ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
The Lord is One and He can be attained through the grace of the true Guru.
ਅਥ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ੍ਯਤੇ ॥
Now the Granth (Book) entitled ‘BACHITTAR NATAK’ is composed.
ਸ੍ਰੀ ਮੁਖਵਾਕ ਪਾਤਸਾਹੀ ੧੦ ॥
From the Holy Mouth of the Tenth King (Guru)
ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥
BY THY GRACE. DOHRA
ਨਮਸਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਖੜਗ ਕੋ ਕਰੌ ਸੁ ਹਿਤੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥
I salute the Glorious SWORD with all my heart’s affection.
ਪੂਰਨ ਕਰੌ ਗਿਰੰਥ ਇਹੁ ਤੁਮ ਮੁਹਿ ਕਰਹੁ ਸਹਾਇ ॥੧॥
I shall complete this Granth only if Thou Helpest me. I.
ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ॥
The Eulogy of the Revered Death (KAL).
ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥
TRIBHANGI STANZA
ਖਗ ਖੰਡ ਬਿਹੰਡੰ ਖਲਦਲ ਖੰਡੰ ਅਤਿ ਰਣ ਮੰਡੰ ਬਰਬੰਡੰ ॥
The sword chops well, chops the forces of fools and this mighty one bedecks and glorifies the battlefield.
ਭੁਜ ਦੰਡ ਅਖੰਡੰ ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡੰ ਜੋਤਿ ਅਮੰਡੰ ਭਾਨੁ ਪ੍ਰਭੰ ॥
It is the unbreakable staff of the arm, it has the powerful luster and its light even bedims the radiance of the sum.
ਸੁਖ ਸੰਤਾ ਕਰਣੰ ਦੁਰਮਤਿ ਦਰਣੰ ਕਿਲਬਿਖ ਹਰਣੰ ਅਸਿ ਸਰਣੰ ॥
It brings happiness to the saints, mashing the vicious ones, it is the destroyer of sins and I and under its refuge.
ਜੈ ਜੈ ਜਗ ਕਾਰਣ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਬਾਰਣ ਮਮ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰਣ ਜੈ ਤੇਗੰ ॥੨॥
Hail, hail to the cause of the world, saviour of the universe, it is my preserver, I hail its victory. 2.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਸਦਾ ਏਕ ਜੋਤ੍ਯੰ ਅਜੂਨੀ ਸਰੂਪੰ ॥
He, who is ever light-incarnate and birthless entity,
ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਵੰ ਮਹਾ ਭੂਪ ਭੂਪੰ ॥
Who is the god of chief gods, the king of chief kings
ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਿਰੂਪੰ ਨ੍ਰਿਬਾਣੰ ॥
Who is Formless, Eternal, Amorphous and Ultimate Bliss
ਕਲੰ ਕਾਰਣੇਯੰ ਨਮੋ ਖੜਗਪਾਣੰ ॥੩॥
Who is the Cause of all the Powers, I salute the wielder of the Sword. 3
ਨਿਰੰਕਾਰ ਨ੍ਰਿਬਿਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਿਰਾਲੰ ॥
He is Formless, Flawless, eternal and Non-aligned
ਨ ਬ੍ਰਿਧੰ ਬਿਸੇਖੰ ਨ ਤਰੁਨੰ ਨ ਬਾਲੰ ॥
He is neither distinctively old, nor young nor immature;
ਨ ਰੰਕੰ ਨ ਰਾਯੰ ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ॥
He is neither poor nor rich; He is Formless and Markless
ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰਾਗੰ ਅਪਾਰੰ ਅਭੇਖੰ ॥੪॥
He is Colourless, Non-attached, Limitless and Guiseless. 4;
ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰਾਗੰ ॥
He is Formless, Signless, Colourless and Non-attached;
ਨ ਨਾਮੰ ਨ ਠਾਮੰ ਮਹਾ ਜੋਤਿ ਜਾਗੰ ॥
He is Nameless, Placeless; and a Radiating Great Effulgence
ਨ ਦ੍ਵੈਖੰ ਨ ਭੇਖੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਿਤ੍ਯੰ ॥
He is Blemishless, Guiseless, Formless and Eternal
ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਸੁ ਪਰਮੰ ਪਵਿਤ੍ਯੰ ॥੫॥
He is a Superb Practising Yogi and a Supremely Holy Entity. 5
ਅਜੇਯੰ ਅਭੇਯੰ ਅਨਾਮੰ ਅਠਾਮੰ ॥
He is unconquerable, Indistinguishable, Nameless and Placeless
ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ਮਹਾ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ॥
He is a Superb Practicing Yogi, He is the Supreme Ravisher
ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ਅਨੀਲੰ ਅਨਾਦੰ ॥
He is Accountless, Garbless, Stainless and without Beginning
ਪਰੇਯੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਸਦਾ ਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ ॥੬॥
He is in the Yond, Immaculate and ever without Contention. 6
ਸੁਆਦੰ ਅਨਾਦੰ ਅਨੀਲੰ ਅਨੰਤੰ ॥
He is the Primal, Orignless, Stainless and Endless
ਅਦ੍ਵੈਖੰ ਅਭੇਖੰ ਮਹੇਸੰ ਮਹੰਤੰ ॥
He is Blemishless, Guiseless, Master of the earth and the destroyer of Pride
ਨ ਰੋਖੰ ਨ ਸੋਖੰ ਨ ਦ੍ਰੋਹੰ ਨ ਮੋਹੰ ॥
He is Ireless, Ever fresh, Deceitless and Non-attached
ਨ ਕਾਮੰ ਨ ਕ੍ਰੋਧੰ ਅਜੋਨੀ ਅਜੋਹੰ ॥੭॥
He is Lustless, Angerless, Birthless and Sightless. 7
ਪਰੇਯੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪੁਨੀਤੰ ਪੁਰਾਣੰ ॥
He is in the Yond, Immaculate, Most Holy and Ancient
ਅਜੇਯੰ ਅਭੇਯੰ ਭਵਿਖ੍ਯੰ ਭਵਾਣੰ ॥
He is Unconquerable, Indistinguishable, Will be in future and is always Present
ਨ ਰੋਗੰ ਨ ਸੋਗੰ ਸੁ ਨਿਤ੍ਯੰ ਨਵੀਨੰ ॥
He is without ailment and sorrow and is ever new
ਅਜਾਯੰ ਸਹਾਯੰ ਪਰਮੰ ਪ੍ਰਬੀਨੰ ॥੮॥
He is Birthless, He is the Supporter and is Supremely dexterous. 8
ਸੁ ਭੂਤੰ ਭਵਿਖ੍ਯੰ ਭਵਾਨੰ ਭਵੇਯੰ ॥
He Pervades in the Past, Future and Present
ਨਮੋ ਨ੍ਰਿਬਕਾਰੰ ਨਮੋ ਨ੍ਰਿਜੁਰੇਯੰ ॥
I Salute Him, Who is without vices and without ailments
ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਨਮੋ ਰਾਜ ਰਾਜੰ ॥
I Salute Him, Who is the god of gods and king of kings
ਨਿਰਾਲੰਬ ਨਿਤ੍ਯੰ ਸੁ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜੰ ॥੯॥
He is Supportless, Eternal and Greatest of Emperors. 9
ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ਅਭੂਤੰ ਅਦ੍ਵੈਖੰ ॥
He is Accountless, Guiseless, Elementless and Blemishless
ਨ ਰਾਗੰ ਨ ਰੰਗੰ ਨ ਰੂਪੰ ਨ ਰੇਖੰ ॥
He is without attachment, colour, form and mark
ਮਹਾ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਮਹਾ ਜੋਗ ਜੋਗੰ ॥
He is the Greatest of gods and the Supreme Yogi
ਮਹਾ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ਮਹਾ ਭੋਗ ਭੋਗੰ ॥੧੦॥
He is the Greatest of the rapturous and the greatest of the Ravishing. 10
ਕਹੂੰ ਰਾਜਸੰ ਤਾਮਸੰ ਸਾਤਕੇਯੰ ॥
Somewhere He bears the quality of rajas (activity), somewhere tamas (morbidity) and somewhere sattva (rhythm)
ਕਹੂੰ ਨਾਰਿ ਕੋ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਨਰੇਯੰ ॥
Somewhere He takes the form of a woman and somewhere man
ਕਹੂੰ ਦੇਵੀਯੰ ਦੇਵਤੰ ਦਈਤ ਰੂਪੰ ॥
Somewhere He manifests Himself as a goddess, god and demon
ਕਹੂੰ ਰੂਪੰ ਅਨੇਕ ਧਾਰੇ ਅਨੂਪੰ ॥੧੧॥
Somewhere He appears in several unique forms. 11
ਕਹੂੰ ਫੂਲ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੇ ਰਾਜ ਫੂਲੇ ॥
Somewhere He, taking the form of a flower, is rightly puffed up
ਕਹੂੰ ਭਵਰ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਭੂਲੇ ॥
Somewhere becoming a black bee, seems inebriated (for the flower)
ਕਹੂੰ ਪਵਨ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਬਹੇ ਬੇਗਿ ਐਸੇ ॥
Somewhere becoming the wind, moves with such speed,
ਕਹੇ ਮੋ ਨ ਆਵੇ ਕਥੌ ਤਾਹਿ ਕੈਸੇ ॥੧੨॥
Which is indescribable, how can I elucidate it?. 12
ਕਹੂੰ ਨਾਦ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਬਾਜੇ ॥
Somewhere He become a musical instrument, which is played appropriately
ਕਹੂੰ ਪਾਰਧੀ ਹ੍ਵੈ ਧਰੇ ਬਾਨ ਰਾਜੇ ॥
Somewhere He becomes a hunter who looks glorious with His arrow (in His bow)
ਕਹੂੰ ਮ੍ਰਿਗ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮੋਹੇ ॥
Somewhere He becomes a deer and allures exquisitely
ਕਹੂੰ ਕਾਮਕੀ ਜਿਉ ਧਰੇ ਰੂਪ ਸੋਹੇ ॥੧੩॥
Somewhere He manifests Himself as Cupid’s wife, with impressive beauty. 13
ਨਹੀ ਜਾਨਿ ਜਾਈ ਕਛੂ ਰੂਪ ਰੇਖੰ ॥
His Form and Mark cannot be comprehended
ਕਹਾ ਬਾਸ ਤਾ ਕੋ ਫਿਰੈ ਕਉਨ ਭੇਖੰ ॥
Where doth He live and what guise doth He adopt?
ਕਹਾ ਨਾਮ ਤਾ ਕੋ ਕਹਾ ਕੈ ਕਹਾਵੈ ॥
What is His Name and how he is called?
ਕਹਾ ਮੈ ਬਖਾਨੋ ਕਹੇ ਮੋ ਨ ਆਵੈ ॥੧੪॥
How can I describle? He is Indescribable. 14
ਨ ਤਾ ਕੋ ਕੋਈ ਤਾਤ ਮਾਤੰ ਨ ਭਾਯੰ ॥
He hath no father, mother and brother
ਨ ਪੁਤ੍ਰੰ ਨ ਪੌਤ੍ਰੰ ਨ ਦਾਯਾ ਨ ਦਾਯੰ ॥
He hath no son, no grandson and no male and female nurses
ਨ ਨੇਹੰ ਨ ਗੇਹੰ ਨ ਸੈਨੰ ਨ ਸਾਥੰ ॥
He hath no attachment, no home, no army and no companion
ਮਹਾ ਰਾਜ ਰਾਜੰ ਮਹਾ ਨਾਥ ਨਾਥੰ ॥੧੫॥
He is the Great King of kings and Great Lord of lords. 15
ਪਰਮੰ ਪੁਰਾਨੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪਰੇਯੰ ॥
He is Supreme, Ancient, Immaculate and in the Yond
ਅਨਾਦੰ ਅਨੀਲੰ ਅਸੰਭੰ ਅਜੇਯੰ ॥
He is beginningless Stainless, Non-existent and Unconquerable
ਅਭੇਦੰ ਅਛੇਦੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ਪ੍ਰਮਾਥੰ ॥
He is Indistinguishable, Indestructible, Holy and Paramount
ਮਹਾ ਦੀਨ ਦੀਨੰ ਮਹਾ ਨਾਥ ਨਾਥੰ ॥੧੬॥
He is the Most Humble of the meek and Great Lord of lords. 16
ਅਦਾਗੰ ਅਦਗੰ ਅਲੇਖੰ ਅਭੇਖੰ ॥
He is Stainless, Imperishable, Accountless and Guiseless
ਅਨੰਤੰ ਅਨੀਲੰ ਅਰੂਪੰ ਅਦ੍ਵੈਖੰ ॥
He is Limitless, Blemishless, Formless and Maliceless
ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੇਜੰ ਮਹਾ ਜ੍ਵਾਲ ਜ੍ਵਾਲੰ ॥
He is the Most Effulgent of all lights and Supreme Conflagration of all fires
ਮਹਾ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰੰ ਮਹਾ ਕਾਲ ਕਾਲੰ ॥੧੭॥
He is the Supreme Spell of all incantations and Supreme embodiment of Death over all such powers. 17
ਕਰੰ ਬਾਮ ਚਾਪਿਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਰਾਲੰ ॥
He holds the bow in His left hand and the terrible sword (in the right)
ਮਹਾ ਤੇਜ ਤੇਜੰ ਬਿਰਾਜੈ ਬਿਸਾਲੰ ॥
He is the Supreme Effulgence of all lights and sits in His Great Glory
ਮਹਾ ਦਾੜ ਦਾੜੰ ਸੁ ਸੋਹੰ ਅਪਾਰੰ ॥
He, of Infinite Splendour, is the masher of of the boar-incarnation with great grinder tooth
ਜਿਨੈ ਚਰਬੀਯੰ ਜੀਵ ਜਗ੍ਯੰ ਹਜਾਰੰ ॥੧੮॥
He crushed and devoured thousands of the creatures of the world. 18
ਡਮਾ ਡੰਡ ਡਉਰੂ ਸਿਤਾਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ॥
The tabor (in the hand of Great Death (KAL) resounds and the black and white canopy swings
ਹਾਹਾ ਹੂਹ ਹਾਸੰ ਝਮਾ ਝਮ ਅਤ੍ਰੰ ॥
Loud laughter emanates from his mouth and the weapons (in his hands) glisten
ਮਹਾ ਘੋਰ ਸਬਦੰ ਬਜੇ ਸੰਖ ਐਸੰ ॥
His conch produces such a terrible sound
ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੇ ਕਾਲ ਕੀ ਜ੍ਵਾਲ ਜੈਸੰ ॥੧੯॥
That appears like the blazing fire of the Death on doomsday. 19
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਘਣੰ ਘੰਟ ਬਾਜੰ ॥
Many gongs resound and hearing their sound,!
ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਾਜੰ ॥
The clouds feel ashamed!
ਭਯੋ ਸਦ ਏਵੰ ॥
Such a sound is produced that it appears!
ਹੜਿਯੋ ਨੀਰ ਧੇਵੰ ॥੨੦॥
Like the sound of the surging waves of the sea! 20
ਘੁਰੰ ਘੁੰਘਰੇਯੰ ॥
The small bells of the feet jingle,!
ਧੁਣੰ ਨੇਵਰੇਯੰ ॥
And the anklets rattle!
ਮਹਾ ਨਾਦ ਨਾਦੰ ॥
Such sounds are peaceful sounds !
ਸੁਰੰ ਨਿਰ ਬਿਖਾਦੰ ॥੨੧॥
Against the great resounding (of gongs)! 21
ਸਿਰੰ ਮਾਲ ਰਾਜੰ ॥
The rosary of heads glorified his neck, !
ਲਖੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਜੰ ॥
Seeing which the god Shiva feels abashed!
ਸੁਭੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੍ਰੰ ॥
Such a beautiful image appears magnificent !
ਪਰਮੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ॥੨੨॥
And it is greatly holy! 22
ਮਹਾ ਗਰਜ ਗਰਜੰ ॥
He produces the very loud roar, !
ਸੁਣੇ ਦੂਤ ਲਰਜੰ ॥
Hearing which the messengers (of Yama) tremble!
ਸ੍ਰਵੰ ਸ੍ਰੋਣ ਸੋਹੰ ॥
The blood oozes (from his rosary of skulls) glorifying his neck !
ਮਹਾ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥੨੩॥
And it is fascinating his great honour! 23
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA!
ਸ੍ਰਿਜੇ ਸੇਤਜੰ ਜੇਰਜੰ ਉਤਭੁਜੇਵੰ ॥
Thou hast created the Svetaja, Jeraju and Uddahhujja division of creation. !
ਰਚੇ ਅੰਡਜੰ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਏਵੰ ॥
Like this Thou hast created the Andaja division and also the regions and universes!
ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾਯੰ ਜਿਮੀ ਆਸਮਾਣੰ ॥
Thou hast also created the directions, the indivcations, the earth and the sky. !
ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਕਥ੍ਯੰ ਕੁਰਾਣੰ ਪੁਰਾਣੰ ॥੨੪॥
Thou hast also related the four Vedas, the Quran and the Puranas! 24
ਰਚੇ ਰੈਣ ਦਿਵਸੰ ਥਪੇ ਸੂਰ ਚੰਦ੍ਰੰ ॥
Thou hast created night and day and established the sun and moon. !
ਠਟੇ ਦਈਵ ਦਾਨੋ ਰਚੇ ਬੀਰ ਬਿੰਦ੍ਰੰ ॥
Thou hast created gods and demons of the mighty Death hath subdued all!
ਕਰੀ ਲੋਹ ਕਲਮੰ ਲਿਖ੍ਯੋ ਲੇਖ ਮਾਥੰ ॥
Thou hast created the pen to write on the tablet and hast recorded the writ on the forehead. !
ਸਬੈ ਜੇਰ ਕੀਨੇ ਬਲੀ ਕਾਲ ਹਾਥੰ ॥੨੫॥
The hand of the mighty Death hath subdued all! 25
ਕਈ ਮੇਟਿ ਡਾਰੇ ਉਸਾਰੇ ਬਨਾਏ ॥
He hath effaced many and then made (created) others.!
ਉਪਾਰੇ ਗੜੇ ਫੇਰਿ ਮੇਟੇ ਉਪਾਏ ॥
He destroys the created ones and then creates after effacing!
ਕ੍ਰਿਆ ਕਾਲ ਜੂ ਕੀ ਕਿਨੂ ਨ ਪਛਾਨੀ ॥
None could comprehend the working of Death (KAL).!
ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹੈ ਹੈ ਘਨਿਯੋ ਪੈ ਬਿਹਾਨੀ ॥੨੬॥
Many have experienced it and many will experience it! 26
ਕਿਤੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਸੇ ਕੀਟ ਕੋਟੈ ਬਨਾਏ ॥
Somewhere He hath created millions of the servants like Krishna.!
ਕਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਮੇਟਿ ਡਾਰੇ ਉਪਾਏ ॥
Somewhere He hath effaced and then created (many) like Rama!
ਮਹਾਦੀਨ ਕੇਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਾਝਿ ਹੂਏ ॥
Many Muhammads had been on the earth. !
ਸਮੈ ਆਪਨੀ ਆਪਨੀ ਅੰਤਿ ਮੂਏ ॥੨੭॥
They were born and then died in their own times! 27
ਜਿਤੇ ਅਉਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਹੋਇ ਬੀਤੇ ॥
All the Prophets and saints of the past were conquered by Death (KAL),!
ਤਿਤ੍ਯੋ ਕਾਲ ਜੀਤਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥
But none could conquer it (him)!
ਜਿਤੇ ਰਾਮ ਸੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹੁਇ ਬਿਸਨੁ ਆਏ ॥
All the incarnations of Vishnu like Rama and Krishan were destroyed by KAL,!
ਤਿਤ੍ਯੋ ਕਾਲ ਖਾਪਿਓ ਨ ਤੇ ਕਾਲ ਘਾਏ ॥੨੮॥
But they could not destroy him! 28
ਜਿਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਚੰਦ੍ਰ ਸੇ ਹੋਤ ਆਏ ॥
All the indras and Chandras (moons) who came into being were destroyed by KAL,!
ਤਿਤ੍ਯੋ ਕਾਲ ਖਾਪਾ ਨ ਤੇ ਕਾਲਿ ਘਾਏ ॥
But they could not destroy him!
ਜਿਤੇ ਅਉਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਗਉਸ ਹ੍ਵੈ ਹੈਂ ॥
All those Prophets, saints and hermits, who came into being,!
ਸਭੈ ਕਾਲ ਕੇ ਅੰਤ ਦਾੜਾ ਤਲੈ ਹੈ ॥੨੯॥
Were all ultimately crushed under the grinder tooth of KAL! 29
ਜਿਤੇ ਮਾਨਧਾਤਾਦਿ ਰਾਜਾ ਸੁਹਾਏ ॥
All the glorious kings like Mandhata were all bound down !
ਸਭੈ ਬਾਧਿ ਕੈ ਕਾਲ ਜੇਲੈ ਚਲਾਏ ॥
And thrown in the noose of KAL!
ਜਿਨੈ ਨਾਮ ਤਾ ਕੋ ਉਚਾਰੋ ਉਬਾਰੇ ॥
Those who have remembered the Name of the Lord, have been saved, !
ਬਿਨਾ ਸਾਮ ਤਾ ਕੀ ਲਖੇ ਕੋਟਿ ਮਾਰੇ ॥੩੦॥
Without coming under His refuge, millions are considered as having been killed by KAL! 30
ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA BY THY GRACE
ਚਮਕਹਿ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥
The sword of KAL glistens
ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥
Which is Non-elemental and terrible.
ਧੁਣੰ ਨੇਵਰਾਣੰ ॥
While moving his anklets rattle
ਘੁਰੰ ਘੁੰਘ੍ਰਯਾਣੰ ॥੩੧॥
And the small bells jingle.31.
ਚਤੁਰ ਬਾਹ ਚਾਰੰ ॥
He hath four winsome arms and on his head
ਨਿਜੂਟੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥
His long hair have been bound in a lovely knot.
ਗਦਾ ਪਾਸ ਸੋਹੰ ॥
The mace with him appears splendid
ਜਮੰ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥੩੨॥
Which fascinate the honour of Yama.32.
ਸੁਭੰ ਜੀਭ ਜੁਆਲੰ ॥
His tongue red like fire seems magnificent
ਸੁ ਦਾੜਾ ਕਰਾਲੰ ॥
And his grinder teeth are very frightening.
ਬਜੀ ਬੰਬ ਸੰਖੰ ॥
His conches and drums resound
ਉਠੇ ਨਾਦੰ ਬੰਖੰ ॥੩੩॥
Like the thundering sound of the sea. 33.
ਸੁਭੰ ਰੂਪ ਸਿਆਮੰ ॥
His dark form looks elegant
ਮਹਾ ਸੋਭ ਧਾਮੰ ॥
And is the abode of Great Glory.
ਛਬੇ ਚਾਰੁ ਚਿੰਤ੍ਰੰ ॥
On his face there are lovely delineations
ਪਰੇਅੰ ਪਵਿਤ੍ਰੰ ॥੩੪॥
Which are superbly holy. 34.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ਸੁ ਸੁਭ੍ਰੰ ਬਿਰਾਜੰ ॥
On his head there swings the beautiful lustrous and white canopy
ਲਖੇ ਛੈਲ ਛਾਇਆ ਕਰੇ ਤੇਜ ਲਾਜੰ ॥
Seeing whose shadow and considering it winsome , the light feels abashed.
ਬਿਸਾਲ ਲਾਲ ਨੈਨੰ ਮਹਾਰਾਜ ਸੋਹੰ ॥
The fleshy and red eyes of the God seem magnificent
ਢਿਗੰ ਅੰਸੁਮਾਲੰ ਹਸੰ ਕੋਟਿ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥੩੫॥
Before whose light millions of suns appear irritated. 35.
ਕਹੂੰ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸੋਹੰ ॥
Somewhere He appears impressive in the semblance of a Great King
ਕਹੂੰ ਦੇਵ ਕੰਨਿਆਨਿ ਕੇ ਮਾਨ ਮੋਹੰ ॥
Somewhere He allures the minds of apsaras or the daughters of gods.
ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਹ੍ਵੈ ਕੇ ਧਰੇ ਬਾਨ ਪਾਨੰ ॥
Somewhere as a warrior He holds the bow in his hand
ਕਹੂੰ ਭੂਪ ਹ੍ਵੈ ਕੈ ਬਜਾਏ ਨਿਸਾਨੰ ॥੩੬॥
Somewhere as a king he causes the resounding of his trumpets.36.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਧਨੁਰ ਬਾਨ ਧਾਰੇ ॥
He seems bedecked beautifully
ਛਕੇ ਛੈਲ ਭਾਰੇ ॥
Wielding his bow and arrows.
ਲਏ ਖਗ ਐਸੇ ॥
He holds the sword
ਮਹਾਬੀਰ ਜੈਸੇ ॥੩੭॥
Like a great warrior. 37.
ਜੁਰੇ ਜੰਗ ਜੋਰੰ ॥
He is forcefully engaged in war
ਕਰੇ ਜੁਧ ਘੋਰੰ ॥
Fighting frightening battles.
ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਿ ਦਿਆਲੰ ॥
He is the treasure of mercy
ਸਦਾਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ॥੩੮॥
And ever kind.38.
ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ॥
He is always the same (Kinds Lord)
ਸਭੈ ਲੋਕ ਭੂਪੰ ॥
And the monarch of all.
ਅਜੇਅੰ ਅਜਾਯੰ ॥
He is Unconquerable and birthless
ਸਰਨਿਯੰ ਸਹਾਯੰ ॥੩੯॥
And helps those who come under His refuge.39.
ਤਪੈ ਖਗ ਪਾਨੰ ॥
The sword shines in His hand
ਮਹਾ ਲੋਕ ਦਾਨੰ ॥
And He is a Great Donor for the people.
ਭਵਿਖਿਅੰ ਭਵੇਅੰ ॥
I salute the Supreme KAL
ਨਮੋ ਨਿਰਜੁਰੇਅੰ ॥੪੦॥
Who is unique in the present and shall be unique in future. 40.
ਮਧੋ ਮਾਨ ਮੁੰਡੰ ॥
He is the effacer of the pride of the demon Madhu
ਸੁਭੰ ਰੁੰਡ ਝੁੰਡੰ ॥
And the destroyer of the demon Sumbh.
ਸਿਰੰ ਸੇਤ ਛਤ੍ਰੰ ॥
He hath white canopy over His head
ਲਸੰ ਹਾਥ ਅਤ੍ਰੰ ॥੪੧॥
And the weapons glisten in His hands.41.
ਸੁਣੇ ਨਾਦ ਭਾਰੀ ॥
Hearing His loud voice
ਤ੍ਰਸੈ ਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥
The great monarchs are frightened.
ਦਿਸਾ ਬਸਤ੍ਰ ਰਾਜੰ ॥
He wears elegantly the garments of directions
ਸੁਣੇ ਦੋਖ ਭਾਜੰ ॥੪੨॥
And listening to His voice the sorrows run away. 42.
ਸੁਣੇ ਗਦ ਸਦੰ ॥
Hearing His call
ਅਨੰਤੰ ਬੇਹਦੰ ॥
The infinite happiness is attained.
ਘਟਾ ਜਾਣੁ ਸਿਆਮੰ ॥
He is Shyam in the form of clouds
ਦੁਤੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ॥੪੩॥
And appears beautiful and impressive.43.
ਚਤੁਰ ਬਾਹ ਚਾਰੰ ॥
He hath four beautiful arms
ਕਰੀਟੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥
And is wearing crown on the head.
ਗਦਾ ਸੰਖ ਚਕ੍ਰੰ ॥
The mace conch and disc glisten
ਦਿਪੈ ਕ੍ਰੂਰ ਬਕ੍ਰੰ ॥੪੪॥
And seem frightful and resplendent. 44.
ਅਨੂਪ ਰੂਪ ਰਾਜਿਅੰ ॥
The unique beauty appears graceful
ਨਿਹਾਰ ਕਾਮ ਲਾਜਿਯੰ ॥
And on seeing it the Cupid seems ashamed.
ਅਲੋਕ ਲੋਕ ਸੋਭਿਅੰ ॥
In the worlds it has supernatural radiance
ਬਿਲੋਕ ਲੋਕ ਲੋਭਿਅੰ ॥੪੫॥
Seeting whichall the people are fascinated. 45.
ਚਮਕਿ ਚੰਦ੍ਰ ਸੀਸਿਯੰ ॥
The moon is bearning on his head
ਰਹਿਯੋ ਲਜਾਇ ਈਸਯੰ ॥
Seeing which the god Shiva feels shy.
ਸੁ ਸੋਭ ਨਾਗ ਭੂਖਣੰ ॥
The ornaments of Nagas bedeck his neck.
ਅਨੇਕ ਦੁਸਟ ਦੂਖਣੰ ॥੪੬॥
Which have the power of destruction for the tyrants. 46.
ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਪਾਣ ਧਾਰੀਯੰ ॥
He who wields the sword in his hand
ਕਰੋਰ ਪਾਪ ਟਾਰੀਯੰ ॥
He is the remover of millions of sins.
ਗਦਾ ਗ੍ਰਿਸਟ ਪਾਣਿਯੰ ॥
He hath caught hold of the big mace
ਕਮਾਣ ਬਾਣ ਤਾਣਿਯੰ ॥੪੭॥
And hath fitted the arrow in his stretched bow.47.
ਸਬਦ ਸੰਖ ਬਜਿਯੰ ॥
There is sound of the blowing conch
ਘਣੰਕਿ ਘੁੰਮਰ ਗਜਿਯੰ ॥
And jingling of many small bells.
ਸਰਨਿ ਨਾਥ ਤੋਰੀਯੰ ॥
O Lord I have come under Thy Refuge
ਉਬਾਰ ਲਾਜ ਮੋਰੀਯੰ ॥੪੮॥
Protect my honour.48.
ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਸੋਹੀਯੰ ॥
Thou appearest impressive in various forms
ਬਿਸੇਖ ਦੇਵ ਮੋਹੀਯੰ ॥
And gods and are the treasure of the Grace alone.
ਅਦੇਵ ਦੇਵ ਦੇਵਲੰ ॥
Thou art the worshipping temple of the demons
ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਕੇਵਲੰ ॥੪੯॥
And gods and are the treasure of the Grace alone . 49.
ਸੁ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਏਕਿਯੰ ॥
He remain uniform from the beginning to end
ਧਰੇ ਸਰੂਪ ਅਨੇਕਿਯੰ ॥
And hath adopted various forms.
ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਪਾਣ ਰਾਜਈ ॥
The sword appears impressive in his hand
ਬਿਲੋਕ ਪਾਪ ਭਾਜਈ ॥੫੦॥
Seeing which the sins run away.50.
ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੁ ਦੇਹਯੰ ॥
His body is bedecked with ornaments
ਤਨੋ ਮਨੋ ਕਿ ਮੋਹਿਯੰ ॥
Which allures both body and mind.
