ਅਥਸੀਤਾਕੋਬਨਬਾਸਦੀਬੋ॥
ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਦੇਣ ਦਾ ਕਥਨ
Now begins the description about the Exile of Sita :
अथ सीता को बनबास दीबो ॥
ਅਥ ਸੀਤਾ ਕੋ ਬਨਬਾਸ ਦੀਬੋ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ
It happened then like this and on this side Ram said to Sita with love:
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਭਈਏਮਤਉਨੈਇਤੈਰਾਵਣਾਰੰ॥
ਉਧਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਗੱਲ) ਹੋਈ ਇਧਰ ਸੀਤਾ ਨੇ
भई एम तउनै इतै रावणारं ॥
ਕਹੀਜਾਨਕੀਸੋਸੁਕਥੰਸੁਧਾਰੰ॥
ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
कही जानकी सो सुकथं सुधारं ॥
ਰਚੇਏਕਬਾਗੰਅਭਿਰਾਮੰਸੁਸੋਭੰ॥
ਕਿ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਬਣਵਾਓ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ
रचे एक बागं अभिरामं सु सोभं ॥
ਲਖੇਨੰਦਨੰਜਉਨਕੀਕ੍ਰਾਤਛੋਭੰ੭੧੭॥॥
ਇੰਦਰ ਦੇ 'ਨੰਦਨ' ਬਾਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਫਿਕੀ ਪੈ ਜਾਵੇ ॥੭੧੭॥
“A forest may be created, seeing which the brightness of Nandan forest (of heaven) be dimmed.”717.
लखे नंदनं जउन की क्रात छोभं ॥७१७॥
ਸੁਨੀਏਮਬਾਨੀਸੀਆਧਰਮਧਾਮੰ॥
ਜਦ ਸੀਤਾ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਬਾਣੀ ਧਰਮ-ਧਾਮ (ਰਾਮ) ਨੇ ਸੁਣੀ
सुनी एम बानी सीआ धरम धामं ॥
ਰਚਿਯੋਏਕਬਾਗੰਮਹਾਅਭਰਾਮੰ॥
ਤਾਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਬਣਵਾਇਆ।
Listening to the orders of Ram, the abode of Dharma, a very beautiful garden was created
रचियो एक बागं महा अभरामं ॥
ਮਣੀਭੂਖਿਤੰਹੀਰਚੀਰੰਅਨੰਤੰ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਹੀ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ
मणी भूखितं हीर चीरं अनंतं ॥
ਲਖੇਇੰਦ੍ਰਪਥੰਲਜੇਸ੍ਰੋਭਵੰਤੰ੭੧੮॥॥
ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲਾ ਖਾਂਡਵ ਬਨ (ਇੰਦਰ ਪਥੰ) ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ॥੭੧੮॥
That garden looked like one bedecked with gems and diamonds and before which the forest of Indra felt shy.718.
लखे इंद्र पथं लजे स्रोभ वंतं ॥७१८॥
ਮਣੀਮਾਲਬਜ੍ਰੰਸਸੋਭਾਇਮਾਨੰ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
मणी माल बज्रं ससोभाइ मानं ॥
ਸਭੈਦੇਵਦੇਵੰਦੁਤੀਸੁਰਗਜਾਨੰ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਸੁਅਰਗ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
It was thus decorated with jewels, wreaths and diamonds that all the gods had considered it as a second heaven.
सभै देव देवं दुती सुरग जानं ॥
ਗਏਰਾਮਤਾਮੋਸੀਆਸੰਗਲੀਨੇ॥
ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਏ।
गए राम ता मो सीआ संग लीने ॥
ਕਿਤੀਕੋਟਸੁੰਦਰੀਸਭੈਸੰਗਿਕੀਨੇ੭੧੯॥॥
ਕਈ ਕਰੋੜ (ਅਰਥਾਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ) ਸੁੰਦਰ ਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ॥੭੧੯॥
Ram Chander went to abide there with Sita and many beautiful women.719.
