ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਚੌਪਈ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਸੁਨੁਰਾਜਾਇਕਕਥਾਪੁਰਾਤਨ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! (ਤੁਹਾਨੂੰ) ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ,
सुनु राजा इक कथा पुरातन ॥
ਜਿਹਬਿਧਿਪੰਡਿਤਕਹਤਮਹਾਮੁਨਿ॥
ਜਿਵੇਂ ਪੰਡਿਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ।
जिह बिधि पंडित कहत महा मुनि ॥
ਏਕਮਹੇਸ੍ਰਸਿੰਘਰਾਜਾਨਾ॥
ਇਕ ਮਹੇਸ੍ਰ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ
एक महेस्र सिंघ राजाना ॥
ਡੰਡਦੇਤਜਾਕੋਨ੍ਰਿਪਨਾਨਾ੧॥॥
ਜਿਸ ਅਗੇ ਅਨੇਕ ਰਾਜੇ ਕਰ ਭਰਦੇ ਸਨ ॥੧॥
डंड देत जा को न्रिप नाना ॥१॥
ਨਗਰਮਹੇਸ੍ਰਾਵਤਿਤਹਰਾਜਤ॥
ਉਥੇ ਮਹੇਸ੍ਰਾਵਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਗਰ ਸੀ।
नगर महेस्रावति तह राजत ॥
ਅਮਰਾਵਤਿਜਹਦੁਤਿਯਬਿਰਾਜਤ॥
(ਉਹ ਨਗਰ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ) ਮਾਨੋ ਦੂਜੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇ।
अमरावति जह दुतिय बिराजत ॥
ਤਾਕੀਜਾਤਨਉਪਮਾਕਹੀ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ता की जात न उपमा कही ॥
ਅਲਕਾਨਿਰਖਿਥਕਿਤਤਿਹਰਹੀ੨॥॥
(ਉਸ ਨੂੰ) ਅਲਕਾ (ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪੁਰੀ) ਵੀ ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਥਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ॥੨॥
अलका निरखि थकित तिह रही ॥२॥
ਗਜਗਾਮਿਨਿਦੇਸੁਤਾਭਨਿਜੈ॥
ਉਸ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਗਜ ਗਾਮਿਨੀ ਦੇ (ਦੇਈ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
गज गामिनि दे सुता भनिजै ॥
ਚੰਦ੍ਰਸੂਰਪਟਤਰਮੁਖਦਿਜੈ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਉਪਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
चंद्र सूर पटतर मुख दिजै ॥
ਤਾਕੀਜਾਤਨਪ੍ਰਭਾਬਖਾਨੀ॥
ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਬਖਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ता की जात न प्रभा बखानी ॥
ਥਕਿਤਰਹਤਰਾਜਾਅਰੁਰਾਨੀ੩॥॥
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਵੀ (ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ) ਥਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ (ਅਰਥਾਤ-ਉਸ ਤੋਂ ਵਾਰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ) ॥੩॥
थकित रहत राजा अरु रानी ॥३॥
ਤਾਕੀਲਗਨਏਕਸੋਲਾਗੀ॥
ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਇਕ (ਵਿਅਕਤੀ) ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ,
ता की लगन एक सो लागी ॥
ਨੀਂਦਭੂਖਿਜਾਤੇਸਭਭਾਗੀ॥
ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਅਤੇ ਭੁਖ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
नींद भूखि जा ते सभ भागी ॥
ਗਾਜੀਰਾਇਤਵਨਕੋਨਾਮਾ॥
ਉਸ (ਵਿਅਕਤੀ) ਦਾ ਨਾਂ ਗਾਜੀ ਰਾਇ ਸੀ
गाजी राइ तवन को नामा ॥
ਥਕਿਤਰਹਤਜਾਕੌਲਿਖਬਾਮਾ੪॥॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਥਕੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ॥੪॥
थकित रहत जा कौ लिख बामा ॥४॥
ਔਰਘਾਤਜਬਹਾਥਨਆਈ॥
ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਓ ਨਾ ਲਗਿਆ,
और घात जब हाथ न आई ॥
ਏਕਨਾਵਤਵਨਿਕਟਮੰਗਾਈ॥
ਤਾਂ (ਗਾਜੀ ਰਾਇ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਇਕ ਬੇੜੀ ਮੰਗਵਾਈ।
एक नाव तव निकट मंगाई ॥
ਰਾਜਕੁਅਰਿਤਿਹਰਾਖਾਨਾਮਾ॥
ਉਸ (ਬੇੜੀ) ਦਾ ਨਾਂ 'ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ' ਰਖਿਆ।
राज कुअरि तिह राखा नामा ॥
ਜਾਨਤਸਕਲਪੁਰਖਅਰੁਬਾਮਾ੫॥॥
(ਇਹ ਗੱਲ) ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਣਨ ਲਗੇ ॥੫॥
जानत सकल पुरख अरु बामा ॥५॥
ਗਾਜੀਰਾਇਬੈਠਿਤਿਹਊਪਰ॥
ਗਾਜੀ ਰਾਇ ਉਸ (ਬੇੜੀ) ਉਰ ਬੈਠ ਗਿਆ
गाजी राइ बैठि तिह ऊपर ॥
ਨਿਕਸਾਆਇਭੂਪਮਹਲਨਤਰ॥
ਅਤੇ (ਤਰਦਾ ਤਰਦਾ) ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੱਹਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