ਕਮਾਣ ਬਾਣ ਧਾਰਹੀ ॥
The arrow is fitted in the bow
ਅਨੇਕ ਸਤ੍ਰ ਟਾਰਹੀ ॥੫੧॥
Which causes many enemies to flee away.51.
ਘਮਕਿ ਘੁੰਘਰੰ ਸੁਰੰ ॥
There is the jingling sound of the small bells
ਨਵੰ ਨਨਾਦ ਨੂਪਰੰ ॥
And a new sound emanates from the anklets.
ਪ੍ਰਜੁਆਲ ਬਿਜੁਲੰ ਜੁਲੰ ॥
There is light like the blazing fire and lightning
ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਰਮ ਨਿਰਮਲੰ ॥੫੨॥
Which is highly holy and pure.52.
ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
TOTAK STANZA BY THY GRACE
ਨਵ ਨੇਵਰ ਨਾਦ ਸੁਰੰ ਨ੍ਰਿਮਲੰ ॥
Various kinds of pure tunes emanate from the anklets.
ਮੁਖ ਬਿਜੁਲ ਜੁਆਲ ਘਣੰ ਪ੍ਰਜੁਲੰ ॥
The face appears like the in blaze of lightning the dark clouds.
ਮਦਰਾ ਕਰ ਮਤ ਮਹਾ ਭਭਕੰ ॥
His gait is like that of an elephant
ਬਨ ਮੈ ਮਨੋ ਬਾਘ ਬਚਾ ਬਬਕੰ ॥੫੩॥
Intoxicated with wine. His loud thunder appears like the roar of a cub in the forest.53
ਭਵ ਭੂਤ ਭਵਿਖ ਭਵਾਨ ਭਵੰ ॥
Thou art in the world in the past
ਕਲ ਕਾਰਣ ਉਬਾਰਣ ਏਕ ਤੁਵੰ ॥
Future and present. Thou art the ONLY ONE Saviour in the Iron age.
ਸਭ ਠੌਰ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਤ ਨਯੰ ॥
Thou art ever new continuously at all places.
ਮ੍ਰਿਦ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਤੁਯੰ ਸੁਭਯੰ ॥੫੪॥
Thou appearest impressive and sweet in Thy Blissful form.54.
ਦ੍ਰਿੜ ਦਾੜ ਕਰਾਲ ਦ੍ਵੈ ਸੇਤ ਉਧੰ ॥
Thou hast two grinder teeth. Terrible white and high
ਜਿਹ ਭਾਜਤ ਦੁਸਟ ਬਿਲੋਕ ਜੁਧੰ ॥
Seeing which the tyrants run away from the battlefield.
ਮਦ ਮਤ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਕਰਾਲ ਧਰੰ ॥
Thou art inebriated holding the terrible sword in Thy hand
ਜਯ ਸਦ ਸੁਰਾਸੁਰਯੰ ਉਚਰੰ ॥੫੫॥
. Both the gods and demons sing the eulogy of His victory.55.
ਨਵ ਕਿੰਕਣ ਨੇਵਰ ਨਾਦ ਹੂੰਅੰ ॥
When the united sound of the girdle bells and the anklets emantes
ਚਲ ਚਾਲ ਸਭਾ ਚਲ ਕੰਪ ਭੂਅੰ ॥
Then all the mountains become restless like mercury and the earth trembles.
ਘਣ ਘੁੰਘਰ ਘੰਟਣ ਘੋਰ ਸੁਰੰ ॥
When the constant jingling loud sound is heard
ਚਰ ਚਾਰ ਚਰਾਚਰਯੰ ਹੁਹਰੰ ॥੫੬॥
Then all the movable and immovable objects become restless.56.
ਚਲ ਚੌਦਹੂੰ ਚਕ੍ਰਨ ਚਕ੍ਰ ਫਿਰੰ ॥
Thy weapons are used in all the fourteen worlds alongwith Thy Command the empty ones.
ਬਢਵੰ ਘਟਵੰ ਹਰੀਅੰ ਸੁਭਰੰ ॥
With which Thou causest deficiency in the augmented once and fill to the brim
ਜਗ ਜੀਵ ਜਿਤੇ ਜਲਯੰ ਥਲਯੰ ॥
All the creatures of the world on land and in water
ਅਸ ਕੋ ਜੁ ਤਵਾਇਸਿਅੰ ਮਲਯੰ ॥੫੭॥
Who is the amongst them who hath the audacity to refuse Thy Command? 57.
ਘਟ ਭਾਦਵ ਮਾਸ ਕੀ ਜਾਣ ਸੁਭੰ ॥
Just as the dark cloud seem impressive in the month of Bhadon
ਤਨ ਸਾਵਰੇ ਰਾਵਰੇਅੰ ਹੁਲਸੰ ॥
In the same manner Thy dark body hath its glow.
ਰਦ ਪੰਗਤਿ ਦਾਮਿਨੀਅੰ ਦਮੰਕੰ ॥
The chain of Thy teeth glitters like lightning
ਘਟ ਘੁੰਘਰ ਘੰਟ ਸੁਰੰ ਘਮਕੰ ॥੫੮॥
The melody of the small bells and gongs is like the thunder of the clouds. 58.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਘਟਾ ਸਾਵਣੰ ਜਾਣ ਸ੍ਯਾਮੰ ਸੁਹਾਯੰ ॥
Thy beauty appears elegant like the dark clouds of the month of Sawan
ਮਣੀ ਨੀਲ ਨਗਿਯੰ ਲਖ ਸੀਸ ਨਿਆਯੰ ॥
Comprehending Thy beautiful form the mountain of blue gems hath bent its head.
ਮਹਾ ਸੁੰਦਰ ਸ੍ਯਾਮੰ ਮਹਾ ਅਭਿਰਾਮੰ ॥
The most beautiful black colour highly fascinates the mind
ਮਹਾ ਰੂਪ ਰੂਪੰ ਮਹਾ ਕਾਮ ਕਾਮੰ ॥੫੯॥
Thou art the most beautiful of the beautiful once and the most passionate of he passionate once.59.
ਫਿਰੈ ਚਕ੍ਰ ਚਉਦਹ ਪੁਰੀਯੰ ਮਧਿਆਣੰ ॥
The Order of KAL is prevalent in all the fourteen worlds.
ਇਸੋ ਕੌਨ ਬੀਯੰ ਫਿਰੈ ਆਇਸਾਣੰ ॥
Who is the other one who hath the audacity to refuse His Order?
ਕਹੋ ਕੁੰਟ ਕੌਨੇ ਬਿਖੈ ਭਾਜ ਬਾਚੇ ॥
Tell me , in which direction you can flee and remain safe?
ਸਭੰ ਸੀਸ ਕੇ ਸੰਗ ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਨਾਚੈ ॥੬੦॥
Since the KAL dances over the heads of all.60.
ਕਰੇ ਕੋਟ ਕੋਊ ਧਰੈ ਕੋਟਿ ਓਟੰ ॥
Through one may erect millions of forts and may remain under their protection
ਬਚੈਗੋ ਨ ਕਿਉਹੂੰ ਕਰੈ ਕਾਲ ਚੋਟੰ ॥
Even then in the case of a blow of KAL he will not be saved in any way.
ਲਿਖ ਜੰਤ੍ਰ ਕੇਤੇ ਪੜੰ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋਟੰ ॥
Though one may write many Yantras and recite millions of mantras
ਬਿਨਾ ਸਰਨਿ ਤਾ ਕੀ ਨਹੀ ਔਰ ਓਟੰ ॥੬੧॥
Even then he cannot be saved. No other shelter can save one without His refuge.61.
ਲਿਖੰ ਜੰਤ੍ਰ ਥਾਕੇ ਪੜੰ ਮੰਤ੍ਰ ਹਾਰੈ ॥
The writers of Yantras have grown weary and the reciters of mantras have accepted defeat.
ਕਰੇ ਕਾਲ ਕੇ ਅੰਤ ਲੈ ਕੇ ਬਿਚਾਰੇ ॥
But ultimately they all have been destroyed by KAL.
ਕਿਤਿਓ ਤੰਤ੍ਰ ਸਾਧੇ ਜੁ ਜਨਮ ਬਿਤਾਇਓ ॥
Many Tantras have been tamed and in such endeavours one hath wasted his birth.
ਭਏ ਫੋਕਟੰ ਕਾਜ ਏਕੈ ਨ ਆਇਓ ॥੬੨॥
All have become useless and none hath proved useful.62.
ਕਿਤੇ ਨਾਸ ਮੂੰਦੇ ਭਏ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ॥
Many have become Brahmacharis and have closed their nostrils (in their process of contemplation).
ਕਿਤੇ ਕੰਠ ਕੰਠੀ ਜਟਾ ਸੀਸ ਧਾਰੀ ॥
Many have worn Kanthi (necklace) on their necks and have matted hair on their heads.
ਕਿਤੇ ਚੀਰ ਕਾਨੰ ਜੁਗੀਸੰ ਕਹਾਯੰ ॥
Many have got their ears perforated and caused others to call them great Yogis.
ਸਭੇ ਫੋਕਟੰ ਧਰਮ ਕਾਮੰ ਨ ਆਯੰ ॥੬੩॥
All such religious observances were useless and none of them became useful.63.
ਮਧੁ ਕੀਟਭੰ ਰਾਛਸੇਸੰ ਬਲੀਅੰ ॥
There had been mighty demon-kings like Madhu and Kaitabh
ਸਮੇ ਆਪਨੀ ਕਾਲ ਤੇਊ ਦਲੀਅੰ ॥
The KAL crushed them on their turn.
ਭਏ ਸੁੰਭ ਨੈਸੁੰਭ ਸ੍ਰੋਣੰਤਬੀਜੰ ॥
Then there were Sumbah
ਤੇਊ ਕਾਲ ਕੀਨੇ ਪੁਰੇਜੇ ਪੁਰੇਜੰ ॥੬੪॥
Nisumbh and Sranavat Beef. They were also chopped into bits by KAL.64.
ਬਲੀ ਪ੍ਰਿਥੀਅੰ ਮਾਨਧਾਤਾ ਮਹੀਪੰ ॥
The mighty king Prithu and the great sovereign like Mandhata
ਜਿਨੈ ਰਥ ਚਕ੍ਰੰ ਕੀਏ ਸਾਤ ਦੀਪੰ ॥
Who had demarcated seven continents with his chariot-wheel.
ਭੁਜੰ ਭੀਮ ਭਰਥੰ ਜਗੰ ਜੀਤ ਡੰਡਿਯੰ ॥
The king Bhim and the Bharat, who had conquered and brought the world under their control with the strength of arms
ਤਿਨੈ ਅੰਤ ਕੇ ਅੰਤ ਕੌ ਕਾਲ ਖੰਡਿਯੰ ॥੬੫॥
. They were all destroyed by KAL when they were nearing their end.65.
ਜਿਨੈ ਦੀਪ ਦੀਪੰ ਦੁਹਾਈ ਫਿਰਾਈ ॥
He who hath created the frightening dominance of His Name.
ਭੁਜਾ ਦੰਡ ਦੈ ਛੋਣਿ ਛਤ੍ਰੰ ਛਿਨਾਈ ॥
He who had snatched the earth from the Kshatriyas with the strength of staff-like arms.
ਕਰੇ ਜਗ ਕੋਟੰ ਜਸੰ ਅਨਿਕ ਲੀਤੇ ॥
He who had performed millions of Yajnas (sacrifices) and erned multi-faceted approbation.
ਵਹੈ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਲੀ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥੬੬॥
Even that winsome warrior (Parasuram) hath been conquered by KAL.66.
ਕਈ ਕੋਟ ਲੀਨੇ ਜਿਨੈ ਦੁਰਗ ਢਾਹੇ ॥
Those who had conquered millions of forts and razed them.
ਕਿਤੇ ਸੂਰਬੀਰਾਨ ਕੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥
Those who had treaded the forces of innumerable warriors.
ਕਈ ਜੰਗ ਕੀਨੇ ਸੁ ਸਾਕੇ ਪਵਾਰੇ ॥
Those who had indulged in many wars events and disputes
ਵਹੈ ਦੀਨ ਦੇਖੈ ਗਿਰੇ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੭॥
I have seen them subdued and killed by KAL.67
ਜਿਨੈ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਕਰੀ ਕੋਟਿ ਜੁਗਿਯੰ ॥
Those who had ruled for millions of ages
ਰਸੰ ਆਨਰਸੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਭੁਗਿਯੰ ॥
And had enjoyed nicely the pleasures and vicious tastes.
ਵਹੈ ਅੰਤ ਕੋ ਪਾਵ ਨਾਗੇ ਪਧਾਰੇ ॥
They had ultimately gone with naked feet. I have seen them having been subdued
ਗਿਰੇ ਦੀਨ ਦੇਖੇ ਹਠੀ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੮॥
Fallen and killed by the persistent KAL.68.
ਜਿਨੈ ਖੰਡੀਅੰ ਦੰਡ ਧਾਰੰ ਅਪਾਰੰ ॥
He who had destroyed many kings
ਕਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੂਰ ਚੇਰੇ ਦੁਆਰੰ ॥
He who had enslaved the moon and the sun in his house.
ਜਿਨੈ ਇੰਦ੍ਰ ਸੇ ਜੀਤ ਕੇ ਛੋਡਿ ਡਾਰੇ ॥
He (as Ravana) had conquered the god Indra in war
ਵਹੈ ਦੀਨ ਦੇਖੇ ਗਿਰੇ ਕਾਲ ਮਾਰੇ ॥੬੯॥
And later released him. I have seen (him and Meghnad) being subdued fallen and killed by KAL.69.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਜਿਤੇ ਰਾਮ ਹੁਏ ॥
All the Ramas who incarnated,
ਸਭੈ ਅੰਤਿ ਮੂਏ ॥
Ultimately passed away.
ਜਿਤੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥
All the Krishnas, who had incarnated,
ਸਭੈ ਅੰਤਿ ਜੈ ਹੈ ॥੭੦॥
Have all passed away.70.
ਜਿਤੇ ਦੇਵ ਹੋਸੀ ॥
All the gods who will come into being in future,
ਸਭੈ ਅੰਤ ਜਾਸੀ ॥
They will all ultimately expire.
ਜਿਤੇ ਬੋਧ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥
All the Buddhas, who came into being,
ਸਭੈ ਅੰਤਿ ਛੈ ਹੈ ॥੭੧॥
Expired ultimately.71.
ਜਿਤੇ ਦੇਵ ਰਾਯੰ ॥
All the god-kings, who came into being,
ਸਭੈ ਅੰਤ ਜਾਯੰ ॥
Ultimately passed away.
ਜਿਤੇ ਦਈਤ ਏਸੰ ॥
All the demon-kings, who came into being,
ਤਿਤ੍ਯੋ ਕਾਲ ਲੇਸੰ ॥੭੨॥
They were all destroyed by KAL.72.
ਨਰਸਿੰਘਾਵਤਾਰੰ ॥
The incarnation Narsingh
ਵਹੇ ਕਾਲ ਮਾਰੰ ॥
Was also killed by KAL.
ਬਡੋ ਡੰਡਧਾਰੀ ॥
The incarnation with grinder teeth (i.e. Boar)
ਹਣਿਓ ਕਾਲ ਭਾਰੀ ॥੭੩॥
Was killed by mighty KAL.73.
ਦਿਜੰ ਬਾਵਨੇਯੰ ॥
Vaman, the Brahmin incarnation,
ਹਣਿਯੋ ਕਾਲ ਤੇਯੰ ॥
Was killed by KAL.
ਮਹਾ ਮਛ ਮੁੰਡੰ ॥
The Fish incarnation of spatious mouth,
ਫਧਿਓ ਕਾਲ ਝੁੰਡੰ ॥੭੪॥
Was entrapped by KAL.74.
ਜਿਤੇ ਹੋਇ ਬੀਤੇ ॥
All those who had come into being,
ਤਿਤੇ ਕਾਲ ਜੀਤੇ ॥
They were all conquered by KAL.
ਜਿਤੇ ਸਰਨਿ ਜੈ ਹੈ ॥
Those who will go under His Refuge,
ਤਿਤਿਓ ਰਾਖਿ ਲੈ ਹੈ ॥੭੫॥
They will all be saved by him.75.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਬਿਨਾ ਸਰਨਿ ਤਾਕੀ ਨ ਅਉਰੈ ਉਪਾਯੰ ॥
Without coming under His Refuge, there is no other measure for protection,
ਕਹਾ ਦੇਵ ਦਈਤੰ ਕਹਾ ਰੰਕ ਰਾਯੰ ॥
May be a god, demon, pauper or a king.
ਕਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹੰ ਕਹਾ ਉਮਰਾਯੰ ॥
May be the Sovereign and may be the courtiers,
ਬਿਨਾ ਸਰਨਿ ਤਾ ਕੀ ਨ ਕੋਟੈ ਉਪਾਯੰ ॥੭੬॥
Without coming under His shelter, millions of measures for protection will be useless. 76.
ਜਿਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੰ ਸੁ ਦੁਨੀਅੰ ਉਪਾਯੰ ॥
All the creatures created by Him in the world
ਸਭੈ ਅੰਤਿਕਾਲੰ ਬਲੀ ਕਾਲਿ ਘਾਯੰ ॥
Will ultimately be killed by the mighty KAL.
ਬਿਨਾ ਸਰਨਿ ਤਾ ਕੀ ਨਹੀ ਔਰ ਓਟੰ ॥
There is no other protection without coming under His shelter,
ਲਿਖੇ ਜੰਤ੍ਰ ਕੇਤੇ ਪੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋਟੰ ॥੭੭॥
Even though many Yantras be written and millions of Mantras be recited.77.
ਜਿਤੇਕਿ ਰਾਜ ਰੰਕਯੰ ॥
All the kings and pupers who have come into being,
ਹਨੇ ਸੁ ਕਾਲ ਬੰਕਯੰ ॥
Are sure to be killed by KAL.
ਜਿਤੇਕਿ ਲੋਕ ਪਾਲਯੰ ॥
All the Lokpals, who have come into being,
ਨਿਦਾਨ ਕਾਲ ਦਾਲਯੰ ॥੭੮॥
Will ultimately be mashed by KAL.78.
ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਪਾਣਿ ਜੇ ਜਪੈ ॥
Those who meditate on the Supreme KAL,
ਅਨੰਤ ਥਾਟ ਤੇ ਥਾਪੈ ॥
The wielder of the sword, they firmly adopt innumerable measures for protection.
ਜਿਤੇਕਿ ਕਾਲ ਧਿਆਇ ਹੈ ॥
Those who remember KAL,
ਜਗਤਿ ਜੀਤ ਜਾਇ ਹੈ ॥੭੯॥
They conquer the world and depart.79.
ਬਚਿਤ੍ਰ ਚਾਰ ਚਿਤ੍ਰਯੰ ॥
That Supreme KAL is Supremely Pure,
ਪਰਮਯੰ ਪਵਿਤ੍ਰਯੰ ॥
Whose image is supernatural and winsome.
ਅਲੋਕ ਰੂਪ ਰਾਜਿਯੰ ॥
He is bedecked with supernatural beauty,
ਸੁਣੇ ਸੁ ਪਾਪ ਭਾਜਿਯੰ ॥੮੦॥
All the sins flee on hearing His Name.80.
ਬਿਸਾਲ ਲਾਲ ਲੋਚਨੰ ॥
He, who hath wide and red eyes,
ਬਿਅੰਤ ਪਾਪ ਮੋਚਨੰ ॥
And who is the destroyer of innumerable sins.
ਚਮਕ ਚੰਦ੍ਰ ਚਾਰਯੰ ॥
The glitter of his face is more beautiful than that of the moon
ਅਘੀ ਅਨੇਕ ਤਾਰਯੰ ॥੮੧॥
And who hath caused many sinners to ferry across.81.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਜਿਤੇ ਲੋਕ ਪਾਲੰ ॥
All the Lokpals
ਤਿਤੇ ਜੇਰ ਕਾਲੰ ॥
Are subservient to KAL.
ਜਿਤੇ ਸੂਰ ਚੰਦ੍ਰੰ ॥
All the suns and moons and
ਕਹਾ ਇੰਦ੍ਰ ਬਿੰਦ੍ਰੰ ॥੮੨॥
Even Indra and Vaman (are subservient to KAL.82.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਫਿਰੈ ਚੌਦਹੂੰ ਲੋਕਯੰ ਕਾਲ ਚਕ੍ਰੰ ॥
All the fourteen worlds are under the Command of KAL.
ਸਭੈ ਨਾਥ ਨਾਥੇ ਭ੍ਰਮੰ ਭਉਹ ਬਕੰ ॥
He hath stringed all the Naths by turning about the slanting evebrows.
ਕਹਾ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸਨੰ ਕਹਾ ਚੰਦ ਸੂਰੰ ॥
May be Rama and Krishna, may be the moon and sun,
ਸਭੈ ਹਾਥ ਬਾਧੇ ਖਰੇ ਕਾਲ ਹਜੂਰੰ ॥੮੩॥
All are standing with folded hands in the presence of KAL.83.
ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਭਗਵਾਨ ਸੁ ਜਾਗਤ ਯਾ ਜਗ ਜਾ ਕੀ ਕਲਾ ਹੈ ॥
At the instance of KAL, Vishnu appeared, whose power is manifested through the world.
ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਿਵ ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਭਯੋ ਜੁਗੀਆ ਹੈ ॥
At the instance of KAL, Brahma appeared and also at the instance of KAL the Yogi Shiva appeared.
ਕਾਲ ਹੀ ਪਾਇ ਸੁਰਾਸੁਰ ਗੰਧ੍ਰਬ ਜਛ ਭੁਜੰਗ ਦਿਸਾ ਬਿਦਿਸਾ ਹੈ ॥
At the instance of KAL, the gods, demons, Gandharvas, Yakshas, Bhujang, directions and indications have appeared.
ਅਉਰ ਸੁਕਾਲ ਸਭੈ ਬਸਿ ਕਾਲ ਕੇ ਏਕ ਹੀ ਕਾਲ ਅਕਾਲ ਸਦਾ ਹੈ ॥੮੪॥
All the other prevalent object are within KAL, only One supreme KAL is ever Timeless and eternal.84.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਨਮੋ ਖੜਗ ਧਾਰੰ ॥
Salutation to the God of gods and salutation to the wielder of sword,
ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪ ਸਦਾ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ॥
Who is ever monomorphic and ever without vices.
ਨਮੋ ਰਾਜਸੰ ਸਾਤਕੰ ਤਾਮਸੇਅੰ ॥
Salutation to Him, who manifests the qualities of activity (rajas), rhythm (sattava) and morbidity (tamas).
ਨਮੋ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ਨਮੋ ਨਿਰਜੁਰੇਅੰ ॥੮੫॥
Salutation to Him who is without vices and who is without ailments. 85.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਨਮੋ ਬਾਣ ਪਾਣੰ ॥
Salutation to Him, who wields the bow in his hands
ਨਮੋ ਨਿਰਭਯਾਣੰ ॥
Salutation to Him, who is Fearless.
ਨਮੋ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ॥
Salutation to Him, who is God of gods. Salutation to Him,
ਭਵਾਣੰ ਭਵੇਅੰ ॥੮੬॥
Who shall ever be within the world.86.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYYAT STANZA
ਨਮੋ ਖਗ ਖੰਡੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਕਟਾਰੰ ॥
Salutation to him, who wields spear, double-edged sword, sword and dagger,
ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ਸਦਾ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ ॥
Who is ever monomorphic and ever without vices.
ਨਮੋ ਬਾਣ ਪਾਣੰ ਨਮੋ ਦੰਡ ਧਾਰਿਯੰ ॥
Salutation to Him, who is the wielder of bow in His hands and who also carries the staff,
ਜਿਨੈ ਚੌਦਹੂੰ ਲੋਕ ਜੋਤੰ ਬਿਥਾਰਿਯੰ ॥੮੭॥
Who hath spread His Light in all the fourteen worlds.87.
ਨਮਸਕਾਰਯੰ ਮੋਰ ਤੀਰੰ ਤੁਫੰਗੰ ॥
I salute the arrow and the gun, I salute the lustrous sword,
ਨਮੋ ਖਗ ਅਦਗੰ ਅਭੈਅੰ ਅਭੰਗੰ ॥
Which Is impenetratable and indestructible.
ਗਦਾਯੰ ਗ੍ਰਿਸਟੰ ਨਮੋ ਸੈਹਥੀਅੰ ॥
I salute the great mace and lance,
ਜਿਨੈ ਤੁਲੀਯੰ ਬੀਰ ਬੀਯੋ ਨ ਬੀਅੰ ॥੮੮॥
Which have no equal or second in bravery.88.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਨਮੋ ਚਕ੍ਰ ਪਾਣੰ ॥
Salutation to Him, Who holds the disc in His hand,
ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥
He hath manifested Himself without elements.
ਨਮੋ ਉਗ੍ਰਦਾੜੰ ॥
Salutation to Him, who hath sharp grinder teeth,
ਮਹਾ ਗ੍ਰਿਸਟ ਗਾੜੰ ॥੮੯॥
Which are thick and strong.89.
ਨਮੋ ਤੀਰ ਤੋਪੰ ॥
Salutation to Him, who hath the arrows and the cannon,
ਜਿਨੈ ਸਤ੍ਰ ਘੋਪੰ ॥
Who hath destroyed the enemies.
ਨਮੋ ਧੋਪ ਪਟੰ ॥
Salutation to Him, Who holds the straight sword and the bayonet,
ਜਿਨੇ ਦੁਸਟ ਦਟੰ ॥੯੦॥
Who hath reporimanded the tyrants.90.
ਜਿਤੇ ਸਸਤ੍ਰ ਨਾਮੰ ॥
I salute all the weapons of various names.
ਨਮਸਕਾਰ ਤਾਮੰ ॥
I salute all the weapons of various names.
ਜਿਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਭੈਯੰ ॥
I salute all kinds of armour
ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਯੰ ॥੯੧॥
I salute all kinds of armour.91.
ਮੇਰੁ ਕਰੋ ਤ੍ਰਿਣ ਤੇ ਮੁਹਿ ਜਾਹਿ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਨ ਦੂਸਰ ਤੋ ਸੋ ॥
There is no other support for the poor except Thee, who hath made me a mountain from a straw.
ਭੂਲ ਛਿਮੋ ਹਮਰੀ ਪ੍ਰਭ ਆਪਨ ਭੂਲਨਹਾਰ ਕਹੂੰ ਕੋਊ ਮੋ ਸੋ ॥
O Lord! Forgive me for my mistakes, because who is there so much blunderhead like me?
ਸੇਵ ਕਰੀ ਤੁਮਰੀ ਤਿਨ ਕੇ ਸਭ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇਖੀਅਤ ਦ੍ਰਬ ਭਰੋ ਸੋ ॥
Those who have served Thee, there seems wealth and self-confidence in all there homes.
ਯਾ ਕਲ ਮੈ ਸਭ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੇ ਭਾਰੀ ਭੁਜਾਨ ਕੋ ਭਾਰੀ ਭਰੋਸੋ ॥੯੨॥
In this Iron age, the supreme trust is only for KAL, Who is the Sword-incarnate and hath mighty arms.92.
ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਸੇ ਕੋਟ ਨਿਸਾਚਰ ਜਾਹਿ ਛਿਨੇਕ ਬਿਖੈ ਹਨਿ ਡਾਰੇ ॥
He, who hath destroyed millions of demons like Sumbh and Nisumbh in and instant.
ਧੂਮਰ ਲੋਚਨ ਚੰਡ ਅਉ ਮੁੰਡ ਸੇ ਮਾਹਿਖ ਸੇ ਪਲ ਬੀਚ ਨਿਵਾਰੇ ॥
Who hath annihilated in and instant the demons like Dhumarlochan, Chand, Mund and Mahishasura.
ਚਾਮਰ ਸੇ ਰਣਿ ਚਿਛਰ ਸੇ ਰਕਤਿਛਣ ਸੇ ਝਟ ਦੈ ਝਝਕਾਰੇ ॥
Who hath immediately thrashed and thrown down far away the demons like Chamar, Ranchichchhar and Rakat Beej.
ਐਸੋ ਸੁ ਸਾਹਿਬੁ ਪਾਇ ਕਹਾ ਪਰਵਾਹ ਰਹੀ ਇਹ ਦਾਸ ਤਿਹਾਰੇ ॥੯੩॥
On realizing the Lord like Thee, this servant of yours doth not care for anyone else.93.
ਮੁੰਡਹੁ ਸੇ ਮਧੁ ਕੀਟਭ ਸੇ ਮੁਰ ਸੇ ਅਘ ਸੇ ਜਿਨਿ ਕੋਟਿ ਦਲੇ ਹੈ ॥
He, Who hath mashed millions of demons like Mundakasura, Madhu, Kaitabh, Murs and Aghasura.
ਓਟਿ ਕਰੀ ਕਬਹੂੰ ਨ ਜਿਨੈ ਰਣਿ ਚੋਟ ਪਰੀ ਪਗ ਦ੍ਵੈ ਨ ਟਲੇ ਹੈ ॥
And such heroes who never asked anyone for support in the battlefield and had never turned back even two feet.
ਸਿੰਧੁ ਬਿਖੈ ਜੇ ਨ ਬੂਡੇ ਨਿਸਾਚਰ ਪਾਵਕ ਬਾਣ ਬਹੇ ਨ ਜਲੇ ਹੈ ॥
And such demons, who could not be drowned even in the sea and there was no impact on them of the fireshafts.
ਤੇ ਅਸਿ ਤੋਰਿ ਬਿਲੋਕਿ ਅਲੋਕ ਸੁ ਲਾਜ ਕੋ ਛਾਡ ਕੈ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਹੈ ॥੯੪॥
On seeing Thy Sword and forsaking their shyness, they are fleeing away.94.
ਰਾਵਣ ਸੇ ਮਹਿਰਾਵਣ ਸੇ ਘਟਕਾਨਹੁ ਸੇ ਪਲ ਬੀਚ ਪਛਾਰੇ ॥
Thou hast destroyed in and instant the warriors like Ravana, Kumbhkarna and Ghatksura.
ਬਾਰਦ ਨਾਦ ਅਕੰਪਨ ਸੇ ਜਗ ਜੰਗ ਜੁਰੈ ਜਿਨ ਸਿਉ ਜਮ ਹਾਰੇ ॥
And like Meghnad, who could defeat even Yama in the war..
ਕੁੰਭ ਅਕੁੰਭ ਸੇ ਜੀਤ ਸਭੈ ਜਗਿ ਸਾਤਹੂੰ ਸਿੰਧ ਹਥਿਆਰ ਪਖਾਰੇ ॥
And the demons like Kumbh and Akumbh, who conquering all, washed away the blood from their weapons in seven seas, etc.
