ਆਪਨਖੇਲੁਆਪਿਵਰਤੀਜਾ॥
(ਜਗਤ ਰੂਪ) ਅਪਾਣੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈ ਹੈ,
He Himself has staged His own drama;
आपन खेलु आपि वरतीजा ॥
ਨਾਨਕਕਰਨੈਹਾਰੁਨਦੂਜਾ॥੧॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਖੇਡ ਦਾ) ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ॥੧॥
O Nanak, there is no other Creator. ||1||
नानक करनैहारु न दूजा ॥१॥
ਜਬਹੋਵਤਪ੍ਰਭਕੇਵਲਧਨੀ॥
ਜਦੋਂ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿਰਫ਼ (ਆਪ ਹੀ) ਸੀ,
When there was only God the Master,
जब होवत प्रभ केवल धनी ॥
ਤਬਬੰਧਮੁਕਤਿਕਹੁਕਿਸਕਉਗਨੀ॥
ਤਦੋਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤਿ ਸਮਝੀਏ?
then who was called bound or liberated?
तब बंध मुकति कहु किस कउ गनी ॥
ਜਬਏਕਹਿਹਰਿਅਗਮਅਪਾਰ॥
ਜਦੋਂ ਅਗਮ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the Lord, Unfathomable and Infinite,
जब एकहि हरि अगम अपार ॥
ਤਬਨਰਕਸੁਰਗਕਹੁਕਉਨਅਉਤਾਰ॥
ਤਦੋਂ ਦੱਸੋ, ਨਰਕਾਂ ਤੇ ਸੁਰਗਾਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੇਹੜੇ ਜੀਵ ਸਨ?
then who entered hell, and who entered heaven?
तब नरक सुरग कहु कउन अउतार ॥
ਜਬਨਿਰਗੁਨਪ੍ਰਭਸਹਜਸੁਭਾਇ॥
ਜਦੋਂ ਸੁਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ, (ਭਾਵ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਾਇਆ ਰਚੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ)
When God was without attributes, in absolute poise,
जब निरगुन प्रभ सहज सुभाइ ॥
ਤਬਸਿਵਸਕਤਿਕਹਹੁਕਿਤੁਠਾਇ॥
ਤਦੋਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਥੇ ਸਨ ਜੀਵ ਤੇ ਕਿਥੇ ਸੀ ਮਾਇਆ?
then where was mind and where was matter - where was Shiva and Shakti?
तब सिव सकति कहहु कितु ठाइ ॥
ਜਬਆਪਹਿਆਪਿਅਪਨੀਜੋਤਿਧਰੈ॥
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜੋਤਿ ਜਗਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ,
When He held His Own Light unto Himself,
जब आपहि आपि अपनी जोति धरै ॥
ਤਬਕਵਨਨਿਡਰੁਕਵਨਕਤਡਰੈ॥
ਤਦੋਂ ਕੌਣ ਨਿਡਰ ਸੀ ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ?
then who was fearless, and who was afraid?
तब कवन निडरु कवन कत डरै ॥
ਆਪਨਚਲਿਤਆਪਿਕਰਨੈਹਾਰ॥
ਆਪਣੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ,
He Himself is the Performer in His own plays;
आपन चलित आपि करनैहार ॥
ਨਾਨਕਠਾਕੁਰਅਗਮਅਪਾਰ॥੨॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅਗਮ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ॥੨॥
O Nanak, the Lord Master is Unfathomable and Infinite. ||2||
नानक ठाकुर अगम अपार ॥२॥
ਅਬਿਨਾਸੀਸੁਖਆਪਨਆਸਨ॥
ਜਦੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪਣੀ ਮੌਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਬੈਠਾ ਸੀ,
When the Immortal Lord was seated at ease,
अबिनासी सुख आपन आसन ॥
ਤਹਜਨਮਮਰਨਕਹੁਕਹਾਬਿਨਾਸਨ॥
ਤਦੋਂ ਦੱਸੋ, ਜੰਮਣਾ ਮਰਨਾ ਤੇ ਮੌਤ ਕਿਥੇ ਸਨ?
then where was birth, death and dissolution?
