ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਚੌਪਈ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਬਿਜੈਨਗਰਇਕਰਾਇਬਖਨਿਯਤ॥
ਬਿਜੈ ਨਗਰ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
बिजै नगर इक राइ बखनियत ॥
ਜਾਕੋਤ੍ਰਾਸਦੇਸਸਭਮਨਿਯਤ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਡਰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
जा को त्रास देस सभ मनियत ॥
ਬਿਜੈਸੈਨਜਿਹਨਾਮਨ੍ਰਿਪਤਿਬਰ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਂ ਬਿਜੈ ਸੈਨ ਸੀ।
बिजै सैन जिह नाम न्रिपति बर ॥
ਬਿਜੈਮਤੀਰਾਨੀਜਿਹਕੇਘਰ੧॥॥
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਬਿਜੈ ਮਤੀ (ਨਾਂ ਦੀ) ਰਾਣੀ ਸੀ ॥੧॥
बिजै मती रानी जिह के घर ॥१॥
ਅਜੈਮਤੀਦੂਸਰਿਤਿਹਰਾਨੀ॥
ਅਜੈ ਮਤੀ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਸੀ
अजै मती दूसरि तिह रानी ॥
ਜਾਕੇਕਰਨ੍ਰਿਪਦੇਹਿਬਿਕਾਨੀ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਵਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
जा के कर न्रिप देहि बिकानी ॥
ਬਿਜੈਮਤੀਕੇਸੁਤਇਕਧਾਮਾ॥
ਬਿਜੈ ਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
बिजै मती के सुत इक धामा ॥
ਸ੍ਰੀਸੁਲਤਾਨਸੈਨਤਿਹਨਾਮਾ੨॥॥
ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਸੈਨ ਸੀ ॥੨॥
स्री सुलतान सैन तिह नामा ॥२॥
ਬਿਜੈਮਤੀਕੋਰੂਪਅਪਾਰਾ॥
ਬਿਜੈ ਮਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਅਪਾਰ ਸੀ,
बिजै मती को रूप अपारा ॥
ਜਾਸੰਗਨਹੀਨ੍ਰਿਪਤਿਕੋਪ੍ਯਾਰਾ॥
ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
जा संग नही न्रिपति को प्यारा ॥
ਅਜੈਮਤੀਕੀਸੁੰਦਰਿਕਾਯਾ॥
ਅਜੈ ਮਤੀ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ,
अजै मती की सुंदरि काया ॥
ਜਿਨਰਾਜਾਕੋਚਿਤਲੁਭਾਯਾ੩॥॥
ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿਤ ਲੁਭਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ॥੩॥
जिन राजा को चित लुभाया ॥३॥
ਤਾਕੇਰਹਤਰੈਨਿਦਿਨਪਰਾ॥
(ਰਾਜਾ) ਰਾਤ ਦਿਨ ਉਸੇ ਦੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ता के रहत रैनि दिन परा ॥
ਜੈਸੀਭਾਤਿਗੋਰਮਹਿਮਰਾ॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਕਬਰ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
जैसी भाति गोर महि मरा ॥
ਦੁਤਿਯਨਾਰਿਕੇਧਾਮਨਜਾਵੈ॥
(ਉਹ) ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,
दुतिय नारि के धाम न जावै ॥
ਤਾਤੇਤਰੁਨਿਅਧਿਕਕੁਰਰਾਵੈ੪॥॥
ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਬਹੁਤ ਕੁੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ॥੪॥
ता ते तरुनि अधिक कुररावै ॥४॥
ਆਗ੍ਯਾਚਲਤਤਵਨਕੀਦੇਸਾ॥
ਉਸ (ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਦਾ) ਹੁਕਮ ਹੀ ਦੇਸ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਸੀ।
आग्या चलत तवन की देसा ॥
ਰਾਨੀਭਈਨ੍ਰਿਪਤਿਕੇਭੇਸਾ॥
(ਅਸਲ ਵਿਚ) ਰਾਣੀ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ (ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਸੀ)।