ਜੇ ਜੇ ਹੁਤੇ ਅਕਟੇ ਬਿਕਟੇ ਸੁ ਕਟੇ ਕਰਿ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੇ ਮਾਰੇ ॥੯੫॥
All of them died with the terrible sword of the mighty KAL.95.
ਜੋ ਕਹੂੰ ਕਾਲ ਤੇ ਭਾਜ ਕੇ ਬਾਚੀਅਤ ਤੋ ਕਿਹ ਕੁੰਟ ਕਹੋ ਭਜਿ ਜਈਯੈ ॥
If one tries to flee and escape from KAL, then tell in which direction shall he flee?
ਆਗੇ ਹੂੰ ਕਾਲ ਧਰੇ ਅਸਿ ਗਾਜਤ ਛਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਤੇ ਨਸਿ ਅਈਯੈ ॥
Wherever one may go, even there he will perceive the well-seated thundering sword of KAL.
ਐਸੇ ਨ ਕੈ ਗਯੋ ਕੋਈ ਸੁ ਦਾਵ ਰੇ ਜਾਹਿ ਉਪਾਵ ਸੋ ਘਾਵ ਬਚਈਐ ॥
None hath been able to tell uptil now the measure, which, may be adopted to save himself from the blow of KAL.
ਜਾ ਤੇ ਨ ਛੁਟੀਐ ਮੁੜ ਕਹੂੰ ਹਸਿ ਤਾ ਕੀ ਨ ਕਿਉ ਸਰਣਾਗਤਿ ਜਈਯੈ ॥੯੬॥
O foolish mind! The one from whom Thou cannot escape in any manner, why doth thee not go under His Refuge.96.
ਕ੍ਰਿਸਨ ਅਉ ਬਿਸਨੁ ਜਪੇ ਤੁਹਿ ਕੋਟਿਕ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਧਿਆਯੋ ॥
Thou hast meditated on millions of Krishnas, Vishnus, Ramas and Rahims.
ਬ੍ਰਹਮ ਜਪਿਓ ਅਰੁ ਸੰਭੁ ਥਪਿਓ ਤਹਿ ਤੇ ਤੁਹਿ ਕੋ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥
Thou hast recited the name of Brahma and established Shivalingam, even then none could save thee.
ਕੋਟਿ ਕਰੀ ਤਪਸਾ ਦਿਨ ਕੋਟਿਕ ਕਾਹੂ ਨ ਕੌਡੀ ਕੋ ਕਾਮ ਕਢਾਯੋ ॥
Thou hast observed millions of austerities for millions of days, but thou couldst not be recompensed even for the value of a couldst not be recompensed even for the value of a cowrie.
ਕਾਮ ਕਾ ਮੰਤ੍ਰ ਕਸੀਰੇ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਕਾਲ ਕੋ ਘਾਉ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਬਚਾਯੋ ॥੯੭॥
The Mantra recited for fulfillment of worldly desires doth not even bring the least gain and none of such Mantras can’t save from the blow of KAL.97.
ਕਾਹੇ ਕੋ ਕੂਰ ਕਰੇ ਤਪਸਾ ਇਨ ਕੀ ਕੋਊ ਕੌਡੀ ਕੇ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ ॥
Why doth thou indulge in false austerities, because they will not bring in gain of even one cowrie.
ਤੋਹਿ ਬਚਾਇ ਸਕੈ ਕਹੁ ਕੈਸੇ ਕੈ ਆਪਨ ਘਾਵ ਬਚਾਇ ਨ ਐਹੈ ॥
The cannot save themselves form the blow (of KAL), how can they protect thee?
ਕੋਪ ਕਰਾਲ ਕੀ ਪਾਵਕ ਕੁੰਡ ਮੈ ਆਪਿ ਟੰਗਿਓ ਤਿਮ ਤੋਹਿ ਟੰਗੈ ਹੈ ॥
They are all hanging in the blazing fire of anger, therefore they will cause thy hanging similarly.
ਚੇਤ ਰੇ ਚੇਤ ਅਜੋ ਜੀਅ ਮੈ ਜੜ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨੁ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ ॥੯੮॥
O fool! Ruminate now in thy mind; none will be of any use to thee except the grace of KAL.98.
ਤਾਹਿ ਪਛਾਨਤ ਹੈ ਨ ਮਹਾ ਪਸੁ ਜਾ ਕੋ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਤਿਹੂੰ ਪੁਰ ਮਾਹੀ ॥
O foolish beast! Thou doth not recognize Him, Whose Glory hath spread over all the three worlds.
ਪੂਜਤ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜਿਹ ਕੈ ਪਰਸੈ ਪਰਲੋਕ ਪਰਾਹੀ ॥
Thou worshippest those as God, by whose touch thou shalt be driven far away from the next world.
ਪਾਪ ਕਰੋ ਪਰਮਾਰਥ ਕੈ ਜਿਹ ਪਾਪਨ ਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪ ਲਜਾਈ ॥
Thou art committing such sins in th name of parmarath (the subtle truth) that by committing them the Great sins may feel shy.
ਪਾਇ ਪਰੋ ਪਰਮੇਸਰ ਕੇ ਜੜ ਪਾਹਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀ ॥੯੯॥
O fool! Fall at the feet of Lord-God, the Lord is not within the stone-idols.99.
ਮੋਨ ਭਜੇ ਨਹੀ ਮਾਨ ਤਜੇ ਨਹੀ ਭੇਖ ਸਜੇ ਨਹੀ ਮੂੰਡ ਮੁੰਡਾਏ ॥
The Lord cannot be realized by observing silence, by forsaking pride, by adopting guises and by shaving the head.
ਕੰਠਿ ਨ ਕੰਠੀ ਕਠੋਰ ਧਰੈ ਨਹੀ ਸੀਸ ਜਟਾਨ ਕੇ ਜੂਟ ਸੁਹਾਏ ॥
He cannot be realized by wearing Kanthi (a short necklace of small beads of different kinds made of wood or seeds worn by mendicants or ascetics) for severe austerities or Thy making a knot of matted hair on the head.
ਸਾਚੁ ਕਹੋ ਸੁਨਿ ਲੈ ਚਿਤੁ ਦੈ ਬਿਨੁ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਕੀ ਸਾਮ ਸਿਧਾਏ ॥
Listen attentively, I speak Turth, Thou shalt not achieve the target without going under the Refuge of the LORD, Who is ever Merciful to the lowly.
ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਯਤ ਹੈ ਕਿਰਪਾਲ ਨ ਭੀਜਤ ਲਾਂਡ ਕਟਾਏ ॥੧੦੦॥
God can only be realized with LOVE, He is not pleased by circumcision.100.
ਕਾਗਦ ਦੀਪ ਸਭੈ ਕਰਿ ਕੈ ਅਰ ਸਾਤ ਸਮੁੰਦ੍ਰਨ ਕੀ ਮਸੁ ਕੈਹੋ ॥
If all the continents are transformed into paper and all the seven seas into ink
ਕਾਟਿ ਬਨਾਸਪਤੀ ਸਿਗਰੀ ਲਿਖਬੇ ਹੂੰ ਕੇ ਲੇਖਨ ਕਾਜਿ ਬਨੈਹੋ ॥
By chopping all the vegetation the pen may be made for the sake of writing
ਸਾਰਸੁਤੀ ਬਕਤਾ ਕਰਿ ਕੈ ਜੁਗ ਕੋਟਿ ਗਨੇਸ ਕੈ ਹਾਥਿ ਲਿਖੈਹੋ ॥
If the goddess Saraswati be made the speaker (of eulogies) and Ganesha be there to write with hands for millions of ages
ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਿਨਾ ਬਿਨਤੀ ਨ ਤਊ ਤੁਮ ਕੋ ਪ੍ਰਭ ਨੈਕੁ ਰਿਝੈਹੋ ॥੧੦੧॥
Even then, O God! O sword-incannate KAL! Without supplication, none can make Thee pleased even a little.101.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸ੍ਰੀ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਪ੍ਰਿਥਮ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨੰ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧॥੧੦੧॥
Here ends the First Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Eulogy of Sri KAL.’1.
ਕਵਿ ਬੰਸ ਵਰਣਨ ॥
AUTOBIOGRAPHY
ਤੁਮਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ ॥
O Lord! Thy Praise is Supreme and Infinite,
ਜਾ ਕਾ ਲਹਿਓ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਾਰਾ ॥
None could comprehend its limits.
ਦੇਵ ਦੇਵ ਰਾਜਨ ਕੇ ਰਾਜਾ ॥
O God of gods and King of kings,
ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜਾ ॥੧॥
The Merciful Lord of the lowly and protector of the humble.1.
ਮੂਕ ਊਚਰੈ ਸਾਸਤ੍ਰ ਖਟਿ ਪਿੰਗ ਗਿਰਨ ਚੜਿ ਜਾਇ ॥
The dumb utters the six Shastras and the crippled climbs the mountain.
ਅੰਧ ਲਖੈ ਬਧਰੋ ਸੁਨੈ ਜੋ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਾਇ ॥੨॥
The blind one sees and the deaf listens, if the KAL becomes Gracious.2.
ਕਹਾ ਬੁਧਿ ਪ੍ਰਭ ਤੁਛ ਹਮਾਰੀ ॥
O God! My intellect is trifling.
ਬਰਨਿ ਸਕੈ ਮਹਿਮਾ ਜੁ ਤਿਹਾਰੀ ॥
How can it narrate Thy Praise?
ਹਮ ਨ ਸਕਤ ਕਰਿ ਸਿਫਤ ਤੁਮਾਰੀ ॥
I cannot (have sufficient words to) praise Thee,
ਆਪ ਲੇਹੁ ਤੁਮ ਕਥਾ ਸੁਧਾਰੀ ॥੩॥
Thou mayst Thyself improve this narration.3.
ਕਹਾ ਲਗੈ ਇਹੁ ਕੀਟ ਬਖਾਨੈ ॥
Upto what limit this insect can depict (Thy Praises)?
ਮਹਿਮਾ ਤੋਰਿ ਤੁਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੈ ॥
Thou mayst Thyself improve Thy Greatness.
ਪਿਤਾ ਜਨਮ ਜਿਮ ਪੂਤ ਨ ਪਾਵੈ ॥
Just as the son cannot say anything about the birth of his father
ਕਹਾ ਤਵਨ ਕਾ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ ॥੪॥
Then how can one unfold Thy mystery.4.
ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੁਮੈ ਬਨਿ ਆਈ ॥
Thy Greatness is Only Thine
ਅਉਰਨ ਤੇ ਨਹੀ ਜਾਤ ਬਤਾਈ ॥
It cannot be described by others.
ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਤੁਮ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੋ ॥
O Lord! Only Thou knowest Thy doings.
ਊਚ ਨੀਚ ਕਸ ਸਕਤ ਬਖਾਨੋ ॥੫॥
Who hast the power to elucidate Thy High of Low acts? 5.
ਸੇਸ ਨਾਗ ਸਿਰ ਸਹਸ ਬਨਾਈ ॥
Thou hast made one thousand hoods of Sheshanaga
ਦ੍ਵੈ ਸਹੰਸ ਰਸਨਾਹ ਸੁਹਾਈ ॥
Which contain two thousand tongues.
ਰਟਤ ਅਬ ਲਗੇ ਨਾਮ ਅਪਾਰਾ ॥
He is reciting till now Thy Infinite Names
ਤੁਮਰੋ ਤਊ ਨ ਪਾਵਤ ਪਾਰਾ ॥੬॥
Even then he hath not know the end of Thy Names.6.
ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਹਾ ਕੋਊ ਕਹੈ ॥
What can one say about Thy doings?
ਸਮਝਤ ਬਾਤ ਉਰਝਿ ਮਤਿ ਰਹੈ ॥
One gets puzzled while understanding it.
ਸੂਛਮ ਰੂਪ ਨ ਬਰਨਾ ਜਾਈ ॥
Thy subtle form is indescribable
ਬਿਰਧੁ ਸਰੂਪਹਿ ਕਹੋ ਬਨਾਈ ॥੭॥
(Therefore) I speak about Thy Immanent Form.7.
ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਬ ਗਹਿਹੋ ॥
When I shall observe Thy loving Devotion
ਛੋਰਿ ਕਥਾ ਸਭ ਹੀ ਤਬ ਕਹਿ ਹੋ ॥
I shall then describe all Thy anecdotes from the beginning.
ਅਬ ਮੈ ਕਹੋ ਸੁ ਅਪਨੀ ਕਥਾ ॥
Now I narrate my own life-story
ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਉਪਜਿਆ ਜਥਾ ॥੮॥
How the Sodhi clan came into being (in this world).8.
ਪ੍ਰਥਮ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਕਹੋ ਸੁ ਹਿਤ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥
With the concentration of my mind, I narrate in brief my earlier story.
ਬਹੁਰਿ ਬਡੋ ਬਿਸਥਾਰ ਕੈ ਕਹਿਹੌ ਸਭੈ ਸੁਨਾਇ ॥੯॥
Then after that, I shall relate all in great detail.9.
ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਾਲ ਜਬ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ ॥
In the beginning when KAL created the world
ਓਅੰਕਾਰ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਰਾ ॥
It was brought into being by Aumkara (the One Lord).
ਕਾਲਸੈਨ ਪ੍ਰਥਮੈ ਭਇਓ ਭੂਪਾ ॥
Kal sain was the first king
ਅਧਿਕ ਅਤੁਲ ਬਲਿ ਰੂਪ ਅਨੂਪਾ ॥੧੦॥
Who was of immeasurable strength and supreme beauty.10.
ਕਾਲਕੇਤੁ ਦੂਸਰ ਭੂਅ ਭਇਓ ॥
Kalket became the second king
ਕ੍ਰੂਰਬਰਸ ਤੀਸਰ ਜਗਿ ਠਯੋ ॥
And Kurabaras, the third.
ਕਾਲਧੁਜ ਚਤੁਰਥ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋਹੈ ॥
Kaldhuj was the fourth kin
ਜਿਹ ਤੇ ਭਯੋ ਜਗਤ ਸਭ ਕੋ ਹੈ ॥੧੧॥
From whon the whole world originated. 11.
ਸਹਸ ਪਾਦ ਜਾ ਕੇ ਤਨਿ ਮੋਹੈ ॥
He had a thousand eyes and thousand feet.
ਸੇਖ ਨਾਗ ਪਰ ਸੋਇਬੋ ਕਰੈ ॥
He slept on Sheshanaga
ਜਗ ਤਿਹ ਸੇਖਸਾਇ ਉਚਰੈ ॥੧੨॥
Therefore he was called the master of Shesha.12.
ਏਕ ਸ੍ਰਵਣ ਤੇ ਮੈਲ ਨਿਕਾਰਾ ॥
Out of the secretion from one of his ears
ਤਾ ਤੇ ਮਧੁ ਕੀਟਭ ਤਨ ਧਾਰਾ ॥
Madhu and Kaitabh came into being.
ਦੁਤੀਆ ਕਾਨ ਤੇ ਮੈਲ ਨਿਕਾਰੀ ॥
And from the secretion of the other ear
ਤਾ ਤੇ ਭਈ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ॥੧੩॥
The whole world materialized.13.
ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਲ ਬਹੁਰਿ ਬਧ ਕਰਾ ॥
After some period the Lord killed the demons (Madhu and Kaitabh).
ਤਿਨ ਕੋ ਮੇਦ ਸਮੁੰਦ ਮੋ ਪਰਾ ॥
Their marrow flowed into the ocean.
ਚਿਕਨ ਤਾਸ ਜਲ ਪਰ ਤਿਰ ਰਹੀ ॥
The greasy substance floated thereon because of that medital (marrow)
ਮੇਧਾ ਨਾਮ ਤਬਹਿ ਤੇ ਕਹੀ ॥੧੪॥
The earth was called medha (or medani).14.
ਸਾਧ ਕਰਮ ਜੇ ਪੁਰਖ ਕਮਾਵੈ ॥
Because of virtuous actions
ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਜਗਤ ਕਹਾਵੈ ॥
A purusha (person) is known as devta (god)
ਕੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਜੇ ਜਗ ਮੈ ਕਰਹੀ ॥
And because of evil actions
ਨਾਮ ਅਸੁਰ ਤਿਨ ਕੋ ਸਭ ਧਰ ਹੀ ॥੧੫॥
He is known as asura (demon).15.
ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰ ਕਹ ਲਗੈ ਬਖਾਨੀਅਤ ॥
If everything is described in detail
ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਤਿ ਡਰੁ ਮਾਨੀਅਤ ॥
It is feared that the description will become voluminous.
ਤਿਨ ਤੇ ਹੋਤ ਬਹੁਤ ਨ੍ਰਿਪ ਆਏ ॥
There were many kings after Kaldhuj
ਦਛ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਜਿਨ ਉਪਜਾਏ ॥੧੬॥
Like Daksha Prajapati etc. 16.
ਦਸ ਸਹੰਸ ਤਿਹਿ ਗ੍ਰਿਹ ਭਈ ਕੰਨਿਆ ॥
Ten thousand daughters were born to them
ਜਿਹ ਸਮਾਨ ਕਹ ਲਗੈ ਨ ਅੰਨਿਆ ॥
Whose beauty was not matched by others.
ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਆ ਐਸੀ ਤਹ ਭਈ ॥
In due course all these daughters
ਤੇ ਸਭ ਬਿਆਹ ਨਰੇਸਨ ਦਈ ॥੧੭॥
Were married with the kings.17.
ਬਨਤਾ ਕਦ੍ਰ ਦਿਤਿ ਅਦਿਤਿ ਏ ਰਿਖ ਬਰੀ ਬਨਾਇ ॥
Banita, Kadaru, Diti and Aditi became the wives of sages (rishis),
ਨਾਗ ਨਾਗਰਿਪੁ ਦੇਵ ਸਭ ਦਈਤ ਲਏ ਉਪਜਾਇ ॥੧੮॥
And Nagas, their enemies (like Garuda), the gods and demons were born to them.18.
ਜਾ ਤੇ ਬੰਸ ਪ੍ਰਚੁਰ ਰਵਿ ਕਰਾ ॥
From that (Aditi), the sun was born, from whom Suraj Vansh (the Sun dynasty) originated.
ਜੌ ਤਿਨ ਕੇ ਕਹਿ ਨਾਮ ਸੁਨਾਊ ॥
ਕਥਾ ਬਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊ ॥੧੯॥
If I describe the names of the kings of this of this clan, I fear a great extension of the story.19.
ਤਿਨ ਕੇ ਬੰਸ ਬਿਖੈ ਰਘੁ ਭਯੋ ॥
ਰਘੁ ਬੰਸਹਿ ਜਿਹ ਜਗਹਿ ਚਲਯੋ ॥
In this clan, there was a king named Raghu, who was the originator of Raghuvansh (the clan of Raghu) in the world.
ਤਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹੋਤ ਭਯੋ ਅਜੁ ਬਰੁ ॥
ਮਹਾਰਥੀ ਅਰੁ ਮਹਾ ਧਨੁਰਧਰ ॥੨੦॥
He had a great son Aja, a mighty warrior and superb archer.20.
ਰਾਜ ਪਾਟ ਦਸਰਥ ਕੋ ਦਯੋ ॥
When he renounced the world as a Yogi, he passed on his kingdom to his son Dastratha.
ਹੋਤ ਭਯੋ ਵਹਿ ਮਹਾ ਧੁਨੁਰਧਰ ॥
ਤੀਨ ਤ੍ਰਿਆਨ ਬਰਾ ਜਿਹ ਰੁਚਿ ਕਰ ॥੨੧॥
Who had been a great archer and had married three wives with pleasure.21.
ਪ੍ਰਿਥਮ ਜਯੋ ਤਿਹ ਰਾਮੁ ਕੁਮਾਰਾ ॥
ਭਰਥ ਲਛਮਨ ਸਤ੍ਰ ਬਿਦਾਰਾ ॥
The eldest one gave birth to Rama, the others gave birth to Bharat, Lakshman and Shatrughan.
ਕਾਲ ਪਾਇ ਸੁਰ ਪੁਰਹਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥੨੨॥
They ruled over their kingdom for a long time, after which they left for their heavenly abode.22.
ਸੀਅ ਸੁਤ ਬਹੁਰਿ ਭਏ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ॥
ਰਾਜ ਪਾਟ ਉਨ ਹੀ ਕਉ ਛਾਜਾ ॥
After that the two sons of Sita (and Rama) became the kings.
ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰਜਾ ਬਰੀ ਜਬ ॥
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਜਗ ਕੀਏ ਤਬ ॥੨੩॥
They married the Punjabi princesses and performed various types of sacrifices.23.
ਤਹੀ ਤਿਨੈ ਬਾਧੇ ਦੁਇ ਪੁਰਵਾ ॥
ਏਕ ਕਸੂਰ ਦੁਤੀਯ ਲਹੁਰਵਾ ॥
There they founded two cities, the one Kasur and the other Lahore.
ਨਿਰਖਿ ਲੰਕ ਅਮਰਾਵਤਿ ਲਾਜੀ ॥੨੪॥
Both the cities surpassed in beauty to that of Lanka and Amravati. 24.
ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜੁ ਕਮਾਯੋ ॥
ਜਾਲ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤਿ ਫਸਾਯੋ ॥
For a long time, both the brothers ruled over their kingdom and ultimately they were bound down by the noose of death.
ਤਿਨ ਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੌਤ੍ਰ ਜੇ ਵਏ ॥
ਰਾਜ ਕਰਤ ਇਹ ਜਗ ਕੋ ਭਏ ॥੨੫॥
After them their sons and grandson ruled over the world.25.
ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਨ ਸੰਖਿਆ ਪਾਊਂ ॥
They were innumerable, therefore it is difficult to describe all.
ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਨ ਜਾਤ ਗਨਾਏ ॥੨੬॥
It is not possible to count the names of all those who ruled over their kingdoms in all the four ages.26.
ਨਾਮ ਜਥਾਮਤਿ ਭਾਖਿ ਸੁਨਾਊਂ ॥
If now you shower your grace upon me, I shall describe (a few) names, as I know them.
ਜਿਨ ਕੇ ਭਏ ਪੁਤ੍ਰ ਘਰਿ ਅਨਗਨ ॥੨੭॥
Kalket and Kal Rai had innumerable descendants.27.
ਕਾਲਰਾਇ ਜਿਨਿ ਨਗਰ ਨਿਕਾਰਾ ॥
Kalket was a mighty warrior, who drove out Kal Rai from his city.
ਤਹੀ ਭੂਪਜਾ ਬਿਆਹਤ ਭਏ ॥੨੮॥
Kal Rai settled in the country named Sanaudh and married the king’s daughter.28.
ਤਿਹ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਭਯੋ ਜੋ ਧਾਮਾ ॥
ਸੋਢੀ ਰਾਇ ਧਰਾ ਤਿਹਿ ਨਾਮਾ ॥
A son was born to him, who was named Sodhi Rai.
ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪੁਰਖ ਜੂ ਕੀਆ ॥੨੯॥
Sodhi Rai was the founder of Sanaudh dynasty by the Will of the Supreme Purusha.29.
ਤਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੌਤ੍ਰ ਹੁਇ ਆਇ ॥
ਤੇ ਸੋਢੀ ਸਭ ਜਗਤਿ ਕਹਾਏ ॥
His sons and grandsons were called sodhis.
ਜਗ ਮੈ ਅਧਿਕ ਸੁ ਭਏ ਪ੍ਰਸਿਧਾ ॥
ਦਿਨ ਦਿਨ ਤਿਨ ਕੇ ਧਨ ਕੀ ਬ੍ਰਿਧਾ ॥੩੦॥
They became very famous in the world and gradually prospered in wealth.30.
ਰਾਜ ਕਰਤ ਭਏ ਬਿਬਿਧ ਪ੍ਰਕਾਰਾ ॥
ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ਜੀਤ ਨ੍ਰਿਪਾਰਾ ॥
They ruled over the country in various ways and subdued kings of many countries.
ਅਤ੍ਰ ਪਤ੍ਰ ਕਹ ਸੀਸਿ ਢੁਰਾਯੋ ॥੩੧॥
They extended their Dharma everywhere and had the royal canopy over their head.31.
ਜੀਤਿ ਜੀਤਿ ਦੇਸੇਸ੍ਵਰ ਲੀਏ ॥
They performed Rajasu sacrifice several times declaring themselves as supreme rulers, after conquering kings of various countries.
ਸਕਲ ਕਲੂਖ ਨਿਜ ਕੁਲ ਕੇ ਹਰੇ ॥੩੨॥
They performed Bajmedh-sacrifice (horse—sacrifice) several times, clearing their dynasty of all the blemishes.32.
ਮੇਟ ਨ ਸਕਾ ਕੋਊ ਤਿਹ ਸਾਧਾ ॥
After that there arose quarrels and differences within the dynasty, and none could set the things right.
ਗਹਿ ਗਹਿ ਚਲੇ ਭਿਰਨ ਰਨ ਮੰਡਲ ॥੩੩॥
The great warriors and archers moved towards the battlefield for a fight.33.
ਧਨ ਅਰੁ ਭੂਮਿ ਪੁਰਾਤਨ ਬੈਰਾ ॥
ਜਿਨ ਕਾ ਮੂਆ ਕਰਤਿ ਜਗ ਘੇਰਾ ॥
The world hath perished after quarrel on wealth and property from very olden times.
ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਜੀਤਾ ਜਗ ਸਾਰਾ ॥੩੪॥
The attachment, ego and infights spread widely and the world was conquered by lust and anger.34.
ਧਨਿ ਧਨਿ ਧਨ ਕੋ ਭਾਖੀਐ ਜਾ ਕਾ ਜਗਤੁ ਗੁਲਾਮੁ ॥
The mammon may hailed, who hath the whole world as her slave.
ਸਭ ਨਿਰਖਤ ਯਾ ਕੋ ਫਿਰੈ ਸਭ ਚਲ ਕਰਤ ਸਲਾਮ ॥੩੫॥
All the world goes in search for her and all go to salute her.35.
ਬੈਰ ਬਾਦ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸਾਰਾ ॥
None could remember KAL and there was only extension of enmity, strife ego.
ਜਾ ਸੋ ਚਾਹਤ ਸਭੈ ਕੋ ਮੂਆ ॥੩੬॥
Only greed become the base of the world, because of which everyone wants the other to die.36.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸੁਭ ਬੰਸ ਬਰਨਨੰ ਦੁਤੀਯਾ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨॥੧੩੭॥
End of the Second Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘The Description of Ancestry’.2.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJJANG PRAYAAT STANZA
ਰਚਾ ਬੈਰ ਬਾਦੰ ਬਿਧਾਤੇ ਅਪਾਰੰ ॥
ਜਿਸੈ ਸਾਧਿ ਸਾਕਿਓ ਨ ਕੋਊ ਸੁਧਾਰੰ ॥
The Providence created the great vices of enmity and strife, which could not be controlled by any reformer.
ਬਲੀ ਕਾਮ ਰਾਯੰ ਮਹਾ ਲੋਭ ਮੋਹੰ ॥
ਗਯੋ ਕਉਨ ਬੀਰੰ ਸੁ ਯਾ ਤੇ ਅਲੋਹੰ ॥੧॥
Which warrior could save himself from the blwos of mighty king lust and the great courtiers creed and attachment? 1.
ਤਹਾ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕੈ ਆਪ ਮਧੰ ॥
ਉਠੇ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਲੈ ਮਚਾ ਜੁਧ ਸੁਧੰ ॥
There the youthful warriors are busy challenging shuts amongst themselves, they stand up with their weapons and are engaged in tough fight.
ਕਹੂੰ ਖਪਰੀ ਖੋਲ ਖੰਡੇ ਅਪਾਰੰ ॥
ਮਚੈ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਡਉਰੂ ਡਕਾਰੰ ॥੨॥
In this fight, somewhere there are innumerable shafts, helmets and double-edged swords in use. The evil spirits and ghosts are dancing and the tabors are resounding.2.
ਕਹੂੰ ਈਸ ਸੀਸੰ ਪੁਐ ਰੁੰਡ ਮਾਲੰ ॥
ਕਹੂੰ ਡਾਕ ਡਉਰੂ ਕਹੂੰਕੰ ਬਿਤਾਲੰ ॥
Somewhere the god Shiva is stringing the skulls in his rosary of skulls, somewhere the vampires and ghosts are shrieking joyfully.
ਚਵੀ ਚਾਵਡੀਅੰ ਕਿਲੰਕਾਰ ਕੰਕੰ ॥
ਗੁਥੀ ਲੁਥ ਜੁਥੇ ਬਹੈ ਬੀਰ ਬੰਕੰ ॥੩॥
Somewhere the terrible goddess Chamunda is shouting and somewhere the vultures are shrieking. Somewhere the corpses of youthful warriors are lying inter-lovked.3.
ਪਰੀ ਕੁਟ ਕੁਟੰ ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ॥
ਰਹੇ ਹਾਥ ਡਾਰੇ ਉਭੈ ਉਰਧ ਮੁਛੰ ॥
There had been tough battle, because of which the chopped corpses are rolling in dush. Somewhere the dead warriors are lying uncared with their hands on their whiskers.
ਕਹੂੰ ਖੋਪਰੀ ਖੋਲ ਖਿੰਗੰ ਖਤੰਗੰ ॥
ਕਹੂੰ ਖਤ੍ਰੀਅੰ ਖਗ ਖੇਤੰ ਨਿਖੰਗੰ ॥੪॥
Somewhere the skulls, helmets, bows and arrows are lying scattered. Somewhere the swords and quivers of the warriors are there in the battlefield.4.
ਚਵੀ ਚਾਂਵਡੀ ਡਾਕਨੀ ਡਾਕ ਮਾਰੈ ॥
ਕਹੂੰ ਭੈਰਵੀ ਭੂਤ ਭੈਰੋ ਬਕਾਰੈ ॥
Somewhere the vultures shriek and somewhere the vampire is belching.
ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਬੰਕੇ ਬਿਹਾਰੰ ॥
ਕਹੂੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ਹਸੈ ਮਾਸਹਾਰੰ ॥੫॥
Somewhere the evil spirits and ghosts are walking slantingly, somewhere the ghosts, fiends and meateaters are laughing.5.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਸੁਣ ਮੇਘ ਲਜੇ ॥
Hearing the thunder of minghty warriors, the clouds felt shy.
ਮੰਡੇ ਰੋਸ ਬਾਢੇ ॥੬॥
Strong banners have been fixed and highly infuriated the heroes are enaged in war.6.
ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਧਾਰੰ ॥
Holding their swords and daggers, they are fighting in great anger.
ਭਿਰੇ ਭੂਮਿ ਹੰਕੰ ॥੭॥
The winsome great heroes, with their fighting, make the earth tremble.7.
ਉਠੀ ਝਾਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥
The warriors are fighting with their weapons in great excitement, the weapons as well as the armour are glistening.
ਪਰੀ ਲੋਹ ਮਾਰੰ ॥੮॥
There is the great steel-killing with weapons like swords and daggers.8.