तह जनम मरन कहु कहा बिनासन ॥
ਜਬਪੂਰਨਕਰਤਾਪ੍ਰਭੁਸੋਇ॥
ਜਦੋਂ ਕਰਤਾਰ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only God, the Perfect Creator,
जब पूरन करता प्रभु सोइ ॥
ਤਬਜਮਕੀਤ੍ਰਾਸਕਹਹੁਕਿਸੁਹੋਇ॥
ਤਦੋਂ ਦੱਸੋ, ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ?
then who was afraid of death?
तब जम की त्रास कहहु किसु होइ ॥
ਜਬਅਬਿਗਤਅਗੋਚਰਪ੍ਰਭਏਕਾ॥
ਜਦੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਅਗੋਚਰ ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the One Lord, unmanifest and incomprehensible,
जब अबिगत अगोचर प्रभ एका ॥
ਤਬਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤਕਿਸੁਪੂਛਤਲੇਖਾ॥
ਤਦੋਂ ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੇਖਾ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਸਨ?
then who was called to account by the recording scribes of the conscious and the subconscious?
तब चित्र गुपत किसु पूछत लेखा ॥
ਜਬਨਾਥਨਿਰੰਜਨਅਗੋਚਰਅਗਾਧੇ॥
ਜਦੋਂ ਮਾਲਕ ਮਾਇਆ-ਰਹਿਤ ਅਥਾਹ ਅਗੋਚਰ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the Immaculate, Incomprehensible, Unfathomable Master,
जब नाथ निरंजन अगोचर अगाधे ॥
ਤਬਕਉਨਛੁਟੇਕਉਨਬੰਧਨਬਾਧੇ॥
ਤਦੋਂ ਕੌਣ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਨ ਤੇ ਕੌਣ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ?
then who was emancipated, and who was held in bondage?
तब कउन छुटे कउन बंधन बाधे ॥
ਆਪਨਆਪਆਪਹੀਅਚਰਜਾ॥
ਉਹ ਅਚਰਜ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ।
He Himself, in and of Himself, is the most wonderful.
आपन आप आप ही अचरजा ॥
ਨਾਨਕਆਪਨਰੂਪਆਪਹੀਉਪਰਜਾ॥੩॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਆਪਣਾ ਆਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ॥੩॥
O Nanak, He Himself created His Own Form. ||3||
नानक आपन रूप आप ही उपरजा ॥३॥
ਜਹਨਿਰਮਲਪੁਰਖੁਪੁਰਖਪਤਿਹੋਤਾ॥
ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the Immaculate Being, the Lord of beings,
जह निरमल पुरखु पुरख पति होता ॥
ਤਹਬਿਨੁਮੈਲੁਕਹਹੁਕਿਆਧੋਤਾ॥
ਓਥੇ ਉਹ ਮੈਲ-ਰਹਿਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਹੜੀ ਮੈਲ ਧੋਣੀ ਸੀ?
there was no filth, so what was there to be washed clean?
तह बिनु मैलु कहहु किआ धोता ॥
ਜਹਨਿਰੰਜਨਨਿਰੰਕਾਰਨਿਰਬਾਨ॥
ਜਿਥੇ ਮਾਇਆ-ਰਹਿਤ, ਆਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ-ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the Pure, Formless Lord in Nirvaanaa,
जह निरंजन निरंकार निरबान ॥
ਤਹਕਉਨਕਉਮਾਨਕਉਨਅਭਿਮਾਨ॥
ਉਥੇ ਮਾਣ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਸੀ?
then who was honored, and who was dishonored?
तह कउन कउ मान कउन अभिमान ॥
ਜਹਸਰੂਪਕੇਵਲਜਗਦੀਸ॥
ਜਿਥੇ ਕੇਵਲ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੀ ਹਸਤੀ ਸੀ,
When there was only the Form of the Lord of the Universe,
जह सरूप केवल जगदीस ॥
ਤਹਛਲਛਿਦ੍ਰਲਗਤਕਹੁਕੀਸ॥
ਓਥੇ ਦੱਸੋ, ਛਲ ਤੇ ਐਬ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਸਨ?
then who was tainted by fraud and sin?