रानी भई न्रिपति के भेसा ॥
ਯਹਿਰਿਸਿਨਾਰਿਦੁਤਿਯਜਿਯਰਾਖੀ॥
ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਨੇ (ਸਾੜੇ ਕਾਰਨ) ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਰੋਸ ਪਾਲ ਲਿਆ।
यहि रिसि नारि दुतिय जिय राखी ॥
ਬੋਲਿਕਬੈਦਪ੍ਰਗਟਅਸਿਭਾਖੀ੫॥॥
ਇਕ ਵੈਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ॥੫॥
बोलिक बैद प्रगट असि भाखी ॥५॥
ਯਾਰਾਜਾਕਹਜੁਤੈਖਪਾਵੈਂ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਪਾ ਦੇਵੇਂ
या राजा कह जु तै खपावैं ॥
ਮੁਖਮਾਗੈਮੋਤੇਸੋਪਾਵੈਂ॥
ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੰਗਿਆ (ਇਨਾਮ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂ।
मुख मागै मो ते सो पावैं ॥
ਤਬਚਲਿਬੈਦਨ੍ਰਿਪਤਿਪਹਿਗਯੋ॥
ਤਦ ਵੈਦ ਚਲ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ
तब चलि बैद न्रिपति पहि गयो ॥
ਰੋਗੀਬਪੁਤਿਹਕੋਠਹਰਯੋ੬॥॥
ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਦਸਿਆ ॥੬॥
रोगी बपु तिह को ठहरयो ॥६॥
ਜੋਤੁਮਕਹੋਤੁਕਰੋਉਪਾਈ॥
(ਅਤੇ ਕਿਹਾ) ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ, ਤਾਂ ਉਪਾ ਕਰਾਂ।
जो तुम कहो तु करो उपाई ॥
ਜ੍ਯੋਂਤ੍ਯੋਂਕਹਿਤਿਹਬਰੀਖਵਾਈ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬੱਟੀ ('ਬਰੀ') ਖਵਾ ਦਿੱਤੀ।
ज्यों त्यों कहि तिह बरी खवाई ॥
ਰੋਗੀਭਯੋਅਰੋਗੀਤਨਸੌ॥
(ਉਸ ਨਾਲ) ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਰੋਗੀ ਸ਼ਰੀਰ ਰੋਗੀ ਹੋ ਗਿਆ।
रोगी भयो अरोगी तन सौ ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਪਾਵਤਜੜਸੌ੭॥॥
ਪਰ ਉਹ ਮੂਰਖ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ॥੭॥
भेद अभेद न पावत जड़ सौ ॥७॥
ਭਛਤਬਰੀਪੇਟਤਿਹਛੂਟਾ॥
ਬੱਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਚਲ ਗਿਆ,
भछत बरी पेट तिह छूटा ॥
ਸਾਵਨਜਾਨਪਨਾਰਾਫੂਟਾ॥
ਮਾਨੋ ਸਾਵਣ (ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ) ਪਰਨਾਲਾ ਵਗਣ ਲਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
सावन जान पनारा फूटा ॥
ਦੂਸਰਿਬਰੀਥੰਭਕੇਕਾਜੈ॥
(ਦਸਤਾਂ ਨੂੰ) ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ
दूसरि बरी थंभ के काजै ॥
ਜੋਰਾਵਰੀਖਵਾਈਰਾਜੈ੮॥॥
ਮਲੋਮਲੀ ਦੂਜੀ ਬੱਟੀ ਖਵਾ ਦਿੱਤੀ ॥੮॥
जोरावरी खवाई राजै ॥८॥
ਤਾਤੇਅਧਿਕਪੇਟਛੁਟਿਗਯੋ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਲ ਗਿਆ।
ता ते अधिक पेट छुटि गयो ॥
ਜਾਤੇਬਹੁਬਿਹਬਲਨ੍ਰਿਪਭਯੋ॥
ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
जा ते बहु बिहबल न्रिप भयो ॥
ਸੰਨਭਯੋਇਹਬੈਦਉਚਾਰਾ॥
ਵੈਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਨਪਾਤ (ਰੋਗ) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
संन भयो इह बैद उचारा ॥
ਇਹਬਿਧਕਿਯਉਪਚਾਰਬਿਚਾਰਾ੯॥॥
ਇਸ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਵਕ ਇਸ ਢੰਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ॥੯॥
इह बिध किय उपचार बिचारा ॥९॥
ਦਸਤੋਲੇਅਹਿਫੇਨਮੰਗਾਈ॥
(ਵੈਦ ਨੇ) ਦਸ ਤੋਲੇ ਹਫ਼ੀਮ ਮੰਗਵਾਈ
दस तोले अहिफेन मंगाई ॥
