demons rushed forth all the four directions and gathered together.69.
मुखं मार कूके ॥६९॥
ਬਜੇਘੋਰਬਾਜੇ॥
ਘੋਰ ਵਾਜੇ ਵੱਜਦੇ ਸਨ।
बजे घोर बाजे ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਾਜੇ॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ) ਆਵਾਜ਼ ਅੱਗੇ ਬੱਦਲ (ਦੀ ਧੁਨੀ) ਲੱਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
The musical instruments resounded violently and hearing their sounds, he clouds felt shy.
धुणं मेघ लाजे ॥
ਝੰਡਾਗਡਗਾੜੇ॥
ਪੱਕੇ ਝੰਡੇ ਗਡ ਕੇ
झंडा गड गाड़े ॥
ਮੰਡੇਬੈਰਬਾੜੇ੭੦॥॥
ਵੈਰ ਵਧਾ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ ॥੭੦॥
Fixing their banners on the earth the demons, filled with enmity began to wage war.70.
मंडे बैर बाड़े ॥७०॥
ਕੜਕੇਕਮਾਣੰ॥
ਕਮਾਨਾਂ ਕੜਕਦੀਆਂ ਸਨ,
कड़के कमाणं ॥
ਝੜਕੇਕ੍ਰਿਪਾਣੰ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਝਟਕਦੀਆਂ ਸਨ।
The bows clattered and the swords struck.
झड़के क्रिपाणं ॥
ਢਲਾਢੁਕਢਾਲੈ॥
ਢਾਲਾਂ ਤੋਂ ਢੁੱਕ-ਢੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ
ढला ढुक ढालै ॥
ਚਲੀਪੀਤਪਾਲੈ੭੧॥॥
ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ ॥੭੧॥
There was great knocking on the shields and the swords falling on them performed the rite of love.71.
चली पीत पालै ॥७१॥
ਰਣੰਰੰਗਰਤੇ॥
(ਯੋਧੇ) ਰਣ-ਰੰਗ ਵਿੱਚ (ਇਉਂ) ਰਤੇ ਹੋਏ ਸਨ,
रणं रंग रते ॥
ਮਨੋਮਲਮਤੇ॥
ਮਾਨੋ ਮਸਤ ਮਲ ਫਿਰਦੇ ਹੋਣ।
All the warriors were absorbed in the war so much like the werestlers in th wrestling arena.
मनो मल मते ॥
ਸਰੰਧਾਰਬਰਖੇ॥
ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਸਦਾ ਸੀ।
सरं धार बरखे ॥
ਮਹਿਖੁਆਸਕਰਖੈ੭੨॥॥
ਵੱਡਿਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ॥੭੨॥
The arrows were showered and there was the crackling of the bows.72.
महिखुआस करखै ॥७२॥
ਕਰੀਬਾਨਬਰਖਾ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
करी बान बरखा ॥
ਸੁਣੇਜੀਤਕਰਖਾ॥
ਜਿੱਤ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਸਨ।
Wishing for their victory, the demons showered their arrows.
सुणे जीत करखा ॥
ਸੁਬਾਹੰਮਰੀਚੰ॥
ਸੁਬਾਹੂ ਅਤੇ ਮਰੀਚ ਦੈਂਤ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ
सुबाहं मरीचं ॥
ਚਲੇਬਾਛਮੀਚੰ੭੩॥॥
(ਰਾਮ ਦੇ) ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ ॥੭੩॥
Sabahu and Marich, knocking their teeth in fury, marched forward.73.
चले बाछ मीचं ॥७३॥
ਇਕੈਬਾਰਟੂਟੇ॥
ਦੋਵੇਂ ਦੈਂਤ ਇਕੋ ਵਾਰ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਟੁੱਟ ਕੇ ਆ ਪਏ,
इकै बार टूटे ॥
ਮਨੋਬਾਜਛੂਟੇ॥
ਮਾਨੋ ਬਾਜ ਛੁੱਟ ਕੇ ਆਏ ਹੋਣ।
Both of them together pounced upon like a falcon, and,
मनो बाज छूटे ॥
ਲਯੋਘੋਰਿਰਾਮੰ॥
(ਇਉਂ) ਰਾਮ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ
लयो घोरि रामं ॥
ਸਸੰਜੇਮਕਾਮੰ੭੪॥॥
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ ॥੭੪॥
They surrounded ram like the Cupid (Kamdev), surrounding the moon.74.