किती कोट सुंदरी सभै संगि कीने ॥७१९॥
ਰਚਯੋਏਕਮੰਦ੍ਰੰਮਹਾਸੁਭ੍ਰਠਾਮੰ॥
ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਹੱਲ (ਮੰਦਰ) ਬਣਵਾਇਆ।
रचयो एक मंद्रं महा सुभ्र ठामं ॥
ਕਰਯੋਰਾਮਸੈਨੰਤਹਾਧਰਮਧਾਮੰ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਧਾਮ (ਰਾਮ) ਨੇ ਬਿਸ਼ਰਾਮ ਕੀਤਾ।
A beautiful palace was built there where Ram, the abode of Dharma,
करयो राम सैनं तहा धरम धामं ॥
ਕਰੀਕੇਲਖੇਲੰਸੁਬੇਲੰਸੁਭੋਗੰ॥
ਉਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤੇ।
करी केल खेलं सु बेलं सु भोगं ॥
ਹੁਤੋਜਉਨਕਾਲੰਸਮੈਜੈਸਜੋਗੰ੭੨੦॥॥
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ॥੭੨੦॥
Used to sleep and enjoyed at different times in various ways.720.
हुतो जउन कालं समै जैस जोगं ॥७२०॥
ਰਹਯੋਸੀਅਗਰਭੰਸੁਨਯੋਸਰਬਬਾਮੰ॥
ਸੀਤਾ ਨੂੰ (ਉਸ ਸਮੇਂ) ਗਰਭ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, (ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ) ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ।
रहयो सीअ गरभं सुनयो सरब बामं ॥
ਕਹੇਏਮਸੀਤਾਪੁਨਰਬੈਨਰਾਮੰ॥
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਨਾਥ!
After sometimes all the women heard that Sita was pregnant, then Sita said to Ram :
कहे एम सीता पुनर बैन रामं ॥
ਫਿਰਯੋਬਾਗਬਾਗੰਬਿਦਾਨਾਥਦੀਜੈ॥
ਮੈਂ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫਿਰ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ।
फिरयो बाग बागं बिदा नाथ दीजै ॥
ਸੁਨੋਪ੍ਰਾਨਪਿਆਰੇਇਹੈਕਾਜਕੀਜੈ੭੨੧॥॥
ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਆਰੇ! ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰੋ ॥੭੨੧॥
“I have wandered enough in this forest, O my lord, bid me farewell.721.
सुनो प्रान पिआरे इहै काज कीजै ॥७२१॥
ਦੀਯੌਰਾਮਸੰਗੰਸੁਮਿਤ੍ਰਾਕੁਮਾਰੰ॥
ਲੱਛਮਣ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ
दीयौ राम संगं सुमित्रा कुमारं ॥
ਦਈਜਾਨਕੀਸੰਗਤਾਕੇਸੁਧਾਰੰ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ।
Ram sent Sita alongwith Lakshman
दई जानकी संग ता के सुधारं ॥
ਜਹਾਘੋਰਸਾਲੰਤਮਾਲੰਬਿਕ੍ਰਾਲੰ॥
ਜਿਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਾਲ ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਿਛ ਸਨ,
जहा घोर सालं तमालं बिक्रालं ॥
ਤਹਾਸੀਅਕੋਛੋਰਆਇਯੋਉਤਾਲੰ੭੨੨॥॥
(ਲੱਛਮਣ) ਉਥੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਇਆ ॥੭੨੨॥
Lakshman left her in the Vihar forest, where there were lawful trees of saal and tamaal.722.
