ਤਹਾਬੀਰਬੰਕੇਭਲੀਭਾਂਤਿਮਾਰੇ॥
ਉਥੇ ਬਾਂਕੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
तहा बीर बंके भली भांति मारे ॥
ਬਚੇਪ੍ਰਾਨਲੈਕੇਸਿਪਾਹੀਸਿਧਾਰੇ੧੦॥॥
(ਕੇਵਲ ਉਹੀ) ਬਚੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਕੇ ਭਜ ਗਏ ॥੧੦॥
He slew several graceful warriors, with full force the soldiers who survived, fled away in order to save their lives.10.
बचे प्रान लै के सिपाही सिधारे ॥१०॥
ਤਹਾਸਾਹਸੰਗ੍ਰਾਮਕੀਨੇਅਖਾਰੇ॥
ਉਥੇ ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਯੁੱਧ (ਦੇ ਕਰਤਬ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ) ਅਖਾੜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ
तहा साह संग्राम कीने अखारे ॥
ਘਨੇਖੇਤਮੋਖਾਨਖੂਨੀਲਤਾਰੇ॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਧ ਦਿੱਤਾ।
There (Sango) Shah exhibited his acts of bravery in the battlefield and trampled under feet many bloody Khans.
घने खेत मो खान खूनी लतारे ॥
ਨ੍ਰਿਪੰਗੋਪਲਾਯੰਖਰੋਖੇਤਗਾਜੈ॥
(ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁਲੇਰੀਆ) ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖੜੋ ਕੇ ਗਜ ਰਿਹਾ ਸੀ
न्रिपं गोपलायं खरो खेत गाजै ॥
ਮ੍ਰਿਗਾਝੁੰਡਮਧਿਯੰਮਨੋਸਿੰਘਰਾਜੇ੧੧॥॥
ਮਾਨੋ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਸੋਭ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ॥੧੧॥
Gopal, the king of Guleria, stood firmly in the field and roared like a lion amidst a herd of deers.11.
म्रिगा झुंड मधियं मनो सिंघ राजे ॥११॥
ਤਹਾਏਕਬੀਰੰਹਰੀਚੰਦਕੋਪ੍ਯੋ॥
ਉਦੋਂ ਇਕ ਸੂਰਮੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ
तहा एक बीरं हरी चंद कोप्यो ॥
ਭਲੀਭਾਂਤਿਸੋਖੇਤਮੋਪਾਵਰੋਪ੍ਯੋ॥
ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪੈਰ ਗਡ ਦਿੱਤੇ।
There in great fury, a warrior Hari Chand, very skillfully took position in the battlefield.
भली भांति सो खेत मो पाव रोप्यो ॥
ਮਹਾਕ੍ਰੋਧਕੇਤੀਰਤੀਖੇਪ੍ਰਹਾਰੇ॥
(ਉਸ ਨੇ) ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ ਤਿਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ
महा क्रोध के तीर तीखे प्रहारे ॥
ਲਗੈਜੌਨਿਕੇਤਾਹਿਪਾਰੈਪਧਾਰੇ੧੨॥॥
ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗੇ ਉਹ (ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ) ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ ॥੧੨॥
He discharged sharp arrows in great rage and whosoever was struck, left for the other world.12.
लगै जौनि के ताहि पारै पधारे ॥१२॥
ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ:
RASAAVAL STANZA
रसावल छंद ॥
ਹਰੀਚੰਦਕ੍ਰੁਧੰ॥
ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਕੇ
हरी चंद क्रुधं ॥
ਹਨੇਸੂਰਸੁਧੰ॥
ਚੰਗੇ ਸੂਰਮੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
Hari Chand (Handooria) in great fury, killed significant heroes.
हने सूर सुधं ॥
ਭਲੇਬਾਣਬਾਹੇ॥
ਉਸ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਛੜ ਲਗਾਈ
भले बाण बाहे ॥
ਬਡੇਸੈਨਗਾਹੇ੧੩॥॥
ਅਤੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਧ ਸੁਟਿਆ ॥੧੩॥
He shot skillfully a volley of arrows and killed a lot of forces.13.
बडे सैन गाहे ॥१३॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਚੇ॥
(ਉਹ) ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਮਗਨ ਸੀ,
रसं रुद्र राचे ॥
ਮਹਾਲੋਹਮਾਚੇ॥
(ਇਸ ਲਈ) ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
He was absorbed in dreadful feat of arms.