तह छल छिद्र लगत कहु कीस ॥
ਜਹਜੋਤਿਸਰੂਪੀਜੋਤਿਸੰਗਿਸਮਾਵੈ॥
ਜਦੋਂ ਜੋਤਿ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ,
When the Embodiment of Light was immersed in His Own Light,
जह जोति सरूपी जोति संगि समावै ॥
ਤਹਕਿਸਹਿਭੂਖਕਵਨੁਤ੍ਰਿਪਤਾਵੈ॥
ਤਦੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ (ਮਾਇਆ ਦੀ) ਭੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕੌਣ ਰੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?
then who was hungry, and who was satisfied?
तह किसहि भूख कवनु त्रिपतावै ॥
ਕਰਨਕਰਾਵਨਕਰਨੈਹਾਰੁ॥
ਕਰਤਾਰ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
He is the Cause of causes, the Creator Lord.
करन करावन करनैहारु ॥
ਨਾਨਕਕਰਤੇਕਾਨਾਹਿਸੁਮਾਰੁ॥੪॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਕਰਤਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ॥੪॥
O Nanak, the Creator is beyond calculation. ||4||
नानक करते का नाहि सुमारु ॥४॥
ਜਬਅਪਨੀਸੋਭਾਆਪਨਸੰਗਿਬਨਾਈ॥
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਸੀ (ਭਾਵ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ)
When His Glory was contained within Himself,
जब अपनी सोभा आपन संगि बनाई ॥
ਤਬਕਵਨਮਾਇਬਾਪਮਿਤ੍ਰਸੁਤਭਾਈ॥
ਤਦੋਂ ਕੌਣ ਮਾਂ, ਪਿਉ, ਮਿਤ੍ਰ, ਪੁਤ੍ਰ ਜਾਂ ਭਰਾ ਸੀ?
then who was mother, father, friend, child or sibling?
तब कवन माइ बाप मित्र सुत भाई ॥
ਜਹਸਰਬਕਲਾਆਪਹਿਪਰਬੀਨ॥
ਜਦੋਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚ ਸਿਆਣਾ ਸੀ,
When all power and wisdom was latent within Him,
जह सरब कला आपहि परबीन ॥
ਤਹਬੇਦਕਤੇਬਕਹਾਕੋਊਚੀਨ॥
ਤਦੋਂ ਕਿਥੇ ਕੋਈ ਵੇਦ (ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ) ਤੇ ਕਤੇਬਾਂ (ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ) ਵਿਚਾਰਦਾ ਸੀ?
then where were the Vedas and the scriptures, and who was there to read them?
तह बेद कतेब कहा कोऊ चीन ॥
ਜਬਆਪਨਆਪੁਆਪਿਉਰਿਧਾਰੈ॥
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ,
When He kept Himself, All-in-all, unto His Own Heart,
जब आपन आपु आपि उरि धारै ॥
ਤਉਸਗਨਅਪਸਗਨਕਹਾਬੀਚਾਰੈ॥
ਤਦੋਂ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਸਗਨ ਕੌਣ ਸੋਚਦਾ ਸੀ?
then who considered omens to be good or bad?
तउ सगन अपसगन कहा बीचारै ॥
ਜਹਆਪਨਊਚਆਪਨਆਪਿਨੇਰਾ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਨੀਵਾਂ ਸੀ,
When He Himself was lofty, and He Himself was near at hand,
जह आपन ऊच आपन आपि नेरा ॥
ਤਹਕਉਨੁਠਾਕੁਰੁਕਉਨੁਕਹੀਐਚੇਰਾ॥
ਦੱਸੋ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਸੀ ਤੇ ਸੇਵਕ ਕੌਣ ਸੀ?
then who was called master, and who was called disciple?
तह कउनु ठाकुरु कउनु कहीऐ चेरा ॥
ਬਿਸਮਨਬਿਸਮਰਹੇਬਿਸਮਾਦ॥
ਜੀਵ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਭਾਲਦੇ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਅਚਰਜ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
We are wonder-struck at the wondrous wonder of the Lord.
