ਚੌਪਈ॥
ਚੌਪਈ:
चौपई ॥
ਚੌਪਈ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਸਦਾਸਿੰਘਇਕਭੂਪਮਹਾਮਨਿ॥
ਸਦਾ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
सदा सिंघ इक भूप महा मनि ॥
ਸਦਾਪੁਰੀਜਾਕੀਪਛਿਮਭਨਿ॥
ਉਸ ਦੀ ਸਦਾਪੁਰੀ (ਨਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ) ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਦਸੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
सदापुरी जा की पछिम भनि ॥
ਸ੍ਰੀਸੁਲੰਕਦੇਤਾਕੀਨਾਰੀ॥
ਸੁਲੰਕ ਦੇ (ਦੇਈ) ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
स्री सुलंक दे ता की नारी ॥
ਜਨੁਕਚੰਦ੍ਰਤੇਚੀਰਿਨਿਕਾਰੀ੧॥॥
(ਉਹ ਇਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ) ਮਾਨੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਕਢੀ ਹੋਵੇ ॥੧॥
जनुक चंद्र ते चीरि निकारी ॥१॥
ਤਹਇਕਹੋਤਸਾਹਧਨਵਾਨਾ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਧਨਵਾਨ ਸ਼ਾਹ ਸੀ,
तह इक होत साह धनवाना ॥
ਨਿਰਧਨਕਰਿਡਾਰਿਯੋਭਗਵਾਨਾ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
निरधन करि डारियो भगवाना ॥
ਅਧਿਕਚਤੁਰਿਤਾਕੀਇਕਨਾਰੀ॥
ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਚਾਲਾਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ।
अधिक चतुरि ता की इक नारी ॥
ਤਿਨਤਾਸੌਇਹਭਾਤਿਉਚਾਰੀ੨॥॥
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ॥੨॥
तिन ता सौ इह भाति उचारी ॥२॥
ਕਰਿਹੌਬਹੁਰਿਤੁਮੈਧਨਵੰਤਾ॥
ਜੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ
करि हौ बहुरि तुमै धनवंता ॥
ਕ੍ਰਿਪਾਕਰੈਜੋਸ੍ਰੀਭਗਵੰਤਾ॥
ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਧਨਵਾਨ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ।
क्रिपा करै जो स्री भगवंता ॥
ਆਪਨਭੇਸਪੁਰਖਕੋਧਾਰੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆਪਣਾ ਭੇਸ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ
आपन भेस पुरख को धारो ॥
ਰਾਜਬਾਟਪਰਹਾਟਉਸਾਰੋ੩॥॥
ਅਤੇ ਰਾਜ-ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਦੁਕਾਨ ਬਣਾ ਲਈ ॥੩॥
राज बाट पर हाट उसारो ॥३॥
ਏਕਨਦਰਬਉਧਾਰੋਦਿਯੋ॥
ਉਹ ਇਕਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੀ
एकन दरब उधारो दियो ॥
ਏਕਨਤੇਰਾਖਨਹਿਤਲਿਯੋ॥
ਅਤੇ ਇਕਨਾਂ ਤੋਂ ਰਖਣ ਲਈ ਲੈਂਦੀ।
एकन ते राखन हित लियो ॥
ਅਧਿਕਆਪਨੀਪਤਿਹਿਚਲਾਯੋ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਪਤਿ (ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਸਾਖ) ਬਣਾ ਲਈ।
अधिक आपनी पतिहि चलायो ॥
ਜਹਤਹਸਕਲਧਨਿਨਸੁਨਿਪਾਯੋ੪॥॥
(ਇਹ ਗੱਲ) ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਧਨਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣ ਲਈ ॥੪॥
