ਸਵੈਯਾ॥
ਸਵੈਯਾ:
SWAYYA
सवैया ॥
ਸਵੈਯਾ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਰਥ ਵੇਖੋ
ਖੜਗੇਸਬਲੀਕਹੁਰਾਮਭਨੈਸਭਭੂਪਨਬਾਨਪ੍ਰਹਾਰਕਰਿਓਹੈ॥
(ਕਵੀ) ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਲਵਾਨ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਉਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
खड़गेस बली कहु राम भनै सभ भूपन बान प्रहार करिओ है ॥
ਠਾਢੋਰਹਿਓਦ੍ਰਿੜਭੂਪਰਮੇਰੁਸੋਆਹਵਤੇਨਹੀਨੈਕੁਡਰਿਓਹੈ॥
(ਪਰ ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਪੂਰਵਕ ਖੜੋਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰਤਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਿਆ ਹੈ।
All the kings struck their blows on the mighty warrior Kharag Singh with their arrows, but he remained firm in the battlefield like a mountain without fear
ठाढो रहिओ द्रिड़ भू पर मेरु सो आहव ते नही नैकु डरिओ है ॥
ਕੋਪਸਿਉਓਪਬਢੀਤਿਹਆਨਨਤਾਛਬਿਕੋਕਬਿਭਾਉਧਰਿਓਹੈ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਛਬੀ ਨੂੰ (ਵੇਖ ਕੇ) ਕਵੀ ਨੇ (ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ) ਭਾਵ ਧਰਿਆ ਹੈ
कोप सिउ ओप बढी तिह आनन ता छबि को कबि भाउ धरिओ है ॥
ਰੋਸਿਕੀਆਗਪ੍ਰਚੰਡਭਈਸਰਪੁੰਜਛੁਟੇਮਾਨੋਘੀਉਪਰਿਓਹੈ੧੪੦੪॥॥
ਕਿ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਛੁਟੇ ਹੋਏ (ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਮਾਨੋ (ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਉਤੇ) ਘਿਉ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੦੪॥
The anger seemed greatly increased on his face and in the powerful fire of his anger, these arrows worked like ghee.1404.
रोसि की आग प्रचंड भई सर पुंज छुटे मानो घीउ परिओ है ॥१४०४॥
ਜੋਦਲਹੋਹਰਿਬੀਰਨਿਕੇਸੰਗਸੋਤੋਕਛੂਅਰਿਮਾਰਿਲਯੋਹੈ॥
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੀਰ-ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸੈਨਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਵੈਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਲਈ ਹੈ।
Krishna’ s force of warriors that was there, some of the warriors from it were knocked down by the enemy
जो दल हो हरि बीरनि के संग सो तो कछू अरि मारि लयो है ॥
ਫੇਰਿਅਯੋਧਨਮੈਰੁਪਕੈਅਸਿਲੈਜੀਯਮੈਪੁਨਿਕੋਪੁਭਯੋਹੈ॥
ਫਿਰ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਡਟ ਕੇ, (ਹੱਥ ਵਿਚ) ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
He stood furiously again in the field, taking his sword in his hand
फेरि अयोधन मै रुप कै असि लै जीय मै पुनि कोपु भयो है ॥
ਮਾਰਿਬਿਦਾਰਦਯੋਘਟਗਯੋਦਲਸੋਕਬਿਕੇਮਨਭਾਉਨਯੋਹੈ॥
(ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੈਨਾ) ਮਾਰ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਫਲਸਰੂਪ ਸੈਨਾ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। (ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ) ਕਵੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ,
मारि बिदार दयो घट गयो दल सो कबि के मन भाउ नयो है ॥
ਮਾਨਹੁਸੂਰਪ੍ਰਲੈਕੋਚੜਿਯੋਜਲੁਸਾਗਰਕੋਸਬਸੂਕਿਗਯੋਹੈ੧੪੦੫॥॥
ਮਾਨੋ ਪਰਲੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ (ਰਣਭੂਮੀ ਰੂਪ) ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ ਸੁਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੦੫॥
By killing the enemy’s army, he decreased it like waters of the ocean dried up by the blazing sun on doomsday.1405.