तहा सीअ को छोर आइयो उतालं ॥७२२॥
ਬਨੰਨਿਰਜਨੰਦੇਖਕੈਕੈਅਪਾਰੰ॥
ਅਪਾਰ ਨਿਰਜਨ ਬਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ
बनं निरजनं देख कै कै अपारं ॥
ਬਨੰਬਾਸਜਾਨਯੋਦਯੋਰਾਵਣਾਰੰ॥
ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ (ਮੈਨੂੰ) ਬਨਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Finding herself in a desolate forest, Sita understood that Ram had exiled her
बनंबास जानयो दयो रावणारं ॥
ਰੁਰੋਦੰਸੁਰਉਚੰਪਪਾਤੰਤਪ੍ਰਾਨੰ॥
(ਉਸੇ ਵੇਲੇ) ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬੇਸੁੱਧ ਹੋ ਕੇ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਡਿੱਗ ਪਈ,
रुरोदं सुर उचं पपातंत प्रानं ॥
ਰਣੰਜੇਮਵੀਰੰਲਗੇਮਰਮਬਾਨੰ੭੨੩॥॥
ਜਿਵੇਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਾਣ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸੂਰਮਾ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ॥੭੨੩॥
There she began to weep in a fatal sound in a loud voice like a warrior being shot by an arrow on the secret parts.723.
रणं जेम वीरं लगे मरम बानं ॥७२३॥
ਸੁਨੀਬਾਲਮੀਕੰਸ੍ਰੁਤੰਦੀਨਬਾਨੀ॥
ਸੀਤਾ ਦੀ ਦੀਨ ਬਾਣੀ ਬਾਲਮੀਕ ਨੇ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣੀ
सुनी बालमीकं स्रुतं दीन बानी ॥
ਚਲਯੋਕਉਕਚਿਤੰਤਜੀਮੋਨਧਾਨੀ॥
ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਚੌਂਕ ਕੇ ਅਤੇ ਕੁਟੀਆ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
The sage Valmiki heard this voice and forsaking his silence and shouting in wonder went towards Sita
चलयो कउक चितं तजी मोन धानी ॥
ਸੀਆਸੰਗਿਲੀਨੇਗਯੋਧਾਮਆਪੰ॥
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ
सीआ संगि लीने गयो धाम आपं ॥
ਮਨੋਬਚਕਰਮੰਦੁਰਗਾਜਾਪਜਾਪੰ੭੨੪॥॥
ਅਤੇ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਜਾਪ ਜਪਣ ਲੱਗਾ ॥੭੨੪॥
He returned to his home alongwith Sita repeating the name of Sruga with mind, speech and action.724.
मनो बच करमं दुरगा जाप जापं ॥७२४॥
ਭਯੋਏਕਪੁਤ੍ਰੰਤਹਾਜਾਨਕੀਤੈ॥
ਉਥੇ ਸੀਤਾ (ਦੇ ਗਰਭ) ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
भयो एक पुत्रं तहा जानकी तै ॥
ਮਨੋਰਾਮਕੀਨੋਦੁਤੀਰਾਮਤੇਲੈ॥
ਮਾਨੋ ਰਾਮ ਨੇ (ਸੀਤਾ ਤੋਂ) ਦੂਜਾ ਰਾਮ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
Sita bore a son there who was just a replica of Ram
मनो राम कीनो दुती राम ते लै ॥
ਵਹੈਚਾਰਚਿਹਨੰਵਹੈਉਗ੍ਰਤੇਜੰ॥
ਉਹੀ ਸੁੰਦਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜ ਹੈ,
वहै चार चिहनं वहै उग्र तेजं ॥
ਮਨੋਅਪਅੰਸੰਦੁਤੀਕਾਢਿਭੇਜੰ੭੨੫॥॥
ਮਾਨੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਦੂਜੀ ਦੇਹੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ॥੭੨੫॥
He had the same colour, mask and splendour and it seemed that Ram had taken out his part and given to him.725.
मनो अप अंसं दुती काढि भेजं ॥७२५॥
ਦੀਯੋਏਕਪਾਲੰਸੁਬਾਲੰਰਿਖੀਸੰ॥
ਰਿਖੀਸੁਰ (ਬਾਲਮੀਕ) ਨੇ ਬਾਲਕ ਲਈ ਇਕ ਪੰਘੂੜਾ (ਸੀਤਾ ਨੂੰ) ਦਿੱਤਾ,
दीयो एक पालं सु बालं रिखीसं ॥
ਲਸੈਚੰਦ੍ਰਰੂਪੰਕਿਧੋਦਯੋਸਈਸੰ॥
ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਥਵਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ।
The great sage brought up that boy who was moonlike and lookede like the sun during the day.