जह तह सकल धनिन सुनि पायो ॥४॥
ਸੋਫੀਸੂਮਸਾਹਇਕਤਹਾ॥
ਉਥੇ ਇਕ ਕੰਜੂਸ ਸੋਫ਼ੀ (ਪਰਹੇਜ਼ਗਾਰ) ਸ਼ਾਹ ਸੀ
सोफी सूम साह इक तहा ॥
ਜਾਕੇਘਰਸੁਨਿਯਤਧਨਮਹਾ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਧਨ ਸੁਣੀਂਦਾ ਸੀ।
जा के घर सुनियत धन महा ॥
ਸੁਤਤ੍ਰਿਯਕੋਨਹਿਕਰਤਬਿਸ੍ਵਾਸਾ॥
(ਉਹ) ਪੁੱਤਰ, ਇਸਤਰੀ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ
सुत त्रिय को नहि करत बिस्वासा ॥
ਰਾਖਤਦਰਬਆਪਨੇਪਾਸਾ੫॥॥
ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਖਦਾ ਸੀ ॥੫॥
राखत दरब आपने पासा ॥५॥
ਸਾਹਸੁਈਤਿਹਨਾਰਿਤਕਾਯੋ॥
ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ
साह सुई तिह नारि तकायो ॥
ਅਧਿਕਪ੍ਰੀਤਕਰਿਤਾਹਿਬੁਲਾਯੋ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਜਤਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
अधिक प्रीत करि ताहि बुलायो ॥
ਤ੍ਰਿਯਸੁਤਮਾਲਕਹਾਤਵਖੈਹੈ॥
ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ (ਸਾਰਾ) ਮਾਲ ਖਾ ਜਾਣਗੇ
त्रिय सुत माल कहा तव खै है ॥
ਏਕਦਾਮਫਿਰਿਤੁਮੈਨਦੈਹੈ੬॥॥
ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕ ਦਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ ॥੬॥
एक दाम फिरि तुमै न दै है ॥६॥
ਸਾਹਮਾਲਕਹੂੰਅਨਤਰਖਾਇ॥
(ਇਸ ਲਈ) ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਜੀ! (ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ) ਮਾਲ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਰਖ ਦਿਓ
साह माल कहूं अनत रखाइ ॥
ਸਰਖਤਤਾਤੇਲੇਹੁਲਿਖਾਇ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਸੀਦ ('ਸਰਖਤ') ਲਿਖਵਾ ਲਵੋ।
सरखत ता ते लेहु लिखाइ ॥
ਮਾਤਪੂਤਕੋਈਭੇਦਨਪਾਵੈ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ
मात पूत कोई भेद न पावै ॥
ਤੁਮਹੀਚਹਹੁਤਬੈਧਨਆਵੈ੭॥॥
ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਦੋਂ ਧਨ ਆ ਜਾਵੇ ॥੭॥
तुम ही चहहु तबै धन आवै ॥७॥
ਬਚਨਬਹੁਰਿਤਿਨਸਾਹਬਖਾਨੋ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ,
बचन बहुरि तिन साह बखानो ॥
ਤੁਮਤੇਔਰਭਲੋਨਹਿਜਾਨੋ॥
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਭਲਾ (ਮਨੁੱਖ) ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
तुम ते और भलो नहि जानो ॥
ਮੇਰੋਸਕਲਦਰਬੁਤੈਲੇਹਿ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਲਵੋ
मेरो सकल दरबु तै लेहि ॥
ਸਰਖਤਗੁਪਤਮੁਝੈਲਿਖਿਦੇਹਿ੮॥॥
ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਸੀਦ ਲਿਖ ਦਿਓ ॥੮॥
सरखत गुपत मुझै लिखि देहि ॥८॥
ਬੀਸਲਾਖਤਾਤੇਧਨਲਿਯਾ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀਹ ਲੱਖ (ਰੁਪੈਯੇ) ਧਨ ਵਜੋਂ ਲੈ ਲਏ