मानहु सूर प्रलै को चड़ियो जलु सागर को सब सूकि गयो है ॥१४०५॥
ਪ੍ਰਥਮੇਤਿਨਕੀਭੁਜਕਾਟਿਦਈਫਿਰਕੈਤਿਨਕੇਸਿਰਕਾਟਿਦਏ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਕਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
In the first place, he chopped the arms of the warriors and then their heads
प्रथमे तिन की भुज काटि दई फिर कै तिन के सिर काटि दए ॥
ਰਥਬਾਜਨਸੂਤਸਮੇਤਸਬੈਕਬਿਸ੍ਯਾਮਕਹੈਰਨਬੀਚਛਏ॥
ਕਵੀ ਸ਼ਿਆਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ਅਤੇ ਰਥਵਾਨ ਸਾਰੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
The chariots alongwith the horses and the charioteers were destroyed in the battlefield
रथ बाजन सूत समेत सबै कबि स्याम कहै रन बीच छए ॥
ਜਿਨਕੀਸੁਖਕੇਸੰਗਆਯੁਕਟੀਤਿਨਕੀਲੁਥਜੰਬੁਕਗੀਧਖਏ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਉਮਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਗਿਦੜ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
Those who has passed their life in comfort, their corpses were being eaten by the jackals and vultures
जिन की सुख के संग आयु कटी तिन की लुथ जंबुक गीध खए ॥
ਜਿਨਸਤ੍ਰਘਨੇਰਨਮਾਝਿਹਨੇਸੋਊਸੰਘਰਮੈਬਿਨੁਪ੍ਰਾਨਭਏ੧੪੦੬॥॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ॥੧੪੦੬॥
Those warriors who had destroyed the enemy in a dreadrul war, they now became lifeless in the battlefield.1406.
जिन सत्र घने रन माझि हने सोऊ संघर मै बिनु प्रान भए ॥१४०६॥
ਦ੍ਵਾਦਸਭੂਪਨਕੋਹਨਿਕੈਕਬਿਸ੍ਯਾਮਕਹੈਰਨਮੈਨ੍ਰਿਪਛਾਜਿਯੋ॥
ਕਵੀ ਸ਼ਿਆਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਯੁੱਧ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ
द्वादस भूपन को हनि कै कबि स्याम कहै रन मै न्रिप छाजियो ॥
ਮਾਨਹੁਦੂਰਘਨੋਤਮੁਕੈਦਿਨਆਧਿਕਮੈਦਿਵਰਾਜਬਿਰਾਜਿਯੋ॥
ਮਾਨੋ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
After killing the twelve kings, the king Kharag Singh looks splendid like the sun in distant darkness
मानहु दूर घनो तमु कै दिन आधिक मै दिवराज बिराजियो ॥
ਗਾਜਤਹੈਖੜਗੇਸਬਲੀਧੁਨਿਜਾਸੁਨਿਕੈਘਨਸਾਵਨਲਾਜਿਯੋ॥
ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਯੋਧਾ (ਯੁੱਧਭੂਮੀ) ਵਿਚ ਗਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਵਣ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬਦਲ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
The clouds of Sawan are feeling shy on listening to the thundering of Kharag Singh
गाजत है खड़गेस बली धुनि जा सुनि कै घन सावन लाजियो ॥
ਕਾਲਪ੍ਰਲੈਜਿਉਕਿਰਾਰਨਤੇਬਢਿਮਾਨਹੁਨੀਰਧਕੋਪਕੈਗਾਜਿਯੋ੧੪੦੭॥॥
(ਜਾਂ) ਜਿਵੇਂ ਪਰਲੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਉਛਲ ਕੇ ਮਾਨੋ ਗਜਦਾ ਹੋਵੇ ॥੧੪੦੭॥
It seems that over brimming its coasts, the ocean was thundering on the doomsday.1407.
