ਆਸਾਮਹਲਾ੧॥
ਰਾਗ ਆਸਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ।
Aasaa, First Mahalaa:
आसा महला १ ॥
ਆਸਾ ਮਹਲਾ ੧ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਮਨੁਮੈਗਲੁਸਾਕਤੁਦੇਵਾਨਾ॥
ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਕੇ (ਮਾਇਆ-ਵੇੜ੍ਹਿਆ) ਮਨ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ (ਸਮਾਨ) ਹੈ,
The mind of the faithless cynic is like a crazy elephant.
मनु मैगलु साकतु देवाना ॥
ਬਨਖੰਡਿਮਾਇਆਮੋਹਿਹੈਰਾਨਾ॥
ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਸੰਸਾਰ-) ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
It wanders around the forest, distracted by attachment to Maya.
बन खंडि माइआ मोहि हैराना ॥
ਇਤਉਤਜਾਹਿਕਾਲਕੇਚਾਪੇ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਦਬਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਧਰ ਉਧਰ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
It goes here and there, hounded by death.
इत उत जाहि काल के चापे ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਖੋਜਿਲਹੈਘਰੁਆਪੇ੧॥॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਭਾਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ (ਤੇ ਭਟਕਣਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ) ॥੧॥
The Gurmukh seeks, and finds his own home. ||1||
गुरमुखि खोजि लहै घरु आपे ॥१॥
ਬਿਨੁਗੁਰਸਬਦੈਮਨੁਨਹੀਠਉਰਾ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ (ਵਿਚ ਜੁੜਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨ ਇਕ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
Without the Word of the Guru's Shabad, the mind finds no place of rest.
बिनु गुर सबदै मनु नही ठउरा ॥
ਸਿਮਰਹੁਰਾਮਨਾਮੁਅਤਿਨਿਰਮਲੁਅਵਰਤਿਆਗਹੁਹਉਮੈਕਉਰਾ੧॥॥ਰਹਾਉ॥
(ਇਸ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ) ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰੋ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸ ਛੱਡੋ ਜੋ ਕੌੜੇ ਭੀ ਹਨ ਤੇ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਵਧਾਂਦੇ ਹਨ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
Remember in meditation the Lord's Name, the most pure and sublime; renounce your bitter egotism. ||1||Pause||
सिमरहु राम नामु अति निरमलु अवर तिआगहु हउमै कउरा ॥१॥ रहाउ ॥
ਇਹੁਮਨੁਮੁਗਧੁਕਹਹੁਕਿਉਰਹਸੀ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਮਨ ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਭਟਕਣੋਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Tell me, how can this stupid mind be rescued?
इहु मनु मुगधु कहहु किउ रहसी ॥
ਬਿਨੁਸਮਝੇਜਮਕਾਦੁਖੁਸਹਸੀ॥
ਆਪਣੇ ਅਸਲੇ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋ ਬਿਨਾ ਇਹ ਮਨ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰੇਗਾ ਹੀ।
Without understanding, it shall suffer the pains of death.
बिनु समझे जम का दुखु सहसी ॥
ਆਪੇਬਖਸੇਸਤਿਗੁਰੁਮੇਲੈ॥
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮਿਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,
The Lord Himself forgives us, and unites us with the True Guru.
आपे बखसे सतिगुरु मेलै ॥
ਕਾਲੁਕੰਟਕੁਮਾਰੇਸਚੁਪੇਲੈ੨॥॥
ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਹਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵਲ) ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ ॥੨॥
The True Lord conquers and overcomes the tortures of death. ||2||
कालु कंटकु मारे सचु पेलै ॥२॥
ਇਹੁਮਨੁਕਰਮਾਇਹੁਮਨੁਧਰਮਾ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਮਨ ਹੋਰ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਰੀਵਾਜ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ,
This mind commits its deeds of karma, and this mind follows the Dharma.
इहु मनु करमा इहु मनु धरमा ॥
ਇਹੁਮਨੁਪੰਚਤਤੁਤੇਜਨਮਾ॥
ਤੇ ਇਹ ਮਨ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਭਾਵ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਹੈ)।
This mind is born of the five elements.
इहु मनु पंच ततु ते जनमा ॥
ਸਾਕਤੁਲੋਭੀਇਹੁਮਨੁਮੂੜਾ॥
ਮਾਇਆ-ਵੇੜ੍ਹਿਆ ਇਹ ਮਨ ਲਾਲਚੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂਰਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
This foolish mind is perverted and greedy.