बीस लाख ता ते धन लिया ॥
ਸਰਖਤਏਕਤਾਹਿਲਿਖਿਦਿਯਾ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰਸੀਦ ਲਿਖੀ ਦਿੱਤੀ।
सरखत एक ताहि लिखि दिया ॥
ਬਾਜੂਬੰਦਬੀਚਇਹਰਖਿਯਹੁ॥
(ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ) ਇਸ (ਰਸੀਦ) ਨੂੰ ਬਾਜੂਬੰਦ ਵਿਚ ਰਖਣਾ
बाजू बंद बीच इह रखियहु ॥
ਅਵਰਪੁਰਖਸੌਭੇਵਨਭਖਿਯਹੁ੯॥॥
ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੇਦ ਨਾ ਦਸਣਾ ॥੯॥
अवर पुरख सौ भेव न भखियहु ॥९॥
ਦੈਧਨਸਾਹਜਬੈਘਰਗਯੋ॥
ਜਦ ਸ਼ਾਹ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਗਿਆ,
दै धन साह जबै घर गयो ॥
ਭੇਖਮਜੂਰਨਕੋਤਿਨਲਯੋ॥
ਤਾਂ ਉਸ (ਇਸਤਰੀ) ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਨ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
भेख मजूरन को तिन लयो ॥
ਧਾਮਤਿਸੀਕੇਕਿਯਾਪਯਾਨਾ॥
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੀ ਚਲ ਪਈ।
धाम तिसी के किया पयाना ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਤਿਨਮੂੜਨਜਾਨਾ੧੦॥॥
ਉਸ ਮੂਰਖ (ਸ਼ਾਹ) ਨੇ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ॥੧੦॥
भेद अभेद तिन मूड़ न जाना ॥१०॥
ਕਹੀਕਿਏਕਟੂਕਮੁਹਿਦੇਹੁ॥
(ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ) ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਾ ਇਕ ਟੁਕੜਾ ਦੇਣਾ
कही कि एक टूक मुहि देहु ॥
ਪਾਨਭਰਾਇਸਗਰਦਨਿਲੇਹੁ॥
ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਉਪਰ ਪਾਣੀ ਭਰਵਾਉਣ (ਦਾ ਕੰਮ) ਲੈਣਾ।
पान भराइस गरदनि लेहु ॥
ਖਰਚਜਾਨਿਥੋਰੋਤਿਨਕਰੋ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਥੋੜਾ ਖਰਚ ਕਰੋ।
खरच जानि थोरो तिन करो ॥
ਭੇਦਅਭੇਦਨਹਿਨੈਕੁਬਿਚਰੋ੧੧॥॥
(ਇਸ ਵਿਚ) ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨਾ ਵਿਚਾਰੋ ॥੧੧॥
भेद अभेद नहि नैकु बिचरो ॥११॥
ਜਬਹੀਘਾਤਨਾਰਿਤਿਨਪਾਈ॥
ਜਦ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਲਗਿਆ,
जब ही घात नारि तिन पाई ॥
ਬਾਜੂਬੰਦਲਯੋਸਰਕਾਈ॥
ਤਾਂ ਬਾਜੂਬੰਦ ਨੂੰ ਖਿਸਕਾ ਲਿਆ।
बाजू बंद लयो सरकाई ॥
ਅਪਨੀਕਬਜਕਾਢਿਕਰਿਲਈ॥
ਆਪਣੀ ਰਸੀਦ ('ਕਬਜ') ਕਢ ਲਈ
अपनी कबज काढि करि लई ॥
ਸਤਕੀਡਾਰਿਤਵਨਮੈਗਈ੧੨॥॥
ਅਤੇ ਸੌ (ਰੁਪੈਏ ਦੀ ਲਿਖ ਕੇ) ਉਸ ਵਿਚ ਪਾ ਚਲੀ ਗਈ ॥੧੨॥
सत की डारि तवन मै गई ॥१२॥
ਕਿਤਕਦਿਨਨਕਹਿਦੇਹਰੁਪਇਯਾ॥
ਕਿਤਨੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਦ (ਸ਼ਾਹ ਨੇ) ਰੁਪੈਯਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ
कितक दिनन कहि देह रुपइया ॥
ਪਠੈਦਯੋਇਕਤਾਹਿਮਨਇਯਾ॥
ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਕ ਬੰਦਾ ('ਮਨਇਯਾ' ਮਨੁੱਖ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ
पठै दयो इक ताहि मनइया ॥