काल प्रलै जिउ किरारन ते बढि मानहु नीरध कोप कै गाजियो ॥१४०७॥
ਅਉਰਕਿਤੀਜਦੁਬੀਰਚਮੂੰਨ੍ਰਿਪਇਉਪੁਰਖਤਿਦਿਖਾਇਭਜਾਈ॥
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੋਰ ਕਿਤਨੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਨੇ (ਆਪਣਾ) ਬਲ ਵਿਖਾ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
The king, exhibiting his bravery, caused much of the Yadava army to run away
अउर किती जदुबीर चमूं न्रिप इउ पुरखति दिखाइ भजाई ॥
ਅਉਰਜਿਤੇਭਟਆਇਭਿਰੇਤਿਨਪ੍ਰਾਨਨਕੀਸਬਆਸਚੁਕਾਈ॥
ਹੋਰ ਜਿਤਨੇ ਸੂਰਮੇ ਆ ਕੇ ਲੜੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਣ ਦੀ ਆਸ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
The warriors who came to fight with him, they lost the hope of their survival
अउर जिते भट आइ भिरे तिन प्रानन की सब आस चुकाई ॥
ਲੈਕਰਮੈਅਸਿਸ੍ਯਾਮਭਨੇਜਿਨਧਾਇਕੈਆਇਕੈਕੀਨੀਲਰਾਈ॥
(ਕਵੀ) ਸ਼ਿਆਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਦੌੜ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ,
लै कर मै असि स्याम भने जिन धाइ कै आइ कै कीनी लराई ॥
ਅੰਤਕੋਅੰਤਕੇਧਾਮਿਗਏਤਿਨਨਾਹਕਆਪਨੀਦੇਹਗਵਾਈ੧੪੦੮॥॥
(ਉਹ) ਅੰਤ ਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾ ਲਈ ਹੈ ॥੧੪੦੮॥
The poet says that anyone who fought, taking his sword in his hand, he entered the abode of death and he lost his body uselessly.1408.
अंत को अंत के धामि गए तिन नाहक आपनी देह गवाई ॥१४०८॥
ਬਹੁਰੋਰਨਮੈਰਿਸਕੈਦਸਸੈਗਜਐਤਤੁਰੰਗਚਮੂੰਹਨਿਡਾਰੀ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ (ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਨੇ) ਦਸ ਸੌ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ('ਐਤ') ਘੋੜਸਵਾਰ ਸੈਨਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
Getting infuriated again, he killed a thousand elephant and horseriders
बहुरो रन मै रिस कै दस सै गज ऐत तुरंग चमूं हनि डारी ॥
ਦੁਇਸਤਿਸਿਯੰਦਨਕਾਟਿਦਏਬਹੁਬੀਰਹਨੇਬਲੁਕੈਅਸਿਧਾਰੀ॥
ਦੋ ਸੌ ਰਥ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ (ਪਾਰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ)।
He chopped two hundred chariots and killed many sword-wielding warriors
दुइ सति सियंदन काटि दए बहु बीर हने बलु कै असि धारी ॥
ਬੀਸਹਜ਼ਾਰਪਦਾਤਹਨੇਦ੍ਰੁਮਸੇਗਿਰਹੈਰਨਭੂਮਿਮੰਝਾਰੀ॥
ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿਗੇ ਪਏ ਹਨ।
He killed twenty thousand soldiers on foot, who fell down in the battlefield like tree
बीस हज़ार पदात हने द्रुम से गिर है रन भूमि मंझारी ॥
ਮਾਨੋਹਨੂੰਰਿਸਿਰਾਵਨਬਾਗਕੀਮੂਲਹੂੰਤੇਜਰਮੇਖਉਚਾਰੀ੧੪੦੯॥॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਾਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੁਟ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ॥੧੪੦੯॥
This spectacle appeared lie the uprooted garden of Ravana by enraged Hanumar.1409.