साकतु लोभी इहु मनु मूड़ा ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਨਾਮੁਜਪੈਮਨੁਰੂੜਾ੩॥॥
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁੰਦਰ (ਘਾੜਤ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ) ਹੈ ॥੩॥
Chanting the Naam, the mind of the Gurmukh becomes beautiful. ||3||
गुरमुखि नामु जपै मनु रूड़ा ॥३॥
ਗੁਰਮੁਖਿਮਨੁਅਸਥਾਨੇਸੋਈ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ (ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ) ਥਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
The mind of the Gurmukh finds the Lord's home.
गुरमुखि मनु असथाने सोई ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਤ੍ਰਿਭਵਣਿਸੋਝੀਹੋਈ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੂਝ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਭਵਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
The Gurmukh comes to know the three worlds.
गुरमुखि त्रिभवणि सोझी होई ॥
ਇਹੁਮਨੁਜੋਗੀਭੋਗੀਤਪੁਤਾਪੈ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਮਨ ਕਦੇ ਜੋਗ-ਸਾਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਤਪਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਂਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ)।
This mind is a Yogi, an enjoyer, a practicer of austerities.
इहु मनु जोगी भोगी तपु तापै ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਚੀਨੈੑਹਰਿਪ੍ਰਭੁਆਪੈ੪॥॥
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖੋਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ॥੪॥
The Gurmukh understands the Lord God Himself. ||4||
गुरमुखि चीनै हरि प्रभु आपै ॥४॥
ਮਨੁਬੈਰਾਗੀਹਉਮੈਤਿਆਗੀ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਮਨ ਕਦੇ (ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ) ਹਉਮੈ ਤਿਆਗ ਕੇ (ਦੁਨੀਆ ਛੱਡ ਕੇ) ਵੈਰਾਗਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
This mind is a detached renunciate, forsaking egotism.
मनु बैरागी हउमै तिआगी ॥
ਘਟਿਘਟਿਮਨਸਾਦੁਬਿਧਾਲਾਗੀ॥
ਕਦੇ ਹਰੇਕ ਸਰੀਰ ਵਿਚ (ਮਾਇਆ-ਵੇੜ੍ਹੇ ਮਨ ਨੂੰ) ਮਾਇਕ ਫੁਰਨਾ ਤੇ ਦੁਬਿਧਾ ਆ ਚੰਬੜਦੇ ਹਨ।
Desire and duality afflict each and every heart.
घटि घटि मनसा दुबिधा लागी ॥
ਰਾਮਰਸਾਇਣੁਗੁਰਮੁਖਿਚਾਖੈ॥
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ ਰਸਾਂ ਦਾ ਘਰ ਨਾਮ-ਰਸ ਚੱਖਦਾ ਹੈ,
The Gurmukh drinks in the Lord's sublime essence;
राम रसाइणु गुरमुखि चाखै ॥
ਦਰਿਘਰਿਮਹਲੀਹਰਿਪਤਿਰਾਖੈ੫॥॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਮਹਲ ਦਾ ਮਾਲਕ-ਪ੍ਰਭੂ (ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ) ਜੋ (ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ) ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ॥੫॥
at His Door, in the Mansion of the Lord's Presence, He preserves his honor. ||5||
दरि घरि महली हरि पति राखै ॥५॥
ਇਹੁਮਨੁਰਾਜਾਸੂਰਸੰਗ੍ਰਾਮਿ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ) ਇਹ ਮਨ ਕਦੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸੂਰਮਾ ਬਣਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
This mind is the king, the hero of cosmic battles.
इहु मनु राजा सूर संग्रामि ॥
ਇਹੁਮਨੁਨਿਰਭਉਗੁਰਮੁਖਿਨਾਮਿ॥
ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ (ਮਾਇਆ ਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਵਲੋਂ) ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
The mind of the Gurmukh becomes fearless through the Naam.