निकसा आइ भूप महलन तर ॥
ਲੈਨੀਹੋਇਨਾਵਤੌਲੀਜੈ॥
(ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ) ਜੇ ਬੇੜੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੈ ਲਵੋ
लैनी होइ नाव तौ लीजै ॥
ਨਾਤਰੁਮੋਹਿਉਤਰਕਛੁਦੀਜੈ੬॥॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਦਿਓ ॥੬॥
नातरु मोहि उतर कछु दीजै ॥६॥
ਮੈਲੈਰਾਜਕੁਅਰਿਕੌਜਾਊ॥
ਮੈਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ (ਭਾਵ ਬੇੜੀ) ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ
मै लै राज कुअरि कौ जाऊ ॥
ਬੇਚੌਜਾਇਔਰਹੀਗਾਊ॥
ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਵੇਚਾਂਗਾ।
बेचौ जाइ और ही गाऊ ॥
ਲੈਨੀਹੋਇਨਾਵਤਬਲੀਜੈ॥
ਜੇ ਬੇੜੀ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ ਤਦ ਲਵੋ,
लैनी होइ नाव तब लीजै ॥
ਨਾਤਰਹਮੈਬਿਦਾਕਰਿਦੀਜੈ੭॥॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿਓ ॥੭॥
नातर हमै बिदा करि दीजै ॥७॥
ਮੂਰਖਭੂਪਬਾਤਨਹਿਪਾਈ॥
ਮੂਰਖ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝੀ।
मूरख भूप बात नहि पाई ॥
ਬੀਤਾਦਿਨਰਜਨੀਹ੍ਵੈਆਈ॥
ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ।
बीता दिन रजनी ह्वै आई ॥
ਰਾਜਸੁਤਾਤਬਦੇਗਮੰਗਾਇ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਤਦ ਦੇਗ ਮੰਗਵਾਈ
राज सुता तब देग मंगाइ ॥
ਬੈਠੀਬੀਚਤਵਨਕੇਜਾਇ੮॥॥
ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ॥੮॥
बैठी बीच तवन के जाइ ॥८॥
ਛਿਦ੍ਰਮੂੰਦਿਨੌਕਾਤਰਬਾਧੀ॥
(ਦੇਗ ਦਾ) ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ
छिद्र मूंदि नौका तर बाधी ॥
ਛੋਰੀਤਬੈਬਹੀਜਬਆਂਧੀ॥
ਅਤੇ (ਬੇੜੀ ਨੂੰ) ਤਦ ਛਡਿਆ ਜਦ ਅੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ (ਅਰਥਾਂਤਰ- ਜਦ ਹਨੇਰੀ ਵਗਣ ਲਗ ਗਈ)।
छोरी तबै बही जब आंधी ॥
ਜਬਨ੍ਰਿਪਪ੍ਰਾਤਦਿਵਾਨਲਗਾਯੋ॥
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਇਆ,
जब न्रिप प्रात दिवान लगायो ॥
ਤਬਤਿਨਤਹਇਕਮਨੁਖਪਠਾਯੋ੯॥॥
ਤਦ ਉਸ (ਬੇੜੀ ਵਾਲੇ) ਨੇ ਉਥੇ ਇਕ ਬੰਦਾ ਭੇਜਿਆ ॥੯॥
तब तिन तह इक मनुख पठायो ॥९॥
ਜੌਤੁਮਨਾਵਨਮੋਲਚੁਕਾਵਤ॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇੜੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਓਗੇ
जौ तुम नाव न मोल चुकावत ॥
ਰਾਜਕੁਅਰਿਲੈਬਨਿਕਸਿਧਾਵਤ॥
ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ (ਬੇੜੀ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
राज कुअरि लै बनिक सिधावत ॥
ਜਾਨਿਦੇਹੁਜੋਮੋਲਨਬਨੀ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ) ਜਾਣ ਦਿਓ, (ਸਾਡਾ) ਉਸ ਨਾਲ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
जानि देहु जो मोल न बनी ॥
ਮੇਰੇਘਰਨਵਕਾਹੈਘਨੀ੧੦॥॥
ਮੇਰੇ ਪਾਸ (ਅਗੇ ਹੀ) ਬਹੁਤ ਬੇੜੀਆਂ ਹਨ ॥੧੦॥
मेरे घर नवका है घनी ॥१०॥
ਹਰੀਕੁਅਰਿਰਾਜਾਕੌਕਹਿਕੈ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਸ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਢ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।
हरी कुअरि राजा कौ कहि कै ॥
ਮੂਰਖਸਕਾਭੇਦਨਹਿਲਹਿਕੈ॥
ਮੂਰਖ (ਰਾਜਾ) ਭੇਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ।
मूरख सका भेद नहि लहि कै ॥
ਪ੍ਰਾਤਸੁਤਾਕੀਜਬਸੁਧਿਪਾਈ॥
ਜਦੋਂ ਸਵੇਰੇ ਪੁੱਤਰੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਿਆ,
प्रात सुता की जब सुधि पाई ॥
ਬੈਠਿਰਹਾਮੂੰਡੀਨਿਹੁਰਾਈ੧੧॥॥
ਤਾਂ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠ ਰਿਹਾ ॥੧੧॥
बैठि रहा मूंडी निहुराई ॥११॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਤੀਨਸੌਇਕਸਠਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ੩੬੧੬੫੯੧ਅਫਜੂੰ॥॥॥॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੩੬੧ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੩੬੧॥੬੫੯੧॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ इकसठ चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३६१॥६५९१॥अफजूं॥
GURBANI.WORLD