ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ:
RASAAVAL STANZA
रसावल छंद ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਬਜੇਘੋਰਬਾਜੇ॥
ਘੋਰ ਧੁਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਜੇ ਵਜਦੇ ਹਨ
बजे घोर बाजे ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਾਜੇ॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ) ਗੂੰਜ (ਸੁਣ ਕੇ) ਬਦਲ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
धुणं मेघ लाजे ॥
ਖਹੇਖੇਤਖਤ੍ਰੀ॥
ਛਤ੍ਰੀ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ (ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ) ਖਹਿ ਰਹੇ ਹਨ
खहे खेत खत्री ॥
ਤਜੇਤਾਣਿਪਤ੍ਰੀ੪੨੪॥॥
ਅਤੇ ਤਣ ਕੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛਡ ਰਹੇ ਹਨ ॥੪੨੪॥
The dreadful war-drums sounded, hearing which the cloud felt shy, the Kshatriyas fought in the battlefield and pulling their bows, discharged the arrows.424.
तजे ताणि पत्री ॥४२४॥
ਗਿਰੈਅੰਗਭੰਗੰ॥
(ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ) ਅੰਗ ਟੁਟ ਟੁਟ ਕੇ ਡਿਗ ਰਹੇ ਹਨ।
गिरै अंग भंगं ॥
ਨਚੇਜੰਗਰੰਗੰ॥
ਜੰਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ (ਰੰਗੀਜ ਕੇ ਸੂਰਮੇ) ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
नचे जंग रंगं ॥
ਖੁਲੇਖਗਖੂਨੀ॥
ਲਹੂ ਪੀਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਮਿਆਨੋ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ ਹਨ
खुले खग खूनी ॥
ਚੜੇਚਉਪਦੂਨੀ੪੨੫॥॥
ਅਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ) ਦੁਗਣਾ ਚਾਉ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੪੨੫॥
The warriors, with the broken limbs, fell while dancing, being absorbed in fighting, the fighters drew out their daggers with double zeal.425.
चड़े चउप दूनी ॥४२५॥
ਭਯੋਘੋਰਜੁਧੰ॥
ਬਹੁਤ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।
भयो घोर जुधं ॥
ਇਤੀਕਾਹਿਸੁਧੰ॥
(ਇਸ ਦੀ) ਇਤਨੀ ਖ਼ਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
इती काहि सुधं ॥
ਜਿਣਿਓਕਾਲਰੂਪੰ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਾਲ ਵਰਗੇ (ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ) ਜਿਤ ਲਿਆ ਸੀ,
जिणिओ काल रूपं ॥
ਭਜੇਸਰਬਭੂਪੰ੪੨੬॥॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਭਜ ਚਲੇ ਹਨ ॥੪੨੬॥
Such a terrible war was fought, that none of the fighters remained in senses, Kalki, the manifestation of Yama, was victorious and all the kings fled away.426.
भजे सरब भूपं ॥४२६॥
ਸਬੈਸੈਣਭਾਜਾ॥
ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਭਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
सबै सैण भाजा ॥
ਫਿਰ੍ਯੋਆਪਰਾਜਾ॥
(ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸੰਭਲ ਦਾ) ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਪਰਤਿਆ ਹੈ।
फिर्यो आप राजा ॥
ਠਟ੍ਰਯੋਆਣਿਜੁਧੰ॥
ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ठट्रयो आणि जुधं ॥
ਭਇਓਨਾਦਉਧੰ੪੨੭॥॥
ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਰੌਲਾ ਅਤੇ ਗੂੰਜ ਪੈ ਗਈ ਹੈ ॥੪੨੭॥
When all the kings fled away, then the king (of Sambhal) himself rotated and came in front and producing the terrible sound, he began the fighting.427.
भइओ नाद उधं ॥४२७॥
ਤਜੇਬਾਣਐਸੇ॥
(ਯੋਧੇ) ਇਉਂ ਤੀਰ ਛਡਦੇ ਹਨ
तजे बाण ऐसे ॥
ਬਣੰਪਤ੍ਰਜੈਸੇ॥
ਜਿਉਂ (ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ) ਬਨ ਵਿਚ ਪੱਤਰ ਉਡਦੇ ਹਨ;
बणं पत्र जैसे ॥
ਜਲੰਮੇਘਧਾਰਾ॥
ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ ਵਿਚੋਂ ਜਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿਗਦੀਆਂ ਹਨ;
जलं मेघ धारा ॥
ਨਭੰਜਾਣੁਤਾਰਾ੪੨੮॥॥
ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਤਾਰੇ ਟੁਟ ਰਹੇ ਹਨ ॥੪੨੮॥
He was discharging his arrows as if the leaves were flying in the forest or the stars were falling from the sky.428.