ਬਹੁਬਿਖਿਵਾਕੇਸੰਗਮਿਲਾਈ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਬਿਖ ਉਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ।
बहु बिखि वा के संग मिलाई ॥
ਧੂਰਾਕੀਯਾਤਵਨਕੇਅੰਗਾ॥
(ਉਸ ਦਵਾਈ ਦਾ) ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਪਰ ਧੂੜਾ ਕੀਤਾ।
धूरा कीया तवन के अंगा ॥
ਚਾਮਗਯੋਤਾਕੇਤਿਹਸੰਗਾ੧੦॥॥
ਉਸ ਨਾਲ (ਰਾਜੇ ਦੀ) ਚਮੜੀ ਉਤਰ ਗਈ ॥੧੦॥
चाम गयो ता के तिह संगा ॥१०॥
ਹਾਇਹਾਇਰਾਜਾਜਬਕਰੈ॥
ਜਦ ਰਾਜਾ 'ਹਾਇ ਹਾਇ' ਕਰਦਾ,
हाइ हाइ राजा जब करै ॥
ਤਿਮਿਤਿਮਿਬੈਦਇਹਭਾਤਿਉਚਰੈ॥
ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਵੈਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ,
तिमि तिमि बैद इह भाति उचरै ॥
ਯਾਕਹੁਅਧਿਕਨਬੋਲਨਦੇਹੂ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਬੋਲਣ ਨਾ ਦਿਓ
या कहु अधिक न बोलन देहू ॥
ਮੂੰਦਿਬਦਨਰਾਜਾਕੋਲੇਹੂ੧੧॥॥
ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਲਵੋ ॥੧੧॥
मूंदि बदन राजा को लेहू ॥११॥
ਜਿਮਿਜਿਮਿਧੂਰੋਤਿਹਤਨਪਰੈ॥
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਧੂੜਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਪੈਂਦਾ,
जिमि जिमि धूरो तिह तन परै ॥
ਹਾਇਹਾਇਤਿਮਨ੍ਰਿਪਤਿਉਚਰੈ॥
ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਰਾਜਾ 'ਹਾਇ ਹਾਇ' ਕਹਿੰਦਾ।
हाइ हाइ तिम न्रिपति उचरै ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਕਿਨਹੂੰਚੀਨੋ॥
(ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ) ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾ ਸਮਝਿਆ
भेद अभेद न किनहूं चीनो ॥
ਇਹਛਲਪ੍ਰਾਨਤਵਨਕੋਲੀਨੋ੧੨॥॥
ਅਤੇ ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਲਏ ॥੧੨॥
इह छल प्रान तवन को लीनो ॥१२॥
ਇਹਛਲਸਾਥਨ੍ਰਿਪਤਿਕਹਮਾਰਾ॥
(ਰਾਣੀ ਨੇ) ਇਸ ਛਲ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ
इह छल साथ न्रिपति कह मारा ॥
ਅਪਨੇਛਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰਸਿਰਢਾਰਾ॥
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਛੱਤਰ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤਾ।
अपने छत्र पुत्र सिर ढारा ॥
ਸਭਸੌਅਨਕਹਦੇਤਨਿਕਾਰਿਯੋ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੌਂਕਣਾਂ ਨੂੰ ਕਢ ਦਿੱਤਾ,
सभ सौअन कह देत निकारियो ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਕਿਨੂਬਿਚਾਰਿਯੋ੧੩॥॥
ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ॥੧੩॥
भेद अभेद न किनू बिचारियो ॥१३॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਚਰਿਤ੍ਰਪਖ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਿਯਾਚਰਿਤ੍ਰੇਮੰਤ੍ਰੀਭੂਪਸੰਬਾਦੇਦੋਇਸੌਇਕਾਸੀਚਰਿਤ੍ਰਸਮਾਪਤਮਸਤੁਸੁਭਮਸਤੁ੨੮੧੫੩੮੯ਅਫਜੂੰ॥॥॥॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦ ਦੇ ੨੮੧ਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ॥੨੮੧॥੫੩੮੯॥ ਚਲਦਾ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ इकासी चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२८१॥५३८९॥अफजूं॥
GURBANI.WORLD