ससं जेम कामं ॥७४॥
ਘਿਰਯੋਦੈਤਸੈਣੰ॥
ਇਉਂ ਦੈਂਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ (ਰਾਮ ਨੂੰ) ਘੇਰ ਲਿਆ
घिरयो दैत सैणं ॥
ਜਿਮੰਰੁਦ੍ਰਮੈਣੰ॥
ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਾਮ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਸੀ।
Ram was surrounded by the forces of demons like Shiva by the forces of Cupid (Kamdev).
जिमं रुद्र मैणं ॥
ਰੁਕੇਰਾਮਜੰਗੰ॥
ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਡੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ
रुके राम जंगं ॥
ਮਨੋਸਿੰਧਗੰਗੰ੭੫॥॥
ਮਾਨੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਮਿਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ॥੭੫॥
Ram tarried there for war like Ganges on meeting the ocean.75.
मनो सिंध गंगं ॥७५॥
ਰਣੰਰਾਮਬਜੇ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲਲਕਾਰਦੇ ਸਨ,
रणं राम बजे ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਜੇ॥
(ਜਿਸ ਅੱਗੇ) ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸਰਮਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
Ram shouted so loudly in the war that the clouds felt shy
धुणं मेघ लजे ॥
ਰੁਲੇਤਛਮੁਛੰ॥
ਵੱਢੇ ਟੁੱਕੇ (ਸੂਰਮੇ) ਰੁਲ ਰਹੇ ਸਨ।
रुले तछ मुछं ॥
ਗਿਰੇਸੂਰਸ੍ਵਛੰ੭੬॥॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੂਰਮੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ॥੭੬॥
The warriors rolled in dust and mighty heroes fell on the earth.76.
गिरे सूर स्वछं ॥७६॥
ਚਲੈਐਂਠਮੁਛੈਂ॥
(ਰਾਖਸ਼) ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ,
चलै ऐंठ मुछैं ॥
ਕਹਾਰਾਮਪੁਛੈਂ॥
ਪੁੱਛਦੇ ਸਨ-ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
Subadhu and Marich began to search for Ram, while twisting their whiskers,
कहा राम पुछैं ॥
ਅਬੈਹਾਥਿਲਾਗੇ॥
ਜੇ ਹੁਣ (ਸਾਡੇ) ਹੱਥ ਲੱਗ ਜਾਏ
अबै हाथि लागे ॥
ਕਹਾਜਾਹੁਭਾਗੈ੭੭॥॥
ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਭੱਜ ਕੇ ਜਾਏਗਾ ॥੭੭॥
And said, “Where will he go and save himself, we will catch him just now.”77.
कहा जाहु भागै ॥७७॥
ਰਿਪੰਪੇਖਰਾਮੰ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ
रिपं पेख रामं ॥
ਹਠਿਯੋਧਰਮਧਾਮੰ॥
ਅਤੇ ਧਰਮ-ਧਾਮ ਸਰੂਪ (ਰਾਮ) ਡੱਟ ਗਏ।
Seeing the enemies Ram became persistent and serious,
हठियो धरम धामं ॥
ਕਰੈਨੈਣਰਾਤੰ॥
(ਉਸ ਨੇ ਰੋਹ ਨਾਲ) ਨੈਣ ਲਾਲ ਕਰ ਲਏ,
करै नैण रातं ॥
ਧਨੁਰਬੇਦਗਯਾਤੰ੭੮॥॥
ਉਹ ਧਨੁਰ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ॥੭੮॥
And the eyes of that knower of the science of archery, reddened.78.
धनुर बेद गयातं ॥७८॥
ਧਨੰਉਗ੍ਰਕਰਖਿਯੋ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਕਠੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ
धनं उग्र करखियो ॥
ਸਰੰਧਾਰਬਰਖਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
The bow of Ram raised a terrible sound and showered a volley of arrows.
सरंधार बरखियो ॥
ਹਣੀਸਤ੍ਰਸੈਣੰ॥
ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
हणी सत्र सैणं ॥
ਹਸੇਦੇਵਗੈਣੰ੭੯॥॥
(ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ) ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ ॥੭੯॥
The armies of the enemy were being destroyed, seeing which the gods smiled in heaven.79.