नभं जाणु तारा ॥४२८॥
ਕਰਅੰਸੁਮਾਲੀ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹੋਣ,
कर अंसुमाली ॥
ਸਰੰਸਤ੍ਰੁਸਾਲੀ॥
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਣ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।
सरं सत्रु साली ॥
ਚਹੂੰਓਰਿਛੂਟੇ॥
ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ (ਬਾਣ) ਛੁਟ ਰਹੇ ਹਨ।
चहूं ओरि छूटे ॥
ਮਹਾਜੋਧਜੂਟੇ੪੨੯॥॥
ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੪੨੯॥
He caused great loss to the enemies with his arrows, the arrows of the great warriors were discharged from all the four sides.429.
महा जोध जूटे ॥४२९॥
ਚਲੇਕੀਟਕਾਸੇ॥
(ਉਹ ਸੈਨਾ) ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ,
चले कीटका से ॥
ਬਢੇਟਿਡਕਾਸੇ॥
ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਵਰਗੀ ਹੈ,
बढे टिडका से ॥
ਕਨੰਸਿੰਧੁਰੇਤੰ॥
ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰੇਤ ਦੇ ਕਿਣਕਿਆਂ ਜਿੰਨੀ ਹੈ
कनं सिंधु रेतं ॥
ਤਨੰਰੋਮਤੇਤੰ੪੩੦॥॥
ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਜਿਤਨੀ ਹੈ ॥੪੩੦॥
The arrows flew like the innumerable worms and locusts and they were countless in numbers like the particles of sand and the hair of the body.430.
तनं रोम तेतं ॥४३०॥
ਛੁਟੇਸ੍ਵਰਣਪੁਖੀ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛੁਟੇ ਹਨ।
छुटे स्वरण पुखी ॥
ਸੁਧੰਸਾਰਮੁਖੀ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੁਖੀ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀ ਹੈ।
सुधं सार मुखी ॥
ਕਲੰਕੰਕਪਤ੍ਰੀ॥
ਕਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰ
कलं कंक पत्री ॥
ਤਜੇਜਾਣੁਛਤ੍ਰੀ੪੩੧॥॥
ਮਾਨੋ ਛਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਛਡੇ ਹੋਣ ॥੪੩੧॥
The arrows, with golden wings and steel tips, were discharged and in this way, the arrows with sharp tips were discharged on the Kshatriyas.431.
तजे जाणु छत्री ॥४३१॥
ਗਿਰੈਰੇਤਖੇਤੰ॥
ਰੇਤ ਦੇ (ਕਿਣਕਿਆਂ ਜਿੰਨੇ ਸੂਰਮੇ) ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਡਿਗ ਰਹੇ ਹਨ।
गिरै रेत खेतं ॥
ਨਚੈਭੂਤਪ੍ਰੇਤੰ॥
ਭੂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
नचै भूत प्रेतं ॥
ਕਰੈਚਿਤ੍ਰਚਾਰੰ॥
ਸੁੰਦਰ ਚਿਤਰ ਵਰਗੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
करै चित्र चारं ॥
ਤਜੈਬਾਣਧਾਰੰ੪੩੨॥॥
ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਬਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ ॥੪੩੨॥
The warriors began to fall in the battlefield and the ghosts and fiends danced, the fighters, getting pleased, showered arrows.432.
तजै बाण धारं ॥४३२॥
ਲਹੈਜੋਧਜੋਧੰ॥
ਯੋਧੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ
लहै जोध जोधं ॥
ਕਰੈਘਾਇਕ੍ਰੋਧੰ॥
ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ (ਵੈਰੀ ਨੂੰ) ਘਾਉ ਕਰਦੇ ਹਨ।
करै घाइ क्रोधं ॥
ਖਹੈਖਗਖਗੈ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਖਹਿਬੜਦੀਆਂ ਹਨ।
खहै खग खगै ॥
ਉਠੈਝਾਲਅਗੈ੪੩੩॥॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ) ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ॥੪੩੩॥
The warriors challenging others in fury, inflicted wounds on them, with the collision of dagger with the dagger, the sparks of fire were emited.433.