लसै चंद्र रूपं किधो दयोस ईसं ॥
ਗਯੋਏਕਦਿਵਸੰਰਿਖੀਸੰਧਿਯਾਨੰ॥
ਇਕ ਦਿਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਗਿਆ।
गयो एक दिवसं रिखी संधियानं ॥
ਲਯੋਬਾਲਸੰਗੰਗਈਸੀਅਨਾਨੰ੭੨੬॥॥
(ਉਸੇ ਵੇਲੇ) ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸੀਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ॥੭੨੬॥
One day the sage went for Sandhya-worship and Sita taking the boy with her went to take a bath.726.
लयो बाल संगं गई सीअ नानं ॥७२६॥
ਰਹੀਜਾਤਸੀਤਾਮਹਾਮੋਨਜਾਗੇ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਜਦ ਸਮਾਧੀ ਖੋਲੀ
रही जात सीता महा मोन जागे ॥
ਬਿਨਾਬਾਲਪਾਲੰਲਖਯੋਸੋਕੁਪਾਗੇ॥
ਤਾਂ ਪਾਲਨੇ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
When the sage came out of his contemplation after the departure of Sita, he became anxious on not seeing the boy
बिना बाल पालं लखयो सोकु पागे ॥
ਕੁਸਾਹਾਥਲੈਕੈਰਚਯੋਏਕਬਾਲੰ॥
(ਉਸੇ ਵੇਲੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ (ਬਾਲਮੀਕ ਨੇ) ਇਕ ਬਾਲਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ,
कुसा हाथ लै कै रचयो एक बालं ॥
ਤਿਸੀਰੂਪਰੰਗੰਅਨੂਪੰਉਤਾਲੰ੭੨੭॥॥
ਜੋ ਉਸੇ ਹੀ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਤੇ ਕਦ ਕਾਠ ਵਾਲਾ ਸੀ ॥੭੨੭॥
He created another boy quickly of the same colour and form like the first boy out of the Kusha grass held by him in his hand.727.
तिसी रूप रंगं अनूपं उतालं ॥७२७॥
ਫਿਰੀਨਾਇਸੀਤਾਕਹਾਆਨਦੇਖਯੋ॥
(ਜਦੋਂ) ਸੀਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੁੜੀ ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਵੇਖਿਆ
फिरी नाइ सीता कहा आन देखयो ॥
ਉਹੀਰੂਪਬਾਲੰਸੁਪਾਲੰਬਸੇਖਯੋ॥
ਕਿ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬਾਲਕ ਪਾਲਨੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
When Sita came back, she saw another boy of the same form seated there Sita said :
उही रूप बालं सुपालं बसेखयो ॥
ਕ੍ਰਿਪਾਮੋਨਰਾਜੰਘਨੀਜਾਨਕੀਨੋ॥
(ਸੀਤਾ ਨੇ) ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੀ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲਈ
क्रिपा मोन राजं घनी जान कीनो ॥
ਦੁਤੀਪੁਤ੍ਰਤਾਤੇਕ੍ਰਿਪਾਜਾਨਦੀਨੋ੭੨੮॥॥
ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪੂਰਵਕ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ ॥੭੨੮॥
“O great sage, you had been highly graceful towards me and given me she gift of two sons gracefully.”728.
दुती पुत्र ता ते क्रिपा जान दीनो ॥७२८॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਬਚਿਤ੍ਰਨਾਟਕੇਰਾਮਵਤਾਰਦੁਇਪੁਤ੍ਰਉਤਪੰਨੇਧਯਾਇਧਯਾਇਸਮਾਪਤੰ੨੧॥॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਰਾਮਾਵਤਾਰ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ॥੨੧॥
End of the chapter entitled ‘The Birth of two Sons’ in Ramavtar in BACHITTAR NATAK.21.
इति स्री बचित्र नाटके रामवतार दुइ पुत्र उतपंने धयाइ धयाइ समापतं ॥२१॥
GURBANI.WORLD