हसे देव गैणं ॥७९॥
ਭਜੀਸਰਬਸੈਣੰ॥
ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਭੱਜ ਗਈ।
भजी सरब सैणं ॥
ਲਖੀਮ੍ਰੀਚਨੈਣੰ॥
ਮਾਰੀਚ ਨੇ (ਆਪਣੀ) ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲਿਆ।
Marich saw his army running away,
लखी म्रीच नैणं ॥
ਫਿਰਿਯੋਰੋਸਪ੍ਰੇਰਿਯੋ॥
ਫਿਰ (ਉਸ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ) ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇੰਜ ਪ੍ਰੇਰਿਆ
फिरियो रोस प्रेरियो ॥
ਮਨੋਸਾਪਛੇੜਯੋ੮੦॥॥
ਮਾਨੋ ਸੱਪ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਹੋਵੇ ॥੮੦॥
And challenged his forces in great ire like the rage of a snake.80.
मनो साप छेड़यो ॥८०॥
ਹਣਿਯੋਰਾਮਬਾਣੰ॥
ਰਾਮ ਨੇ (ਉਸ ਨੂੰ) ਬਾਣ ਮਾਰਿਆ
हणियो राम बाणं ॥
ਕਰਿਯੋਸਿੰਧਪਯਾਣੰ॥
(ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚ) ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।
Ram discharge his arrow towards Marich, who ran towards the sea.
करियो सिंध पयाणं ॥
ਤਜਿਯੋਰਾਜਦੇਸੰ॥
(ਉਸ ਨੇ ਇਸ) ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ
तजियो राज देसं ॥
ਲਿਯੋਜੋਗਭੇਸੰ੮੧॥॥
ਅਤੇ ਯੋਗ ਤੇ ਭੇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ॥੮੧॥
He adopted the garb of a Yogi, abandoning his kingdom and country.81.
लियो जोग भेसं ॥८१॥
ਸੁਬਸਤ੍ਰੰਉਤਾਰੇ॥
ਸੁੰਦਰ ਬਸਤ੍ਰ (ਮਾਰੀਚ ਨੇ) ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ
सु बसत्रं उतारे ॥
ਭਗਵੇਬਸਤ੍ਰਧਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਭਗਵੇਂ ਬਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲਏ।
He wore the garments of a Yogi on forsaking the beautiful royal dress,
भगवे बसत्र धारे ॥
ਬਸਯੋਲੰਕਬਾਗੰ॥
ਲੰਕਾ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸਣ ਲੱਗਾ
बसयो लंक बागं ॥
ਪੁਨਰਦ੍ਰੋਹਤਿਆਗੰ੮੨॥॥
ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ॥੮੨॥
And abandoning all inimical ideas, he began to live in a cottage in Lanka.82.
पुनर द्रोह तिआगं ॥८२॥
ਸਰੋਸੰਸੁਬਾਹੰ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੁਬਾਹੂ
सरोसं सुबाहं ॥
ਚੜਯੋਲੈਸਿਪਾਹੰ॥
ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।
Subahu marched forward alongwith his soldiers in great rage,]
चड़यो लै सिपाहं ॥
ਠਟਯੋਆਣਜੁਧੰ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆ ਕੇ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ठटयो आण जुधं ॥
ਭਯੋਨਾਦਉਧੰ੮੩॥॥
ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ॥੮੩॥
And in the war of arrows, he also heard the terrible sound.83.
भयो नाद उधं ॥८३॥
ਸੁਭੰਸੈਣਸਾਜੀ॥
ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਸੈਨਾ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
सुभं सैण साजी ॥
ਤੁਰੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ।
In the bedecked forces, very swift horses began to run
तुरे तुंद ताजी ॥
ਗਜਾਜੂਹਗਜੇ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਦਲ ਚਿੰਘਾੜਦੇ ਸਨ,
गजा जूह गजे ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਜੇ੮੪॥॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੱਗੇ) ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਲੱਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ॥੮੪॥
The elephants roared in all the for directions and in front of their roars, the thunder of clouds appeared very dull.84.
धुणं मेघ लजे ॥८४॥
ਢਕਾਢੁਕਢਾਲੰ॥
ਢਾਲਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਢੱਕ-ਢੱਕ ਕਰਕੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੀਆਂ,
ढका ढुक ढालं ॥
ਸੁਭੀਪੀਤਲਾਲੰ॥
(ਉਹ) ਲਾਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
The knocking on the shields was audible and the yellow and red shields looked impressive.
सुभी पीत लालं ॥
ਗਹੇਸਸਤ੍ਰਉਠੇ॥
ਯੋਧੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਫੜ ਕੇ ਡਟੇ ਹੋਏ ਸਨ
गहे ससत्र उठे ॥
ਸਰੰਧਾਰਬੁਠੇ੮੫॥॥
ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਸਾ ਰਹੇ ਸਨ ॥੮੫॥
The warriors began to rise holding their weapons in their hands, and there was a continuous flow of shafts.85.