मानो हनूं रिसि रावन बाग की मूल हूं ते जर मेख उचारी ॥१४०९॥
ਰਾਛਸਅਭਹੁਤੋਹਰਿਕੀਦਿਸਿਸੋਬਲੁਕੈਨ੍ਰਿਪਊਪਰਧਾਯੋ॥
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ 'ਅਭ੍ਰ' (ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ) ਰਾਖਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਲ ਪੂਰਵਕ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਉਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
One demon named Abhar was on the side of Krishna
राछस अभ हुतो हरि की दिसि सो बलु कै न्रिप ऊपर धायो ॥
ਸਸਤ੍ਰਸੰਭਾਰਿਸਬੈਅਪੁਨੇਚਪਲਾਸਮਲੈਅਸਿਕੋਪਬਢਾਯੋ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ (ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ) ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ (ਆਪਣੇ) ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
He fell upon Kharag Singh with full Strength
ससत्र संभारि सबै अपुने चपला सम लै असि कोप बढायो ॥
ਗਾਜਤਹੀਬਰਖਿਯੋਬਰਖਾਸਰਸ੍ਯਾਮਕਬੀਸਰਯੋਗੁਨਗਾਯੋ॥
ਕਵੀ ਸ਼ਿਆਮ ਨੇ (ਉਸ ਦੇ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਗਾਏ ਹਨ (ਕਿ ਉਸ ਨੇ) ਗਜਦਿਆਂ ਹੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ,
गाजत ही बरखियो बरखा सर स्याम कबीसर यो गुन गायो ॥
ਮਾਨਹੁਗੋਪਨਕੇਗਨਪੈਅਤਿਕੋਪਕੀਏਮਘਵਾਚਢਿਆਯੋ੧੪੧੦॥॥
ਮਾਨੋ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੧੦॥
Holding his weapons he took his lightning-like sword in his hand and thundering in fury he showered arrows like Indra in rage on a gathering of gops.1410.
मानहु गोपन के गन पै अति कोप कीए मघवा चढि आयो ॥१४१०॥
ਦੈਤਚਮੂੰਘਨਜਿਉਉਮਡੀਮਨਮੈਨਕਛੂਨ੍ਰਿਪਹੂੰਡਰੁਕੀਨੋ॥
ਦੈਂਤ ਸੈਨਾ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਉਮਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਤਾ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
The demon-forces rushed forward like clouds, but the king was not frightened even slightly
दैत चमूं घन जिउ उमडी मन मै न कछू न्रिप हूं डरु कीनो ॥
ਕੋਪਬਢਾਇਘਨੋਚਿਤਮੈਧਨੁਬਾਨਸੰਭਾਰਿਭਲੇਕਰਲੀਨੋ॥
ਚਿਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਵਧਾ ਕੇ (ਉਸ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਬਾਣ ਲਏ ਹੋਏ ਹਨ।
He caught hold of his bow and arrows in his hands, being greatly enraged in his mind
कोप बढाइ घनो चित मै धनु बान संभारि भले कर लीनो ॥
ਖੈਚਕੈਕਾਨਪ੍ਰਮਾਨਕਮਾਨਸੁਛੇਦਹ੍ਰਿਦਾਸਰਸੋਅਰਿਦੀਨੋ॥
ਕੰਨ ਤਕ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਵਿੰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
खैच कै कान प्रमान कमान सु छेद ह्रिदा सर सो अरि दीनो ॥
ਮਾਨਹੁਬਾਬੀਮੈਸਾਪਧਸਿਓਕਬਿਨੇਜਸੁਤਾਛਬਿਕੋਇਮਿਚੀਨੋ੧੪੧੧॥॥
ਇਸ ਛਬੀ ਦਾ ਯਸ਼ ਕਵੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ ਮਾਨੋ ਖੁਡ ਵਿਚ ਸੱਪ ਵੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੧੧॥
Pulling his bow upto his ear, he pierced the heart of the enemy like a snake entering his hole.1411.
