ਚਉਰਾਸੀਹਲਖਜੋਨਿਵਿਚਿਉਤਮੁਜਨਮੁਸੁਮਾਣਸਿਦੇਹੀ।
ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਉੱਤਮ ਜਨਮ ਹੈ;
Of the eighty four lacs life classes, birth as a human is the best.
चउरासीह लख जोनि विचि उतमु जनमु सु माणसि देही ।
ਚਉਰਾਸੀਹ ਲਖ ਜੋਨਿ ਵਿਚਿ ਉਤਮੁ ਜਨਮੁ ਸੁ ਮਾਣਸਿ ਦੇਹੀ ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਅਖੀਵੇਖਣੁਕਰਨਿਸੁਣਿਮੁਖਿਸੁਭਿਬੋਲਣਿਬਚਨਸਨੇਹੀ।
(ਕਿਉਂ ਜੋ) ਅੱਖਾਂ (ਸ਼ੁਭ) ਵੇਖਦੀਆਂ, ਕਰਣ (ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ) ਸੁਣਦੇ, ਮੁਖ (ਅਰਥਾਤ ਜੀਭਾ) ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਾਕ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ। (ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਭੀ ਵੇਖਣ ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਭ ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਇਸੇ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ “ਕਬੀਰ ਮਾਨਸ ਜਨਮੁ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ
Eyes behold, ears listen to and the mouth speaks sweet words.
अखी वेखणु करनि सुणि मुखि सुभि बोलणि बचन सनेही ।
ਹਥੀਕਾਰਕਮਾਵਣੀਪੈਰੀਚਲਿਸਤਿਸੰਗਿਮਿਲੇਹੀ।
ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਾਰ ਕਰੋ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਕੇ ਸਤਿਸੰਗ ਵਿਚ ਮਿਲੇ।
Hands earn livelihood and feet take towards the holy congregation.
हथी कार कमावणी पैरी चलि सतिसंगि मिलेही ।
ਕਿਰਤਿਵਿਰਤਿਕਰਿਧਰਮਦੀਖਟਿਖਵਾਲਣੁਕਾਰਿਕਰੇਹੀ।
ਧਰਮ ਦੀ ਬਿਰਤੀ (ਉਪਜੀਵਕ) ਦੀ ਕਿਰਤ (ਕਾਰ) ਕਰ ਕੇ ਖੱਟ ਕੇ ਖਾਵੇ ਤੇ ਖਵਾਲੇ। (ਭਾਵ ਚੋਰੀ ਯਾਰੀ ਦੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਨਾ ਬਣਾਵੇ। ਯਥਾ:-ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ॥ Ḥਸਾਰੰਗ ਦੀ ਵਾਰ ਸਲੋਕ ਮ: ੧-੨੨Ḧ
In human life alone by the rightful earning, out of one's savings, other needy ones are fed.
किरति विरति करि धरम दी खटि खवालणु कारि करेही ।
ਗੁਰਮੁਖਿਜਨਮੁਸਕਾਰਥਾਗੁਰਬਾਣੀਪੜ੍ਹਿਸਮਝਿਸੁਣੇਹੀ।
(ਉਨ੍ਹਾਂ) ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੈ (ਜੋ) ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ (ਆਪ) ਪੜ੍ਹਕੇ ਤੇ ਸਮਝਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; (ਭਾਵ ਦੀਵਾ ਬਾਲਕੇ ਪੜੋਪੇ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਉਂਦੇ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ)।
Man by becoming gurmukh- Guru oriented, makes his life meaningful; he reads Gurbani and makes others understand (the importance of) bani.
गुरमुखि जनमु सकारथा गुरबाणी पढ़ि समझि सुणेही ।
ਗੁਰਭਾਈਸੰਤੁਸਟਿਕਰਿਚਰਣਾਮ੍ਰਿਤੁਲੈਮੁਖਿਪਿਵੇਹੀ।
ਗੁਰ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ, (ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਧੋਕੇ) ਚਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। (ਭਾਵ ਅੰਗੂਠਾ ਧੋਕੇ ਕਿੰਚਤ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਥਾ:-'ਚਰਨ ਸਾਧ ਕੇ ਧੋਇ ਧੋਇ ਪੀਉ॥ ਅਰਪਿ ਸਾਧ ਕਉ ਅਪਨਾ ਜੀਉ॥' ਦਸਮੇਂ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਖੰਡੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮ੍ਰਿਯਾਦਾ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਇਸ ਮ
He satisfies his companions and takes the holy water touched by their feet i.e. he inculcates complete humility.
गुरभाई संतुसटि करि चरणाम्रितु लै मुखि पिवेही ।
ਪੈਰੀਪਵਣੁਨਛੋਡੀਐਕਲੀਕਾਲਿਰਹਰਾਸਿਕਰੇਹੀ।
(ਇਸ ਉਕਤ ਪੌੜੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ-ਕਿ) ਪੈਰੀ ਪੈਣਾ ਨਾ ਛੱਡੀਏ, ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਖੇ (ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਹੀ) ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ।
Humblytouching of the feet should not be repudiated because in the dark age, this quality is the only asset (of the human personality).
पैरी पवणु न छोडीऐ कली कालि रहरासि करेही ।
ਆਪਿਤਰੇਗੁਰਸਿਖਤਰੇਹੀ੩।।
(ਕਿ ਓਹ) ਗੁਰਸਿਖ (ਜੋ ਇਸ ਰਸਤੇ ਚੱਲਣਗੇ) ਆਪ ਤਰਨਗੇ (ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੀ) ਤਾਰਨਗੇ। (ਯਥਾ:-'ਮੰਨੈ ਤਰੈ ਤਾਰੈ ਗੁਰ ਸਿਖ॥ ਮੰਨੈ ਨਾਨਕ ਭਵਹਿ ਨ ਭਿਖ॥' ਦਸਮੇਂ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ਦੀ ਮ੍ਰਿਯਾਦਾ ਬੰਨ੍ਹੀ।
People of such a conduct will swim the world-ocean and also get along other disciples of the Guru.
आपि तरे गुरसिख तरेही ।३।
GURBANI.WORLD