महा लोह माचे ॥
ਹਨੇਸਸਤ੍ਰਧਾਰੀ॥
ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ (ਉਸ ਨੇ) ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ
हने ससत्र धारी ॥
ਲਿਟੇਭੂਪਭਾਰੀ੧੪॥॥
ਅਤੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ (ਧਰਤੀ ਉਤੇ) ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ॥੧੪॥
Armed warriors were being killed and great kings were falling on the ground.14.
लिटे भूप भारी ॥१४॥
ਤਬੈਜੀਤਮਲੰ॥
ਤਦੋਂ (ਸਾਡੇ ਸੂਰਮੇ) ਜੀਤ ਮੱਲ ਨੇ
तबै जीत मलं ॥
ਹਰੀਚੰਦਭਲੰ॥
ਭਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਦੇ
हरी चंद भलं ॥
ਹ੍ਰਿਦੈਐਂਚਮਾਰਿਯੋ॥
ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਤਣ ਕੇ ਮਾਰਿਆ
ह्रिदै ऐंच मारियो ॥
ਸੁਖੇਤੰਉਤਾਰਿਯੋ੧੫॥॥
ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟ ਦਿੱਤਾ ॥੧੫॥
Then Jit Mal aimed and struck Hari Chand down to the ground with his spear.15.
सु खेतं उतारियो ॥१५॥
ਲਗੇਬੀਰਬਾਣੰ॥
ਵੀਰ-ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲਗਦੇ
लगे बीर बाणं ॥
ਰਿਸਿਯੋਤੇਜਿਮਾਣੰ॥
ਅਤੇ ਉਹ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ (ਤੇਜਿ ਮਾਣੰ) ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
The warriors struck with arrows became red with blood.
रिसियो तेजि माणं ॥
ਸਮੂਹਬਾਜਡਾਰੇ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ
समूह बाज डारे ॥
ਸੁਵਰਗੰਸਿਧਾਰੇ੧੬॥॥
ਸੁਅਰਗ ਨੂੰ ਸਿਧਾਰ ਜਾਂਦੇ ॥੧੬॥
Their horses feel and they left for heavens.16.
सुवरगं सिधारे ॥१६॥
ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ:
BHUJANG PRAYAAAT STANZA
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਖੁਲੈਖਾਨਖੂਨੀਖੁਰਾਸਾਨਖਗੰ॥
ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਪਠਾਣਾਂ ਨੇ ਖੁਰਾਸਾਨ ਦੀਆਂ ਨੰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ (ਸੂਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ)
खुलै खान खूनी खुरासान खगं ॥
ਪਰੀਸਸਤ੍ਰਧਾਰੰਉਠੀਝਾਲਅਗੰ॥
ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ (ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ) ਵਜਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸਨ।
In the hands of blood-thirsty Khans, there were the Khorasan swords, whose sharp edges flashed like fire.
परी ससत्र धारं उठी झाल अगं ॥
ਭਈਤੀਰਭੀਰੰਕਮਾਣੰਕੜਕੇ॥
(ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ) ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲਗ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਾਨਾਂ ਕੜ ਕੜ ਕਰਨ ਲਗੀਆਂ ਸਨ।
भई तीर भीरं कमाणं कड़के ॥
ਗਿਰੇਬਾਜਤਾਜੀਲਗੇਧੀਰਧਕੇ੧੭॥॥
ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਧੱਕੇ ਵਜਣ ਨਾਲ ਕਈ ਅਰਬੀ ਘੋੜੇ ਡਿਗ ਰਹੇ ਸਨ ॥੧੭॥
The bows shooing out volleys of arrows twanged, the splendid horses fell because of the heavy blows.17.
गिरे बाज ताजी लगे धीर धके ॥१७॥
ਬਜੀਭੇਰਭੁੰਕਾਰਧੁਕੇਨਗਾਰੇ॥
ਭੇਰੀਆਂ ਭੂੰ-ਭੂੰ ਕਰ ਕੇ ਵਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਧੁੰਕਾਰ (ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ)।
बजी भेर भुंकार धुके नगारे ॥
ਦੁਹੂੰਓਰਤੇਬੀਰਬੰਕੇਬਕਾਰੇ॥
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਂਕੇ ਵੀਰ ਲਲਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ,
The trumpets sounded and the musical pipes were played, the brave warriors thundered from both sides.
दुहूं ओर ते बीर बंके बकारे ॥
ਕਰੇਬਾਹੁਆਘਾਤਸਸਤ੍ਰੰਪ੍ਰਹਾਰੰ॥
ਬਾਂਹਵਾਂ ਨੂੰ ਉਲਾਰ ਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਟ ਮਾਰਦੇ ਸਨ
करे बाहु आघात ससत्रं प्रहारं ॥
ਡਕੀਡਾਕਣੀਚਾਵਡੀਚੀਤਕਾਰੰ੧੮॥॥
(ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਸਥਲ ਵਿਚ) ਡਾਕਣੀਆਂ ਡਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਚਾਮੁੰਡੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ॥੧੮॥
And with their strong arms struck (the enemy), the witches drank blood to their fill and produced dreadful sounds.18.