सरंधार बुठे ॥८५॥
ਬਹੈਅਗਨਅਸਤ੍ਰੰ॥
ਅਗਨਿ-ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਦੇ ਸਨ
बहै अगन असत्रं ॥
ਛੁਟੇਸਰਬਸਸਤ੍ਰੰ॥
ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਚਲਦੇ ਸਨ।
The fire-shafts were discharged and the weapons began to fall form the hands of the warriors .
छुटे सरब ससत्रं ॥
ਰੰਗੇਸ੍ਰੋਣਐਸੇ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ (ਸੂਰਮੇ) ਇਉਂ ਲੱਗਦੇ ਸਨ
रंगे स्रोण ऐसे ॥
ਚੜੇਬਯਾਹਜੈਸੇ੮੬॥॥
ਜਿਉਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੇ ਹਨ ॥੮੬॥
The brave fighters saturated with blood appeared like the participants in a marriage party wearing red garments.86.
चड़े बयाह जैसे ॥८६॥
ਘਣੈਘਾਇਘੂਮੇ॥
ਬਹੁਤੇ (ਸੂਰਮੇ) ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ,
घणै घाइ घूमे ॥
ਮਦੀਜੈਸਝੂਮੇ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਝੂਮਦੇ ਹਨ।
Many wounded people are roaming like a drunkard swinging in intoxication.
मदी जैस झूमे ॥
ਗਹੇਬੀਰਐਸੇ॥
ਸੂਰਮੇ ਇੰਜ ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਸਨ
गहे बीर ऐसे ॥
ਫੁਲੈਫੂਲਜੈਸੇ੮੭॥॥
ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ॥੮੭॥
The warriors have caught hold of each other like a flower meeting the other flower joyfully.87.
फुलै फूल जैसे ॥८७॥
ਹਠਿਯੋਦਾਨਵੇਸੰ॥
ਦੈਂਤ ਰਾਜਾ
हठियो दानवेसं ॥
ਭਯੋਆਪਭੇਸੰ॥
(ਸੁਬਾਹੂ- ਹੱਠ ਨਾਲ ਤੱਤਪਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
The demon-king was killed and he attained his real form.
भयो आप भेसं ॥
ਬਜੇਘੋਰਬਾਜੇ॥
ਘੋਰ ਵਾਜੇ ਵੱਜਦੇ ਸਨ।
बजे घोर बाजे ॥
ਧੁਣੰਅਭ੍ਰਲਾਜੇ੮੮॥॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ) ਧੁਨ ਅੱਗੋਂ ਬੱਦਲ ਵੀ ਲਜਾਂਦੇ ਸਨ ॥੮੮॥
The musical instruments were played and listening to their sound, the clouds felt.88.
धुणं अभ्र लाजे ॥८८॥
ਰਥੀਨਾਗਕੂਟੇ॥
ਰੱਥਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹਾਥੀ (ਨਾਗ) ਮਾਰ ਸੁੱਟੇ ਸਨ।
रथी नाग कूटे ॥
ਫਿਰੈਂਬਾਜਛੂਟੈ॥
ਘੋੜੇ ਛੁੱਟੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
Many charioteers were killed and the horses began to roam in the battlefield unclaimed.
फिरैं बाज छूटै ॥
ਭਯੋਜੁਧਭਾਰੀ॥
ਭਾਰਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
भयो जुध भारी ॥
ਛੁਟੀਰੁਦ੍ਰਤਾਰੀ੮੯॥॥
(ਜਿਸ ਕਰਕੇ) ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ ॥੮੯॥
This war was so dreadful that even the meditation of Shiva was ruptured.89.
छुटी रुद्र तारी ॥८९॥
ਬਜੇਘੰਟਭੇਰੀ॥
ਘੰਟੇ ਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਵੱਜਦੇ ਸਨ,
बजे घंट भेरी ॥
ਡਹੇਡਾਮਡੇਰੀ॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ) ਡੰਮ-ਡੰਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ।
The resounding of the gongs, drums and tabors began.
डहे डाम डेरी ॥
ਰਣੰਕੇਨਿਸਾਣੰ॥
ਧੌਂਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਸਨ
रणंके निसाणं ॥
ਕਣੰਛੇਕਿਕਾਣੰ੯੦॥॥
ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਹਿਣਕਦੇ ਸਨ ॥੯੦॥
The trumpets were sounded and the horses neighed.90.