उठै झाल अगै ॥४३३॥
ਨਚੇਪਖਰਾਲੇ॥
ਕਾਠੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
नचे पखराले ॥
ਚਲੇਬਾਲਆਲੇ॥
ਅਪੱਛਰਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
चले बाल आले ॥
ਹਸੇਪ੍ਰੇਤਨਾਚੈ॥
ਪ੍ਰੇਤ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਨਚਦੇ ਹਨ।
हसे प्रेत नाचै ॥
ਰਣੰਰੰਗਿਰਾਚੈ੪੩੪॥॥
ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ-ਕਰਮ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹਨ ॥੪੩੪॥
The horses danced and the ghosts roamed, the fiends, laughingly were absorbed in war.434.
रणं रंगि राचै ॥४३४॥
ਨਚੇਪਾਰਬਤੀਸੰ॥
ਸ਼ਿਵ ਨਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
नचे पारबतीसं ॥
ਮੰਡਿਓਜੁਧਈਸੰ॥
ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਮੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
मंडिओ जुध ईसं ॥
ਦਸੰਦਿਉਸਕੁਧੰ॥
ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
दसं दिउस कुधं ॥
ਭਯੋਘੋਰਜੁਧੰ੪੩੫॥॥
ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੪੩੫॥
Shiva also fought, while dancing, and in this way, for ten days, this ire-full war was fought.435.
भयो घोर जुधं ॥४३५॥
ਪੁਨਰਬੀਰਤ੍ਯਾਗ੍ਰਯੋ॥
ਫਿਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ (ਯੁੱਧ) ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
पुनर बीर त्याग्रयो ॥
ਪਗੰਦ੍ਵੈਕੁਭਾਗ੍ਯੋ॥
ਦੋ ਕੁ ਕਦਮ ਪਿਛੇ ਵਲ ਉਠਾਏ ਹਨ।
पगं द्वैकु भाग्यो ॥
ਫਿਰ੍ਯੋਫੇਰਿਐਸੇ॥
ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਤੇ ਹਨ
फिर्यो फेरि ऐसे ॥
ਕ੍ਰੋਧੀਸਾਪਜੈਸੇ੪੩੬॥॥
ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੱਪ ਪਿਛੇ ਨੂੰ ਪਰਤਦਾ ਹੈ ॥੪੩੬॥
Then the king, abandoning his spirit of bravery, ran for two steps, but then he rotated like the revengful snake.436.
क्रोधी साप जैसे ॥४३६॥
ਪੁਨਰਜੁਧਮੰਡਿਓ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
पुनर जुध मंडिओ ॥
ਸਰੰਓਘਛੰਡਿਓ॥
ਬਹੁਤ ਅਧਿਕ ਤੀਰ ਛਡੇ ਹਨ।
सरं ओघ छंडिओ ॥
ਤਜੈਵੀਰਬਾਣੰ॥
ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਬਾਣ ਛਡਦੇ ਹਨ,
तजै वीर बाणं ॥
ਮ੍ਰਿਤੰਆਇਤ੍ਰਾਣੰ੪੩੭॥॥
(ਮਾਨੋ) ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੌਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ ॥੪੩੭॥
Then he again began the war and showered arrows, the warriors discharged arrows and the death released them from the terror of the war.437.
म्रितं आइ त्राणं ॥४३७॥
ਸਭੈਸਿਧਦੇਖੈ॥
ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
सभै सिध देखै ॥
ਕਲੰਕ੍ਰਿਤਲੇਖੈ॥
(ਕਲਕੀ ਅਵਤਾਰ ਦੀ) ਕੀਰਤੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।
कलंक्रित लेखै ॥
ਧਨੰਧੰਨਿਜੰਪੈ॥
ਧੰਨ ਧੰਨ ਜਪਦੇ ਹਨ
धनं धंनि जंपै ॥
ਲਖੈਭੀਰਕੰਪੈ੪੩੮॥॥
(ਜਿਸ ਨੂੰ) ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਇਰ ਲੋਕ ਕੰਬਦੇ ਹਨ ॥੪੩੮॥
All the adepts saw Kalki and repeated “bravo, bravo”, the cowards trembled on seeing him.438.
लखै भीर कंपै ॥४३८॥
GURBANI.WORLD