इहु मनु निरभउ गुरमुखि नामि ॥
ਮਾਰੇਪੰਚਅਪੁਨੈਵਸਿਕੀਏ॥
ਕਾਮਾਦਿਕ ਪੰਜਾਂ (ਵੈਰੀਆਂ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
Overpowering and subduing the five passions,
मारे पंच अपुनै वसि कीए ॥
ਹਉਮੈਗ੍ਰਾਸਿਇਕਤੁਥਾਇਕੀਏ੬॥॥
ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਥਾਂ ਵਿਚ (ਕਾਬੂ) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ॥੬॥
holding ego in its grip, it confines them to one place. ||6||
हउमै ग्रासि इकतु थाइ कीए ॥६॥
ਗੁਰਮੁਖਿਰਾਗਸੁਆਦਅਨਤਿਆਗੇ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਇਆ ਇਹ ਮਨ ਰਾਗ (ਦ੍ਵੈਖ) ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਸੁਆਦ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ,
The Gurmukh renounces other songs and tastes.
गुरमुखि राग सुआद अन तिआगे ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਇਹੁਮਨੁਭਗਤੀਜਾਗੇ॥
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ ਇਹ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਜੁੜ ਕੇ (ਮਾਇਆ ਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਵਲੋਂ) ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
The mind of the Gurmukh is awakened to devotion.
गुरमुखि इहु मनु भगती जागे ॥
ਅਨਹਦਸੁਣਿਮਾਨਿਆਸਬਦੁਵੀਚਾਰੀ॥
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੋਚ-ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਕ ਖੇੜੇ ਦੇ) ਇਕ-ਰਸ (ਹੋ ਰਹੇ ਗੀਤ) ਨੂੰ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ (ਉਸ ਵਿਚ) ਗਿੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
Hearing the unstruck music of the sound current, this mind contemplates the Shabad, and accepts it.
अनहद सुणि मानिआ सबदु वीचारी ॥
ਆਤਮੁਚੀਨਿੑਭਏਨਿਰੰਕਾਰੀ੭॥॥
ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੭॥
Understanding itself, this soul becomes attuned to the Formless Lord. ||7||
आतमु चीनि भए निरंकारी ॥७॥
ਇਹੁਮਨੁਨਿਰਮਲੁਦਰਿਘਰਿਸੋਈ॥
(ਜਦੋਂ) ਇਹ ਮਨ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਦੋਂ) ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
This mind becomes immaculately pure, in the Court and the Home of the Lord.
इहु मनु निरमलु दरि घरि सोई ॥
ਗੁਰਮੁਖਿਭਗਤਿਭਾਉਧੁਨਿਹੋਈ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ (ਇਸ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ) ਭਗਤੀ ਦੀ ਲਗਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, (ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਪਿਆਰ (ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ),
The Gurmukh shows his love through loving devotional worship.
गुरमुखि भगति भाउ धुनि होई ॥
ਅਹਿਨਿਸਿਹਰਿਜਸੁਗੁਰਪਰਸਾਦਿ॥
ਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮਨ ਦਿਨ ਰਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Night and day, by Guru's Grace, sing the Lord's Praises.
अहिनिसि हरि जसु गुर परसादि ॥
ਘਟਿਘਟਿਸੋਪ੍ਰਭੁਆਦਿਜੁਗਾਦਿ੮॥॥
ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਮਨ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ॥੮॥
God dwells in each and every heart, since the very beginning of time, and throughout the ages. ||8||
घटि घटि सो प्रभु आदि जुगादि ॥८॥
ਰਾਮਰਸਾਇਣਿਇਹੁਮਨੁਮਾਤਾ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮਨ ਰਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਾਮ-ਰਸ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
This mind is intoxicated with the sublime essence of the Lord;
राम रसाइणि इहु मनु माता ॥
ਸਰਬਰਸਾਇਣੁਗੁਰਮੁਖਿਜਾਤਾ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਇਆ ਇਹ ਮਨ ਸਭ ਰਸਾਂ ਦੇ ਸੋਮੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
The Gurmukh realizes the essence of totality.
सरब रसाइणु गुरमुखि जाता ॥
ਭਗਤਿਹੇਤੁਗੁਰਚਰਣਨਿਵਾਸਾ॥
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ (ਇਸ ਮਨ ਦਾ) ਨਿਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ (ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ) ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ (ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ)।
For the sake of devotional worship, he dwells at the Guru's Feet.
भगति हेतु गुर चरण निवासा ॥
ਨਾਨਕਹਰਿਜਨਕੇਦਾਸਨਿਦਾਸਾ੯੮॥॥॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਤਦੋਂ ਇਹ ਮਨ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੯॥੮॥
Nanak is the humble servant of the slave of the Lord's slaves. ||9||8||
नानक हरि जन के दासनि दासा ॥९॥८॥
GURBANI.WORLD