ਹਲਬੀ ਜੁਨਬੀ ਸਰੋਹੀ ਦੁਧਾਰੀ ॥
Various types of swords, the swords from Halab and Junab, Sarohi swords and the double-deged sword, knife, spear and dagger were struck with great ire.
ਬਹੀ ਕੋਪ ਕਾਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੀ ॥
ਕਹੂੰ ਸੈਹਥੀਅੰ ਕਹੂੰ ਸੁਧ ਸੇਲੰ ॥
ਕਹੂੰ ਸੇਲ ਸਾਂਗੰ ਭਈ ਰੇਲ ਪੇਲੰ ॥੯॥
Somewhere the lancet and somewhere the pike only were used, somewhere the lance and the dagger were being used violently.9.
ਬਿਸਾਰਿ ਸੰਕ ਬਾਜਿਅੰ ॥
The warriors are fiercely adorned with weapons, with which tthey fight forsaking all doubts.
ਉਤਾਰਿ ਅੰਗ ਡਾਰਹੀਂ ॥੧੦॥
Without hesitation they strike the weapons and chop the limbs.10.
ਸੁ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਭਾਖਹੀਂ ॥
They do not care at all and shout “kill, kill”.
ਅਨੰਤ ਸਸਤ੍ਰ ਝੇਲਿਯੰ ॥੧੧॥
They challenge and drive with force and endure the blows of many weapons.11.
ਬਿਰੁਧ ਕੈ ਸੁਅੰਬਰੰ ॥
Thousand of houris (beautiful heavenly damsels) move in the sky; they move forward to marry the martyrs.
ਸੁ ਮਾਰੁ ਮਾਰ ਬੋਲਹੀ ॥੧੨॥
The warriors move in the battlefield in a frightful manner, and utter “kill, kill” 12.
ਕਹੂੰ ਸਰੋਹ ਪਟੀਅੰ ॥
The limbs of some warrior have been chopped and the hair of some have been uprooted.
ਗਿਰੇ ਸੁ ਤਛ ਮੁਛੀਅੰ ॥੧੩॥
The flesh of someone has been peeled and someone hath fallen after being chopped.13.
ਹਰੋਲ ਹਾਲ ਚਾਲਿਯੰ ॥
There is knocking sound of drums and shield. The frontline army hath been uprooted.
ਸੁ ਬੀਰ ਸੈਨ ਗਾਹੀਅੰ ॥੧੪॥
The warriors strike their weapons very quickly and trample over the heroic army.14.
ਸੁ ਬੀਰ ਧੀਰ ਗਾਜਿਅੰ ॥
New trumpets resound and the mighty warriors with quality of forbearance, roar.
ਅਜਾਤ ਅੰਗ ਲਾਹਹੀ ॥੧੫॥
They strike the swords and shoot the arrows and suddenly chop away the limbs. 15.
ਨ ਚਾਰ ਪੈਰ ਭਾਜਿਯੰ ॥
Filled with anger, they move forward and do not go back even four feet.
ਸੁ ਨਾਦ ਮੇਘ ਲਾਜ ਹੀ ॥੧੬॥
They hold the weapons and challenge and hearing their thunder, the clouds feel shy.16.
ਸਰਕ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰਹੀ ॥
They raise their heart-rending shouts and strike their weapons violently.
ਸਿਧਾਰ ਦੇਵ ਲੋਕਿਯੰ ॥੧੭॥
They fight, forgetting all sorrows and several of them move towards heaven.17.
ਸੁ ਮਾਰਿ ਝਾਰਿ ਤੀਰਿਯੰ ॥
The warriors filled with ire and moving forward shoot a volley of arrows.
ਸੁ ਬੀਰ ਧੀਰ ਸਜਿਯੰ ॥੧੮॥
The conch is blown and in such a terrible time, the warriors get adorned with patience. 18.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਮਹਾਬੀਰ ਸਾਜੇ ॥
The trumpet and conch resound and the great warriors look impressive.
ਮਚੇ ਸੂਰ ਗਾਜੀ ॥੧੯॥
The swift-running horses dance and the brave warriors are excited.19.
ਮਨੋ ਬਿਜ ਬੇਗੰ ॥
The glistening sharp swords flash like lightning.
ਧੁਨ ਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ ॥੨੦॥
The sound of drums arises and is heard continuously. 20.
ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਬੋਲੰ ॥
Somewhere the double-edged swords and helmets lie broken, somewhere the warriors shout “kill, kill”.
ਗਿਰੇ ਹਕ ਬਕੰ ॥੨੧॥
Somewhere the warriors are forcefully knocked about and somewhere, being puzzled, they have fallen down. 21.
ਅਧੋ ਅੰਗ ਲਾਹੰ ॥
The great army is being trampled and limbs are being chopped into halves.
ਬਕੈ ਮਾਰ ਮਾਰੰ ॥੨੨॥
The long steel maces are struck and the shouts of “kill, kill” are raised.22.
ਫਿਰੀ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥
The stream of blood is full and the houris walk over the sky.
ਹਸੀ ਖਪਰਾਲੀ ॥੨੩॥
The goddess Kali is thundering in the sky and the vamps are laughing.23.
ਮੰਡੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥
The great warriors equipped with steel and filled with ire look impressive.
ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਜਿਯੰ ॥੨੪॥
They roar with great pride and hearing them, the clouds feel shy.24.
ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਬਕੰ ॥
The warriors are adorned with steel-weapons and shout “kill, kill”.
ਭਿਰੇ ਛਾਡ ਸੰਕੰ ॥੨੫॥
They have slanting whiskers on their faces and fight without caring for their life. 25.
ਘਿਰੀ ਸੈਣ ਸਾਜੀ ॥
There are shouts and the army hath laid the siege.
ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੨੬॥
In great anger the warriors rush from all sides shouting “kill, kill”.26.
ਮਨੋ ਸਿੰਧੁ ਗੰਗੰ ॥
The warriors are meeting with their lances like the Ganges with the sea.
ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਕੜਕੰ ॥੨੭॥
Many of them under cover of their shields even break the striking swards with cracking sound.27.
ਨਚੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥
There are shouts after shouts and the swift-running horses dance.
ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਜਾਗੇ ॥੨੮॥
The warriors are highly ferocious and are fighting with the awakening of anger.28.
ਭਈ ਰੇਲ ਪੇਲੰ ॥
The sharp lances have fallen down and there is great knocking.
ਰਣੰ ਬੀਰ ਮਚੇ ॥੨੯॥
The eaters of flesh are dancing and the warriors are engaged in hot war.29.
ਨਚੇ ਭੂਤ ਭਾਰੀ ॥
The flesh-eating creatures are laughing and the gangs of ghosts are dancing.
ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੩੦॥
The persistent warriors are moving forward and shouting “kill, kill”.30.
ਮਹਾ ਅੰਸ ਭੇਵੀ ॥
That goddess hath roared in the sky, who hath been brought into being by Supreme KAL.
ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਚੰ ॥੩੧॥
The ghosts are dancing excitedly and are saturated with great anger.31.
ਮਹਾ ਜੋਧ ਜੁਝੈ ॥
The warriors are fighting with each other because of enmity and the great heroes are falling as martyras.
ਬਜੇ ਬੈਰ ਬਾਢੇ ॥੩੨॥
Fixing their strong banner and with increased enemity they are shouting.32.
ਧਨੁਰ ਬਾਨ ਸਾਧੇ ॥
They have adorned their head with the ornament and have stretched their bows in their hands.
ਗਿਰੇ ਅਧ ਅਧੰ ॥੩੩॥
They shoot their arrows confronting the opponents, some of them fall down, having been chopped into halves.33.
ਬਲੀ ਬੈਰ ਰੁਝੈ ॥
The elephants and horses are lying dead and the warriors engaged in enmity
ਉਭੈ ਜੀਤ ਚਾਹੈ ॥੩੪॥
Fearlessly strike their weapons; both sides wish for their victory.34.
ਨਚੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥
The warriors are roaring and the swiftly-running horses dance.
ਫਿਰੈ ਸੈਨ ਭਜੀ ॥੩੫॥
There are shouts and in this way the army is running about. 35.
ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਤੇ ॥
The warriors are intoxicated with wine and are absorbed in great rage.
ਭਿਰੇ ਰੋਸ ਬਾਜੇ ॥੩੬॥
The group of elephants are adorned and the warriors are fighting with increased anger. 36.
ਘਣੰ ਬਿਜ ਬੇਗੰ ॥
The sharp swords glisten like the flash of lightning in the clouds.
ਜਲੰ ਜਿਉ ਗੰਗੈਰੀ ॥੩੭॥
The blows are struck on the enemy like the swift-moving water-insect.37.
ਉਭੈ ਜੀਤ ਚਾਹੰ ॥
They strike weapons confronting each other; both sides wish for their victory.
ਮਹਾ ਮਤ ਮਾਤੇ ॥੩੮॥
They are absorbed in violent rage and are highly intoxicated.38.
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਮਚੇ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥
ਬਜੀ ਭੇਰਿ ਭੰਕਾਰ ਧੁਕੇ ਨਿਸਾਨੰ ॥
The warriors fighting with warriors are looking wonderfully frightening. The clattering sound of kettledrums is heard and there is also the thunder of trumpets.
ਫਿਰੈ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਤਨੰ ਤਛ ਤੀਰੰ ॥੩੯॥
The serious tone of the new trumpets resounds. Somewhere the trunks, somewhere the heads, somewhere the bodies hewed by arrows are seen moving.39.
ਬਹੇ ਖਗ ਖੇਤੰ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ ॥
ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ਮਹਾ ਜੋਧ ਜੰਗੰ ॥
The warriors strike their swords and care for their arrows in the battlefield. The great heroes, chopped in the war are rolling in dust.
ਬੰਧੈ ਬੀਰ ਬਾਨਾ ਬਡੇ ਐਠਿਵਾਰੇ ॥
ਘੁਮੈ ਲੋਹ ਘੁਟੰ ਮਨੋ ਮਤਵਾਰੇ ॥੪੦॥
The greatly proud warriors, having tied their quivers and equipped with armour move in the battlefield like the drunkards.40.
ਉਠੀ ਕੂਹ ਜੂਹੰ ਸਮਰਿ ਸਾਰ ਬਜਿਯੰ ॥
ਕਿਧੋ ਅੰਤ ਕੇ ਕਾਲ ਕੋ ਮੇਘ ਗਜਿਯੰ ॥
The weapons were struck and there was confusion all around, it seemed that the clouds of doomsday were thundering.
ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਣੰ ਕੜਕਿਯੰ ॥
ਬਜੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਮਹਾ ਜੰਗਿ ਮਚਿਯੰ ॥੪੧॥
Hearing the cracking sound bows, the warriors of great endurance are becoming cowards. The steel clatters in rage with steel nad the great war is in progress.41.
ਬਿਰਚੇ ਮਹਾ ਜੁਧ ਜੋਧਾ ਜੁਆਣੰ ॥
ਖੁਲੇ ਖਗ ਖਤ੍ਰੀ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥
The youthful warriors are moving in this great war, with naked swords the fighters look wonderfully terrible.
ਬਲੀ ਜੁਝ ਰੁਝੈ ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਤੇ ॥
ਮਿਲੇ ਹਥ ਬਖੰ ਮਹਾ ਤੇਜ ਤਤੇ ॥੪੨॥
Adsorbed in violent rage, the brave warriors are engaged in war. The heroes with utmost enthusiasm are catching hold the waists of opponents in order to throw them down.42.
ਝਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ਸੁ ਰੋਸੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
ਰੁਲੇ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥
The sharp swords glisten and are struck with great rage. Somewhere the trunks and heads are rolling in dust and with the collision of weapons, the fire-sparks arise.
ਮਨੋ ਜੁਧ ਇੰਦ੍ਰੰ ਜੁਟਿਓ ਬ੍ਰਿਤਰਾਯੰ ॥੪੩॥
Somewhere the warriors are shouting and somewhere the blood is emerging out of the wounds. It appears that Indira and Britrasura are engaged in war 43.
ਮਹਾ ਜੁਧ ਮਚਿਯੰ ਮਹਾ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥
ਆਪੋ ਆਪ ਮੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸੋਂ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਜੇ ॥
The terrible war is in progress in which the great heroes are thundering. The weapons collide with the confronting weapons.
ਉਠੇ ਝਾਰ ਸਾਂਗੰ ਮਚੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥
ਮਨੋ ਖੇਲ ਬਾਸੰਤ ਮਾਹੰਤ ਸੋਹੰ ॥੪੪॥
The sparks of fire came out of the striking spears and in violent rage, the steel reigns supreme; it seems that good persons, looking impressive, are playing Holi.44.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਤਿਤੇ ਅੰਤਿ ਜੁਝੰ ॥
All the fighters engaged in war against their enemies, ultimately fell as martyrs.
ਤਿਤੇ ਅੰਤਿ ਲਾਜੇ ॥੪੫॥
All those who have run away from the battlefield, they all feel ashamed at the end. 45.
ਛੁਟੀ ਹਾਥ ਚਰਮੰ ॥
The armours of the bodies are broken and the shields have fallen from the hands.
ਗਿਰੇ ਸੂਰ ਟੋਲੰ ॥੪੬॥
Somewhere there are helmets scattered in the battlefield and somewhere the groups of warriors have fallen.46.
ਕਹੂੰ ਸਸਤ੍ਰ ਸਖੰ ॥
Somewhere the faces with whiskers have fallen, somewhere only weapons are lying.
ਕਹੂੰ ਪਰਮ ਪਗੰ ॥੪੭॥
Somewhere there are scabbards and swords and somewhere there are only few lying in the field.47.
ਮੰਡੇ ਆਨ ਹੰਕੀ ॥
Holding their winsome whiskers, the proud warriors are somewhere engaged in fighting.
ਉਠੇ ਹਾਲ ਚਾਲੰ ॥੪੮॥
Somewhere the weapons are being struck with great knocking on the shield, a great commotion has arisen (in the field). 48
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਖੁਲੇ ਖਗ ਖੂਨੀ ਮਹਾਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥
ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲਯੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥
The brave warriors are moving in the battlefield with naked swords, smeared with blood, evil spirits, ghosts, fiends and goblins are dancing.
ਬਜੇ ਡੰਗ ਡਉਰੂ ਉਠੇ ਨਾਦ ਸੰਖੰ ॥
ਮਨੋ ਮਲ ਜੁਟੇ ਮਹਾ ਹਥ ਬਖੰ ॥੪੯॥
The tabor and small drum resound and the sound of conches arises. It appears that the wrestlers, holding with their hands the waists of their opponents are trying to throw them down.49.
ਜਿਨਿ ਸੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸਬਲ ਸਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਮੰਡਿਓ ॥
Those warriors who had begun the war confronted their opponents with great strength.
ਤਿਨ ਸੁਭਟਨ ਤੇ ਏਕ ਕਾਲ ਕੋਊ ਜੀਅਤ ਨ ਛਡਿਓ ॥
Out of those warriors the KAL had not left anyone alive.
ਸਬ ਖਤ੍ਰੀ ਖਗ ਖੰਡਿ ਖੇਤਿ ਤੇ ਭੂ ਮੰਡਪ ਅਹੁਟੇ ॥
All the warriors had gathered in the battlefield holding their swords.
ਸਾਰ ਧਾਰਿ ਧਰਿ ਧੂਮ ਮੁਕਤਿ ਬੰਧਨ ਤੇ ਛੁਟੇ ॥
Enduring the somokeless fire of the steel-edge, they have saved themselves from the bondages.
ਹ੍ਵੈ ਟੂਕ ਟੂਕ ਜੁਝੇ ਸਬੈ ਪਾਵ ਨ ਪਾਛੇ ਡਾਰੀਯੰ ॥
They have all been chopped and fallen as martyrs and none of them hath retraced his steps.
ਜੈ ਕਾਰ ਅਪਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੂੰਅ ਬਾਸਵ ਲੋਕ ਸਿਧਾਰੀਯੰ ॥੫੦॥
Those who have gone like this to the abode of Indra, they are hailed with utmost reverence in the world. 50.
ਇਹ ਬਿਧਿ ਮਚਾ ਘੋਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥
ਸਿਧਏ ਸੂਰ ਸੂਰ ਕੇ ਧਾਮਾ ॥
Suchlike horrible war blazed and the brave warriors left for their (heavenly) abode.
ਆਪਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨ ਬਰਨੀ ਜਾਈ ॥੫੧॥
Upto which limit should I describe that war? I cannot describe it with my own understanding.51.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਲਵੀ ਸਰਬ ਜੀਤੇ ਕੁਸੀ ਸਰਬ ਹਾਰੇ ॥
ਬਚੇ ਜੇ ਬਲੀ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਧਾਰੇ ॥
(The descendants of Lava) have all been victorious and the (descendants of Kusha) were all defeated. The descendants of Kusha who remained alive, saved themselves by fleeing away.
ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕੀਯੋ ਕਾਸਿ ਬਾਸੰ ॥
ਘਨੇ ਬਰਖ ਕੀਨੇ ਤਹਾ ਹੀ ਨਿਵਾਸੰ ॥੫੨॥
They went to Kashi and real all the four Vedas. They lived there for many years.52.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਲਵੀ ਕੁਸੀ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਧਿਆਉ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩॥੧੮੯॥
End of the Third Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Description of the War of the Descendants of LAVA KUSHA.3.189.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਜਿਨੈ ਬੇਦ ਪਠਿਯੋ ਸੁ ਬੇਦੀ ਕਹਾਏ ॥
ਤਿਨੈ ਧਰਮ ਕੈ ਕਰਮ ਨੀਕੇ ਚਲਾਏ ॥
Those who studied the Vedas, called Vedis (Bedis), they absorbed themselves in good acts of righteousness.
ਪਠੇ ਕਾਗਦੰ ਮਦ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸੁਧਾਰੰ ॥
ਆਪੋ ਆਪ ਮੋ ਬੈਰ ਭਾਵੰ ਬਿਸਾਰੰ ॥੧॥
The Sodhi king of Madra Desha (Punjab) sent letters to them, entreating them to forget the past enmities.1.
ਨ੍ਰਿਪੰ ਮੁਕਲਿਯੰ ਦੂਤ ਸੋ ਕਾਸਿ ਆਯੰ ॥
ਸਬੈ ਬੇਦਿਯੰ ਭੇਦ ਭਾਖੇ ਸੁਨਾਯੰ ॥
The messengers sent by the king came to Kashi and gave the message to all the Bedis.
ਸਬੈ ਬੇਦ ਪਾਠੀ ਚਲੇ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸੰ ॥
ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਯੋ ਆਨ ਕੈ ਕੈ ਨਰੇਸੰ ॥੨॥
All the reciters of the Vedas came to Madra Desha and made obeisance to the king.2.
ਧੁਨੰ ਬੇਦ ਕੀ ਭੂਪ ਤਾ ਤੇ ਕਰਾਈ ॥
ਸਬੈ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਸਭਾ ਬੀਚ ਭਾਈ ॥
The king caused them to recite the Vedas in the traditional manner and all the brethren (both Sodhis and Pelis) sat tohether.
ਪੜੇ ਸਾਮ ਬੇਦ ਜੁਜਰ ਬੇਦ ਕਥੰ ॥
ਰਿਗੰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕਰੇ ਭਾਵ ਹਥੰ ॥੩॥
Saam-Veda, Yajur-Veda and Rig-Ved were recited, the essence of the sayings was imbibed (by the king and his clan).3.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਸੁਨੈ ਪਾਪ ਨਠਿਯੰ ॥
The sin-remover Atharva-Veda was recited.
ਦੀਆ ਸਰਬ ਸਾਜਾ ॥੪॥
The king was highly pleased and the bequeathed his kingdom to Bedis.4.
ਮਹਾ ਪਾਪ ਨਾਸੰ ॥
He himself adopted the sin-destroyer Vanaprastha Ashrama.
ਤਿਸੈ ਰਾਜ ਦੀਯੰ ॥੫॥
He put on the garb of a sage (rishi) and gave his kingdom to the reciter (Amrit Rai)5.
ਤਜੇ ਸਰਬ ਸੋਗੰ ॥
The people tried to the king to do so, but, he had abandoned all sorrows.
ਪ੍ਰਭੰ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਗੇ ॥੬॥
And leaving his wealth and property, absorbed himself in divine love.6.
ਬੇਦੀ ਭਯੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਾਜ ਕਹ ਪਾਇ ਕੈ ॥
ਦੇਤ ਭਯੋ ਬਰਦਾਨ ਹੀਐ ਹੁਲਸਾਇ ਕੈ ॥
Having been bestowed the kingdom, the Bedis were very much pleased. With happy heart, he predicted this boon:
ਜਬ ਨਾਨਕ ਕਲ ਮੈ ਹਮ ਆਨਿ ਕਹਾਇ ਹੈ ॥
ਹੋ ਜਗਤ ਪੂਜ ਕਰਿ ਤੋਹਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇ ਹੈ ॥੭॥
“When in the Iron age, I shall be called Nanak, you will attain the Supreme State and be worshipped by the world.”7.
ਲਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਨਿ ਗਯੇ ਬੇਦੀਅਨ ਕੀਨੋ ਰਾਜ ॥
The descendants of Lava, after handing over the kingdom, went to the forest, and the Bedis (descendants of Kusha) began to rule.
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਤਨਿ ਭੋਗੀਯੰ ਭੂਅ ਕਾ ਸਕਲ ਸਮਾਜ ॥੮॥
They enjoyed all comforts of the earth in various ways.8.
ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਬੇਦ ਸੁਨਬੇ ਤੁਮ ਕੀਆ ॥
ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਸੁਨਿ ਭੂਅ ਕੋ ਦੀਆ ॥
“O Sodhi king! You have listened to the recitation of three Vedas, and while listening to the fourth, you gave away your kingdom.
ਤੀਨ ਜਨਮ ਹਮਹੂੰ ਜਬ ਧਰਿ ਹੈ ॥
ਚੌਥੇ ਜਨਮ ਗੁਰੂ ਤੁਹਿ ਕਰਿ ਹੈ ॥੯॥
“When I shall have taken three births, you will be made the Guru in he fourth birth.”9.
ਇਤ ਇਨ ਰਾਜ ਕਰਤ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥
That (Sodhi) king left for the forest, and this (Bedi) king absorbed himself in royal pleasures.
ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊ ॥੧੦॥
To what extent, I should narrate the story? It is feared that this book will become voluminous.10.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਬੇਦ ਪਾਠ ਭੇਟ ਰਾਜ ਚਤੁਰਥ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੪॥੧੯੯॥
End of the Fourth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled “The Recitation of the Vedas and the Offering of Kingdom”.4.
ਕਿਨੀ ਨ ਤਾਹਿ ਸਾਧਿਯੰ ॥
There arose again quarrels and enmities, there was none to defuse the situation.
ਸੁ ਭੂਮਿ ਬੰਸ ਤੇ ਗਈ ॥੧॥
In due course of time it actually happened that the Bedi caln lost its kingdom.1.
ਬਿਪ੍ਰ ਕਰਤ ਭਏ ਸੂਦ੍ਰ ਬ੍ਰਿਤਿ ਛਤ੍ਰੀ ਬੈਸਨ ਕਰਮ ॥
The Vaishyas acted like Shudras and Kshatriyas like Vaishyas.
ਬੈਸ ਕਰਤ ਭਏ ਛਤ੍ਰਿ ਬ੍ਰਿਤਿ ਸੂਦ੍ਰ ਸੁ ਦਿਜ ਕੋ ਧਰਮ ॥੨॥
The Vaishyas acted like Kshatriyas and Shudras like Brahmins.2.
ਜਿਨ ਮੋ ਕਰਤ ਕ੍ਰਿਸਾਨੀ ਭਏ ॥
Only twenty villages were left with the Bedis, where they became agriculturists.
ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਯੋ ॥
ਜਨਮ ਸਮੈ ਨਾਨਕ ਕੋ ਆਯੋ ॥੩॥
A long time passed like this till the birth of Nanak.3.
ਤਿਨ ਬੇਦੀਯਨ ਕੇ ਕੁਲ ਬਿਖੇ ਪ੍ਰਗਟੇ ਨਾਨਕ ਰਾਇ ॥
Nanak Rai took birth in the Bedi clan.
ਸਭ ਸਿਖਨ ਕੋ ਸੁਖ ਦਏ ਜਹ ਤਹ ਭਏ ਸਹਾਇ ॥੪॥
He brought comfort to all his disciples and helped them at all times.4.
ਸਭ ਸਾਧਨ ਕੋ ਰਾਹੁ ਬਤਾਯੋ ॥
Guru Nanak spread Dharma in the Iron age and put the seekers on the path.
ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨਹਿ ਪਾਪ ਸੰਤਾਏ ॥੫॥
Those who followed the path propagated by him, were never harmed by the vices.5.
ਪਾਪ ਤਾਪ ਤਿਨ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਹਰੇ ॥
All those who came within his fold, they were absolved of all their sins and troubles,
ਜਾਲ ਕਾਲ ਕੇ ਬੀਚ ਨ ਆਏ ॥੬॥
Their sorrows, their wants were vanished and even their transmigration came to and end.6.
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚੁਰਿ ਇਹ ਜਗ ਮੋ ਕਰਾ ॥
Nanak transformed himself to Angad and spread Dharma in the world.
ਜਨੁ ਦੀਪਕ ਤੇ ਦੀਪ ਜਗਾਯੋ ॥੭॥
He was called Amar Das in the next transformation, a lamp was lit from the lamp.7.
ਰਾਮਦਾਸ ਤਬ ਗੁਰੂ ਕਹਾਵਾ ॥
When the opportune time came for the boon, then the Guru was called Ram Das.
ਅਮਰਦਾਸਿ ਸੁਰਪੁਰਿ ਮਗ ਲੀਆ ॥੮॥
The old boon was bestowed upon him, when Amar Das departed for the heavens.8.
ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਅੰਗਦਿ ਕਰਿ ਮਾਨਾ ॥
ਅਮਰ ਦਾਸ ਅੰਗਦ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥
Sri Nanak was recognized in Angad, and Angad in Amar Das.
ਸਾਧਨ ਲਖਾ ਮੂੜ ਨਹਿ ਪਾਯੋ ॥੯॥
Amar Das was called Ram Das, only the saints know it and the fools did not.9.
ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸਭਹੂੰ ਕਰਿ ਜਾਨਾ ॥
ਏਕ ਰੂਪ ਕਿਨਹੂੰ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥
The people on the whole considered them as separate ones, but there were few who recognized them as one and the same.
ਜਿਨ ਜਾਨਾ ਤਿਨ ਹੀ ਸਿਧਿ ਪਾਈ ॥
ਬਿਨੁ ਸਮਝੇ ਸਿਧਿ ਹਾਥਿ ਨ ਆਈ ॥੧੦॥
Those who recognized them as One, they were successful on the spiritual plane. Without recognition there was no success.10.
ਗੁਰਤਾ ਦੇਤ ਅਰਜੁਨਹਿ ਭਏ ॥
When Ramdas merged in the Lord, the Guruship was bestowed upon Arjan.
ਜਬ ਅਰਜੁਨ ਪ੍ਰਭ ਲੋਕਿ ਸਿਧਾਏ ॥
ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਤਿਹ ਠਾਂ ਠਹਰਾਏ ॥੧੧॥
When Arjan left for the abode of the Lord, Hargobind was seated on this throne.11.
ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਪ੍ਰਭ ਲੋਕਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥
ਹਰੀ ਰਾਇ ਤਿਹ ਠਾਂ ਬੈਠਾਰੇ ॥
When Hargobind left for the abode of the Lord, Har rai was seated in his place.
ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸਨਿ ਤਿਨ ਕੇ ਸੁਤ ਵਏ ॥
ਤਿਨ ਤੇ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਭਏ ॥੧੨॥
Har Krishan (the next Guru) was his son, after him, Tegh Bahadur became the Guru.12.
ਤਿਲਕ ਜੰਞੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕਾ ॥
ਕੀਨੋ ਬਡੋ ਕਲੂ ਮਹਿ ਸਾਕਾ ॥
He protected the forehead mark and sacred thread (of the Hindus) which marked a great event in the Iron age.
ਸੀਸੁ ਦੀਯਾ ਪਰੁ ਸੀ ਨ ਉਚਰੀ ॥੧੩॥
For the sake of saints, he laid down his head without even a sign.13.
ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ ॥
For the sake of Dharma, he sacrificed himself. He laid down his head but not his creed.
ਪ੍ਰਭ ਲੋਗਨ ਕਹ ਆਵਤ ਲਾਜਾ ॥੧੪॥
The saints of the Lord abhor the performance of miracles and malpractices. 14.
ਠੀਕਰ ਫੋਰਿ ਦਿਲੀਸ ਸਿਰਿ ਪ੍ਰਭ ਪੁਰਿ ਕੀਯਾ ਪਯਾਨ ॥
Breaking the potsherd of his body head of the king of Delhi (Aurangzeb), He left for the abode of the Lord.
ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੀ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਆਨਿ ॥੧੫॥
None could perform such a feat as that of Tegh Bahadur.15.
ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਕੇ ਚਲਤ ਭਯੋ ਜਗਤ ਕੋ ਸੋਕ ॥
The whole world bemoaned the departure of Tegh Bahadur.
ਹੈ ਹੈ ਹੈ ਸਭ ਜਗ ਭਯੋ ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਸੁਰ ਲੋਕਿ ॥੧੬॥
Whit the world Iamented, the gods hailed his arrival in heavens.16.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਪਾਤਸਾਹੀ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਪੰਚਮੋ ਧਿਆਉ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੫॥੨੧੫॥
End of the Fifth Chapter of BACHTTAR NATAK entitled ‘The Description of the Spiritual Kings (Preceptors).5.
ਤਪ ਸਾਧਤ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਮੁਹਿ ਆਨੋ ॥
Now I relate my own story as to how I was brought here, while I was absorbed in deep meditation.
ਸਪਤ ਸ੍ਰਿੰਗ ਸੋਭਿਤ ਹੈ ਤਹਾਂ ॥੧॥
The site was the mountain named Hemkunt, with seven peaks and looks there very impressive.1.
ਸਪਤਸ੍ਰਿੰਗ ਤਿਹ ਨਾਮੁ ਕਹਾਵਾ ॥
ਪੰਡੁ ਰਾਜ ਜਹ ਜੋਗੁ ਕਮਾਵਾ ॥
That mountain is called Sapt Shring (seven-peaked mountain), where the Pandavas Practised Yoga.
ਮਹਾਕਾਲ ਕਾਲਕਾ ਅਰਾਧੀ ॥੨॥
There I was absorbed in deep meditation on the Primal Power, the Supreme KAL.2.
ਦ੍ਵੈ ਤੇ ਏਕ ਰੂਪ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ॥
In this way, my meditation reached its zenith and I became One with the Omnipotent Lord.
ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਜੋਗ ਸਾਧਨਾ ਸਾਧਾ ॥੩॥
My parents also meditated for the union with the Incomprehensible Lord and performed many types of disciplines for union.3.
ਤਾ ਤੇ ਭਏ ਪ੍ਰਸੰਨਿ ਗੁਰਦੇਵਾ ॥
The service that they rendered the Incomprehensible Lord, caused the pleasure of the Supreme Guru (i.e. Lord).
ਤਿਨ ਪ੍ਰਭ ਜਬ ਆਇਸੁ ਮੁਹਿ ਦੀਆ ॥
ਤਬ ਹਮ ਜਨਮ ਕਲੂ ਮਹਿ ਲੀਆ ॥੪॥
When the Lord ordered me, I was born in this Iron age.4.
ਚੁਭੀ ਰਹੀ ਸ੍ਰੁਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਨਨ ਮਹਿ ॥
I had no desire to come, because I was totally absorbed in devotion for the Holy feet of the Lord.
ਜਿਉ ਤਿਉ ਪ੍ਰਭ ਹਮ ਕੋ ਸਮਝਾਯੋ ॥
ਇਮ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਲੋਕਿ ਪਠਾਯੋ ॥੫॥
But the Lord made me understand His Will and sent me in this world with the following words.5.
ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਚ ਇਸ ਕੀਟ ਪ੍ਰਤਿ ॥
The Words of the Non-temporal Lord to this insect:
ਜਬ ਪਹਿਲੇ ਹਮ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਬਨਾਈ ॥
ਦਈਤ ਰਚੇ ਦੁਸਟ ਦੁਖ ਦਾਈ ॥
When I created the world in the beginning, I created the ignominious and dreadful Daityas.
ਪੂਜਤ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਰਹਿ ਗਏ ॥੬॥
Who became mad with power and abandoned the worship of Supreme Purusha.6.
ਤੇ ਹਮ ਤਮਕਿ ਤਨਿਕ ਮੋ ਖਾਪੇ ॥
ਤਿਨ ਕੀ ਠਉਰ ਦੇਵਤਾ ਥਾਪੇ ॥
I destroyed them in no time and created gods in their place.
ਆਪਨ ਹੀ ਪਰਮੇਸੁਰ ਕਹਾਏ ॥੭॥
They were also absorbed in the worship of power and called themselves Ominipotednt.7.
ਬਿਸਨ ਆਪ ਹੀ ਕੋ ਠਹਰਾਯੋ ॥
Mahadeo (Shiva) was called Achyuta (blotless), Vishnu considered himself the Supreme.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਬਖਾਨਾ ॥
ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਜਾਨਾ ॥੮॥
Brahma called himself Para Brahman, none could comprehend the Lord.8.
ਸਾਖ ਨਮਿਤ ਦੇਬੇ ਠਹਿਰਾਏ ॥
Then I created eight Sakshis in order to give evidence of my Entity.
ਹਮ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਠਾਕੁਰੁ ਦੂਜਾ ॥੯॥
But they considered themselves all in all and aasked the people to worship them.9.
ਤਿਨ ਕਰਿ ਈਸੁਰ ਤਿਨ ਕਹੁ ਮਾਨਾ ॥
Those who did not comprehend the Lord, they were considered as Ishvara.
ਅਗਨਹੋਤ੍ਰ ਕਈ ਪਵਨ ਪ੍ਰਮਾਨੈ ॥੧੦॥
Several people worshipped the sun and the moon and several others worshipped Fire and Ait.10.
ਕਿਨਹੂੰ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਹਿਨ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥
ਨ੍ਹਾਤ ਕਿਤੇ ਜਲ ਕਰਤ ਬਿਧਾਨਾ ॥
Several them considered God as stone and several others bathed considering the Lordship of Water.
ਧਰਮ ਰਾਜ ਕੋ ਧਰਮ ਪਛਾਨਾ ॥੧੧॥
Considering Dharmaraja as the Supreme representative of Dharma, several bore fear of him in their actions. 11.
ਤੇ ਹਿਆਂ ਆਇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਹਵਾਏ ॥
All those whom God established for the revelation of His Supremacy, they themselves were called Supreme.
ਅਪਨੀ ਅਪਨੀ ਪਰਤ ਸੋਭ ਭੀ ॥੧੨॥
They forgot the Lord in their race for supremacy. 12
ਜਬ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਨ ਤਿਨੈ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥
ਤਬ ਹਰਿ ਇਨ ਮਨੁਛਨ ਠਹਰਾਨਾ ॥
When they did not comprehend the Lord, then I established human beings in their place.
ਪਰਮੇਸੁਰ ਪਾਹਨ ਠਹਰਏ ॥੧੩॥
They also were overpowered by ‘mineness’ and exhibited the Lord in statues.13.
ਤਿਨ ਭੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖੁ ਨਹਿ ਪਾਏ ॥
Then I created Siddhas and sadhs, who also could not realize the Lord.
ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਤਿ ਭਯੋ ਜਗਿ ਸਿਆਨਾ ॥
ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪਨੋ ਪੰਥੁ ਚਲਾਨਾ ॥੧੪॥
On whomsoever wisdom dawned, he started his own path. 14.
ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹ ਪਾਯੋ ॥
ਬੈਰ ਬਾਦ ਹੰਕਾਰ ਬਢਾਯੋ ॥
None could realise the Supreme Lord, but instead spread strife, enmity and ego.
ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਪੰਥ ਨ ਕੋਊ ਚਲੈ ॥੧੫॥
The tree and the leaves began to burn, because of the inner fire.None followed the path of the Lord.15.
ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਤਨਿਕਿ ਸਿਧ ਕੋ ਪਾਯੋ ॥
ਤਿਨਿ ਤਿਨਿ ਅਪਨਾ ਰਾਹੁ ਚਲਾਯੋ ॥
Whosoever attained a little spiritual power, he started his own ptah.
ਪਰਮੇਸੁਰ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਹਿਚਾਨਾ ॥
ਮਮ ਉਚਾਰਿ ਤੇ ਭਯੋ ਦਿਵਾਨਾ ॥੧੬॥
None could comprehend the Lord, but instead became mad with ‘I-ness’.16.
ਆਪ ਆਪ ਭੀਤਰਿ ਉਰਝਾਨਾ ॥
Nobody recognized the Supreme Essence, but was entangled within himself.
ਤਿਨ ਆਪਨ ਪੁਨਿ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤ ਚਲਾਏ ॥੧੭॥
All the great rishis (sages), who were then created, produced their own Smritis.17.
ਜੇ ਸਿੰਮ੍ਰਤਨ ਕੇ ਭਏ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥
ਤਿਨ ਤਿਨ ਕ੍ਰਿਆ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਤਿਆਗੀ ॥
All those who became followers of these smritis, they abandoned the path of the Lord.
ਸੋ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਨ ਕੇ ਰਾਹ ਨ ਆਯੋ ॥੧੮॥
Those who devoted themselves to the Feet of the Lord, they did not adopt the path of the Smritis.18.
ਸਰਬ ਲੋਕ ਤਿਹ ਕਰਮ ਚਲਾਏ ॥
Brahma composed all the four Vedas, all the people followed the injunctions contained in them.
ਜਿਨ ਕੀ ਲਿਵ ਹਰਿ ਚਰਨਨ ਲਾਗੀ ॥
ਤੇ ਬੇਦਨ ਤੇ ਭਏ ਤਿਆਗੀ ॥੧੯॥
Those who were devoted to the Feet of the Lord, they abandoned the Vedas.19.
ਜਿਨ ਮਤਿ ਬੇਦ ਕਤੇਬਨ ਤਿਆਗੀ ॥
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੇ ਭੇ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥
Those who abandoned the path of the Vedas and Katebs, they became the devotees of the Lord.
ਭਾਂਤਿ ਅਨੇਕ ਦੂਖ ਸੋ ਦਲਹੀ ॥੨੦॥
Whosoever follows their path, he crushes various types of sufferings.20.
ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸੰਗਿ ਨ ਛੋਡਤ ਨੇਹ ॥
Those who consider the castes illusory, they do not abandon the love of the Lord.
ਤੇ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੀ ਕਹਿ ਜਾਹੀ ॥
ਤਿਨ ਹਰਿ ਸਿਉ ਅੰਤਰੁ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥੨੧॥
When they leave the world, they go to the abode of the Lord, and there is no difference between them and the Lord.21.
ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤਜਿ ਤਿਨ ਮਗਿ ਪਰੇ ॥
Those who fear the castes and follow their path, abandoning the Supreme Lord.
ਬਾਰ ਬਾਰ ਜਗ ਮੋ ਬਪੁ ਧਰਹੀ ॥੨੨॥
They fall into hell and transmigrate again and again.22.
ਤਿਨ ਭੀ ਅਪਨਾ ਪੰਥੁ ਚਲਾਇਓ ॥
Then I created Dutt, who also started his own path.
ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਛੁ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੩॥
His followed have long nail in their hands and matted hair on their heads . They did not understand the ways of the Lord.23
ਪੁਨਿ ਹਰਿ ਗੋਰਖ ਕੋ ਉਪਰਾਜਾ ॥
ਸਿਖ ਕਰੇ ਤਿਨ ਹੂ ਬਡ ਰਾਜਾ ॥
Then I ccreated Gorakh, who made great kings his disciples.
ਸ੍ਰਵਨ ਫਾਰਿ ਮੁਦ੍ਰਾ ਦੁਐ ਡਾਰੀ ॥
ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰਤਿ ਰੀਤਿ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੪॥
His disciples wear rings in their ears and do not know the love of the lord.24.
ਪੁਨਿ ਹਰਿ ਰਾਮਾਨੰਦ ਕੋ ਕਰਾ ॥
ਭੇਸ ਬੈਰਾਗੀ ਕੋ ਜਿਨਿ ਧਰਾ ॥
Then I created Ramanand, who adopted the path of Bairagi.
ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨੫॥
Around his neck he wore necklace of wooden beads and did not comprehend the ways of the Lord.25.
ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪਨੇ ਰਾਹ ਚਲਾਏ ॥
All the great Purushas created by me started their own paths.
ਅਰਬ ਦੇਸ ਕੋ ਕੀਨੋ ਰਾਜਾ ॥੨੬॥
Then I created Muhammed, who was made the master of Arabia.26.
ਲਿੰਗ ਬਿਨਾ ਕੀਨੇ ਸਭ ਰਾਜਾ ॥
He started a religion and circumcised all the kings.
ਸਤਿਨਾਮੁ ਕਾਹੂੰ ਨ ਦ੍ਰਿੜਾਯੋ ॥੨੭॥
He caused all to utter his name and did not give True Name of the Lord with firmness to anyone.27.
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾਹੂੰ ਨ ਪਛਾਨਾ ॥
Everyone placed his own interest first and foremost and did not comprehend the Supreme Brahman.
ਤਪ ਸਾਧਤ ਹਰਿ ਮੋਹਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥
ਇਮ ਕਹਿ ਕੈ ਇਹ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ ॥੨੮॥
When I was busy in the austere devotion, the Lord called me and sent me to this world with the following words.28.
ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਚ ॥
The Word of the Non-Temporal Lord:
ਮੈ ਅਪਨਾ ਸੁਤ ਤੋਹਿ ਨਿਵਾਜਾ ॥
ਪੰਥੁ ਪ੍ਰਚੁਰ ਕਰਬੇ ਕਹ ਸਾਜਾ ॥
I have adopted you as my son and hath created you for the propagation of the path (Panth).
ਕਬੁਧਿ ਕਰਨ ਤੇ ਲੋਕ ਹਟਾਇ ॥੨੯॥
“You go therefore for the spread of Dharma (righteousness) and cause people to retrace their steps from evil actions”.29.
ਕਬਿਬਾਚ ਦੋਹਰਾ ॥
The World of the Poet: DOHRA
ਠਾਂਢ ਭਯੋ ਮੈ ਜੋਰਿ ਕਰ ਬਚਨ ਕਹਾ ਸਿਰ ਨਯਾਇ ॥
I stood up with folded hands and bowing down my head, I said:
ਪੰਥ ਚਲੈ ਤਬ ਜਗਤ ਮੈ ਜਬ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਸਹਾਇ ॥੩੦॥
“The path (Panth) shall prevail only in the world, with THY ASSISTANCE.”30.
ਇਹ ਕਾਰਨਿ ਪ੍ਰਭ ਮੋਹਿ ਪਠਾਯੋ ॥
ਤਬ ਮੈ ਜਗਤਿ ਜਨਮੁ ਧਰਿ ਆਯੋ ॥
For this reason the Lord sent me and I was born in this world.
ਜਿਮ ਤਿਨ ਕਹੀ ਇਨੈ ਤਿਮ ਕਹਿਹੌ ॥
ਅਉਰ ਕਿਸੁ ਤੇ ਬੈਰ ਨ ਗਹਿਹੌ ॥੩੧॥
Whatever the Lord said, I am repeating the same unto you, I do not bear enmity with anyone.31.
ਜੋ ਹਮ ਕੋ ਪਰਮੇਸੁਰ ਉਚਰਿ ਹੈ ॥
ਤੇ ਸਭ ਨਰਕਿ ਕੁੰਡ ਮਹਿ ਪਰਿ ਹੈ ॥
Whosoever shall call me the Lord, shall fall into hell.
ਯਾ ਮੈ ਭੇਦੁ ਨ ਰੰਚ ਪਛਾਨੋ ॥੩੨॥
Consider me as His servant and do not think of any difference between me and the Lord.32.
ਦੇਖਨਿ ਆਯੋ ਜਗਤ ਤਮਾਸਾ ॥
I am the servant of the Supreme Purusha and hath come to see the Sport of the world.
ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਜਗਤਿ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿ ਹੋ ॥
ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਗ ਤੇ ਮੋਨਿ ਨ ਰਹਿ ਹੋ ॥੩੩॥
Whatever the Lord of the world said, I say the same unto you, I cannot remain silent in this abode of death.33.
ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥
NAARAAJ CHHAND
ਕਿਸੂ ਨ ਕਾਨ ਰਾਖਿਹੌ ॥
I say only that which the Lord hath said, I do not yield to anyone else.
ਅਲੇਖ ਬੀਜ ਬੀਜਹੌ ॥੩੪॥
I do not feel pleased with any particular garb, I sow the seed of God’s Name.34.
ਨ ਭੇਖ ਭੀਜ ਹੌ ਕਹੀ ॥
I do not worship stones, nor I have any liking for a particular guise.
ਅਨੰਤ ਨਾਮੁ ਗਾਇਹੌ ॥
I sing the Name (of the Lord),
ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪਾਇਹੌ ॥੩੫॥
I sing infinite Names (of the Lord), and meet the Supreme Purusha.35.
ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸੁ ਧਾਰਿਹੌ ॥
I do not wear matted hair on my head, nor do I put rings in my ears.
ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਮੈ ਕਰੋ ॥੩੬॥
I do not pay attention to anyone else, all my actions are at the bidding of the Lord.36.
ਜੁ ਕਾਮ ਸਰਬ ਠਾਮਯੰ ॥
I recite only the Name of the Lord, which is useful at all places.
ਨ ਅਉਰ ਥਾਪਨਾ ਥਪੋ ॥੩੭॥
I do not meditate on anyone else, nor do I seek assistance from any other quarter.37.
ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਪਾਇਹੌ ॥
I recite infinite Names and attain the Supreme light.
ਨ ਨਾਮੁ ਆਨਿ ਉਚਰੋ ॥੩੮॥
I do not meditate on anyone else, nor do I repeat the Name of anyone else.38.
ਨ ਆਨ ਮਾਨ ਮਤਿਯੰ ॥
I am absorbed only in the Name of the Lord, and honour none else.
ਅਨੰਤ ਪਾਪ ਟਾਰੀਯੰ ॥੩੯॥
By meditating on the Supreme, I am absolved of infinite sins.39.
ਨ ਆਨ ਦਾਨ ਮਾਚਿਯੰ ॥
I am absorbed only in His Sight, and do not attend to any other charitable action.
ਅਨੰਤ ਦੂਖ ਟਾਰੀਯੰ ॥੪੦॥
By uttering only His Name, I am absolved of infinite sorrows.40.
ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਤਿਹਾਰੋ ਧਿਆਇਆ ॥
ਦੂਖ ਪਾਪ ਤਿਨ ਨਿਕਟਿ ਨ ਆਇਆ ॥
Those who mediated on the Name of the Lord, none of the sorrows and sins came near them.
ਬਹਿਸਿ ਬਹਿਸਿ ਬਾਦਨ ਤੇ ਮਰਹੀ ॥੪੧॥
Those who meditated on any other Entiey, they ended themselves in futile discussions and quarrels.41.
ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵਿ ਪਠਾਏ ॥
I have been sent into this world by the Preceptor-Lord to propagate Dharma (righteousness).
ਦੁਸਟ ਦੋਖਯਨਿ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰੋ ॥੪੨॥
The Lord asked me to spread Dharma, and vanquish the tyrants and evil-minded persons. 42.
ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ ॥
I have taken birth of this purpose, the saints should comprehend this in their minds.
ਦੁਸਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਿਨ ॥੪੩॥
(I have been born) to spread Dharma, and protect saints, and root out tyrants and evil-minded persons.43.
ਆਪੁ ਆਪੁ ਤਿਨ ਜਾਪੁ ਉਚਾਰਾ ॥
All the earlier incarnations caused only their names to be remembered.
ਧਰਮ ਕਰਨ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨ ਡਾਰਾ ॥੪੪॥
They did not strike the tyrants and did not make them follow th path of Dharma.44.
ਮੈ ਮੈ ਕਰਤ ਜਗਤ ਤੇ ਗਏ ॥
All the earlier prophets ended themselves in ego.
ਕਰਮ ਧਰਮ ਕੋ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨਾ ॥੪੫॥
And did not comprehend the supreme Purusha, they did not care for the righteous actions.45.
ਏਕੈ ਆਸ ਧਰੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥
Have no hopes on others, rely only on the ONE Lord.
ਵਾ ਕੀ ਆਸ ਧਰੋ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੪੬॥
The hopes on others are never fruitful, therefore, keep in your mind the hopes on the ONE Lord.46.
ਕੋਈ ਪੜਤਿ ਕੁਰਾਨ ਕੋ ਕੋਈ ਪੜਤ ਪੁਰਾਨ ॥
Someone studies the Quran and someone studies the Puranas.
ਕਾਲ ਨ ਸਕਤ ਬਚਾਇਕੈ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨਿਦਾਨ ॥੪੭॥
Mere reading cannot save one from death. Therefore such works are vain and do not help at the time of death.47.
ਕਈ ਕੋਟਿ ਮਿਲਿ ਪੜਤ ਕੁਰਾਨਾ ॥
ਬਾਚਤ ਕਿਤੇ ਪੁਰਾਨ ਅਜਾਨਾ ॥
Millions of people recite the Quran and many study Puranas witout understanding the crux.
ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਆਵਾ ॥
ਦਾਵ ਕਾਲ ਕਾਹੂੰ ਨ ਬਚਾਵਾ ॥੪੮॥
It will be of no use at the time of death and none will be saved.48.
ਕਿਉ ਨ ਜਪੋ ਤਾ ਕੋ ਤੁਮ ਭਾਈ ॥
ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਜੋ ਹੋਇ ਸਹਾਈ ॥
O Brother! Why do you not meditate on Him, who will help you at the time of death?
ਇਨ ਤੇ ਸਰਤ ਨ ਕੋਈ ਕਰਮਾ ॥੪੯॥
Consider the vain religions as illusory, because they do not serve our purpose (of life).49.
ਇਹ ਕਾਰਨਿ ਪ੍ਰਭ ਹਮੈ ਬਨਾਯੋ ॥
ਭੇਦੁ ਭਾਖਿ ਇਹ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ ॥
For this reason the Lord created me and sent me in this world, telling me the secret.
ਡਿੰਭ ਵਿੰਭ ਕਛੁ ਨੈਕ ਨ ਕਰੋ ॥੫੦॥
Whatever He told me, I say unto you, there is not even a little heresay in it.50.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਨ ਮੁੰਦ੍ਰਕਾ ਸਵਾਰੌ ॥
I neither wear matted hair on the head nor bedeck myself with ear-rings.
ਸਰੈ ਸਰਬ ਕਾਮੰ ॥੫੧॥
I meditate on the Name of the Lord, which helps me in all my errands.51.
ਨ ਡਿੰਭੰ ਦਿਖਾਉ ॥
Neither I close my eyes, nor exhibit heresy.
ਨ ਭੇਖੀ ਕਹਾਉ ॥੫੨॥
Nor perform evil actions, nor cause others to call me a person in disguise. 52.
ਜੇ ਜੇ ਭੇਖ ਸੁ ਤਨ ਮੈ ਧਾਰੈ ॥
ਤੇ ਪ੍ਰਭ ਜਨ ਕਛੁ ਕੈ ਨ ਬਿਚਾਰੈ ॥
Those persons who adopt different guises are never liked by the men of God.
ਡਿੰਭਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸੁਰ ਨਾਹੀ ॥੫੩॥
All of you may understanding this that God is absent form all these guises.53.
ਜੇ ਜੇ ਕਰਮ ਕਰਿ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਹੀ ॥
ਤਿਨ ਪਰਲੋਕਨ ਮੋ ਗਤਿ ਨਾਹੀ ॥
Those who exhibit various garbs through various actions, they never get release in the next world.
ਸ੍ਵਾਂਗ ਦੇਖਿ ਕਰਿ ਪੂਜਤ ਰਾਜਾ ॥੫੪॥
While alive, their worldly desires may be fulfilled and the king may be pleased on seeing their mimicry.54.
ਖੋਜਿ ਫਿਰੈ ਸਭ ਹੀ ਕੋ ਕਾਹੀ ॥
The Lord-God is not present in such mimics, even all the places be serched by all.
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੋ ਤਿਨੀ ਪਛਾਨਾ ॥੫੫॥
Only those who controlled their minds, recognized the Supreme Brahman.55.
ਭੇਖ ਦਿਖਾਏ ਜਗਤ ਕੋ ਲੋਗਨ ਕੋ ਬਸਿ ਕੀਨ ॥
Those who exhibit various guises in the world and win people on their side.
ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਕਾਤੀ ਕਟਿਯੋ ਬਾਸੁ ਨਰਕ ਮੋ ਲੀਨ ॥੫੬॥
They will reside in hell, when the sword of death chops them. 56.
ਜੇ ਜੇ ਜਗ ਕੋ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵੈ ॥
ਲੋਗਨ ਮੂੰਡਿ ਅਧਿਕ ਸੁਖ ਪਾਵੈ ॥
Those who exhibit different guises, find disciples and enjoy great comforts.
ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨ ਕਉਡੀ ਕਾਮੰ ॥੫੭॥
Those who their nostrils and perform prostrations, their religious discipline is vain and useless.57.
ਨਰਕਿ ਕੁੰਡ ਭੀਤਰ ਤੇ ਪਰਹੀ ॥
All the followers of the futile path, fall into hell from within.
ਜੋ ਮਨੁ ਜੀਤ ਸਕਾ ਨਹਿ ਕਾਹੂ ॥੫੮॥
They cannot go to heavens with the movement of the hands, because they could not control their minds in any way. 58.
ਕਬਿਬਾਚ ਦੋਹਰਾ ॥
The Words of the Poet: DOHRA
ਜੋ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭ ਮੋ ਸੋ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿਹੋ ਜਗ ਮਾਹਿ ॥
Whatever my Lord said to me, I say the same in the world.
ਜੋ ਤਿਹ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਧਿਆਇ ਹੈ ਅੰਤਿ ਸੁਰਗ ਕੋ ਜਾਹਿ ॥੫੯॥
Those who have meditated on the Lord, ultimately go to heaven.59.
ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਨ ਦੁਈ ਏਕ ਹੈ ਬਿਬ ਬਿਚਾਰ ਕਛੁ ਨਾਹਿ ॥
The Lord and His devotees are one, there is no difference between them.
ਜਲ ਤੇ ਉਪਜਿ ਤਰੰਗ ਜਿਉ ਜਲ ਹੀ ਬਿਖੈ ਸਮਾਹਿ ॥੬੦॥
Just as the wave of water, arising in water, merges in water.60.
ਤਿਨ ਤੇ ਭਿੰਨ ਰਹਤ ਕਰਤਾਰਾ ॥
Those who quarrel in ego, they are far removed from the Lord.
ਜਾਨ ਲੇਹੁ ਹਰਿ ਜਨ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥੬੧॥
O men of God! Understand this that the Lord doth not reside in Vedas and katebs. 61.
ਆਂਖ ਮੂੰਦਿ ਕੋਊ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵੈ ॥
ਆਂਧਰ ਕੀ ਪਦਵੀ ਕਹ ਪਾਵੈ ॥
He, who exhibits heresy in closing his eyes, attains the state of blindness.
ਆਂਖਿ ਮੀਚ ਮਗੁ ਸੂਝਿ ਨ ਜਾਈ ॥
ਤਾਹਿ ਅਨੰਤ ਮਿਲੈ ਕਿਮ ਭਾਈ ॥੬੨॥
By closing the eyes one cannot know the path, how can then, O brother! He meet the Infinite Lord?62.
ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰ ਕਹ ਲਉ ਕੋਈ ਕਹੈ ॥
ਸਮਝਤ ਬਾਤਿ ਥਕਤਿ ਹੁਐ ਰਹੈ ॥
To what extent, the details be given? When one understands, he feels tired.
ਤਦਪਿ ਗਨਤ ਤਿਹ ਪਰਤ ਸੁ ਤੋਟਾ ॥੬੩॥
If one is blessed with millions of tongues, even then he feels them short in number, (while singing the Praises of the Lord)63.
ਜਬ ਆਇਸੁ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਭਯੋ ਜਨਮੁ ਧਰਾ ਜਗ ਆਇ ॥
When the Lord Willed, I was born on this earth.
ਅਬ ਮੈ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਸਬਹੂੰ ਕਹਤ ਸੁਨਾਇ ॥੬੪॥
Now I shall narrate briefly my own story.64.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਮਮ ਆਗਿਆ ਕਾਲ ਜਗ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਰਨੰ ਨਾਮ ਖਸਟਮੋ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੬॥੨੭੯॥
End of the Sixth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled The Command of Supreme KAL to Me for Coming into the World.6.279.
ਅਥ ਕਬਿ ਜਨਮ ਕਥਨੰ ॥
HERE BEGINS THE DESCRIPTION OF THE BIRTH OF THE POET.
ਮੁਰ ਪਿਤ ਪੂਰਬਿ ਕਿਯਸਿ ਪਯਾਨਾ ॥
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਤੀਰਥਿ ਨ੍ਹਾਨਾ ॥
My father proceeded towards the east and visited several places of pilgrimage.
ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਦਿਨ ਕਰਤ ਬਿਤਏ ॥੧॥
When he went to Triveni (Prayag), he passed his days in act of charity.1.
ਪਟਨਾ ਸਹਰ ਬਿਖੈ ਭਵ ਲਯੋ ॥
I was conceived there and took birth at Patna.
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਦਾਈਅਨ ਦੁਲਰਾਏ ॥੨॥
Whence I was brought to Madra Desh (Punjab), where I was caressed by various nurses.2
ਦੀਨੀ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੀ ਸਿਛਾ ॥
I was given physical protection in various ways and given various types of education.
ਦੇਵ ਲੋਕਿ ਤਬ ਪਿਤਾ ਸਿਧਾਏ ॥੩॥
When I began to perform the act of Dharma (righteousness), my father departed for his heavenly abode.3.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕਬਿ ਜਨਮ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਸਪਤਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਤਪਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੭॥੨੮੨॥
End of the Seventh Chapter of BACHITTTAR NATAK entitled Description of the Poet.7.282
ਅਥ ਰਾਜ ਸਾਜ ਕਥਨੰ ॥
Here begins the Description of the Magnificence of Authority:
ਜਥਾ ਸਕਤਿ ਤਬ ਧਰਮੁ ਚਲਾਯੋ ॥
When I obtained the position of responsibility, I performed the religious acts to the best of my ability.
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਬਨਿ ਖੇਲਿ ਸਿਕਾਰਾ ॥
ਮਾਰੇ ਰੀਛ ਰੋਝ ਝੰਖਾਰਾ ॥੧॥
I went hunting various kinds of animals in the forest and killed bears, nilgais (blue bulls) and elks.1.
ਸਹਰ ਪਾਵਟਾ ਕੀ ਸੁਧਿ ਲਈ ॥
Then I left my home and went to place named Paonta.
ਕਾਲਿੰਦ੍ਰੀ ਤਟਿ ਕਰੇ ਬਿਲਾਸਾ ॥
ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਪੇਖਿ ਤਮਾਸਾ ॥੨॥
I enjoyed my stay on the banks of Kalindri (Yamuna) and saw amusement of various kind2.
ਤਹ ਕੇ ਸਿੰਘ ਘਨੇ ਚੁਨਿ ਮਾਰੇ ॥
ਰੋਝ ਰੀਛ ਬਹੁ ਭਾਂਤਿ ਬਿਦਾਰੇ ॥
There I killed may lions, nilgais and bears.
ਲੋਹ ਪਰਾ ਹਮ ਸੋ ਬਿਨੁ ਕਾਜਾ ॥੩॥
On this the king Fateh Shah become angry and fought with me without any reason.3.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਤਹਾ ਸਾਹ ਸ੍ਰੀਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੋਪੇ ॥
ਪੰਚੋ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਾਇ ਰੋਪੇ ॥
There Sri Shah (Sango Shah) become enraged and all the five warriors stood firmly in the battlefield.
ਹਠੀ ਜੀਤਮਲੰ ਸੁ ਗਾਜੀ ਗੁਲਾਬੰ ॥
ਰਣੰ ਦੇਖੀਐ ਰੰਗ ਰੂਪੰ ਸਹਾਬੰ ॥੪॥
Including the tenacious Jit Mal and the desparate hero Gulab, whose faces were red with ire, in the field.4.
ਹਠਿਯੋ ਮਾਹਰੀਚੰਦਯੰ ਗੰਗਰਾਮੰ ॥
ਜਿਨੇ ਕਿਤੀਯੰ ਜਿਤੀਯੰ ਫੌਜ ਤਾਮੰ ॥
The persistent Mahari Chand and Ganga Ram, who had defeated lot of forces.
ਕੁਪੇ ਲਾਲ ਚੰਦੰ ਕੀਏ ਲਾਲ ਰੂਪੰ ॥
ਜਿਨੈ ਗੰਜੀਯੰ ਗਰਬ ਸਿੰਘ ਅਨੂਪੰ ॥੫॥
Lal Chand was red with anger, who had shattered pride of several lion-like heroes.5.