मानहु बाबी मै साप धसिओ कबि ने जसु ता छबि को इमि चीनो ॥१४११॥
ਬਾਨਨਸੰਗਿਸੁਮਾਰਿਕੈਸਤ੍ਰਨਰਾਮਭਨੇਅਸਿਸੋਪੁਨਿਮਾਰਿਓ॥
ਰਾਮ (ਕਵੀ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
After killing the enemy with his arrows, he made killing with his sword
बानन संगि सु मारि कै सत्रन राम भने असि सो पुनि मारिओ ॥
ਸ੍ਰਉਨਸਮੂਹਪਰਿਓਤਿਹਤੇਧਰਿਪ੍ਰਾਨਬਿਨਾਕਰਿਭੂਪਰਡਾਰਿਓ॥
ਜੋ ਧੜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਸਖਣੇ ਕਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਸੁਟੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ (ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ) ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਖਿਲਰ ਗਿਆ ਹੈ।
Because of the war, the blood began to flow on the earth and making the bodies lifeless, he knocked them down on the ground
स्रउन समूह परिओ तिह ते धरि प्रान बिना करि भू पर डारिओ ॥
ਤਾਛਬਿਕੀਉਪਮਾਲਖਿਕੈਕਬਿਨੇਮੁਖਿਤੇਇਹਭਾਤਿਉਚਾਰਿਓ॥
ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਵੀ ਨੇ (ਆਪਣੇ) ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰੀ ਹੈ,
ता छबि की उपमा लखि कै कबि ने मुखि ते इह भाति उचारिओ ॥
ਖਗਲਗਿਯੋਤਿਹਕੋਨਹੀਮਾਨਹੁਲੈਕਰਮੈਜਮਦੰਡਪ੍ਰਹਾਰਿਓ੧੪੧੨॥॥
ਮਾਨੋ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਹੀਂ ਲਗੀ, ਸਗੋਂ ਯਮ ਨੇ (ਆਪਣਾ) ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੧੨॥
The poet describing this spectacle says that it appears that they had not been hit by the sword and instead, they had been knocked down on account of the punishment of Yama.1412.
खग लगियो तिह को नही मानहु लै कर मै जम दंड प्रहारिओ ॥१४१२॥
ਰਾਛਸਮਾਰਿਲਯੋਜਬਹੀਤਬਰਾਛਸਕੋਰਿਸਕੈਦਲੁਧਾਯੋ॥
ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਧਾਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
When this demon was killed, then the army of demons in their fury, fell upon him
राछस मारि लयो जब ही तब राछस को रिस कै दलु धायो ॥
ਆਵਤਹੀਕਬਿਸ੍ਯਾਮਕਹੈਬਿਬਿਧਾਯੁਧਲੈਅਤਿਜੁਧੁਮਚਾਯੋ॥
ਕਵੀ ਸ਼ਿਆਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ (ਰਾਖਸ਼ ਸੈਨਾ ਨੇ) ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਯੁੱਧ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
On their arrival, he began the war with different kinds of weapons
आवत ही कबि स्याम कहै बिबिधायुध लै अति जुधु मचायो ॥
ਦੈਤਘਨੇਤਹਘਾਇਲਹੈਬਹੁਘਾਇਨਸੋਖੜਗੇਸਹਿਘਾਯੋ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤ ਉਥੇ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਦਾਉ ਵਰਤ ਕੇ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Many of the demons were wounded at that place and Kharag Singh also received many wounds
दैत घने तह घाइल है बहु घाइन सो खड़गेसहि घायो ॥
ਸੋਸਹਿਕੈਅਸਿਕੋਗਹਿਕੈਨ੍ਰਿਪਜੁਧਕੀਯੋਨਹੀਘਾਉਜਤਾਯੋ੧੪੧੩॥॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ) ਸਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ (ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਤੇ ਲਗੇ) ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਣਾਇਆ ਤਕ ਨਹੀਂ ॥੧੪੧੩॥
Enduring the agony of the wounds, the king fought and did not expose his wounds.1413.