डकी डाकणी चावडी चीतकारं ॥१८॥
ਦੋਹਰਾ॥
ਦੋਹਰਾ:
DOHRA
दोहरा ॥
ਕਹਾਲਗੇਬਰਨਨਕਰੌਮਚਿਯੋਜੁਧੁਅਪਾਰ॥
ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
How far should I describe the great battle?
कहा लगे बरनन करौ मचियो जुधु अपार ॥
ਜੇਲੁਝੇਜੁਝੇਸਬੈਭਜੇਸੂਰਹਜਾਰ੧੯॥॥
ਜਿਹੜੇ (ਸੂਰਮੇ) ਲੜੇ ਸਨ (ਉਹ) ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ (ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚੋਂ) ਭਜ ਗਏ ਸਨ ॥੧੯॥
Those fought attained martyrdom, thousand fled away. 19.
जे लुझे जुझे सबै भजे सूर हजार ॥१९॥
ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ:
BHUJANG PRAYAAT STANZA
भुजंग प्रयात छंद ॥
ਭਜਿਯੋਸਾਹਪਾਹਾੜਤਾਜੀਤ੍ਰਿਪਾਯੰ॥
(ਆਖਰ) ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾ (ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ) ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਟਪੋਸੀ ਮਰਵਾ ਕੇ ਭਜ ਗਿਆ।
भजियो साह पाहाड़ ताजी त्रिपायं ॥
ਚਲਿਯੋਬੀਰੀਯਾਤੀਰੀਯਾਨਚਲਾਯੰ॥
ਭਜੇ ਜਾਂਦੇ ਉਤੇ (ਸਾਡੇ) ਵੀਰਾਂ ਨੇ (ਕੋਈ) ਤੀਰ ਨਾ ਚਲਾਇਆ।
The hill-chief spurred his horse and fled, the warriors went away without discharging their arrows.
चलियो बीरीया तीरीया न चलायं ॥
ਜਸੋਡਢਵਾਲੰਮਧੁਕਰਸੁਸਾਹੰ॥
(ਉਸ ਪਿਛੋਂ) ਜਸੋ ਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਡੱਡਵਾਲੀਆ ਮਧੁਕਰ ਸ਼ਾਹ (ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਾ ਡਟ ਸਕੇ ਅਤੇ)
जसो डढवालं मधुकर सु साहं ॥
ਭਜੇਸੰਗਿਲੈਕੈਸੁਸਾਰੀਸਿਪਾਹੰ੨੦॥॥
ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ ਭਜ ਗਏ ॥੨੦॥
The chiefs of Jaswal and Dadhwal, who were fighting (in the field), left with all their soldiers.20.
भजे संगि लै कै सु सारी सिपाहं ॥२०॥
ਚਕ੍ਰਤਚੌਪਿਯੋਚੰਦਗਾਜੀਚੰਦੇਲੰ॥
(ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ) ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਵੀਰ ਚੰਦੇਲੀਆ (ਰਾਜਾ) ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ।
चक्रत चौपियो चंद गाजी चंदेलं ॥
ਹਠੀਹਰੀਚੰਦੰਗਹੇਹਾਥਸੇਲੰ॥
(ਉਧਰੋਂ) ਹਠੀ ਹਰੀਚੰਦ ਹੱਥ ਵਿਚ ਬਰਛਾ ਫੜ ਕੇ (ਆਇਆ)।
The Raja of Chandel was perplexed, when the tenacious Hari Chand caught hold of the spear in his hand.
हठी हरी चंदं गहे हाथ सेलं ॥
ਕਰਿਯੋਸੁਆਮਧਰਮਮਹਾਰੋਸਰੁਝਿਯੰ॥
ਅਧਿਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਉਸ ਨੇ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਤਿ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ
He was filled with great fury, fulfilling his duty as a general
करियो सुआम धरम महा रोस रुझियं ॥
ਗਿਰਿਯੋਟੂਕਟੂਕਹ੍ਵੈਇਸੋਸੂਰਜੁਝਿਯੰ੨੧॥॥
ਅਤੇ ਲੜਦੇ ਹੋਇਆਂ ਟੋਟੇ ਟੋਟੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ॥੨੧॥
Those who came in front of him, were cut into pieces nad fell (in the field).21.
गिरियो टूक टूक ह्वै इसो सूर जुझियं ॥२१॥