ਕੁਪਿਯੋ ਮਾਹਰੂ ਕਾਹਰੂ ਰੂਪ ਧਾਰੇ ॥
ਜਿਨੈ ਖਾਨ ਖਾਵੀਨੀਯੰ ਖੇਤ ਮਾਰੇ ॥
Maharu got enraged and with frightening expression killed brave Khans in the battlefield.
ਕੁਪਿਓ ਦੇਵਤੇਸੰ ਦਯਾਰਾਮ ਜੁਧੰ ॥
ਕੀਯੰ ਦ੍ਰੋਣ ਕੀ ਜਿਉ ਮਹਾ ਜੁਧ ਸੁਧੰ ॥੬॥
The godly Daya Ram, filled with great ire, fought very heroically in the field like Dronacharya.6.
ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੋਪੀਯੰ ਕੁਤਕੋ ਸੰਭਾਰੀ ॥
ਹਠੀ ਖਾਨ ਹਯਾਤ ਕੇ ਸੀਸ ਝਾਰੀ ॥
Kirpal in rage, rushed with his mace and struck it on the head of the tenacious Hayaat Khan.
ਉਠੀ ਛਿਛਿ ਇਛੰ ਕਢਾ ਮੇਝ ਜੋਰੰ ॥
ਮਨੋ ਮਾਖਨੰ ਮਟਕੀ ਕਾਨ੍ਹ ਫੋਰੰ ॥੭॥
With all his might, he caused the marrow flow out of his head, which splashed like the butter spattering out of the pitcher of butter broken by lord Krishan.7.
ਤਹਾ ਨੰਦ ਚੰਦੰ ਕੀਯੋ ਕੋਪ ਭਾਰੋ ॥
ਲਗਾਈ ਬਰਛੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਸੰਭਾਰੋ ॥
Then Namd Chand, in fierce rage, wielding his sword struck it with force.
ਤੁਟੀ ਤੇਗ ਤ੍ਰਿਖੀ ਕਢੇ ਜਮਦਢੰ ॥
ਹਠੀ ਰਾਖੀਯੰ ਲਜ ਬੰਸੰ ਸਨਢੰ ॥੮॥
But it broke. Then he drew his dagger and the tenacious warrior saved the honour of the Sodhi clan.8.
ਤਹਾ ਮਾਤਲੇਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਕ੍ਰੁਧੰ ॥
ਛਕਿਯੋ ਛੋਭ ਛਤ੍ਰੀ ਕਰਿਯੋ ਜੁਧ ਸੁਧੰ ॥
Then the Maternal uncle Kirpal, in great ire, manifested the war-feats like a true Kshatriya.
ਸਹੇ ਦੇਹ ਆਪੰ ਮਹਾਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥
ਕਰਿਯੋ ਖਾਨ ਬਾਨੀਨ ਖਾਲੀ ਪਲਾਣੰ ॥੯॥
The great hero was struck by an arrow, but he caused the brave Khan to fall from the saddle.9.
ਹਠਿਯੋ ਸਾਹਿਬੰ ਚੰਦ ਖੇਤੰ ਖਤ੍ਰਿਆਣੰ ॥
ਹਨੇ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਭਾਨੰ ॥
Sahib Chand, the valiant Kshatriya, killed a bloody Khan of Khorasan.
ਤਹਾ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੇ ॥
ਬਚੇ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੦॥
He slew several graceful warriors, with full force the soldiers who survived, fled away in order to save their lives.10.
ਤਹਾ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੀਨੇ ਅਖਾਰੇ ॥
ਘਨੇ ਖੇਤ ਮੋ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਲਤਾਰੇ ॥
There (Sango) Shah exhibited his acts of bravery in the battlefield and trampled under feet many bloody Khans.
ਨ੍ਰਿਪੰ ਗੋਪਲਾਯੰ ਖਰੋ ਖੇਤ ਗਾਜੈ ॥
ਮ੍ਰਿਗਾ ਝੁੰਡ ਮਧਿਯੰ ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇ ॥੧੧॥
Gopal, the king of Guleria, stood firmly in the field and roared like a lion amidst a herd of deers.11.
ਤਹਾ ਏਕ ਬੀਰੰ ਹਰੀ ਚੰਦ ਕੋਪ੍ਯੋ ॥
ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਖੇਤ ਮੋ ਪਾਵ ਰੋਪ੍ਯੋ ॥
There in great fury, a warrior Hari Chand, very skillfully took position in the battlefield.
ਮਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕੇ ਤੀਰ ਤੀਖੇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
ਲਗੈ ਜੌਨਿ ਕੇ ਤਾਹਿ ਪਾਰੈ ਪਧਾਰੇ ॥੧੨॥
He discharged sharp arrows in great rage and whosoever was struck, left for the other world.12.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਹਨੇ ਸੂਰ ਸੁਧੰ ॥
Hari Chand (Handooria) in great fury, killed significant heroes.
ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥੧੩॥
He shot skillfully a volley of arrows and killed a lot of forces.13.
ਮਹਾ ਲੋਹ ਮਾਚੇ ॥
He was absorbed in dreadful feat of arms.
ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ ॥੧੪॥
Armed warriors were being killed and great kings were falling on the ground.14.
ਸੁ ਖੇਤੰ ਉਤਾਰਿਯੋ ॥੧੫॥
Then Jit Mal aimed and struck Hari Chand down to the ground with his spear.15.
ਰਿਸਿਯੋ ਤੇਜਿ ਮਾਣੰ ॥
The warriors struck with arrows became red with blood.
ਸੁਵਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ ॥੧੬॥
Their horses feel and they left for heavens.16.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAAT STANZA
ਖੁਲੈ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਖਗੰ ॥
ਪਰੀ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੰ ਉਠੀ ਝਾਲ ਅਗੰ ॥
In the hands of blood-thirsty Khans, there were the Khorasan swords, whose sharp edges flashed like fire.
ਗਿਰੇ ਬਾਜ ਤਾਜੀ ਲਗੇ ਧੀਰ ਧਕੇ ॥੧੭॥
The bows shooing out volleys of arrows twanged, the splendid horses fell because of the heavy blows.17.
ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੁਕੇ ਨਗਾਰੇ ॥
ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ ॥
The trumpets sounded and the musical pipes were played, the brave warriors thundered from both sides.
ਕਰੇ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਸਸਤ੍ਰੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਚਾਵਡੀ ਚੀਤਕਾਰੰ ॥੧੮॥
And with their strong arms struck (the enemy), the witches drank blood to their fill and produced dreadful sounds.18.
ਕਹਾ ਲਗੇ ਬਰਨਨ ਕਰੌ ਮਚਿਯੋ ਜੁਧੁ ਅਪਾਰ ॥
How far should I describe the great battle?
ਜੇ ਲੁਝੇ ਜੁਝੇ ਸਬੈ ਭਜੇ ਸੂਰ ਹਜਾਰ ॥੧੯॥
Those fought attained martyrdom, thousand fled away. 19.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਭਜਿਯੋ ਸਾਹ ਪਾਹਾੜ ਤਾਜੀ ਤ੍ਰਿਪਾਯੰ ॥
ਚਲਿਯੋ ਬੀਰੀਯਾ ਤੀਰੀਯਾ ਨ ਚਲਾਯੰ ॥
The hill-chief spurred his horse and fled, the warriors went away without discharging their arrows.
ਜਸੋ ਡਢਵਾਲੰ ਮਧੁਕਰ ਸੁ ਸਾਹੰ ॥
ਭਜੇ ਸੰਗਿ ਲੈ ਕੈ ਸੁ ਸਾਰੀ ਸਿਪਾਹੰ ॥੨੦॥
The chiefs of Jaswal and Dadhwal, who were fighting (in the field), left with all their soldiers.20.
ਚਕ੍ਰਤ ਚੌਪਿਯੋ ਚੰਦ ਗਾਜੀ ਚੰਦੇਲੰ ॥
ਹਠੀ ਹਰੀ ਚੰਦੰ ਗਹੇ ਹਾਥ ਸੇਲੰ ॥
The Raja of Chandel was perplexed, when the tenacious Hari Chand caught hold of the spear in his hand.
ਕਰਿਯੋ ਸੁਆਮ ਧਰਮ ਮਹਾ ਰੋਸ ਰੁਝਿਯੰ ॥
He was filled with great fury, fulfilling his duty as a general
ਗਿਰਿਯੋ ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਇਸੋ ਸੂਰ ਜੁਝਿਯੰ ॥੨੧॥
Those who came in front of him, were cut into pieces nad fell (in the field).21.
ਤਹਾ ਖਾਨ ਨੈਜਾਬਤੈ ਆਨ ਕੈ ਕੈ ॥
ਹਨਿਓ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੋ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੈ ॥
Then Najabat Khan came forward and struck Sango Shah with his weapons.
ਕਿਤੈ ਖਾਨ ਬਾਨੀਨ ਹੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥
ਸਹੀ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸੁਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ ॥੨੨॥
Several skillful Khans fell on him with their arms and sent Shah Sangram to heaven.22.
ਮਾਰਿ ਨਿਜਾਬਤ ਖਾਨ ਕੋ ਸੰਗੋ ਜੁਝੈ ਜੁਝਾਰ ॥
The brave warrior Sago Shah fell down after killing Najbat Khan.
ਹਾ ਹਾ ਇਹ ਲੋਕੈ ਭਇਓ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਜੈਕਾਰ ॥੨੩॥
There were lamentations in his world and rejoicing in heaven.23.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG STANZA
ਲਖੈ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਜੁਝੇ ਜੁਝਾਰੰ ॥
ਤਵੰ ਕੀਟ ਬਾਣੰ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥
When this lowly person saw Shah Sangram falling (while fighting bravely) he held aloft his bow and arrows.
ਹਨਿਯੋ ਏਕ ਖਾਨੰ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ ॥
ਡਸਿਯੋ ਸਤ੍ਰ ਕੋ ਜਾਨੁ ਸ੍ਯਾਮੰ ਭੁਜੰਗੰ ॥੨੪॥
He, fixing his gaze on a Khan, shot an arrow, which stung the enemy like a black cobra, who (the Khan) fell down.24.
ਗਿਰਿਯੋ ਭੂਮਿ ਸੋ ਬਾਣ ਦੂਜੋ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
ਮੁਖੰ ਭੀਖਨੰ ਖਾਨ ਕੇ ਤਾਨਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥
He drew out another arrow and aimed and shot it on the face of Bhikhan Khan.
ਭਜਿਯੋ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਰਹਿਯੋ ਖੇਤਿ ਤਾਜੀ ॥
ਤਜੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੀਜੇ ਲਗੈ ਬਾਣ ਬਾਜੀ ॥੨੫॥
The bloody Khan fled away leaving his horse in the field, who was killed with the third arrow.25.
ਛੁਟੀ ਮੂਰਛਨਾ ਹਰੀ ਚੰਦੰ ਸੰਭਾਰੋ ॥
ਗਹੇ ਬਾਣ ਕਾਮਾਣ ਭੇ ਐਚ ਮਾਰੇ ॥
After regaining consciousness from the swoon, Hari Chand shot his arrows with unerring aim.
ਲਗੇ ਅੰਗਿ ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ ਨ ਸੰਭਾਰੰ ॥
ਤਨੰ ਤਿਆਗ ਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕੰ ਪਧਾਰੰ ॥੨੬॥
Whosoever was struck, fell down unconscious, and leaving his body, went to the heavenly abode.26.
ਦੁਯੰ ਬਾਣ ਖੈਚੇ ਇਕੰ ਬਾਰਿ ਮਾਰੇ ॥
ਬਲੀ ਬੀਰ ਬਾਜੀਨ ਤਾਜੀ ਬਿਦਾਰੇ ॥
He aimed and shot two arrows at the same time and did not care for the selection of his target.
ਜਿਸੈ ਬਾਨ ਲਾਗੈ ਰਹੇ ਨ ਸੰਭਾਰੰ ॥
ਤਨੰ ਬੇਧਿ ਕੈ ਤਾਹਿ ਪਾਰੰ ਸਿਧਾਰੰ ॥੨੭॥
Whosoever was struck and pierced by his arrow, went straight to the other world.27.
ਸਬੈ ਸ੍ਵਾਮਿ ਧਰਮੰ ਸੁ ਬੀਰੰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ਬਕਾਰੇ ॥
The warriors remained true to their duty in the field, the witches and ghosts drank blood to their fill and raised shrill voices.
ਹਸੈ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਔ ਸੁਧ ਸਿਧੰ ॥
ਚਵੀ ਚਾਵੰਡੀਯੰ ਉਡੀ ਗਿਧ ਬ੍ਰਿਧੰ ॥੨੮॥
The Birs (heroic spirits), Baitals (ghosts) and Siddhs (adepts) laughed, the witches were talking and huge kites were flying (for meat).28.
ਹਰੀਚੰਦ ਕੋਪੇ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥
ਪ੍ਰਥਮ ਬਾਜੀਯੰ ਤਾਣ ਬਾਣੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
Hari Chand, filled with rage, drew out his bow, he aimed and shot his arrow, which struck my horse.
ਦੁਤੀਯ ਤਾਕ ਕੈ ਤੀਰ ਮੋ ਕੋ ਚਲਾਯੋ ॥
ਰਖਿਓ ਦਈਵ ਮੈ ਕਾਨਿ ਛ੍ਵੈ ਕੈ ਸਿਧਾਯੰ ॥੨੯॥
He aimed and shot the second arrow towards me, the Lord protected me, his arrow only grazed my ear. 29.
ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਬਾਣ ਮਾਰਿਯੋ ਸੁ ਪੇਟੀ ਮਝਾਰੰ ॥
ਬਿਧਿਅੰ ਚਿਲਕਤੰ ਦੁਆਲ ਪਾਰੰ ਪਧਾਰੰ ॥
His third arrow penetrated deep into the buckle of my waist-belt.
ਚੁਭੀ ਚਿੰਚ ਚਰਮੰ ਕਛੂ ਘਾਇ ਨ ਆਯੰ ॥
ਕਲੰ ਕੇਵਲੰ ਜਾਨ ਦਾਸੰ ਬਚਾਯੰ ॥੩੦॥
Its edge touched the body, but did not caused a wound, the Lord saved his servent.30.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਤਬੈ ਰੋਸ ਜਾਗ੍ਯੋ ॥
When the edge of the arrow touched my body, it kindled my resentment.
ਹਨੰ ਬਾਣ ਤਾਣੰ ॥੩੧॥
I took the bow in my hand and aimed and shot the arrow.31.
ਸਰੋਘੰ ਚਲਾਏ ॥
All the warriors fled, when a volley of arrow was showered.
ਹਨ੍ਯੋ ਏਕ ਜੁਆਣੰ ॥੩੨॥
Then I aimed the arrow on a warrior and killed him.32.
ਸੁ ਜੋਧਾ ਲਤਾਰੇ ॥
Hari Chand was killed and his brave soldiers were trampled.
ਵਹੈ ਕਾਲ ਘਾਯੰ ॥੩੩॥
The chief of Kot Lehar was seized by death.33.
ਸਬੈ ਤ੍ਰਾਸ ਪਾਗੇ ॥
The hill-men fled from the battlefield, all were filled with fear.
ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਾਲ ਕੇਰੀ ॥੩੪॥
I gained victory through the favour of the Eternal Lord (KAL).34.
ਜਯੰ ਗੀਤ ਗਾਏ ॥
We returned after victory and sang songs of triumph.
ਸਬੈ ਸੂਰ ਹਰਖੇ ॥੩੫॥
I showered wealth on the warriors, who were full of rejoicings.35.
ਜੁਧ ਜੀਤ ਆਏ ਜਬੈ ਟਿਕੈ ਨ ਤਿਨ ਪੁਰ ਪਾਵ ॥
When I returned after victory, I did not remain at Paonta.
ਕਾਹਲੂਰ ਮੈ ਬਾਧਿਯੋ ਆਨਿ ਅਨੰਦਪੁਰ ਗਾਵ ॥੩੬॥
I came to Kahlur and established the village Anandpur.36.
ਜੇ ਜੇ ਨਰ ਤਹ ਨ ਭਿਰੇ ਦੀਨੇ ਨਗਰ ਨਿਕਾਰ ॥
Those, who did not join the forces, were turned out from the town.
ਜੇ ਤਿਹ ਠਉਰ ਭਲੇ ਭਿਰੇ ਤਿਨੈ ਕਰੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰ ॥੩੭॥
And those who fought bravely were patronized by me 37.
ਬਹਤ ਦਿਵਸ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਏ ॥
ਸੰਤ ਉਬਾਰਿ ਦੁਸਟ ਸਭ ਘਾਏ ॥
Many days passed in this way, he saints were protected and the wicked persons were killed.
ਟਾਂਗ ਟਾਂਗ ਕਰਿ ਹਨੇ ਨਿਦਾਨਾ ॥
ਕੂਕਰ ਜਿਮਿ ਤਿਨ ਤਜੇ ਪ੍ਰਾਨਾ ॥੩੮॥
The tyrants were hanged ultimately killed, they breathed their last like dogs.38.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਰਾਜ ਸਾਜ ਕਥਨੰ ਭੰਗਾਣੀ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਅਸਟਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੮॥੩੨੦॥
End of the Eighth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Battle of Bhangani.’8.320.
ਅਥ ਨਉਦਨ ਕਾ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ॥
Here begins the Description of the Battle of Nadaun:
ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਯੋ ॥
ਮੀਆ ਖਾਨ ਜੰਮੂ ਕਹ ਆਯੋ ॥
Much time passed in this way, Mian Khan came (from Delhi) to Jammu (for collection of revenue).
ਭੀਮਚੰਦ ਤਨ ਬੈਰ ਬਢਾਵਾ ॥੧॥
He sent Alif Khan to Nadaun, who developed enmity towards Bhim Chand (the Chief of Kahlur).1.
ਜੁਧ ਕਾਜ ਨ੍ਰਿਪ ਹਮੈ ਬੁਲਾਯੋ ॥
ਆਪਿ ਤਵਨ ਕੀ ਓਰ ਸਿਧਾਯੋ ॥
Bhim Chnad called me for assistance and himself went to face (the enemy).
ਤੀਰ ਤੁਫੰਗ ਨਰੇਸਨ ਸਾਧੋ ॥੨॥
Alif Khan prepared a wooden fort of the hill of Navras. The hill-chief also prepared their arrows and guns.2.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG STANZA
ਤਹਾ ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਬਲੀ ਭੀਮ ਚੰਦੰ ॥
ਚੜਿਓ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਮਹਾ ਤੇਜਵੰਦੰ ॥
With brave Bhim Chand, there were Raj Singh, illustrious Ram Singh,
ਸੁਖੰਦੇਵ ਗਾਜੀ ਜਸਰੋਟ ਰਾਜੰ ॥
ਚੜੇ ਕ੍ਰੁਧ ਕੀਨੇ ਕਰੇ ਸਰਬ ਕਾਜੰ ॥੩॥
And Sukhdev Gaji of Jasrot, were full of fury and managed their affairs with enthusiasm.3.
ਪ੍ਰਿਥੀਚੰਦ ਚਢਿਓ ਡਢੇ ਡਢਵਾਰੰ ॥
ਚਲੇ ਸਿਧ ਹੁਐ ਕਾਰ ਰਾਜੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥
There came also the brave Prithi Chand of Dadhwar after having made arrangements regarding the affairs of his state.
ਕਰੀ ਢੂਕ ਢੋਅੰ ਕਿਰਪਾਲ ਚੰਦੰ ॥
ਹਟਾਏ ਸਬੇ ਮਾਰਿ ਕੈ ਬੀਰ ਬ੍ਰਿੰਦੰ ॥੪॥
Kirpal Chand (of Kanara) arrived with ammunition and drove back and killed many of the warriors (of Bhim Chand).4.
ਦੁਤੀਯ ਢੋਅ ਢੂਕੇ ਵਹੈ ਮਾਰਿ ਉਤਾਰੀ ॥
ਖਰੇ ਦਾਂਤ ਪੀਸੇ ਛੁਭੈ ਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥
When for the second time, the forces of Bhim Chand advanced, they were beaten back downwards to the great sorrow of (the allies of Bhim Chand),
ਉਤੈ ਵੈ ਖਰੇ ਬੀਰ ਬੰਬੈ ਬਜਾਵੈ ॥
ਤਰੇ ਭੂਪ ਠਾਢੇ ਬਡੋ ਸੋਕੁ ਪਾਵੈ ॥੫॥
The warriors on the hill sounded trumpets, while the chiefs below were filled with remorse.5.
ਤਬੈ ਭੀਮਚੰਦੰ ਕੀਯੋ ਕੋਪ ਆਪੰ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਕੈ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋ ਮੁਖਿ ਜਾਪੰ ॥
Then Bhim Chand was filled with great ire and began to recite the incantations of Hanuman.
ਸਬੈ ਬੀਰ ਬੋਲੈ ਹਮੈ ਭੀ ਬੁਲਾਯੰ ॥
ਤਬੈ ਢੋਅ ਕੈ ਕੈ ਸੁ ਨੀਕੈ ਸਿਧਾਯੰ ॥੬॥
He called all his warriors and also called me. Then all assembled and advanced for attack.6.
ਸਬੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਮਹਾ ਬੀਰ ਢੂਕੈ ॥
ਚਲੈ ਬਾਰਿਬੈ ਬਾਰ ਕੋ ਜਿਉ ਭਭੂਕੈ ॥
All the great warriors marched forward with great ire like a flame over a fence of dry weeds.
ਤਹਾ ਬਿਝੁੜਿਆਲੰ ਹਠਿਯੋ ਬੀਰ ਦਿਆਲੰ ॥
ਉਠਿਯੋ ਸੈਨ ਲੈ ਸੰਗਿ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ॥੭॥
Then on the other side, the valiant Raja Dayal of Bijharwal advanced with Raja Kirpal, alongwith all his his army.7.
ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥
MADHUBHAAR STANZA
ਨਚੇ ਮਰਾਲ ॥
Kirpal Chnad was in great fury. The horses danced.
ਕਰੂਰੰ ਅਨੰਤ ॥੮॥
And the pipes were played which presented a dreadful scene.8.
ਬਾਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ॥
The warriors foutht and struck their swords.
ਛਡੇ ਸਰੋਘ ॥੯॥
With rage, they showered volley of arrows.9.
ਤਜੰਤ ਪ੍ਰਾਣ ॥
The fighting soldiers fell in the field and breathed their last.
ਜਣੁ ਮੇਘ ਝੂਮਿ ॥੧੦॥
They fell. Like thundering clouds on the earth.10.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAVAL STANZA
ਹਠੀ ਪਾਵ ਰੋਪਿਯੰ ॥
Kirpal Chand, in great anger, stood firmly in the field.
ਬਡੇ ਬੀਰ ਘਾਏ ॥੧੧॥
With his volley of arrows, he killed great warriors.11.
ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ ॥
He killed the chief, who lay dead on the ground.
ਭਲੇ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥੧੨॥
The trumpets sounded and the warriors thundered.12.
ਕੀਯੋ ਜੁਧ ਸੁੱਧੰ ॥
Kirpal Chand, in great fury, made a great fight.
ਮਹਾ ਸਾਰ ਬਜੇ ॥੧੩॥
Great heroes thundered, while using dreadful weapons.13.
ਸੁਣਿਯੋ ਨਾਵ ਖੰਡੰ ॥
Such a heroic battle was fought that all the people of the world living in nine quarters, knew it.
ਰਜੌਤੀ ਨਿਬਾਹੀ ॥੧੪॥
His weapons wrought havoc and he exhibited himself as a true fajput.14.
ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਾਜਾ ਸਬੈ ਕੀਨੋ ਜੁਧ ਉਪਾਇ ॥
All the chiefs of the allies, in great anger, entered the fray.
ਸੈਨ ਕਟੋਚਨ ਕੀ ਤਬੈ ਘੇਰ ਲਈ ਅਰ ਰਾਇ ॥੧੫॥
And besieged the army of Katoch. 15.
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
BHUJANG STANZA
ਚਲੇ ਨਾਂਗਲੂ ਪਾਂਗਲੂ ਵੇਦੜੋਲੰ ॥
ਜਸਵਾਰੇ ਗੁਲੇਰੇ ਚਲੇ ਬਾਂਧ ਟੋਲੰ ॥
The Rajputs of the tribes of Nanglua and Panglu advanced in groups alongwith the soldiers of Jaswar and Guler.
ਤਹਾ ਏਕ ਬਾਜਿਯੋ ਮਹਾਬੀਰ ਦਿਆਲੰ ॥
ਰਖੀ ਲਾਜ ਜੌਨੈ ਸਬੈ ਬਿਝੜਵਾਲੰ ॥੧੬॥
The greater warrior Dayal also joined and saved the honour of the people of Bijharwal. 16.
ਤਵੰ ਕੀਟ ਤੌ ਲੌ ਤੁਫੰਗੰ ਸੰਭਾਰੋ ॥
ਹ੍ਰਿਦੈ ਏਕ ਰਾਵੰਤ ਕੇ ਤਕਿ ਮਾਰੋ ॥
Then this lowly person (the Guru himself) took up his gun and aimed unerringly at one of the chiefs.
ਗਿਰਿਯੋ ਝੂਮਿ ਭੂਮੈ ਕਰਿਯੋ ਜੁਧ ਸੁਧੰ ॥
ਤਊ ਮਾਰੁ ਬੋਲ੍ਯੋ ਮਹਾ ਮਾਨਿ ਕ੍ਰੁਧੰ ॥੧੭॥
He reeled and fell down on the ground in the battlefield, but even then he thundered in anger.17.
ਤਜਿਯੋ ਤੁਪਕੰ ਬਾਨ ਪਾਨੰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
ਚਤੁਰ ਬਾਨਯੰ ਲੈ ਸੁ ਸਬਿਯੰ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
I then threw away the gun and took the arrows in my hand, I shot four of them.
ਤ੍ਰਿਯੋ ਬਾਣ ਲੈ ਬਾਮ ਪਾਣੰ ਚਲਾਏ ॥
ਲਗੈ ਯਾ ਲਗੈ ਨਾ ਕਛੂ ਜਾਨਿ ਪਾਏ ॥੧੮॥
Another three I discharged with my left hand, whether they struck anybody, I do not know. 18.
ਸੁ ਤਉ ਲਉ ਦਈਵ ਜੁਧ ਕੀਨੋ ਉਝਾਰੰ ॥
ਤਿਨੈ ਖੇਦ ਕੈ ਬਾਰਿ ਕੇ ਬੀਚ ਡਾਰੰ ॥
Then the Lord brought the end of the fight and the enemy was driven out into the river.
ਪਰੀ ਮਾਰ ਬੁੰਗੰ ਛੁਟੀ ਬਾਣ ਗੋਲੀ ॥
ਮਨੋ ਸੂਰ ਬੈਠੇ ਭਲੀ ਖੇਲ ਹੋਲੀ ॥੧੯॥
Form the hill the bullets and arrows were showered. It seemed that the sun set down after playing a good holi.19.
ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਭੂਮੰ ਸਰੰ ਸਾਂਗ ਪੇਲੰ ॥
ਰੰਗੇ ਸ੍ਰੋਣ ਬਸਤ੍ਰੰ ਮਨੋ ਫਾਗ ਖੇਲੰ ॥
Pierced by arrows and spears, the warriors fell in the battlefield. Their clothes were dyed with blood, it seemed that they played holi.
ਲੀਯੋ ਜੀਤਿ ਬੈਰੀ ਕੀਆ ਆਨਿ ਡੇਰੰ ॥
ਤੇਊ ਜਾਇ ਪਾਰੰ ਰਹੇ ਬਾਰਿ ਕੇਰੰ ॥੨੦॥
After conquering the enemy, they came for rest at heir place of encampment, on the other side of the reiver. 20.
ਭਈ ਰਾਤ੍ਰਿ ਗੁਬਾਰ ਕੇ ਅਰਧ ਜਾਮੰ ॥
ਤਬੈ ਛੋਰਿਗੇ ਬਾਰ ਦੇਵੈ ਦਮਾਮੰ ॥
Sometime after midnight they left, while beating the drums.
ਸਬੈ ਰਾਤ੍ਰਿ ਬੀਤੀ ਉਦ੍ਯੋ ਦਿਉਸ ਰਾਣੰ ॥
ਚਲੇ ਬੀਰ ਚਾਲਾਕ ਖਗੰ ਖਿਲਾਣੰ ॥੨੧॥
When the whole night ended and the sun arose, the warriors on out side marched hastily, brandishing their spears.21.
ਭਜ੍ਯੋ ਅਲਿਫ ਖਾਨੰ ਨ ਖਾਨਾ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
ਭਜੇ ਔਰ ਬੀਰੰ ਨ ਧੀਰੰ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
Alif Khan fled away, leaving back his belongings. All the other warriors fled away and did not stay anywhere.
ਨਦੀ ਪੈ ਦਿਨੰ ਅਸਟ ਕੀਨੇ ਮੁਕਾਮੰ ॥
ਭਲੀ ਭਾਤ ਦੇਖੈ ਸਬੈ ਰਾਜ ਧਾਮੰ ॥੨੨॥
I remained there on the bank of the river for eight more days and visited the palaces of all the chiefs.22.
ਸੁਲਹ ਨਮਿਤ ਵੈ ਉਤਹਿ ਸਿਧਾਏ ॥
Then I took leave and came home, they went there to settle the terms of peace.
ਹੇਤ ਕਥਾ ਪੂਰਨ ਇਤ ਭਈ ॥੨੩॥
Both the parties made and agreement, therefore the story ends here.23.
ਆਲਸੂਨ ਕਹ ਮਾਰਿ ਕੈ ਇਹ ਦਿਸਿ ਕੀਯੋ ਪਯਾਨ ॥
I came to this side after destroying alsun on my way
ਭਾਂਤਿ ਅਨੇਕਨ ਕੇ ਕਰੇ ਪੁਰਿ ਅਨੰਦ ਸੁਖ ਆਨਿ ॥੨੪॥
And enjoyed in various ways after reaching Anandpur.24.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਨਦੌਨ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਨੌਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੯॥੩੪੪॥
End of Ninth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the battle of Nadaun.9.344.
ਬਹੁਤ ਬਰਖ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਿਤਾਏ ॥
ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਚੋਰ ਸਬੈ ਗਹਿ ਘਾਏ ॥
Many years elapsed in this way, all the wicked persons (thieves) were spotted, caught and killed.
ਭੂਖਿ ਮਰਤ ਫਿਰਿ ਆਵਤ ਭਏ ॥੧॥
Some of them fled away from the city, but came back on account of saarevation.1.
ਪੂਤ ਆਪਨ ਹਮ ਓਰਿ ਪਠਾਏ ॥
Then Dilwar Khan (Governor of Lahore) sent his son aginst me.
ਦ੍ਵੈਕ ਘਰੀ ਬੀਤੀ ਨਿਸਿ ਜਬੈ ॥
ਚੜਤ ਕਰੀ ਖਾਨਨ ਮਿਲਿ ਤਬੈ ॥੨॥
A few hours after nightfall, the Khans assembled and advanced for attack.2
ਆਨਿ ਆਲਮੈ ਹਮੈ ਜਗਾਯੋ ॥
When their forces crossed the river, Alam (Singh) came and woke me up.