ਏਕਹਜਾਰਤਹਾਤੋਲ੍ਯਾਵਹੁ॥
ਕਿ (ਉਹ) ਉਥੋਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੈਯਾ ਲੈ ਆਵੇ
एक हजार तहा तो ल्यावहु ॥
ਆਨਿਬਨਿਜਕੋਕਾਜਚਲਾਵਹੁ੧੩॥॥
ਅਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਾਵੇ ॥੧੩॥
आनि बनिज को काज चलावहु ॥१३॥
ਤਿਨਕਹਜਾਰਨਤਾਕੌਦਿਯਾ॥
ਉਸ (ਇਸਤਰੀ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੈਯਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
तिनक हजार न ता कौ दिया ॥
ਜਿਯਮੈਕੋਪਸਾਹਤਬਕਿਯਾ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ।
जिय मै कोप साह तब किया ॥
ਬਾਧਿਲੈਗਯੋਤਾਕਹਤਹਾ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਥੇ ਲੈ ਗਿਆ
बाधि लै गयो ता कह तहा ॥
ਕਾਜੀਕੋਟਵਾਰਥੋਜਹਾ੧੪॥॥
ਜਿਥੇ ਕਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਤਵਾਲ ਸਨ ॥੧੪॥
काजी कोटवार थो जहा ॥१४॥
ਮੋਤੇਬੀਸਲਾਖਇਨਲਿਯਾ॥
ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵੀਹ ਲੱਖ (ਰੁਪੈਯਾ) ਲਿਆ।
मो ते बीस लाख इन लिया ॥
ਅਬਇਨਮੁਝੈਹਜਾਰਨਦਿਯਾ॥
ਹੁਣ ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
अब इन मुझै हजार न दिया ॥
ਕਹੀਸਭੋਸਰਖਤਤਿਹਹੇਰੋ॥
ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਦੀ ਰਸੀਦ ਵੇਖੋ।
कही सभो सरखत तिह हेरो ॥
ਇਨਕੋਅਬਹੀਨ੍ਯਾਇਨਿਬੇਰੋ੧੫॥॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰੋ ॥੧੫॥
इन को अब ही न्याइ निबेरो ॥१५॥
ਛੋਰਿਸਰਖਤਹਿਸਭਨਨਿਹਾਰੋ॥
ਰਸੀਦ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
छोरि सरखतहि सभन निहारो ॥
ਰੁਪਯਾਸੌਇਕਤਹਾਬਿਚਾਰੋ॥
ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸੌ ਰੁਪੈਯਾ (ਲਿਖਿਆ) ਵੇਖਿਆ।
रुपया सौ इक तहा बिचारो ॥
ਸਾਚਾਤੇਝੂਠਾਤਿਹਕਿਯਾ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਸੱਚੇ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
साचा ते झूठा तिह किया ॥
ਸਭਧਨੁਹਰੋਕਾਢਿਤਿਹਦਿਯਾ੧੬॥॥
ਅਤੇ (ਉਹ) ਸਾਰਾ ਧਨ ਹਰ ਲਿਆ (ਜੋ ਉਸ ਨੇ) ਕਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ॥੧੬॥
सभ धनु हरो काढि तिह दिया ॥१६॥
ਬਹੁਰਿਬਚਨਤਿਨਨਾਰਿਉਚਾਰੇ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ,
बहुरि बचन तिन नारि उचारे ॥
ਮੈਨਰਹਤਹੌਗਾਵਤਿਹਾਰੇ॥
ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ।
मै न रहत हौ गाव तिहारे ॥
ਯੌਕਹਿਜਾਤਤਹਾਤੇਭਈ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
यौ कहि जात तहा ते भई ॥
ਸੋਫੀਯਹਿਕੂਟਿਭੰਗੇਰੀਗਈ੧੭॥॥
(ਉਹ) ਭੰਗ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਸੋਫ਼ੀ ਨੂੰ ਲੁਟ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ॥੧੭॥
सोफी यहि कूटि भंगेरी गई ॥१७॥
GURBANI.WORLD