सो सहि कै असि को गहि कै न्रिप जुध कीयो नही घाउ जतायो ॥१४१३॥
ਧਾਇਪਰੇਸਬਰਾਛਸਿਯਾਪਰਹੈਤਿਨਕੈਮਨਿਕੋਪੁਬਢਿਓ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੋਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਧਾ ਕੇ ਉਸ ਉਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
All the demons fell upon him with increased anger
धाइ परे सब राछसि या पर है तिन कै मनि कोपु बढिओ ॥
ਗਹਿਬਾਨਕਮਾਨਗਦਾਬਰਛੀਤਿਨਮਿਆਨਹੁਤੇਕਰਵਾਰਕਢਿਓ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ (ਹੱਥ ਵਿਚ) ਬਾਣ, ਧਨੁਸ਼, ਗਦਾ ਅਤੇ ਬਰਛੀ ਪਕੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਕਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
Taking up their bows, arrows, maces, daggers etc., they also drew out their swords from the scabbards
गहि बान कमान गदा बरछी तिन मिआनहु ते करवार कढिओ ॥
ਸਬਦਾਨਵਤੇਜਪ੍ਰਚੰਡਕੀਯੋਰਿਸਪਾਵਕਮੈਤਿਨਅੰਗਡਢਿਓ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਵਧਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਝੁਲਸੇ ਗਏ ਹਨ।
In the fire of ire, their life-energy increased and their limbs god instigated
सब दानव तेज प्रचंड कीयो रिस पावक मै तिन अंग डढिओ ॥
ਇਹਭਾਤਿਪ੍ਰਹਾਰਤਹੈਨ੍ਰਿਪਕਉਤਨਕੰਚਨਮਾਨੋਸੁਨਾਰਗਢਿਓ੧੪੧੪॥॥
(ਉਹ ਸਾਰੇ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਉਪਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮਾਨੋ ਸੁਨਿਆਰਾ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਘੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ॥੧੪੧੪॥
They were striking their blows on the king like a goldsmith fashionable a body of gold.1414.
इह भाति प्रहारत है न्रिप कउ तन कंचन मानो सुनार गढिओ ॥१४१४॥
ਜਿਨਹੂੰਨ੍ਰਿਪਕੇਸੰਗਿਜੁਧਕੀਯੋਸੁਸਬੈਇਨਹੂੰਹਤਿਕੈਤਬਦੀਨੇ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ (ਰਾਖਸ਼ਾਂ) ਨੇ ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ (ਉਥੇ ਹੀ) ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
जिन हूं न्रिप के संगि जुध कीयो सु सबै इन हूं हति कै तब दीने ॥
ਅਉਰਜਿਤੇਅਰਿਜੀਤਬਚੈਤਿਨਕੇਬਧਕਉਕਰਿਆਯੁਧਲੀਨੇ॥
ਹੋਰ ਜਿਤਨੇ ਵੈਰੀ ਜੀਉਂਦੇ ਬਚੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ (ਰਾਜੇ ਨੇ) ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
All those who fought with the king were killed and in order to kill the remaining enemies, he caught hold of his weapons in his hands
अउर जिते अरि जीत बचै तिन के बध कउ करि आयुध लीने ॥
ਤਉਇਨਭੂਪਸਰਾਸਨਲੈਕੀਏਸਤ੍ਰਨਕੇਤਨਮੁੰਡਨਹੀਨੇ॥
ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਧਨੁਸ਼ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
तउ इन भूप सरासन लै कीए सत्रन के तन मुंडन हीने ॥
ਜੋਨਡਰੇਸੁਲਰੇਪੁਨਿਧਾਇਨਿਦਾਨਵਹੀਨ੍ਰਿਪਖੰਡਨਕੀਨੇ੧੪੧੫॥॥
ਜੋ (ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਤੋਂ ਡਰੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਧਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਉਤੇ ਪਏ ਹਨ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥੧੪੧੫॥
Taking his bow and arrows in his hands, the kings made their bodies headless and those who still persisted to fight with him, were all destroyed.1415.