ਗਹਿ ਗਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਬੀਰ ਰਿਸ ਪਾਗੇ ॥੩॥
There was a great consternation and all the people got up. They took up their arms with valour and zeal.3.
ਗਹਿ ਗਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਰਿਸਾਨੇ ਸਬਹੀ ॥
The discharge of the volleys of shots from guns began immediately. Everyone was in a rage, holding the arms in hand.
ਕ੍ਰੂਰ ਭਾਂਤਿ ਤਿਨ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰਾ ॥
ਸੋਰੁ ਸੁਨਾ ਸਰਤਾ ਕੈ ਪਾਰਾ ॥੪॥
They raised various dreadful shouts. The noise was heard on the other side of the river.4.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਬਜੀ ਭੈਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੁੰਕੈ ਨਗਾਰੇ ॥
ਮਹਾ ਬੀਰ ਬਾਨੈਤ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ ॥
The bugles blew, the trumpets resounded, the great heroes entered the fray, shouting loudly.
ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਿੰਧੁ ਕਾਲੀ ਗਰਜੀ ਕਰਾਲੰ ॥੫॥
From both sides, the arms clattered with force and the horses danced, it seemed that the dreadful goddess Kali thundered in the battlefield.5.
ਨਦੀਯੰ ਲਖ੍ਯੋ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ ਸਮਾਨੰ ॥
ਕਰੇ ਸੂਰਮਾ ਸੀਤਿ ਪਿੰਗੰ ਪ੍ਰਮਾਨੰ ॥
The river appeared like the night of death the severe chill cramped the soldiers.
ਇਤੇ ਬੀਰ ਗਜੇ ਭਏ ਨਾਦ ਭਾਰੇ ॥
ਭਜੇ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਬਿਨਾ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥੬॥
The heroes form this (my) side thundred and the bloody Khans fled away without using their weapons.6.
ਕਿਨੀ ਨ ਸਸਤ੍ਰ ਸਜਿਯੋ ॥
The shameless Khans fled away and none of them wore the arms.
ਸੁ ਬੀਰ ਬੀਰਹਾ ਭਲੇ ॥੭॥
They left the battlefield though they pretended to be the valiant heroes.7.
ਸਕੈ ਨ ਸਸਤ੍ਰ ਉਠਾਇ ਕੈ ॥
They left on galloping horses and could not use the weapons.
ਨਿਹਾਰਿ ਨਾਰਿ ਲਜਹੀ ॥੮॥
They did not shout loudly like valiant heroes and felt Ashamed on seeing ladies.8.
ਬਰਵਾ ਗਾਉ ਉਜਾਰ ਕੈ ਕਰੇ ਮੁਕਾਮ ਭਲਾਨ ॥
On the way they plundered the village Barwa and halted at Bhallon.
ਪ੍ਰਭ ਬਲ ਹਮੈ ਨ ਛੁਇ ਸਕੈ ਭਾਜਤ ਭਏ ਨਿਦਾਨ ॥੯॥
They could not touch me because of the Grace of the Lord and fled away ultimately.9.
ਤਵ ਬਲਿ ਈਹਾ ਨ ਪਰ ਸਕੈ ਬਰਵਾ ਹਨਾ ਰਿਸਾਇ ॥
Because of Thy Favour, O Lord! They could not do any harmahere, but filled with great anger, they destroyed the village Barwa.
ਸਾਲਿਨ ਰਸ ਜਿਮ ਬਾਨੀਯ ਰੋਰਨ ਖਾਤ ਬਨਾਇ ॥੧੦॥
Just as a Vishya (Bania), though desirous of tasting meat, cannot actually have its relish, but instead prepares and eats the salted soup of parched wheat. 10.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਖਾਨਜਾਦੇ ਕੋ ਆਗਮਨ ਤ੍ਰਾਸਿਤ ਉਠ ਜੈਬੋ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦਸਮੋ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੦॥੩੫੪॥
End of the Tenth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Expedition of Khanzada and his flight out of fear’.10.354.
ਹੁਸੈਨੀ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥
The Description of the Battle with HUSSAINI:
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG PRAYAAT STANZA
ਗਯੋ ਖਾਨਜਾਦਾ ਪਿਤਾ ਪਾਸ ਭਜੰ ॥
ਸਕੈ ਜ੍ਵਾਬੁ ਦੈ ਨ ਹਨੇ ਸੂਰ ਲਜੰ ॥
The Khanzada fled to his father and being ashmed of his conduct, he could not speak.
ਤਹਾ ਠੋਕਿ ਬਾਹਾ ਹੁਸੈਨੀ ਗਰਜਿਯੰ ॥
ਸੂਰ ਲੈ ਕੈ ਸਿਲਾ ਸਾਜ ਸਜਿਯੰ ॥੧॥
Then Hussian thundered striking his arms and prepared for attack with all his brave warriors.1.
ਕਰਿਯੋ ਜੋਰਿ ਸੈਨੰ ਹੁਸੈਨੀ ਪਯਾਨੰ ॥
ਪ੍ਰਥਮ ਕੂਟਿ ਕੈ ਲੂਟ ਲੀਨੇ ਅਵਾਨੰ ॥
Hussain assembled all his forces and advanced. At first he plundered the houses of the hill-people.
ਪੁਨਰਿ ਡਢਵਾਲੰ ਕੀਯੋ ਜੀਤਿ ਜੇਰੰ ॥
ਕਰੇ ਬੰਦਿ ਕੈ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਾਨ ਚੇਰੰ ॥੨॥
Then he conquered the Raja of Dadhwal and brought him under submission. The sons of the Raja were made slaves.2.
ਪੁਨਰਿ ਦੂਨ ਕੋ ਲੂਟ ਲੀਨੋ ਸੁਧਾਰੰ ॥
ਕੋਈ ਸਾਮੁਹੇ ਹ੍ਵੈ ਸਕਿਯੋ ਨ ਗਵਾਰੰ ॥
Then he plundered the Doon thoroughly, none could face the barbarian.
ਲੀਯੋ ਛੀਨ ਅੰਨੰ ਦਲੰ ਬਾਟਿ ਦੀਯੰ ॥
ਮਹਾ ਮੂੜਿਯੰ ਕੁਤਸਤੰ ਕਾਜ ਕੀਯੰ ॥੩॥
He took away forcibly the foodgrains and distributed them (amongst the soldiers), the big fool thus committed a very bad act.3.
ਕਿਤਕ ਦਿਵਸ ਬੀਤਤ ਭਏ ਕਰਤ ਉਸੈ ਉਤਪਾਤ ॥
ਗੁਆਲੇਰੀਯਨ ਕੀ ਪਰਤ ਭੀ ਆਨਿ ਮਿਲਨ ਕੀ ਬਾਤ ॥੪॥
Some days passed in such acts, the turn of meeting the Raja of Guler came.4.
ਜੌ ਦਿਨ ਦੁਇਕ ਨ ਵੇ ਮਿਲਤ ਤਬ ਆਵਤ ਅਰਿਰਾਇ ॥
ਕਾਲਿ ਤਿਨੂ ਕੈ ਘਰ ਬਿਖੈ ਡਾਰੀ ਕਲਹ ਬਨਾਇ ॥੫॥
If he had met (Hussain) for two days more, the enemy would have come here (towards me), but the Providence had thrown a device of discord towards his house.5.
ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਭੀ ਸੰਗਿ ਸਿਧਾਏ ॥
The Raja of Guler came to meet Hussain and with him came Ram Singh.
ਫੂਟਿ ਗਈ ਲਖਿ ਨਜਰਿ ਗੁਲਾਮੰ ॥੬॥
They met Hussain after the four quarters of the days had passed. The slave Hussian become blind in vanity.6.
ਜੈਸੇ ਰਵਿ ਕੇ ਤੇਜ ਤੇ ਰੇਤ ਅਧਿਕ ਤਪਤਾਇ ॥
ਰਵਿ ਬਲ ਛੁਦ੍ਰ ਨ ਜਾਨਈ ਆਪਨ ਹੀ ਗਰਬਾਇ ॥੭॥
Just as the sand becomes heated by the heat of the sun, the wretched sand doth not know the might of the sun and become proud of itself.7.
ਤੈਸੇ ਹੀ ਫੂਲ ਗੁਲਾਮ ਜਾਤਿ ਭਯੋ ॥
ਤਿਨੈ ਨ ਦ੍ਰਿਸਟ ਤਰੇ ਆਨਤ ਭਯੋ ॥
Slimilarly the slave Hussain was puffed up with ego, he did not care to notice them.
ਜਾਨਾ ਆਨ ਨ ਮੋ ਸਰਿ ਮਹਿ ਮਹਿ ॥੮॥
With the Rajas of Kahlur and Katoch on his side, he considered himself peerless. 8.
ਤੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹੁਸੈਨੀ ਹਾਥਾ ॥
(The Raja of Guler and Ram Singh) offered money to Hussain, which they had brought with them.
ਤੇ ਧੰਨਿ ਲੈ ਨਿਜਿ ਧਾਮ ਸਿਧਾਨੇ ॥੯॥
A dispute arose in giving and taking, therefore the Rajas returned to their places with the money.9.
ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਕਛੁ ਲਖਤ ਨ ਭਯੋ ॥
Then Hussain was enraged and lost the power of discriminating between good and bad.
ਜਾਤ ਭਯੋ ਦੇ ਤਬਹਿ ਨਗਾਰਾ ॥੧੦॥
He made no other consideration and ordered the beating drum against the Raja of Guler.10.
ਸਿੰਘਹਿ ਘੇਰਿ ਸਸਾ ਕਹੁ ਡਰਾ ॥
He did not think of any tactical consideration. The hare surrounded the lion for frightening him.
ਪੰਦ੍ਰਹ ਪਹਰਿ ਗਿਰਦ ਤਿਹ ਕੀਯੋ ॥
ਖਾਨ ਪਾਨਿ ਤਿਨ ਜਾਨ ਨ ਦੀਯੋ ॥੧੧॥
He besieged him for fifteen pahars (about 45 hours) and did not allow the items of food and drink to reach the state.11.
ਸਾਮ ਕਰਨ ਹਿਤ ਦੂਤ ਪਠਾਏ ॥
Being without food and drink, the warriors were filled with ire, the Raja sent the messengers for the Purpose of making peace.
ਦਾਸ ਨਿਰਖਿ ਸੰਗ ਸੈਨ ਪਠਾਨੀ ॥
ਫੂਲਿ ਗਯੋ ਤਿਨ ਕੀ ਨਹੀ ਮਾਨੀ ॥੧੨॥
Seeing the Pathan forces around him, the slave Hussain lost his balance and did not consider the request of the Raja.12.
ਦਸ ਸਹੰਸ੍ਰ ਅਬ ਹੀ ਕੈ ਦੈਹੂ ॥
ਨਾਤਰ ਮੀਚ ਮੂੰਡ ਪਰ ਲੈਹੂ ॥
He said, “Either give me ten thousand rupees immediately or take death on year head.”
ਗੋਪਾਲੈ ਸੁ ਧਰਮ ਦੇ ਲ੍ਯਾਏ ॥੧੩॥
I had sent Sangatia Singh there for making peace (among the chief), he brought Gopal on oath of God.13.
ਤਿਨ ਕੇ ਸੰਗਿ ਨ ਉਨ ਕੀ ਬਨੀ ॥
ਤਬ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਚਿਤ ਮੋ ਇਹ ਗਨੀ ॥
But he could not reconcile with them then Kirpal thought within his mind:
ਐਸਿ ਘਾਤਿ ਫਿਰਿ ਹਾਥ ਨ ਐ ਹੈ ॥
ਸਬਹੂੰ ਫੇਰਿ ਸਮੋ ਛਲਿ ਜੈ ਹੈ ॥੧੪॥
That such an opportunity will not be available again, because the circle of time deceives everybody.14.
ਕੈਦ ਕੀਜੀਐ ਕੈ ਬਧ ਕੀਜੈ ॥
He decided to catch hold of Gopal immediately, either to imprision him or kill him.
ਤਨਿਕ ਭਨਕ ਜਬ ਤਿਨ ਸੁਨਿ ਪਾਈ ॥
ਨਿਜ ਦਲ ਜਾਤ ਭਯੋ ਭਟ ਰਾਈ ॥੧੫॥
When Gopal got scent of the conspiracy, he escaped to his people (forces).15.
ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥
MADHUBHAAR STANZA
ਕੁਪਿਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ॥
When Gopal was gone, Kirpal was filled with anger.
ਜੁੰਮੈ ਲੁਝੈਨ ॥੧੬॥
Himmat and Hussain rushed for fighting in the field.16.
ਜੁੰਮੈ ਜੁਆਨ ॥
With great pride, more warriors followed.
ਦੁੰਦਭ ਦਬਲ ॥੧੭॥
The drums and trumpets resounded.17.
ਨਚੇ ਕਿਕਾਣ ॥
On the other side, the trumpets also resounded and the horses danced in the battlefield.
ਉਠੈ ਕੜਾਕ ॥੧੮॥
The warriors enthusiastically strike their weapons, creating clattering sound.18.
ਗਜੇ ਨਿਹੰਗ ॥
The fearless warriors blow their horns and shout loudly.
ਲਿਟੈ ਜੁਆਨ ॥੧੯॥
The swords are struck and the warriors are lying on the ground.19.
ਕੈਬਰ ਕੜਾਕ ॥
The guns, arrows, lances and axes create noises.
ਛੋਹੀ ਛੜਾਕ ॥੨੦॥
The warriors shout.20.
ਬਜੇ ਗਹੀਰ ॥
The heroes who stand firmly in the field, thunder.
ਜੈਸੇ ਪਲੰਗ ॥੨੧॥
The fighters move in the field like leopards.21.
ਧੁਕੇ ਨਿਸਾਣ ॥
The horses neigh and the trumpets resound.
ਝਲੈ ਝੜਾਕ ॥੨੨॥
The warriors strike their weapons enthusiastically and also endure the blows.22.
ਲਿਟੈ ਮਲੰਗ ॥
The warriors falling as martyrs appear like the carefree intoxicated persons lying down of the ground.
ਜਨੁ ਜਟਾ ਧਾਰ ॥੨੩॥
Their disheveled hair appear like the matted hair (of hermits).23.
ਲੈ ਲੈ ਕਮਾਨ ॥੨੪॥
The huge elephants are decorated and the warrior-chiefs descending from them and holding their bows, thunder in the field.24.
ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥
TRIBHANGI STANZA
ਕੁਪਿਯੋ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਸਜਿ ਮਰਾਲੰ ਬਾਹ ਬਿਸਾਲ ਧਰਿ ਢਾਲੰ ॥
Kirpal Chand, in great ire, decorated his horse and he, the lond-armed warrior held his shield.
ਧਾਏ ਸਭ ਸੂਰੰ ਰੂਪ ਕਰੂਰੰ ਮਚਕਤ ਨੂਰੰ ਮੁਖਿ ਲਾਲੰ ॥
All the dreadful-looking warriors, with red and radiant faces were moving.
ਲੈ ਲੈ ਸੁ ਕ੍ਰਿਪਾਨੰ ਬਾਣ ਕਮਾਣੰ ਸਜੇ ਜੁਆਨੰ ਤਨ ਤਤੰ ॥
Holding their swords and decorated with bow and arrows, the youthful warriors, full of heat
ਰਣਿ ਰੰਗ ਕਲੋਲੰ ਮਾਰ ਹੀ ਬੋਲੈ ਜਨੁ ਗਜ ਡੋਲੰ ਬਨਿ ਮਤੰ ॥੨੫॥
Are engaged in frolics in the battlefield and shouting “kill, kill” appear like intoxicated elephants in the forst.25.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUYANG STAZA
ਤਬੈ ਕੋਪੀਯੰ ਕਾਂਗੜੇਸੰ ਕਟੋਚੰ ॥
ਮੁਖੰ ਰਕਤ ਨੈਨੰ ਤਜੇ ਸਰਬ ਸੋਚੰ ॥
Then the Raja of Kangra (Kirpal Chand Katoch) was filled with anger. His face and eyes became red with rage and he freed himself from all other thoughts.
ਉਤੈ ਉਠੀਯੰ ਖਾਨ ਖੇਤੰ ਖਤੰਗੰ ॥
ਮਨੋ ਬਿਹਚਰੇ ਮਾਸ ਹੇਤੰ ਪਲੰਗੰ ॥੨੬॥
From another side, the Khans entered with arrows in their hands. It seemed that the leopards were roaming in search of flesh.26.
ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਤੀਰੰ ਤੜਕੇ ॥
ਮਿਲੇ ਹਥਿ ਬੰਥੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕੜਕੇ ॥
The kettledrums, the arrows and swords in action create their particular sounds, the hands move towards the wounded waist.
ਬਜੇ ਜੰਗ ਨੀਸਾਣ ਕਥੇ ਕਥੀਰੰ ॥
ਫਿਰੈ ਰੁੰਡ ਮੁਡੰ ਤਨੰ ਤਛ ਤੀਰੰ ॥੨੭॥
The trumpets resound in the field and the minstrels sing their heroic ballads, the bodies are pierced by arrows and the headless trunks are moving in the field. 27
ਉਠੈ ਟੋਪ ਟੂਕੰ ਗੁਰਜੈ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
ਰੁਲੇ ਲੁਥ ਜੁਥੰ ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਮਾਰੇ ॥
The blows of maces on helmets create knocking sounds, the bodies of killed warriors are rolling in dust.
ਪਰੈ ਕਤੀਯੰ ਘਾਤ ਨਿਰਘਾਤ ਬੀਰੰ ॥
The swords are inflicting wounds on the bodies of heroes
ਫਿਰੈ ਰੁਡ ਮੁੰਡੰ ਤਨੰ ਤਨ ਤੀਰੰ ॥੨੮॥
The bodies pierced by arrows and headless trunks are moving in the field.28.
ਬਹੀ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਨਿਰਘਾਤ ਬਾਣੰ ॥
ਉਠੇ ਨਦ ਨਾਦੰ ਕੜਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥
The arms are engaged in continuously shooting arrows, the striking swords are creating grave clatrtering sounds.
ਛਕੇ ਛੋਭ ਛਤ੍ਰ ਤਜੈ ਬਾਣ ਰਾਜੀ ॥
The warriors, in great fury, are showering volleys of arrows
ਬਹੇ ਜਾਹਿ ਖਾਲੀ ਫਿਰੈ ਛੂਛ ਤਾਜੀ ॥੨੯॥
Some arrows miss the targets and on account of some arrows, the horses are seen roaming without the riders.29.
ਜੁਟੇ ਆਪ ਮੈ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਜੁਝਾਰੇ ॥
ਮਨੋ ਗਜ ਜੁਟੈ ਦੰਤਾਰੇ ਦੰਤਾਰੇ ॥
The brave warriors fighting with each other appear like the elephants with tusks fighting mutually,
ਕਿਧੋ ਸਿੰਘ ਸੋ ਸਾਰਦੂਲੰ ਅਰੁਝੇ ॥
ਤਿਸੀ ਭਾਂਤਿ ਕਿਰਪਾਲ ਗੋਪਾਲ ਜੁਝੇ ॥੩੦॥
Or the tiger confronting the tiger. In a similar manner, Gopal Chand Guleria is fighting with Kirpal Chand (the ally of Hussaini).30.
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਧਾਯੋ ਤਹਾ ਏਕ ਬੀਰੰ ॥
ਸਹੇ ਦੇਹ ਆਪੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਤੀਰੰ ॥
Then another warrior Hari Singh rushed into the field he received many arrows in his body.
ਮਹਾ ਕੋਪ ਕੈ ਬੀਰ ਬ੍ਰਿੰਦੰ ਸੰਘਾਰੇ ॥
ਬਡੋ ਜੁਧ ਕੈ ਦੇਵ ਲੋਕੰ ਪਧਾਰੇ ॥੩੧॥
In great rage, he killed many soldiers and after a great fight departed for the heavenly abode.31.
ਹਠਿਯੋ ਹਿਮਤੰ ਕਿੰਮਤੰ ਲੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨੰ ॥
ਲਏ ਗੁਰਜ ਚਲੰ ਸੁ ਜਲਾਲ ਖਾਨੰ ॥
The tenacious Himmat and Kimmat drew out their spears and Jalal Khan joined with a mace.
ਹਠੇ ਸੂਰਮਾ ਮਤ ਜੋਧਾ ਜੁਝਾਰੰ ॥
ਪਰੀ ਕੁਟ ਕੁਟੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥੩੨॥
The determined warriors fought, seemingly intoxicated. There were blows after blows and the sparks fell, when the weapons struck each other.32.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਤੁਰੰਗੰ ਨਚਾਏ ॥
The Raja of Jaswal rushed forward on the galloping horse.
ਹਨ੍ਯੋ ਸਾਂਗ ਪੈਨੀ ॥੩੩॥
He surrounded Hussain and struck his sharp lance at him.33.
ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ ॥
He (Hussaini) discharged arrow and destroyed much of the army.
ਤਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤ੍ਯਾਗ੍ਯੋ ॥੩੪॥
He, who is struck by the arrow on his chest, he breathes his last.34.
ਤਬੈ ਕੋਪ ਜਾਗ੍ਯੋ ॥
Whenever one is wounded, he gets highly infuriated.
ਹਣੇ ਬੀਰ ਬਾਣੰ ॥੩੫॥
Then, holding his bow, he kills the warriors with arrows. 35.
ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥
The warriors advance from all the four sides and shout “kill, kill”.
ਦੋਊ ਜੀਤ ਚਾਹੈ ॥੩੬॥
They strike their weapons fearlessly, both the sides wish for their victory.36.
ਮਹਾ ਮਦ ਮਾਦੇ ॥
The sons of Khans, in great ire and puffed up with great ego,
ਸਭੇ ਸੂਰ ਹਰਖੇ ॥੩੭॥
Shower the rain of arrows all the warriors are filled with anger.37.
ਧਨੁਰ ਬੇਦ ਚਰਚਾ ॥
There is spattering of arrows (in worship) and the bows seem engaged in Vedic discussion.
ਕਰੈ ਤਉਨ ਠਾਮੰ ॥੩੮॥
Wherever the warrior wants to strike the blow, he strikes it.38.
ਸਮੁਹ ਸਸਤ੍ਰ ਜੁਝੇ ॥
The brave fighters are busy in this task they are engaged in war with all their wepons.
ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਝਨਕੈ ॥੩੯॥
The warriors, with the quality of forbearance, are knocking forcefully and their swords are clattering.39.
ਝਣਕੈ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥
The bows crackle and the swords clatter.
ਝਣੰਕਾਰ ਉਠੈ ॥੪੦॥
The arrows, when discharged, produce knocking sound, and the weapons when struck, produce jingling sound.40.
ਨ ਸੰਕਾ ਬਿਚਾਰੇ ॥
The warriors are striking their weapons, they do not think of the impending death.
ਫਿਰੈ ਲੋਹ ਧਾਰੰ ॥੪੧॥
The arrows are being discharged and the swords are being struck. 41.
ਫਿਰੈ ਗੈਣਿ ਹੂਰੰ ॥
The stream of bloods is full, the houris (the heavenly damsels) are moving in the sky.
ਬਕੇ ਬਿਕਰਾਲੰ ॥੪੨॥
On both sides, the warriors utter dreadful shouts.42.
ਪਾਧੜੀ ਛੰਦ ॥
PAADHARI STANZA
ਲਿਟੇ ਗਜਿੰਦ੍ਰ ਛੁਟੇ ਕਿਕਰਾਣ ॥
The ghosts are laughing loudly in the battlefield, the elephants are soiling in dust and the horses are roaming without riders.
ਛੁਟੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਬੁਠੇ ਖਤੰਗ ॥੪੩॥
The warriors are fighting with one another and their weapons are creating are creating knocking sounds. The swords are being struck and the arrows are being showered.43.
ਕਾਕੰ ਕਹਕਿ ਬਜੈ ਦੁਧਾਰ ॥
The vampires are shouting and the hagh are shrieking. The crows are cawing loudly and the double-edged swords are clattering.
ਸੈਥੰ ਸੜਕ ਧਕੰ ਧਹਾਕਿ ॥੪੪॥
The helmets are being knocked at and the guns are booming. The daggers are clattering and there is violent pushing. 44.
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
BHUJANG STANZA
ਤਹਾ ਆਪ ਕੀਨੋ ਹੁਸੈਨੀ ਉਤਾਰੰ ॥
ਸਭੁ ਹਾਥਿ ਬਾਣੰ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥
Then Hussain himself entered the fray, all the warriors took up bows and arrows.
ਰੁਪੇ ਖਾਨ ਖੂਨੀ ਕਰੈ ਲਾਗ ਜੁਧੰ ॥
ਮੁਖੰ ਰਕਤ ਨੈਣੰ ਭਰੇ ਸੂਰ ਕ੍ਰੁਧੰ ॥੪੫॥
The bloody Khans stood firmly and began to fight with faces and eyes red with ire.45.
ਜਗਿਯੋ ਜੰਗ ਜਾਲਮ ਸੁ ਜੋਧੰ ਜੁਝਾਰੰ ॥
ਬਹੇ ਬਾਣ ਬਾਂਕੇ ਬਰਛੀ ਦੁਧਾਰੰ ॥
The terrible battle of valiant warriors began. The arrows, spears and double-edged swords were used by the heroes.
ਮਿਲੇ ਬੀਰ ਬੀਰੰ ਮਹਾ ਧੀਰ ਬੰਕੇ ॥
ਧਕਾ ਧਕਿ ਸੈਥੰ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਝਨੰਕੇ ॥੪੬॥
The warriors met being pushed forward and the swords are jingling.46.
ਉਠੇ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਗਜੈ ਸੁਬੀਰੰ ॥
The drums and the fifes are resounding, the arms rise to strike blows and the brave fighters are roaring.
ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥੪੭॥
The new trumpets resound in great numbers. The chopped heroes are rolling in dust and the sparks arise with the collision of weapons.47.
ਟਕਾ ਟੁਕ ਟੋਪੰ ਢਕਾ ਢੁਕ ਢਾਲੰ ॥
ਮਹਾ ਬੀਰ ਬਾਨੈਤ ਬਕੈ ਬਿਕ੍ਰਾਲੰ ॥
The helmets and shield have been broken into bits and the great heroes shooting arrows look terrible and not elegant.
ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲਯੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥
ਨਚੀ ਡਾਕਿਣੀ ਜੋਗਨੀ ਉਰਧ ਹੇਤੰ ॥੪੮॥
The heroic sprits, ghosts, fiends and goblins are dancing. The vampires, female demons and Shiva also are dancing.48.
ਛੁਟੀ ਜੋਗਤਾਰੀ ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਗੇ ॥
ਡਗਿਯੋ ਧਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮੰ ਸਭੈ ਸਿਧ ਭਾਗੇ ॥
The Supreme Rudra hath awakened on coming out of the Yogic contemplation. The meditation of Brahma hath been interrupted and all the Siddhas (adepts) in great fear have run away from their abodes.
ਹਸੇ ਕਿੰਨਰੰ ਜਛ ਬਿਦਿਆਧਰੇਯੰ ॥
ਨਚੀ ਅਛਰਾ ਪਛਰਾ ਚਾਰਣੇਯੰ ॥੪੯॥
The Kinnaers, Yakshas and Vidyadhars are laughing and the wives of bards are dancing.49.
ਪਰਿਯੋ ਘੋਰ ਜੁਧੰ ਸੁ ਸੈਨਾ ਪਰਾਨੀ ॥
ਤਹਾ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਮੰਡਿਓ ਬੀਰ ਬਾਨੀ ॥
The fight was most terrible and the army fled away. The great hero Hussain stood firmly in the fled away. The great hero Hussain stood firmly in the field.
ਉਤੈ ਬੀਰ ਧਾਏ ਸੁ ਬੀਰੰ ਜਸ੍ਵਾਰੰ ॥
ਸਬੈ ਬਿਉਤ ਡਾਰੇ ਬਗਾ ਸੇ ਅਸ੍ਵਾਰੰ ॥੫੦॥
The heroes of Jaswal ran towards him. The horsemen were cut in the manner the cloth is cut (by the tailor).50.
ਤਹਾ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਰਹਿਯੋ ਏਕ ਠਾਢੰ ॥
ਮਨੋ ਜੁਧ ਖੰਭੰ ਰਣਭੂਮ ਗਾਡੰ ॥
There Hussain stood quite alone like the pole of a flagg fixed in the ground.
ਜਿਸੈ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ਹਠੀ ਬਾਣਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥
ਤਿਸੈ ਛੇਦ ਕੈ ਪੈਲ ਪਾਰੇ ਪਧਾਰਿਯੋ ॥੫੧॥
Wherever that tenacious warrior shot his arrow, it pierced though the body and went out. 51.
ਸਹੇ ਬਾਣ ਸੂਰੰ ਸਭੈ ਆਣ ਢੂਕੈ ॥
ਚਹੂੰ ਓਰ ਤੈ ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਕੂਕੈ ॥
The warriors who were struck by arrows came together against him. From all the four sides, they shouted “kill, kill”.
ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਸੋ ਅਸਤ੍ਰ ਅਉ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ ॥
ਗਿਰੇ ਭਿਸਤ ਕੋ ਖਾਂ ਹੁਸੈਨੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥੫੨॥
They carried and struck their weapons very ably. At last Hussain fell down and left for heaven.52.
ਜਬੈ ਹੁਸੈਨੀ ਜੁਝਿਯੋ ਭਯੋ ਸੂਰ ਮਨ ਰੋਸੁ ॥
When Hussain was killed, the warriors were in great fury.
ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਅਵਰੈ ਸਬੈ ਉਠਿਯੋ ਕਟੋਚਨ ਜੋਸ ॥੫੩॥
All the other fled, but the forces of Katoch felt excited. 53.
ਕੋਪਿ ਕਟੋਚਿ ਸਬੈ ਮਿਲਿ ਧਾਏ ॥
ਹਿੰਮਤਿ ਕਿੰਮਤਿ ਸਹਿਤ ਰਿਸਾਏ ॥
All the soldiers of Katoch with great anger together with Himmat and Kimmat.
ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਹਨੇ ਪਖਰੀਯਾ ਜੁਆਨਾ ॥੫੪॥
Then Hari Singh, who came forward, killed many brave horsemen.54
ਸੰਭਾਰ ਪਾਵ ਰੋਪੀਯੰ ॥
Then the Raja of Katoch became furious and stood firmly in the field.
ਸੁ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਉਚਾਰ ਹੀ ॥੫੫॥
He used his weapons unerringly shouting death (for the enemy).55.
ਰਿਸਾਤ ਧਾਤ ਭੇ ਸਬੈ ॥
(From the other side) the Raja of Chandel got enraged and attacked all in a body with indignation.