बिसमन बिसम रहे बिसमाद ॥
ਨਾਨਕਅਪਨੀਗਤਿਜਾਨਹੁਆਪਿ॥੫॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਤੇ ਆਖ-ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!) ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਗਤਿ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ॥੫॥
O Nanak, He alone knows His own state. ||5||
नानक अपनी गति जानहु आपि ॥५॥
ਜਹਅਛਲਅਛੇਦਅਭੇਦਸਮਾਇਆ॥
ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਅਛੱਲ ਅਬਿਨਾਸੀ ਤੇ ਅਭੇਦ ਪ੍ਰਭੂ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ) ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,
When the Undeceivable, Impenetrable, Inscrutable One was self-absorbed,
जह अछल अछेद अभेद समाइआ ॥
ਊਹਾਕਿਸਹਿਬਿਆਪਤਮਾਇਆ॥
ਓਥੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਪੋਹ ਸਕਦੀ ਹੈ?
then who was swayed by Maya?
ऊहा किसहि बिआपत माइआ ॥
ਆਪਸਕਉਆਪਹਿਆਦੇਸੁ॥
(ਤਦੋਂ) ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
When He paid homage to Himself,
आपस कउ आपहि आदेसु ॥
ਤਿਹੁਗੁਣਕਾਨਾਹੀਪਰਵੇਸੁ॥
(ਮਾਇਆ ਦੇ) ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ (ਉਸ ਉਤੇ) ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
then the three qualities were not prevailing.
तिहु गुण का नाही परवेसु ॥
ਜਹਏਕਹਿਏਕਏਕਭਗਵੰਤਾ॥
ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕੇਵਲ ਇਕ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When there was only the One, the One and Only Lord God,
जह एकहि एक एक भगवंता ॥
ਤਹਕਉਨੁਅਚਿੰਤੁਕਿਸੁਲਾਗੈਚਿੰਤਾ॥
ਤਦੋਂ ਕੌਣ ਬੇ-ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
then who was not anxious, and who felt anxiety?
तह कउनु अचिंतु किसु लागै चिंता ॥
ਜਹਆਪਨਆਪੁਆਪਿਪਤੀਆਰਾ॥
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸੀ,
When He Himself was satisfied with Himself,
जह आपन आपु आपि पतीआरा ॥
ਤਹਕਉਨੁਕਥੈਕਉਨੁਸੁਨਨੈਹਾਰਾ॥
ਤਦੋਂ ਕੌਣ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੌਣ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ?
then who spoke and who listened?
तह कउनु कथै कउनु सुननैहारा ॥
ਬਹੁਬੇਅੰਤਊਚਤੇਊਚਾ॥
ਪ੍ਰਭੂ ਬੜਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ,
He is vast and infinite, the highest of the high.
बहु बेअंत ऊच ते ऊचा ॥
ਨਾਨਕਆਪਸਕਉਆਪਹਿਪਹੂਚਾ॥੬॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਤਕ ਆਪ ਹੀ ਅੱਪੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ॥੬॥
O Nanak, He alone can reach Himself. ||6||
नानक आपस कउ आपहि पहूचा ॥६॥
ਜਹਆਪਿਰਚਿਓਪਰਪੰਚੁਅਕਾਰੁ॥
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਜਗਤ ਦੀ ਖੇਡ ਰਚ ਦਿੱਤੀ,
When He Himself fashioned the visible world of the creation,
जह आपि रचिओ परपंचु अकारु ॥
ਤਿਹੁਗੁਣਮਹਿਕੀਨੋਬਿਸਥਾਰੁ॥
ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਿਲਾਰਾ ਖਲੇਰ ਦਿੱਤਾ।
he made the world subject to the three dispositions.
तिहु गुण महि कीनो बिसथारु ॥
ਪਾਪੁਪੁੰਨੁਤਹਭਈਕਹਾਵਤ॥
ਤਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਚੱਲ ਪਈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਪ ਹੈ ਇਹ ਪੁੰਨ ਹੈ,
Sin and virtue then began to be spoken of.
पापु पुंनु तह भई कहावत ॥