कणंछे किकाणं ॥९०॥
ਧਹਾਧੂਹਧੋਪੰ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ (ਧੋਪ) ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਧੂੰਹਾਂ-ਧੂੰਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਸੀ,
धहा धूह धोपं ॥
ਟਕਾਟੂਕਟੋਪੰ॥
'ਟੱਕਾ-ਟੱਕ' ਕਰਕੇ ਟੋਪ ਟੁੱਟਦੇ ਸਨ।
Various sounds arose in the battlefield and there were knocking on the helmets.
टका टूक टोपं ॥
ਕਟੇਚਰਮਬਰਮੰ॥
ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਵਚ ਕਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ
कटे चरम बरमं ॥
ਪਲਿਯੋਛਤ੍ਰਧਰਮੰ੯੧॥॥
ਅਤੇ (ਯੋਧੇ) ਛੱਤ੍ਹੀ ਧਰਮ ਪਾਲ ਰਹੇ ਸਨ ॥੯੧॥
The armours on the bodies were chopped and the heroes followed the discipline of Kshatriyas.91.
पलियो छत्र धरमं ॥९१॥
ਭਯੋਦੁੰਦਜੁਧੰ॥
(ਰਾਮ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ) ਦਾ ਦੁਅੰਦ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ,
भयो दुंद जुधं ॥
ਭਰਯੋਰਾਮਕ੍ਰੁਧੰ॥
ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
Ram was highly infuriated on seeing the continuance of the terrible war.
भरयो राम क्रुधं ॥
ਕਟੀਦੁਸਟਬਾਹੰ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਦੁਸ਼ਟ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ
कटी दुसट बाहं ॥
ਸੰਘਾਰਯੋਸੁਬਾਹੰ੯੨॥॥
ਅਤੇ (ਅੰਤ ਨੂੰ) ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ॥੯੨॥
He chopped the arms of Subahu and killed him.92.
संघारयो सुबाहं ॥९२॥
ਤ੍ਰਸੈਦੈਤਭਾਜੇ॥
ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਦੈਂਤ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ
त्रसै दैत भाजे ॥
ਰਣੰਰਾਮਗਾਜੇ॥
ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਗੱਜਦੇ ਸਨ
On seeing this, the frightened demons ran away and Ram thundered in the battlefield.
रणं राम गाजे ॥
ਭੁਅੰਭਾਰਉਤਾਰਿਯੋ॥
(ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ
भुअं भार उतारियो ॥
ਰਿਖੀਸੰਉਬਾਰਿਯੋ੯੩॥॥
ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ॥੯੩॥
Ram lightened the burden of the earth and protected the sages.93.
रिखीसं उबारियो ॥९३॥
ਸਭੈਸਾਧਹਰਖੇ॥
ਸਾਰੇ ਸਾਧ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ
सभै साध हरखे ॥
ਭਏਜੀਤਕਰਖੇ॥
ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
All the saints were pleased over the victory.
भए जीत करखे ॥
ਕਰੈਦੇਵਅਰਚਾ॥
ਦੇਵਤੇ (ਰਾਮ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ
करै देव अरचा ॥
ਰਰੈਬੇਦਚਰਚਾ੯੪॥॥
ਅਤੇ ਵੇਦ-ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ॥੯੪॥
The gods were worshipped and the discussion on Vedas began.94.
ररै बेद चरचा ॥९४॥
ਭਯੋਜਗਪੂਰੰ॥
(ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ) ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ
भयो जग पूरं ॥
ਗਏਪਾਪਦੂਰੰ॥
ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ।
The Yajna (of Vishwamitra) was complete and all the sins were destroyed.
गए पाप दूरं ॥
ਸੁਰੰਸਰਬਹਰਖੇ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ
सुरं सरब हरखे ॥
ਧਨੰਧਾਰਬਰਖੇ੯੫॥॥
ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ॥੯੫॥
On seeing this, the gods were pleased and began to shower flowers.95.
धनंधार बरखे ॥९५॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਬਚਿਤ੍ਰਨਾਟਕਗ੍ਰੰਥੇਰਾਮਾਵਤਾਰੇਕਥਾਸੁਬਾਹਮਰੀਚਬਧਹਜਗਯਸੰਪੂਰਨਕਰਨੰਸਮਾਪਤਮ॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰਾਮਾਵਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਬਾਹੂ ਮਰੀਚ ਬਧ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।
End of the description of the story of the Killing of MARICH and SUBAHU and also the Completion of Yajna in Rama Avtar in BACHITTAR NATAK.
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे रामावतारे कथा सुबाह मरीच बधह जगय संपूरन करनं समापतम ॥
GURBANI.WORLD