जो न डरे सु लरे पुनि धाइ निदान वही न्रिप खंडन कीने ॥१४१५॥
ਬੀਰਬਡੋਇਕਦੈਤਹੁਤੋਤਿਨਿਕੋਪਕੀਯੋਅਤਿਹੀਮਨਮੈ॥
ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੈਂਤ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ।
There was one very big demon warrior, who is extreme anger discharged many arrows on the king
बीर बडो इक दैत हुतो तिनि कोप कीयो अति ही मन मै ॥
ਇਹਭਾਤਿਸੋਭੂਪਕਉਬਾਨਹਨੇਸਬਫੋਕਨਲਉਗਡਗੇਤਨਮੈ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਰਾਜਾ (ਖੜਗ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਫੋਕਾਂ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਗਡੇ ਗਏ ਹਨ।
These arrows penetrated into the body of the king till the final end
इह भाति सो भूप कउ बान हने सब फोकन लउ गडगे तन मै ॥
ਤਬਭੂਪਤਿਸਾਗਹਨੀਰਿਪੁਕੋਧਸਗੀਉਰਿਜਿਉਚਪਲਾਘਨਮੈ॥
ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਗ ਮਾਰੀ ਜੋ (ਉਸ ਦੀ) ਛਾਤੀ ਵਿਚ (ਇੰਜ) ਧਸ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਬਦਲ ਵਿਚ (ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)।
Then the king, in great rage, struck his lance on the enemy, which penetrated into his body like lightning
तब भूपति साग हनी रिपु को धस गी उरि जिउ चपला घन मै ॥
ਸੁਮਨੋਉਰਗੇਸਖਗੇਸਕੇਤ੍ਰਾਸਤੇਧਾਇਕੈਜਾਇਦੁਰਿਓਬਨਮੈ੧੪੧੬॥॥
(ਜਾਂ ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਗਰੁੜ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਭਜ ਕੇ ਬਨ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ ॥੧੪੧੬॥
It appeared that on account of the fear of Garuda, the king of the serpents came to hide himself in the forest.1416.
सु मनो उरगेस खगेस के त्रास ते धाइ कै जाइ दुरिओ बन मै ॥१४१६॥
ਲਾਗਤਸਾਗਕੈਪ੍ਰਾਨਤਜੇਤਿਹਅਉਰਹੁਤੋਤਿਹਕੋਅਸਿਝਾਰਿਓ॥
ਸਾਂਗ ਦੇ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ (ਉਸ ਨੇ) ਪ੍ਰਾਣ ਛਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ (ਉਥੇ ਇਕ) ਹੋਰ (ਦੈਂਤ) ਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਝਾੜ ਸੁਟਿਆ ਹੈ।
लागत साग कै प्रान तजे तिह अउर हुतो तिह को असि झारिओ ॥
ਕੋਪਅਯੋਧਨਮੈਖੜਗੇਸਕਹੈਕਬਿਰਾਮਮਹਾਬਲਧਾਰਿਓ॥
ਕਵੀ ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖੜਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ (ਆਪਣੇ) ਬਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ
He breathed his last, when he was hit by the lance and the king Kharag Singh, in great fury, struck his blows on others with his sword
कोप अयोधन मै खड़गेस कहै कबि राम महा बल धारिओ ॥
ਰਾਛਸਤੀਸਰਹੋਤਿਹਠਾਤਿਹਕੋਤਬਹੀਤਿਹਠਉਰਸੰਘਾਰਿਓ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਉਤੇ ਖੜੋਤੇ ਤੀਹ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
He killed the thirty demons at the place, where they were standing in the battlefield
राछस तीस रहो तिह ठा तिह को तब ही तिह ठउर संघारिओ ॥
ਪ੍ਰਾਨਬਿਨਾਇਹਭਾਤਿਪਰਿਓਮਘਵਾਮਨੋਬਜ੍ਰਭਏਨਗੁਮਾਰਿਓ੧੪੧੭॥॥
(ਉਹ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਡਿਗੇ) ਪਏ ਹਨ ਮਾਨੋ ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਜ੍ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਰਬਤ ਡਿਗਾਏ ਹੋਣ ॥੧੪੧੭॥
They were standing lifeless like the dead mountains hit by the Vajra of Indra.1417.
प्रान बिना इह भाति परिओ मघवा मनो बज्र भए नगु मारिओ ॥१४१७॥
GURBANI.WORLD