ਬਚੇ ਤਿਤੇ ਸਿਧਾਰੀਯੰ ॥੫੬॥
Those who faced him were killed and those who remained behind, ran away.56.
ਸਾਤ ਸਵਾਰਨ ਕੈ ਸਹਿਤ ਜੂਝੇ ਸੰਗਤ ਰਾਇ ॥
(Sangita Singh) died with his seven companions.
ਦਰਸੋ ਸੁਨਿ ਜੁਝੈ ਤਿਨੈ ਬਹੁਰਿ ਜੁਝਤ ਭਯੋ ਆਇ ॥੫੭॥
When Darsho came to know of it, he also came in the field and died. 57.
ਹਿੰਮਤ ਹੂੰ ਉਤਰਿਯੋ ਤਹਾ ਬੀਰ ਖੇਤ ਮਝਾਰ ॥
Then Himmat came in the battlefield.
ਕੇਤਨ ਕੇ ਤਨਿ ਘਾਇ ਸਹਿ ਕੇਤਨਿ ਕੇ ਤਨਿ ਝਾਰਿ ॥੫੮॥
He received several wounds and struck his weapons on several others.58.
ਬਾਜ ਤਹਾ ਜੂਝਤ ਭਯੋ ਹਿੰਮਤ ਗਯੋ ਪਰਾਇ ॥
His horse was killed there, but Himmat fled.
ਲੋਥ ਕ੍ਰਿਪਾਲਹਿ ਕੀ ਨਮਿਤ ਕੋਪਿ ਪਰੇ ਅਰਿ ਰਾਇ ॥੫੯॥
The warriors of Katoch came with great rage in order ot take away the dead body of their Raja Kirpal.59.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਸਮੁਹਿ ਸਾਰ ਜੁਝੈ ॥
The warriors are busy in wreaking vengeance, they become martyrs facing the sword.
ਲਰਿਯੋ ਸੈਨ ਭਾਜੀ ॥੬੦॥
The warrior Kirpa Ram fought so severely that all the army seems running away. 60.
ਨ੍ਰਿਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਹੈ ॥
He tramples the big army and strikes his weapon fearlessly.
ਚਲੈ ਜਸ ਲੈ ਕੈ ॥੬੧॥
After destroying many and receiving approbation, he hath left.61.
ਸੁਰੰ ਨਿਰਬਿਖਾਦੰ ॥
The conches and trumpets resound and their sound is heard constantly.
ਹਠੇ ਸਸਤ੍ਰ ਕਢੰ ॥੬੨॥
The tabors and drums resound and the warriors are taking out their weapons.62.
ਜੁਝੈ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ॥
There is overcrowding and the kings have fallen as martyrs.
ਮੰਡੇ ਬੀਰ ਹੰਕੰ ॥੬੩॥
The warriors on whose faces there are winsome whiskers, they are shouting very loudly.63.
ਰਣੰ ਭੂਮਿ ਡੋਲੈ ॥
From their mouths, they are shouting “kill. Kill”, and roam in he battlefield.
ਉਭੈ ਬਾਜ ਡਾਰੈ ॥੬੪॥
They hold they weapons and cause the horses of both sides to flee.64
ਰਣ ਜੁਝਤ ਕਿਰਪਾਲ ਕੈ ਨਾਚਤ ਭਯੋ ਗੁਪਾਲ ॥
When Kirpal died in the battlefield, Gopal rejoiced.
ਸੈਨ ਸਬੈ ਸਿਰਦਾਰ ਦੈ ਭਾਜਤ ਭਈ ਬਿਹਾਲ ॥੬੫॥
All the army fled in disorder, when their leaders Hussain and Kirpal were killed. 65.
ਖਾਨ ਹੁਸੈਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੇ ਹਿੰਮਤ ਰਣਿ ਜੂਝੰਤ ॥
After the death of Hussain and Kirpal and the fall of Himmat
ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਜੋਧਾ ਸਬੈ ਜਿਮ ਦੇ ਮੁਕਟ ਮਹੰਤ ॥੬੬॥
All the warriors fled, just as people go away after giving authority to the Mahant.66.
ਇਹ ਬਿਧਿ ਸਤ੍ਰ ਸਬੈ ਚੁਨਿ ਮਾਰੇ ॥
ਗਿਰੇ ਆਪਨੇ ਸੂਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
In this way, all the enemies were aimed and killed. After that they took care of their dead.
ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਗੋਪਾਲ ਸਿਉ ਕਹਾ ॥੬੭॥
Then on seeing Himmat lying wounded, Ram Singh said to Gopal.67.
ਜਿਨਿ ਹਿੰਮਤ ਅਸ ਕਲਹ ਬਢਾਯੋ ॥
ਘਾਇਲ ਆਜੁ ਹਾਥ ਵਹ ਆਯੋ ॥
“That Himmat, who had been the root-cause of all the quarreld, hath now fallen wounded in out hands.”
ਮਾਰਿ ਦੀਯੋ ਜੀਅਤ ਨ ਉਠਾਵਾ ॥੬੮॥
When Gopal heard these words, he killed Himmat and did not allow him to get up alive. 68.
ਸਿਮ੍ਰਿਤ ਕਰਿ ਸਭ ਘਰੋ ਸਿਧਾਰਾ ॥
The victory was gained and the battle ended. While remembering homes, all went there.
ਲੋਹ ਘਟਾ ਅਨ ਤੇ ਬਰਸਾਈ ॥੬੯॥
The Lord protected me from the cloud of battle, which rained elsewhere. 69.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗੰਥੇ ਹੁਸੈਨ ਬਧਹ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਹਿੰਮਤ ਸੰਗਤੀਆ ਬਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਗਿਆਰਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੧॥ਅਫਜੂ॥੪੨੩॥
End of Eleventh Chapter of BACHITTAR NATAK entitled Description of the Killing of Hussaini and also the Killing of Kirpal, Himmat and Sangatia.11.423
ਤੁਰਕਨ ਕੋ ਮਾਰਿਯੋ ਸਿਰਦਾਰਾ ॥
In this way, the great battle was fought, when the leader of the Turks (Muhammedans) was killed.
ਇਤੈ ਸਊਰ ਪਠਾਵਤ ਭਏ ॥੧॥
On this Dilawar become very angry and sent a contingent of horsemen in this direction.1.
ਉਤੈ ਪਠਿਓ ਉਨਿ ਸਿੰਘ ਜੁਝਾਰਾ ॥
ਤਿਹ ਭਲਾਨ ਤੇ ਖੇਦਿ ਨਿਕਾਰਾ ॥
From the other side, Jujhar Singh was sent, who drove out the enemy from Bhallan immediately.
ਇਤ ਗਜ ਸਿੰਘ ਪੰਮਾ ਦਲ ਜੋਰਾ ॥
ਧਾਇ ਪਰੇ ਤਿਨ ਉਪਰ ਭੋਰਾ ॥੨॥
On this side Gaj Singh and Pamma (Parmanand) assembled their forces and fell upon them early in the morning.2.
ਜਿਮ ਰਨ ਖੰਭ ਭੂਮਿ ਰਨਿ ਗਾਡਾ ॥
On the other side Jujhar Singh stood firmly like a flagpost planted in the battlefield.
ਸਾਮੁਹਿ ਸੇਲ ਸਮਰ ਮੋ ਝਲਿ ਹੈ ॥੩॥
Even the flagpost might be loosened, but the brave Rajput did not waver, he received the blows without flinching.3.
ਉਤੇ ਚੰਦੇਲ ਇਤੇ ਜਸਵਾਰਾ ॥
The warriors of both armies moved in detachments, Raja of Chandel on that side and Raja of Jaswar on this side.
ਉਪਜਿਯੋ ਸਮਰ ਸੂਰਮਨ ਕ੍ਰੁਧਾ ॥੪॥
All the warriors were in great rage and the fight began in the battlefield.4.
ਕੋਪ ਭਰੇ ਦੋਊ ਦਿਸ ਭਟ ਭਾਰੇ ॥
ਇਤੈ ਚੰਦੇਲ ਉਤੈ ਜਸਵਾਰੇ ॥
The brave heroes of both the armies were in great anger, warriors of Chandel on this side and warriors of Jaswar on the other.
ਭੀਮ ਰੂਪ ਭੈਰੋ ਭਭਕਾਰਾ ॥੫॥
Many drums and trumpets resounded, the terrible Bhairo (the god of war) shouted.5.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
RASAAVAL STANZA
ਮਹਾ ਸੂਰ ਗਜੇ ॥
Listening to the resounding voice of the drums, the warriors thunder.
ਚੜੇ ਚਿਤ ਚਾਵੰ ॥੬॥
They inflict wounds with weapons, their minds filled with great zest.6.
ਪਰਘੈ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
Fearlessly, they cause their horses to run and strike the blows of axes.
ਚੜੇ ਚਿਤ ਚਾਯੰ ॥੭॥
Many inflict wounds with their swords and the minds of all are very enthusiastic.7.
ਨ ਸੰਕਾ ਬਿਚਾਰੰ ॥
From their mouths, they shout “kill, kill”, without any doubts.
ਕਰੈ ਸੁਰਗ ਇਛੰ ॥੮॥
The chopped warriors are rolling in dust and wish to go to heaven.8.
ਨੈਕ ਨ ਰਨ ਤੇ ਮੁਰਿ ਚਲੇ ਕਰੈ ਨਿਡਰ ਹ੍ਵੈ ਘਾਇ ॥
They do not retrace their steps from the battlefield and inflict wounds fearlessly.
ਗਿਰਿ ਗਿਰਿ ਪਰੈ ਪਵੰਗ ਤੇ ਬਰੇ ਬਰੰਗਨ ਜਾਇ ॥੯॥
Those who fall from their horses, the heavenly damsels go to wed them.9.
ਇਹ ਬਿਧਿ ਹੋਤ ਭਯੋ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥
ਜੂਝੇ ਚੰਦ ਨਰਾਇਨ ਨਾਮਾ ॥
In this way, the battle continued on both sides (with great vigour). Chandan Rai was killed.
ਬੀਰਨ ਘੇਰਿ ਦਸੋ ਦਿਸਿ ਲਯੋ ॥੧੦॥
Then Jajhar Singh continued the fight quite alone. He was surrounded from all the sides.10.
ਧਸ੍ਯੋ ਕਟਕ ਮੈ ਝਟਕ ਦੈ ਕਛੂ ਨ ਸੰਕ ਬਿਚਾਰ ॥
He rushed into the army of the enemy without any hesitation.
ਗਾਹਤ ਭਯੋ ਸੁਭਟਨ ਬਡਿ ਬਾਹਤਿ ਭਯੋ ਹਥਿਆਰ ॥੧੧॥
And killed many soldiers, wielding his weapons very skillfully.11.
ਇਹ ਬਿਧਿ ਘਨੇ ਘਰਨ ਕੋ ਗਾਰਾ ॥
ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਕੇ ਕਰੇ ਹਥਿਯਾਰਾ ॥
In this way, he destroyed many homes, using various kinds of weapons.
ਚੁਨਿ ਚੁਨਿ ਬੀਰ ਪਖਰੀਆ ਮਾਰੇ ॥
ਅੰਤਿ ਦੇਵਪੁਰਿ ਆਪ ਪਧਾਰੇ ॥੧੨॥
He aimed and killed the brave horsemen, but at last he left for the heavenly abode himself.12.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੨॥੪੩੫॥
End of the Twelfth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled Description of the battle with Jujhar Singh.12.435
ਸਹਜਾਦੇ ਕੋ ਆਗਮਨ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ॥
The arrival of Shahzada (the prince) in Madra Desha (Punjab):
ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੋ ਬਧ ਭਯੋ ਜੁਝਾਰਾ ॥
ਆਨ ਬਸੇ ਤਬ ਧਾਮਿ ਲੁਝਾਰਾ ॥
In this way, when Jujhar Singh was killed, the soldiers returned their homes.
ਤਬ ਅਉਰੰਗ ਮਨ ਮਾਹਿ ਰਿਸਾਵਾ ॥
ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ਕੋ ਪੂਤ ਪਠਾਵਾ ॥੧॥
Then Aurangzeb became very angry and sent his son to Madr Desha (Punjab).1.
ਬਡੇ ਬਡੇ ਗਿਰਿ ਹੇਰਿ ਲੁਕਾਨੇ ॥
On his arrival, all were frightened and hid themselves in big hills.
ਕਾਲ ਕਰਮ ਕੋ ਮਰਮ ਨ ਪਾਯੋ ॥੨॥
The people tried to frighten me also, because they did not understand the ways of Almighty.2.
ਕਿਤਕ ਲੋਕ ਤਜਿ ਸੰਗਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥
ਜਾਇ ਬਸੇ ਗਿਰਿਵਰ ਜਹ ਭਾਰੇ ॥
Some people left us and took refuge in the big hills.
ਚਿਤ ਮੂਜੀਯਨ ਕੋ ਅਧਿਕ ਡਰਾਨਾ ॥
ਤਿਨੈ ਉਬਾਰ ਨ ਅਪਨਾ ਜਾਨਾ ॥੩॥
The cowards were so much frightened that they did not consider their safety with me.3.
ਏਕ ਅਹਦੀਆ ਈਹਾ ਪਠਾਏ ॥
The son of Aurangzeb grew very angry and sent a subordinate in this direction.
ਤਿਨ ਕੇ ਧਾਮ ਗਿਰਾਵਤ ਭਏ ॥੪॥
Those who had left me in distrust, their homes were demolished by him.4.
ਜੇ ਆਪਨੇ ਗੁਰ ਤੇ ਮੁਖ ਫਿਰ ਹੈ ॥
ਈਹਾ ਊਹਾ ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਗਿਰਿ ਹੈ ॥
Those who turn away their faces from the Guru, their houses are demolished in this and the next world.
ਇਹਾ ਉਪਹਾਸ ਨ ਸੁਰਪੁਰਿ ਬਾਸਾ ॥
ਸਭ ਬਾਤਨ ਤੇ ਰਹੇ ਨਿਰਾਸਾ ॥੫॥
They are ridiculed here and also do not get and abode in heaven. They also remain disappointed in all things.5.
ਦੂਖ ਭੂਖ ਤਿਨ ਕੋ ਰਹੈ ਲਾਗੀ ॥
ਸੰਤ ਸੇਵ ਤੇ ਜੋ ਹੈ ਤਿਆਗੀ ॥
They are always inflicted by hunger and sorrow, those, who have forsaken the service of the saints.
ਜਗਤ ਬਿਖੈ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਸਰਹੀ ॥
ਅੰਤਹਿ ਕੁੰਡ ਨਰਕ ਕੀ ਪਰਹੀ ॥੬॥
None of their wish is fulfilled in the world and in the end, they abide in the fire of the abyss of hell.6.
ਅੰਤਹਿ ਕੁੰਡ ਨਰਕ ਕੀ ਬਾਸਾ ॥
They are always ridiculed in the world and in the end, they abide in the fire of the abyss of hell.
ਗੁਰ ਪਗ ਤੇ ਜੇ ਬੇਮੁਖ ਸਿਧਾਰੇ ॥
ਈਹਾ ਊਹਾ ਤਿਨ ਕੇ ਮੁਖ ਕਾਰੇ ॥੭॥
Those, who turn away their face from the feet of the Guru, their faces are blackened in this and the next world.7.
ਪੁਤ੍ਰ ਪਉਤ੍ਰ ਤਿਨ ਕੇ ਨਹੀ ਫਰੈ ॥
ਦੁਖ ਦੈ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੋ ਮਰੈ ॥
Their sons and grandsons do not prosper and they die, creating great agony for their parents.
ਗੁਰ ਦੋਖੀ ਸਗ ਕੀ ਮ੍ਰਿਤੁ ਪਾਵੈ ॥
ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਡਾਰੇ ਪਛੁਤਾਵੈ ॥੮॥
The one, who hath malice of the Guru in his heart, dies the death of ad dog. He repents, when he is thrown in the abyss of hell.8.
ਆਪ ਕਰੈ ਪਰਮੇਸਰ ਸੋਊ ॥
The successors of both, Baba (Nanak) and Badur were created by God Himself.
ਦੁਨੀਪਤਿ ਉਨ ਕੋ ਅਨੁਮਾਨੋ ॥੯॥
Recognise the former as the spiritual king and the later as temporal king.9.
ਤਿਨ ਤੇ ਗਹਿ ਬਾਬਰ ਕੇ ਲੈ ਹੈ ॥
Those who do not deliver the Guru’s money, the successors of Babur shall seize and take away forcibly from them.
ਪੁਨਿ ਲੈ ਹੈ ਗ੍ਰਹਿ ਲੂਟ ਬਨਾਇ ॥੧੦॥
They will be greatly punished (and their houses will he plundered.10.
ਜਬ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਬੇਮੁਖ ਬਿਨਾ ਧਨ ॥
ਤਬਿ ਚੜਿ ਹੈ ਸਿਖਨ ਕਹ ਮਾਗਨ ॥
Those impertinent persons will he without money, they will beg for it form the Sikhs.
ਜੇ ਜੇ ਸਿਖ ਤਿਨੈ ਧਨ ਦੈ ਹੈ ॥
ਲੂਟਿ ਮਲੇਛ ਤਿਨੂ ਕੌ ਲੈ ਹੈ ॥੧੧॥
And those Sikhs, who will give them money, their houses will be plundered by the Malechhas (barbarians).11.
ਜਬ ਹੁਇ ਹੈ ਤਿਨ ਦਰਬ ਬਿਨਾਸਾ ॥
ਤਬ ਧਰਿ ਹੈ ਨਿਜਿ ਗੁਰ ਕੀ ਆਸਾ ॥
When their wealth will be destroyed, then they will keep hopes on their Guru.
ਤਬ ਤਿਨ ਕੋ ਗੁਰ ਮੁਖਿ ਨ ਲਗੈ ਹੈ ॥੧੨॥
They will all come then to have a sight of the Guru, but the Guru will not receive them.12.
ਬਿਦਾ ਬਿਨਾ ਜੈ ਹੈ ਤਬ ਧਾਮੰ ॥
ਸਰਿ ਹੈ ਕੋਈ ਨ ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਮੰ ॥
Then without seeking the permission of the Guru, they will return to their homes, therefore none of their work will be fruitful.
ਗੁਰ ਦਰਿ ਢੋਈ ਨ ਪ੍ਰਭੁ ਪੁਰਿ ਵਾਸਾ ॥
ਦੁਹੂੰ ਠਉਰ ਤੇ ਰਹੇ ਨਿਰਾਸਾ ॥੧੩॥
He, who doth not get the refuge at the house of the Guru, he doth not get an abode in the Court of the Lord. He remains disappointed at both the places, in this world as well as the next world.13.
ਜੇ ਜੇ ਗੁਰ ਚਰਨਨ ਰਤ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥
ਤਿਨ ਕੋ ਕਸਟਿ ਨ ਦੇਖਨ ਪੈ ਹੈ ॥
Those, who are the devotees of Guru’s feet, the sufferings cannot touch them.
ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮਾਹੀ ॥
ਪਾਪ ਤਾਪ ਛ੍ਵੈ ਸਕੈ ਨ ਛਾਹੀ ॥੧੪॥
The wealth and prosperity always abide in their house and the sins and ailments cannot even come near their shadow.14.
ਤਿਹ ਮਲੇਛ ਛ੍ਵੈ ਹੈ ਨਹੀ ਛਾਹਾ ॥
ਅਸਟ ਸਿਧ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਘਰਿ ਮਾਹਾ ॥
The malechha (barbarian) cannot touch their shadwow, the eight miraculous powers in their house.
ਨਵੋ ਨਿਧਿ ਤਿਨ ਕੇ ਘਰਿ ਐ ਹੈ ॥੧੫॥
Even if they endeavour to reap gain by way of fun, the nine treasures come to their abode by themselves.15.
ਮਿਰਜਾ ਬੇਗ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਨਾਮੰ ॥
ਜਿਨਿ ਢਾਹੇ ਬੇਮੁਖਨ ਕੇ ਧਾਮੰ ॥
Mirza Beg was the name of the officer, who demolished the houses of the apostates.
ਤਿਨ ਕੇ ਬਾਰ ਨ ਬਾਂਕਨ ਪਾਏ ॥੧੬॥
Those who remained faithful, were protected by the Guru, not even a little harm was done to them.16.
ਉਤ ਅਉਰੰਗ ਜੀਯ ਅਧਿਕ ਰਿਸਾਯੋ ॥
ਚਾਰ ਅਹਦੀਯਨ ਅਉਰ ਪਠਾਯੋ ॥
There the son of Aurangzeb grew most angry, he sent four other officers.
ਤਿਨ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਪੁਨਿ ਇਨੈ ਗਿਰਾਏ ॥੧੭॥
Those apostates who had escaped (the punishment) earlier, there hoses were demolished by the officers. 17.
ਜੇ ਤਜਿ ਭਜੇ ਹੁਤੇ ਗੁਰ ਆਨਾ ॥
ਤਿਨ ਪੁਨਿ ਗੁਰੂ ਅਹਦੀਅਹਿ ਜਾਨਾ ॥
Those who had fled form Anandpur forsaking the refuge of the Guru and considered are officers as their Guru.
ਮੂਤ੍ਰ ਡਾਰ ਤਿਨ ਸੀਸ ਮੁੰਡਾਏ ॥
ਪਾਹੁਰਿ ਜਾਨਿ ਗ੍ਰਿਹਹਿ ਲੈ ਆਏ ॥੧੮॥
Who have put the urine on their heads and shaved them, it appears that they Guru, these officers enquired about their address from others.18.
ਜੇ ਜੇ ਭਾਜਿ ਹੁਤੇ ਬਿਨੁ ਆਇਸੁ ॥
ਕਹੋ ਅਹਦੀਅਹਿ ਕਿਨੈ ਬਤਾਇਸੁ ॥
Those who had fled from Anandpur without the permission of their Guru, these officers enquired about their address from others.
ਮੂੰਡ ਮੂੰਡਿ ਕਰਿ ਸਹਰਿ ਫਿਰਾਏ ॥
ਕਾਰ ਭੇਟ ਜਨੁ ਲੈਨ ਸਿਧਾਏ ॥੧੯॥
They have got their heads shaved and caused them to move throughout the city. It appears that they have been sent to collect the offerings by the officers.19.
ਜਾਨੁਕ ਸਿਖ ਸਖਾ ਹੈ ਭਲੇ ॥
The boys who are following them and jeering them, appear like their disciples and servants.
ਜਨੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਖਾਨ ਮਲੀਦਾ ਆਏ ॥੨੦॥
The nose-bags containing turd of the horses, tied on their faces make them appear to have received for eating the sweetmeat from their homes.20.
ਜਨੁ ਕਰਿ ਟੀਕਾ ਦਏ ਬਲਾਇ ॥
The marks of the wounds on their foreheads, cussed by the beating with shoes, look like the frontal marks put by the officers (as Guru).
ਜਨੁ ਤਿਨੁ ਭੇਟ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਹੀ ॥੨੧॥
The wounds on heads caused by the brick-hittings, appear like the previous offering given to them.21.
ਕਬਹੂੰ ਰਣ ਜੂਝ੍ਯੋ ਨਹੀ ਕਛੁ ਦੈ ਜਸੁ ਨਹੀ ਲੀਨ ॥
Those who have never participated in the war in the battlefield and also have not earned approbation by offering bride.
ਗਾਵ ਬਸਤਿ ਜਾਨ੍ਯੋ ਨਹੀ ਜਮ ਸੋ ਕਿਨ ਕਹਿ ਦੀਨ ॥੨੨॥
Who are not known by anybody as the residents of the village, it is, indeed, wonderful as to who hath given their address to Yama (the god of death)?22.
ਇਹ ਬਿਧਿ ਤਿਨੋ ਭਯੋ ਉਪਹਾਸਾ ॥
ਸਭ ਸੰਤਨ ਮਿਲਿ ਲਖਿਓ ਤਮਾਸਾ ॥
In this way, the apostates received foul treatment. All the saints saw this spectacle.
ਆਪ ਹਾਥ ਦੈ ਨਾਥਿ ਬਚਾਯੋ ॥੨੩॥
No harm was done to them, the Lord saved them Himself.23.
ਚਾਰਣੀ ਦੋਹਿਰਾ ॥
CHAARNI. DOHRA
ਜਿਸ ਨੋ ਸਾਜਨ ਰਾਖਸੀ ਦੁਸਮਨ ਕਵਨ ਬਿਚਾਰ ॥
To whomsoever the Lord protects, the enemy can do nothing to him.
ਛ੍ਵੈ ਨ ਸਕੈ ਤਿਹ ਛਾਹਿ ਕੌ ਨਿਹਫਲ ਜਾਇ ਗਵਾਰ ॥੨੪॥
None can touch his shadow, the fool makes useless effort.24.
ਜੇ ਸਾਧੂ ਸਰਨੀ ਪਰੇ ਤਿਨ ਕੇ ਕਵਣ ਬਿਚਾਰ ॥
Those who have taken refuge with the saints, what can be said about them?
ਦੰਤਿ ਜੀਭ ਜਿਮ ਰਾਖਿ ਹੈ ਦੁਸਟ ਅਰਿਸਟ ਸੰਘਾਰਿ ॥੨੫॥
God saves from the inimical and wicked persons by destroying them, just as the tongue is protected within the teeth.25.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸਾਹਜਾਦੇ ਵ ਅਹਦੀ ਆਗਮਨ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਤ੍ਰੋਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੩॥੪੬੦॥
End of the Thirteenth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Arrival of Shahzada (the Prince) and the Officers’.13.460
ਦੁਖੁ ਦੈ ਕੈ ਦੋਖੀ ਸਭ ਮਾਰੇ ॥
At all times, the Lord protected all the saints and hath killed all the malicious persons, subjecting them to great agony.
ਸਭ ਸੰਕਟ ਤੇ ਲਏ ਬਚਾਈ ॥੧॥
He hath exhibited His marvelous State to saints and hath saved them from all sufferings.1.
ਸਭ ਸੰਕਟ ਕੰਟਕ ਜਿਮ ਘਾਏ ॥
He hath saved His saints from all sufferings. He hath destroyed all the malevolent persons like the thorns.
ਆਪ ਹਾਥੁ ਦੈ ਲਯੋ ਬਚਾਇ ॥੨॥
Considering me as His Servant, He hath helped me, and hath protected me with His own hands.2.
ਸੋ ਸੋ ਕਰੋ ਤੁਮੈ ਅਰਦਾਸਾ ॥
All hose spectacles which have been visualized by me, I dedicate all of them to Thee.
ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਛਿ ਦਿਖੈ ਹੈ ॥
ਸੋ ਤਵ ਦਾਸ ਉਚਾਰਤ ਜੈ ਹੈ ॥੩॥
If Thou castest Thy Merciful glance at me, then Thy Servant shall utter all.3.
ਜਿਹ ਜਿਹ ਬਿਧ ਮੈ ਲਖੇ ਤਮਾਸਾ ॥
ਚਹਤ ਤਿਨ ਕੋ ਕੀਯੋ ਪ੍ਰਕਾਸਾ ॥
The kinds of spectacles that I have seen, I want to enlighten (the world) about them.
ਕਹਿਹੋ ਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇਰੇ ॥੪॥
All the past lives that have peeped into, I shall speak about them with Thy Power.4.
ਦੇਬਿ ਕਾਲਿਕਾ ਮਾਤ ਹਮਾਰਾ ॥
He, my Lord is Father and Destroyer of all, the goddess Kalika is my mother.
ਜਿਨਿ ਮੋ ਕੋ ਸੁਭ ਕ੍ਰਿਆ ਪੜਾਈ ॥੫॥
The mind is my Guru and the discriminating intellect, the Guru’s wife is my mother, who hath taught me all about good deeds.5.
ਗੁਰੁ ਮਨੂਆ ਕਹ ਕਹ੍ਯੋ ਸੁਧਾਰੀ ॥
When I (as mind) reflected on the kindness of the discriminating intellect, the Guru0mind uttered his refined statement.
ਤੇ ਤੇ ਅਬ ਚਹੀਅਤ ਹੈ ਕਹੇ ॥੬॥
All the wonderful things that were comprehended by the ancient sages, I want to speak about all of them.6.
ਸੇਵਕ ਜਾਨਿ ਦਯਾ ਰਸ ਢਰੇ ॥
Then my Lord, Destroyer of all, was filled with kindness and considering me as His servant, He was gracefully pleased.
ਸੋ ਸੋ ਸਭ ਸਿਮਰਣ ਕਰਿ ਦਯੋ ॥੭॥
The births of all the incarnations in the previous ages, He hath caused me to remember all of them.7.
ਜਸ ਪ੍ਰਭ ਦਈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਬੁਧੰ ॥
How could I have all this information? The Lord mercifully gave such intellect.
ਲੋਹ ਰਛ ਹਮ ਕੋ ਸਬ ਕਾਲਾ ॥੮॥
My Lord, the Destroyer of all, then became Benevolent, At all times, I gave the Protection of at that steel-incarnated Lord.8.
ਲੋਹ ਰਛ ਸਰਬਦਾ ਬਿਸਾਲ ॥
At all times, Lord, Destroyer of all, protects me. That All-Pervading Lord is my Protector like Steel.
ਐਂਡੋ ਫਿਰੇ ਸਭਨ ਭਯੋ ਰਾਈ ॥੯॥
Comprehending Thy Kindness, I have become fearless and in my pride, I consider myself as the king of all. 9.
ਜਿਹ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਜਨਮਨ ਸੁਧਿ ਆਈ ॥
ਤਿਮ ਤਿਮ ਕਹੇ ਗਿਰੰਥ ਬਨਾਈ ॥
The way in which I came to know about the births of incarnations, in the same manner, I have rendered them in books.
ਪ੍ਰਥਮੇ ਸਤਿਜੁਗ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਲਹਾ ॥
ਪ੍ਰਥਮੇ ਦੇਬਿ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕੋ ਕਹਾ ॥੧੦॥
The way, in which I came to know about Satyuga, I have narrated it in the first poem of the miraculous feats of the goddess.10.
ਪਹਿਲੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਬਨਾਯੋ ॥
ਨਖ ਸਿਖ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਭਾਖ ਸੁਨਾਯੋ ॥
The miraculous feats of goddess Chandi have been composed earlier, I have compsed (the same) in strict order from top to toe.
ਅਬ ਚਾਹਤ ਫਿਰ ਕਰੌ ਬਡਾਈ ॥੧੧॥
In the beginning I composed a comprehensive discourse, but now I want again to compose an Eulogy.11.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਸਰਬ ਕਾਲ ਕੀ ਬੇਨਤੀ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਚੌਦਸਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੪॥੪੭੧॥
End of Fourteenth Chapter of BACHITTAR NATAK entitled ‘Description of the Supplication to the Lord, Destroyer of All’.14.471.
Back to List